I. Bµc Lßu (S.I,1)

Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn · Sàvatthi (Xá-v®), Jetavana (Th¡ng Lâm), tÕi v߶n ông Anàthapindika (C¤p Cô еc).

R°i mµt v¸ Thiên, khi ðêm ðã g¥n tàn, v¾i nhan s¡c thù th¡ng chói sáng toàn vùng Jetavana, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ðÑng mµt bên. ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Thßa Tôn giä, làm sao Ngài vßþt khöi bµc lßu ?

-- Này Hi«n giä, không ðÑng lÕi, không bß¾c t¾i, Ta vßþt khöi bµc lßu.

-- Thßa Tôn giä, làm sao không ðÑng lÕi, không bß¾c t¾i, Ngài vßþt khöi bµc lßu ?

-- Này Hi«n giä, khi Ta ðÑng lÕi, th¶i Ta chìm xu¯ng. Này Hi«n giä, khi Ta bß¾c t¾i, th¶i Ta trôi giÕt; do v§y, này Hi«n giä, không ðÑng lÕi, không bß¾c t¾i, Ta vßþt khöi bµc lßu.

(V¸ Thiên):

T× lâu, tôi m¾i th¤y.

Bà-la-môn t¸ch t¸nh.

Không ðÑng, không bß¾c t¾i,

Vßþt ch¤p trß¾c · ð¶i.

V¸ Thiên ¤y nói nhß v§y và b§c ÐÕo Sß ch¤p nh§n. V¸ Thiên ¤y biªt ðßþc: "Thª Tôn ðã ch¤p nh§n ta". V¸ ¤y ðänh l­ Thª Tôn, thân phía hæu hß¾ng v« Ngài, r°i biªn m¤t tÕi ch².

II. Gïai Thoát (Si.2)

... — Sàvatthi. R°i mµt v¸ Thiên, khi ðêm ðã g¥n tàn, v¾i nhan s¡c thù th¡ng chói sáng toàn vùng Jetavana, ði ðªn Thª Tôn. Sau khi ðªn, v¸ ¤y ðänh l­ Thª Tôn r°i ðÑng mµt bên. ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Thßa Tôn giä, Ngài có biªt giäi thoát, thoát ly, vi­n ly cho các chúng sanh không ?

-- Này Hi«n giä, Ta có biªt giäi thoát, thoát ly, vi­n ly cho các chúng sanh.

-- Thßa Tôn giä, nhß thª nào Ngài biªt giäi thoát, thoát ly, vi­n ly cho các chúng sanh?

HÖ, tái sanh ðoÕn t§n,

Tß·ng, thÑc ðßþc tr× di®t,

Các th÷ di®t, t¸ch t¸nh,

Nhß v§y này Hi«n giä,

Ta biªt sñ giäi thoát,

Thoát ly và vi­n ly,

Cho các loÕi chúng sanh.

III. Ðßa Ъn ÐoÕn T§n - (TÕp 36.9. ÐÕi 2,262b. Bi®t TÕp 8.7, ÐÕi 2,427b). (S.i,2)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

MÕng s¯ng b¸ d¡t dçn,
Tu±i th÷ chÆng là bao,
B¸ dçn ðªn già nua,
Không có n½i d×ng bß¾c.
Ai ðem tâm quán tß·ng,
Sþ hãi tØ vong này,
Hãy làm các công ðÑc,
Ðßa ðªn ch½n an lÕc.
(Thª Tôn):
MÕng s¯ng b¸ d¡t dçn,
Tu±i th÷ chÆng là bao,
B¸ dçn ðªn già nua,
Không có n½i d×ng bß¾c.
Ai ðem tâm quán tß·ng,
Sþ hãi tØ vong này,
Hãy bö m÷i thª lþi,
Tâm hß¾ng c¥u t¸ch t¸nh.

IV. Th¶i Gian Trôi Qua (Bi®t TÕp 8.8, ÐÕi 2,427b) (S.i,3)

... (Nhân duyên · Sàvatthi), ðÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Th¶i gian (l£ng) trôi qua,
Ðêm (ngày luôn) di ðµng,
Tu±i tác bu±i thanh xuân,
Tiªp tøc bö chúng ta.
Nhæng ai ch¸u quán sát,
Sþ hãi tØ vong này,
Hãy làm các công ðÑc,
Ðßa ðªn (ch½n) an lÕc.

(Thª Tôn):

(Th¶i gian l£ng) trôi qua,
Ðêm (ngày luôn) di ðµng,
Tu±i tác bu±i thanh xuân,
Tiªp tøc bö chúng ta.
Nhæng ai ch¸u quán sát,
Sþ hãi tØ vong này,
Hãy bö m÷i thª lþi,
Tâm hß¾ng c¥u t¸ch t¸nh.

