I. V߶n Hoan HÖ (TÕp 22.1, ÐÕi 2,153c) (S.i,5) (Tång 31.9. TÑ LÕc, ÐÕi 2,672b) (Bi®t TÕp 9.1, ÐÕi 2,435a)

Nhß v§y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Sàvatthi (Xá-v®), Jetavana (Th¡ng Lâm), tÕi v߶n ông Anàthapindika (C¤p Cô еc). TÕi ð¤y, Thª Tôn g÷i các TÖ-kheo: "Này các TÖ-kheo" -- "Thßa vâng, bÕch Thª Tôn".

Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn. Thª Tôn nói nhß sau:

-- Thu· xßa, này các TÖ-kheo, có v¸ Thiên thuµc cõi tr¶i Ba mß½i ba, v¾i chúng Thiên næ vây quanh, du hí · v߶n Hoan HÖ, th÷ hß·ng nåm thiên døc công ðÑc. Bây gi¶, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này:

Chúng không biªt ðªn lÕc,

Nªu không th¤y Hoan HÖ,

Ch² trú cä Tr¶i, Ng߶i,

Cõi ba mß½i l×ng danh.

Ðßþc nghe nói v§y, này các TÖ-kheo, mµt v¸ Thiên khác ðáp v¸ Thiên ¤y v¾i bài k®:

Kë ngu, sao không biªt,

V¸ ºng Cúng ðã nói:

"M÷i hành là vô th߶ng,

Tñ tánh phäi sanh di®t,

Sau khi sanh, chúng di®t,

Nhiªp chúng là an lÕc."

II. Vui Thích (TÕp 36.12,ÐÕi 2,263a) (S.i,6) (Bi®t TÕp 8,11, ÐÕi 2,428a)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Cha ð¯i con vui thích ,

Chü v¾i bò vui thích,

Ng߶i sanh y, vui thích ,

Không sanh y, không vui.

(Thª Tôn):

Cha ð¯i con s¥u muµn ,

Chü v¾i bò s¥u muµn,

Ng߶i sanh y, s¥u muµn,

Không sanh y, không s¥u.

III. Không Ai B¢ng Con (TÕp 36.14, ÐÕi 2,263b) (S.1,6) (Bi®t TÕp 12.19, ÐÕi 2,458c)

... ÐÑng mµt bên, v¸ Thiên ¤y nói lên bài k® này trß¾c m£t Thª Tôn:

Thß½ng ai b¢ng thß½ng con,

Cüa nào b¢ng bò nhà,

Sáng nào b¢ng m£t tr¶i,

Nß¾c nào h½n bi¬n cä.

(Thª Tôn):

Thß½ng ai b¢ng thß½ng mình,

Cüa nào b¢ng lúa gÕo,

Sáng nào b¢ng trí tu®,

Nß¾c nào h½n mßa rào.

IV. Giai C¤p Sát Ъ LÜ- (TÕp 36.15 Sát-lÜ, ÐÕi 2,263b) (S.i,6)

Giæa các hàng hai chân,

Sát-lÜ là t¯i th¡ng,

Giæa các loài b¯n chân,

Bò ðñc là t¯i th¡ng,

Trong các hàng thê thiªp,

Quý næ là t¯i th¡ng.

Trong các hàng con trai,

Trß·ng nam là t¯i th¡ng.

(Thª Tôn):

Giæa các loài hai chân,

Chánh giác là t¯i th¡ng.

Giæa các loài b¯n chân,

Thu¥n chüng là t¯i th¡ng.

Trong các hàng thê thiªp,

Nhu thu§n là t¯i th¡ng.

Trong các hàng con trai,

Trung thành là t¯i th¡ng.

V. Tiªng еng R×ng Sâu (hay Thân t¸ch t¸nh) (S.i,7)(TÕp 50.II, An trú, ÐÕi 2,360b) (Bi®t TÕp 16.26, ÐÕi 2,490b)

Nay là th¶i giæa trßa,

Loài chim nghï yên l£ng,

Vang ðµng tiªng r×ng sâu,

Ta run, ta khiªp sþ.

(Thª Tôn):

Nay là th¶i giæa trßa,

Loài chim nghï yên l£ng,

Vang ðµng tiªng r×ng sâu,

Ta vui, Ta thích thú.

VI. Ngü Gøc, Biªng Nhác (TÕp 22.23, ÐÕi 2,160a) (S.i,7)(Bi®t TÕp 9.15, ÐÕi 2,437c)

Ngü gøc, nhác, ngáp dài,

Không vui, ån quá ðµ,

— ðây, ð¯i chúng sanh,

Thánh ðÕo không hi¬n lµ.

