Kinh này do ngài Møc Ki«n Liên (Moggallàna) nói tÕi V߶n Nai (Lµc Uy¬n). Kinh thuµc loÕi vô v¤n tñ thuyªt.

Ðúng nhß tên cüa kinh (Tß Lßþng), ngài Møc Ki«n Liên dÕy m²i chúng ta phäi tñ tß lßþng (suy xét) l¤y bän thân cüa mình. Trong khi tß lßþng, th¤y nhß thª nào thì phäi biªt rõ, nh§n rõ là nhß thª ¤y. Không ðßþc né tránh, không ðßþc c¯ ch¤p, không ðßþc ù lì ngoan c¯. Nªu tñ mình tß lßþng mà không th¤y ðßþc, trong khi các bÕn ð°ng tu th¤y ðßþc chï bäo cho, không ðßþc ch¯ng trái, thù h§n, m¡ng nhiªc..., mà c¥n phäi phát tâm, tinh tiªn tu t§p ð¬ ði ðªn ðoÕn tr× nhæng ác pháp do døc v÷ng gây nên.

Ngài Møc Ki«n Liên dÕy, giä sØ có mµt v¸ TÏ Kheo thßa r¢ng : mong chß tôn giä hãy hu¤n th¸ cho tôi, tôi r¤t ß¾c mong ðßþc chß tôn giä giáo hu¤n. Nhßng nªu v¸ ¤y là ng߶i mà trong ðÕi chúng ai cûng biªt có ác døc, b¸ ác døc chi ph¯i; v¸ ¤y hay tñ khen mình chê ng߶i; v¸ ¤y hay ph¦n nµ, luôn b¸ ph¦n nµ chi ph¯i; v¸ ¤y có tính hay u¤t h§n; v¸ ¤y ngoan c¯,c¯ ch¤p v.v...khi v¸ ¤y có l²i b¸ khi¬n trách th߶ng ch¯ng ð¯i, chï trích, v¤n nÕn lÕi v¸ khi¬n trách. V¸ ¤y hay né tránh v¤n ð«, chÕy theo nªp s¯ng thª tøc v.v..., thì trong ðÕi chúng ch¡c s¨ không ai hu¤n th¸ hay chï giáo mµt ði«u gì. Ngßþc lÕi, Ngài nói tiªp, có v¸ không c¥n thßa thïnh gì cä, nhßng trong ðÕi chúng th¤y rõ là không có nhæng ác tánh nhß v×a k¬, thì h÷ sÇn sàng giáo hu¤n, sách t¤n, khuyên bäo.

Do v§y, Ngài kªt lu§n, m²i v¸ c¥n phäi tß lßþng l¤y chính mình nhß sau : "Ng߶i này có acù døc, b¸ ác døc chi ph¯i nên ðÕi chúng không ßa. Nªu ta có ác døc, b¸ ác døc chi ph¯i ðÕi chúng cûng s¨ không ßa." Sau khi tß lßþng ðßþc nhß v§y r°i, v¸ ¤y c¥n phäi phát tâm "ta s¨ nh¤t ð¸nh di®t tr× ác døc, không ð¬ ác døc chi ph¯i. Ta s¨ h÷c hÕnh khiêm cung, không bao gi¶ tñ tán, hüy tha (tñ khen mình chê ng߶i). Ta nh¤t ð¸nh không ð¬ cho ph¦n nµ làm nhân làm duyên ðßa ð¦y ta ðªn con ð߶ng ác thú v.v...và phäi luôn luôn tñ nhìn lÕi v¾i chính mình, nhß mình tñ soi gß½ng v§y. Nªu th¤y bøi b£m dính n½i m£t biªt ði rØa ngay, thì th¤y ác døc trong tâm cûng phäi di®t tr× ngay."

Nªu v¸ nào ngày ðêm chuyên tâm quán sát và thñc hành nhß v§y, thì v¸ ¤y s¨ s¯ntg an lÕc và thång tiªn trên ð߶ng tu.

Toàn kinh ngài Møc Ki«n Liên nh¤n mÕnh và l§p ði l§p lÕi nhi«u l¥n ðoÕn vån trên. Ði«u này cho chúng ta th¤y r¢ng sñ tu t§p không gì h½n là nhìn lÕi l¤y chính mình (phän quan tñ kÖ) trong t×ng tâm ni®m ð¬ th¤y và biªt rõ t×ng hành vi mµt. Thi®n thì phát tri¬n, ác thì ðoÕn ngay trong giây phút ¤y. Nªu ðang ði mà ác døc v÷ng ðªn, thì ðoÕn tr× trong lúc ðang ði. Ban ngày ðªn thì ðoÕn tr× trong ban ngày; ban ðêm ðªn thì ðoÕn tr× tÕi ban ðêm v.v...

Xin tham khäo :

* Vi®t tÕng : Trung bµ kinh I, Kinh tß lßþng, tr. 219
* Hán tÕng : ÐCI, TÏ Kheo thïnh kinh, tr. 571/giæa
*Anh tÕng: Middle length sayings I, Discourse on Measuring in Accordance with, tr. 124.
* Pàli tÕng : Anumàna Sutta, kinh thÑ 15
*