V. Bao Nhiêu Phäi C¡t ÐoÕn. (S.i,5)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Phäi c¡t ðoÕn bao nhiêu,
Phäi t× bö bao nhiêu,
Tu t§p thêm bao nhiêu,
Vßþt qua bao trói buµc,
Ь ðßþc có danh xßng,
TÖ-kheo vßþt bµc lßu ?
(Thª Tôn):
Phäi c¡t ðoÕn ðªn nåm,
Phäi t× bö ðªn nåm,
Tu t§p thêm nåm pháp (lñc),
Vßþt qua nåm trói buµc,
Ь ðßþc có danh xßng,
TÖ-kheo "vßþt bµc lßu".

VI. Tïnh Giác (S.i,5)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Có bao pháp mê ngü,
Khi pháp khác tïnh giác ?
Có bao pháp tïnh giác,
Khi pháp khác mê ngü ?
Có bao nhiêu vi®c làm
Ðßa ta ðªn tr¥n c¤u ?
Có bao nhiêu vi®c làm
Khiªn ta ðßþc thanh t¸nh?

(Thª Tôn):

Có nåm pháp mê ngü,
Khi pháp khác tïnh giác,
Có nåm pháp tïnh giác,
Khi pháp khác mê ngü.
Chính có nåm vi®c làm
Ðßa ta ðªn tr¥n c¤u,
Chính có nåm vi®c làm
Khiªn ta ðßþc thanh t¸nh.

VII. Không Li­u Tri (S.i,4)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Nhæng ai v¾i các pháp,
Không li­u tri th¤u su¯t,
B¸ hß¾ng dçn l¥m lÕc,
Vòng quanh các d¸ giáo.
H÷ mê ngü tri«n miên,
H÷ không có tïnh giác,
Nay th§t ðã ðªn th¶i,
H÷ c¥n phäi thÑc tïnh.
(Thª Tôn):
Nhæng ai v¾i các pháp,
Khéo li­u tri sáng su¯t,
Không b¸ dçn l¥m lÕc,
Vòng quanh các d¸ giáo,
H÷ chÑng Chánh ðÆng giác.
H÷ li­u tri viên mãn,
Trên ð߶ng không thång b¢ng,
H÷ bß¾c th§t thång b¢ng.

VIII. Mê LoÕn (TÕp 22.5, ÐÕi 2,154b. Bi®t TÕp 9.5, ÐÕi 2,435c) (S.i,4)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Nhæng ai ð¯i các pháp,
Quá ð¡m say mê loÕn,
B¸ hß¾ng dçn l¥m lÕc,
Vòng quanh các d¸ giáo,
H÷ mê ngü tri«n miên,
H÷ không có tïnh giác,
Nay th§t ðã ðªn th¶i,
H÷ c¥n phäi thÑc tïnh.
(Thª Tôn):
Nhæng ai ð¯i các pháp,
Không ð¡m say mê loÕn,
Không b¸ dçn l¥m lÕc,
Vòng quanh các d¸ giáo,
H÷ chÑng Chánh ðÆng giác.
H÷ li­u tri viên mãn,
Trên ð߶ng không thång b¢ng,
H÷ bß¾c th§t thång b¢ng.

IX. Mong Mu¯n Kiêu MÕn (TÕp 36.4, ÐÕi 2,261a. Bi®t TÕp 8.2, ÐÕi 2,426a) (S.i,4)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Яi v¸ ßa kiêu mÕn,
— ðây không ði«u phøc,
Không trí tu® sáng su¯t,
Không ð¸nh tïnh nhiªp tâm,
еc thân trú r×ng núi,
S¯ng v¾i tâm phóng d§t,
V¸ ¤y không vßþt khöi,
Sñ chi ph¯i ma lñc.
(Thª Tôn):
T× bö m÷i kiêu mÕn,
Tâm tß khéo nhiªp ð¸nh,
V¾i tâm khéo tß sát,
Giäi thoát m÷i phi«n trßþc,
еc thân trú r×ng núi (gi¾i),
V¾i tâm không phóng d§t,
V¸ ¤y vßþt thoát khöi,
Sñ chi ph¯i ma lñc.

X. R×ng Núi (TÕp 36.3, ÐÕi 2,260c. Bi®t TÕp 8.1, ÐÕi 2,426a) (S.i,5)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Th߶ng s¯ng trong r×ng núi,
B§c Thánh s¯ng PhÕm hÕnh,
Mµt ngày ån mµt bu±i,
Sao s¡c h÷ thù di®u ?
(Thª Tôn):
Không than vi®c ðã qua,
Không mong vi®c s¡p t¾i,
S¯ng ngay v¾i hi®n tÕi,
Do v§y, s¡c thù di®u.
Do mong vi®c s¡p t¾i,
Do than vi®c ðã qua,
Nên kë ngu héo mòn,
Nhß lau xanh r¶i cành.