Ngü gøc, nhác, ngáp dài,

Không vui, ån quá ðµ,

V¾i tinh t¤n, ðoÕn chúng,

Thánh ðÕo ðßþc thanh t¸nh.

VII. Khó Làm (hay Con rùa) (TÕp 22.25, ÐÕi 2,169b) (S.i,7) (Bi®t TÕp 9,14, ÐÕi 2,437b)

Khó làm, khó kham nhçn,

Thiªu trí, hành Sa-môn,

Ch² kë ngu th¯i ð÷a,

Ch² ¤y ð¥y chß¾ng ngÕi.

Bao ngày hành Sa-môn

Nªu tâm không chª ngñ,

M²i bß¾c, phäi sa ð÷a,

Nô l® cho suy tß,

Nhß rùa rút chân cÆng,

Trong mai rùa cüa mình.

V¸ TÖ-kheo cûng v§y,

Thâu nhiªp m÷i suy tß,

Không tham dính v§t gì,

Không làm hÕi ng߶i nào,

Hoàn toàn th§t t¸ch t¸nh,

Không chï trích mµt ai.

VIII. Tàm Quý (S.i,7)

Ng߶i ðßþc tàm chª ngñ,

Tìm ðßþc ai · ð¶i ?

Ai biªt ngån chï trích,

Nhß ngña hi«n bóng roi.

Ng߶i ðßþc tàm chª ngñ,

S¯ng th߶ng th߶ng chánh ni®m,

V¸ ¤y ðÕt kªt quä,

Kh± ðau ðßþc ðoÕn t§n,

Bß¾c nhæng bß¾c thång b¢ng,

Trên ð߶ng không thång b¢ng.

IX. Am Tranh (S.i.8)

Ngài không có am tranh,

Ngài không có t± ¤m,

Ngài không có dây giång,

Ngài thoát khöi h® phßþc.

(Thª Tôn):

Ta không có am tranh,

Ta không có t± ¤m,

Ta không có dây giång,

Ta thoát khöi h® phßþc.

(V¸ Thiên):

Con nói am là gì ?

Nói t± ¤m là gì ?

Nói dây giång là gì ?

Nói h® phßþc là gì ?

(Thª Tôn):

Ông nói am là m©,

Nói t± ¤m là vþ,

Nói dây giång là con,

Nói h® phßþc là ái.

(V¸ Thiên):

Lành thay, Ngài không am !

Lành thay, không t± ¤m !

Lành thay, không dây giång !

Lành thay, Ngài thoát phßþc !

X. SAMIDDHI (TÕp 38.17, ÐÕi 2,281c) (S.i,8) (Bi®t TÕp I.17) ÐÕi 2,379a)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn · Vß½ng Xá tÕi Tapodàràma (T¸nh xá Su¯i nß¾c nóng).

2) Tôn giä Samiddhi, khi ðêm ðã g¥n tàn, thÑc d§y và ði ðªn su¯i nß¾c nóng ð¬ t¡m rØa tay chân. Sau khi t¡m rØa tay chân, ra khöi su¯i nß¾c nóng, Tôn giä ðÑng, ð¡p mµt t¤m y ð¬ ph½i tay chân cho khô.

3) R°i mµt v¸ Thiên, khi ðêm ðã g¥n tàn, v¾i dung s¡c thù th¡ng, chói sáng toàn vùng su¯i nß¾c nóng, ði ðªn Tôn giä Samiddhi, sau khi ðªn, ðÑng giæa hß không, nói lên bài k® v¾i Tôn giä Samiddhi:

Không hß·ng, Ông kh¤t thñc,

Nay kh¤t thñc, không hß·ng,

Hãy hß·ng r°i kh¤t thñc,

Ch¾ u±ng phí th¶i gian.

(Samiddhi):

Th¶i Ông, ta không biªt.

Th¶i ta, ¦n không hi®n.

Không hß·ng, ta kh¤t thñc,

Không u±ng th¶i gian ta.

4) R°i v¸ Thiên ¤y ðÑng xu¯ng ð¤t và thßa v¾i Tôn giä Samiddhi :

-- Này TÖ-kheo, Ông còn trë tu±i mà ðã xu¤t gia, niên thiªu, tóc còn ðen nhánh trong tu±i thanh xuân. Trong th¶i trë th½ cüa tu±i ð¶i, Ông không th÷ hß·ng các ái døc. Này TÖ-kheo, hãy th÷ hß·ng các ái døc cüa ng߶i ð¶i. Ch¾ có bö hi®n tÕi mà chÕy theo nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i.

