Kinh này là mµt cuµc ðàm lu§n Ph§t pháp giæa chß v¸ ðÕi ð® tØ, trong r×ng Gosinga (Ngßu giác lâm = r×ng s×ng bò) . Kinh thuµc hai th¬ tài : nhân duyên và thí dø. ÐÑc Thª Tôn không có m£t trong cuµc ðàm lu§n, nhßng khi kªt thúc bu±i lu§n ðàm, chß v¸ ð® tØ ðã ðªn di®n kiªn Ngài ð¬ ðßþc nghe l¶i chï giáo sau cùng.
Duyên kh·i cüa kinh là : Vào mµt bu±i chi«u ngày R¢m, sau khi tînh t÷a, ngài Møc Ki«n Liên (Moggalàna) rû ngài Ca Diªp (Kassapa) ðªn g£p ngài Xá Lþi Ph¤t (Sàriputta) tÕi r×ng Gosinga ð¬ nghe pháp. Ngài A N§u Lâu Ðà (Anuruddha) ðang có m£t tÕi ðó cûng xin tháp tùng. Ðßþc biªt các b§c trß·ng thßþng s¨ g£p gÞ ð¬ thäo lu§n Ph§t pháp, ngài A Nan (Ananda) ðªn rû ngài Ly Bà Ða (Revada) cùng ðªn ð¬ ðßþc h÷c höi.
B¤y gi¶ tr¶i ðã vào ðêm, trång lên chiªu sáng cä khu r×ng r¤t ð©p. Vßà trông th¤y ngài A Nan và Ly Bà Ða, ngài Xá Lþi Ph¤t c¤t tiªng v°n vä : Xin m¶i 2 tôn giä ðªn ðây. R×ng ð©p, trång sáng, sñ hi®n di®n cüa 2 tôn giä, nh¤t là tôn giä A Nan, ng߶i th¸ giä, v¸ h¥u c§n ðÑc Thª Tôn càng làm cho khu r×ng rÕng rÞ h½n ! Ngài Xá Lþi Ph¤t m· ð¥u pháp ðàm b¢ng mµt câu höi ð¬ t×ng v¸ ðóng góp ý kiªn. Theo chß hi«n giä, giæa mµt khu r×ng trång sáng ð©p ð¨, hß½ng th½m ngào ngÕt nhß thª này, mµt v¸ TÏ kheo nhß thª nào có th¬ góp thêm vë ð©p (nµi dung) cho khu r×ng ?
? Ngài A Nan, theo tôi, này hi«n giä Xá Lþi Ph¤t, v¸ nào ðã nghe nhi«u, biªt giæ gìn ði«u mình nghe, khéo quán sát tß duy, r°i din nói lÕi cho tÑ chúng; vån nghîa rõ ràng lßu loát v¾i møc ðích ðoÕn tr× tuÏ miên, thì v¸ ¤y có th¬ ðóng góp thêm vë ð©p cho khu r×ng.
? Tôn giä Ly Bà Ða thì sao ?
? Theo tôi, v¸ TÏ kheo nào ßa thích ð¶i s¯ng t¸nh cß, nµi tâm tu pháp t¸nh chï, không gián ðoÕn thi«n ð¸nh, thành tñu ðßþc quán hÕnh, thì v¸ ¤y là ng߶i có th¬ làm cho khu r×ng ð©p h½n.
? Xin tôn giä A N§u Lâu Ðà cho ý kiªn !
? V¸ nào có ðßþc thiên nhãn thanh t¸nh, siêu nhân, quán sát ðßþc cä ðÕi thiên thª gi¾i, thì v¸ ¤y là ng߶i làm sáng chói thêm khu r×ng.
? Xin tôn giä Ca Diªp dÕy bäo !
? Tôi cho là v¸ nào có ð¶i s¯ng ¦n tu và tán thán hÕnh ¦n tu n½i r×ng núi; biªt s¯ng thi¬u døc và tán thán hÕnh thi¬u døc, siêng nång tinh t¤n và tán thán hÕnh siêng nång tinh t¤n; thành tñu gi¾i hÕnh, thành tñu thi«n ð¸nh, thành tñu trí tu®, thành tñu giäi thoát và giäi thoát tri kiªn lÕi còn tán thán các hÕnh trên, thì v¸ ¤y là ng߶i làm rÕng rÞ thêm cho khu r×ng.
? Xin tôn giä Møc Ki«n Liên Chï giáo !
? Tôi cho là v¸ nào giöi v« bi®n lu§n. Khi nói nång, khi bàn lu§n, nªu ðßþc höi thì trä l¶i rành rõ và thông su¯t, thì v¸ ¤y ðßþc g÷i là làm ð©p thêm cho khu r×ng
? Thª còn Ngài thì sao, tôn giä Xá Lþi Ph¤t ? Ngài Møc Ki«n Liên höi.
? Tôi cho là v¸ TÏ kheo nào khéo ði«u phøc ðßþc tâm mình, b¤t cÑ lúc nào và b¤t cÑ · ðâu; mu¯n an trú vào quä v¸ nào, v¸ ¤y tuÏ ý. V¸ TÏ kheo nhß v§y thñc sñ góp thêm vë ð©p và làm sáng rÞ h½n khu r×ng này. Tuy nhiên, tôi xin ð« ngh¸, t¤t cä chúng ta nên ðªn thïnh ý ðÑc Thª Tôn.
Nghe rõ ð¥u ðuôi câu chuy®n, ðÑc Thª Tôn dÕy : T¤t cä quý th¥y ð«u ðã trä l¶i ðúng theo s· tri và s· hành cüa t×ng v¸ mµt. Ai trä l¶i chân chính cûng phäi trä l¶i nhß v§y.
Ngài Xá L½¸ Ph¤t bÕch,v§y ý chï và l¶i dÕy cüa Thª Tôn thì nhß thª nào?
"Này Xá Lþi Ph¤t, v¸ TÏ kheo nào ði kh¤t thñc v«, th÷ thñc xong, ng°i kiªt già, lßng thÆng, chánh ni®m væng chãi và nghî r8àng : ta s¨ không bö thª ng°i kiªt già này cho ðªn khi nào ta ðßþc giäi thoát các l§u ho£c và vßþt hÆn m÷i ch¤p thü. Hàng TÏ kheo nhß v§y có th¬ làm sáng chói khu r×ng Gosinga !
Xin tham khäo
Vi®t tÕng
: Trung bµ kinh I, ÐÕi kinh r×ng s×ng bò,
tr. 463
Hán
tÕng : ÐCI, Ngßu giác sa la lâm kinh, tr.
726/dß¾i
Anh tÕng
: Middle length sayings I, Greater discourse in Gosinga,tr.263
Pàli
tÕng : Majjhima Nikàya,Mahàgosinga sutta, kinh thÑ
32.
*