5) -- Này Hi«n giä, ta không bö hi®n tÕi và chÕy theo nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i. Và này Hi«n giä, chính ta bö nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i ð¬ chÕy theo hi®n tÕi. Này Hi«n giä, Thª Tôn ðã nói, các døc b¸ th¶i gian chi ph¯i, nhi«u kh± ðau, nhi«u phi«n não (Upàyàsà); nguy hi¬m · ð¤y càng nhi«u h½n. Còn pháp này thuµc v« hi®n tÕi, không b¸ th¶i gian chi ph¯i, ðªn ð¬ mà th¤y, có khä nång hß¾ng thßþng, chï ng߶i trí m¾i tñ mình giác hi¬u.

6) -- Và này TÖ-kheo, nhß thª nào mà Thª Tôn ðã nói các døc b¸ th¶i gian chi ph¯i, nhi«u kh± ðau, nhi«u phi«n não, nguy hi¬m · ð¤y càng nhi«u h½n ? Nhß thª nào thuµc v« hi®n tÕi là pháp này, không b¸ th¶i gian chi ph¯i, ðªn ð¬ mà th¤y, có khä nång hß¾ng thßþng, chï ng߶i trí m¾i tñ mình giác hi¬u ?

7) -- Này Hi«n giä, tôi là ng߶i m¾i xu¤t gia, m¾i ðªn ðây không bao lâu. Tôi không th¬ giäi thích rµng rãi cho Ông pháp và lu§t này. Nhßng Thª Tôn, b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác nay · Ràjagaha (Vß½ng Xá) tÕi t¸nh xá Tapoda (Su¯i nß¾c nóng) hãy ði ðªn Thª Tôn và höi ý nghîa này. Thª Tôn trä l¶i cho Ông nhß thª nào, hãy nhß v§y th÷ trì.

8) -- Này TÖ-kheo, không d­ gì cho chúng tôi ðßþc ðªn g£p b§c Thª Tôn ¤y, mµt b§c ðßþc chß Thiên khác, có ðÕi uy lñc ðoanh vây. Này TÖ-Kheo, nªu Ngài ði ðªn b§c Thª Tôn ¤y và höi ý nghîa này, chúng tôi có th¬ ðªn ð¬ nghe pháp.

9) -- Thßa vâng, Hi«n giä.

Tôn giä Samiddhi vâng ðáp v¸ Thiên ¤y, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, Tôn giä Samiddhi bÕch Thª Tôn:

10) -- — ðây, bÕch Thª Tôn, sau khi ðêm ðã g¥n tàn, con thÑc d§y và ði ðªn su¯i nß¾c nóng ð¬ t¡m rØa tay chân. Sau khi t¡m rØa tay chân, ra khöi su¯i nß¾c nóng, con ðÑng ð¡p mµt t¤m y ð¬ ph½i tay chân cho khô. BÕch Thª Tôn, r°i mµt v¸ Thiên, sau khi ðêm v×a mãn, v¾i dung s¡c thù th¡ng, chói sáng toàn vùng nß¾c nóng, ði ðªn con, sau khi ðªn, ðÑng giæa hß không và nói lên bài k® này:

"Không hß·ng, Ông kh¤t thñc,

Nay kh¤t thñc, không hß·ng,

Hãy hß·ng r°i kh¤t thñc,

Ch¾ u±ng phí th¶i gian."

11) Khi nghe nói v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i v¾i v¸ Thiên ¤y b¢ng bài k®:

"Th¶i Ông, ta không biªt,

Th¶i ta, ¦n không hi®n,

Không hß·ng, ta kh¤t thñc,

Không u±ng th¶i gian ta."

12) BÕch Thª Tôn, r°i v¸ Thiên ¤y ðÑng xu¯ng ð¤t và thßa v¾i con:

"-- Này TÖ-kheo, Ông còn trë tu±i mà ðã xu¤t gia, niên thiªu, tóc ðen nhánh, trong tu±i thanh xuân. Trong th¶i trë th½ cüa tu±i ð¶i, Ông không th÷ hß·ng các døc. Này TÖ-kheo, hãy th÷ hß·ng các døc lÕc cüa ng߶i ð¶i. Ch¾ có bö hi®n tÕi ð¬ chÕy theo nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i."

13) Khi ðßþc nói v§y, bÕch Thª Tôn, con nói v¾i v¸ Thiên ¤y:

"-- Này Hi«n giä, ta không bö hi®n tÕi ð¬ chÕy theo nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i. Và này Hi«n giä, chính ta bö nhæng gì b¸ th¶i gian chi ph¯i ð¬ chÕy theo hi®n tÕi. Nhæng gì thuµc th¶i gian, này Hi«n giä, là các døc, ðßþc nói ðªn là nhi«u kh± ðau, nhi«u phi«n não (upàyàsa), nguy hi¬m · ð¤y lÕi nhi«u h½n. Còn pháp này thuµc hi®n tÕi, không b¸ th¶i gian chi ph¯i, ðªn ð¬ mà th¤y, có khä nång hß¾ng thßþng, chï ng߶i trí m¾i tñ mình giác hi¬u."

14) Khi ðßþc nói v§y, bÕch Thª Tôn, v¸ Thiên ¤y nói v¾i con:

"-- Và này TÖ-kheo, nhß thª nào mà Thª Tôn ðã nói các døc b¸ th¶i gian chi ph¯i, nhi«u kh± ðau, nhi«u phi«n não, nguy hi¬m · ðây càng nhi«u h½n ? Nhß thª nào thuµc v« hi®n tÕi là pháp này không b¸ th¶i gian chi ph¯i, ðªn ð¬ mà th¤y, có khä nång hß¾ng thßþng, chï ng߶i trí m¾i tñ mình giác hi¬u ?"

15) Khi ðßþc nói v§y, bÕch Thª Tôn, con nói v¾i v¸ Thiên ¤y:

"-- Này Hi«n giä, tôi là ng߶i m¾i xu¤t gia, m¾i ðªn ðây không bao lâu. Tôi không th¬ giäi thích rµng rãi cho Ông v« pháp và lu§t này. Nhßng Thª Tôn, b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác nay · Ràjagaha (Vß½ng Xá), tÕi t¸nh xá Tapoda (Su¯i nß¾c nóng). Hãy ði ðªn Thª Tôn và höi ý nghîa này. Thª Tôn trä l¶i cho Ông nhß thª nào, hãy nhß v§y th÷ trì."

16) Khi ðßþc nói v§y, bÕch Thª Tôn, v¸ Thiên ¤y nói v¾i con:

" -- Này TÖ-kheo, không d­ gì cho chúng tôi ðßþc ðªn g£p b§c Thª Tôn ¤y, mµt b§c ðßþc các chß Thiên khác có ðÕi uy lñc ðoanh vây. Này TÖ-kheo, nªu Ngài ði ðªn b§c Thª Tôn và höi ý nghîa ¤y, chúng tôi cûng s¨ ðªn và nghe pháp."

-- BÕch Thª Tôn, nªu v¸ Thiên ¤y nói sñ th§t, th¶i v¸ ¤y · ðây, không xa bao nhiêu.

17) Khi ðßþc nói v§y, v¸ Thiên ¤y nói v¾i Tôn giä Samiddhi nhß sau:

-- Hãy höi ði, TÖ-kheo ! Hãy höi ði, TÖ-kheo! Tôi ðã ðªn r°i.

18) R°i Thª Tôn nói lên bài k® v¾i v¸ Thiên ¤y:

Chúng sanh ðßþc hi¬u biªt,

Nhæng ði«u ðßþc nói lên,

Và ch¤p trß¾c thái ðµ,

Trên nhæng ði«u ðßþc nói.

Nªu h÷ không li­u tri

Nhæng ði«u ðßþc nói lên,

H÷ ði ðªn trói buµc.

Do thân chªt chi ph¯i,

Nªu h÷ li­u tri ðßþc

Nhæng ði«u ðßþc nói lên,

H÷ không có tß·ng tri,

Nhæng ði«u ðßþc nói ra.

Яi v¾i v¸ nhß v§y,

L²i l¥m nh¤t ð¸nh không.

Nªu các Ông có biªt,

Hãy nói lên DÕ-xoa.

19) -- BÕch Thª Tôn, con không có hi¬u ý nghîa mµt cách rµng rãi nhæng ði«u Thª Tôn nói lên mµt cách v¡n t¡t. Lành thay, nªu Thª Tôn nói lên cho con ð¬ con có th¬ hi¬u mµt cách rµng rãi nhæng ði«u Thª Tôn nói lên mµt cách v¡n t¡t.

(Thª Tôn):

20) B¢ng, th¡ng hay thua Ta,

Nghî v§y ð¤u tranh kh·i;

Cä ba không dao ðµng,

B¢ng, th¡ng không kh·i lên.

Nªu nhß Ông có biªt,

Hãy nói lên, DÕ-xoa.

21) -- BÕch Thª Tôn, con không có hi¬u ý nghîa mµt cách rµng rãi nhæng ði«u Thª Tôn nói lên mµt cách v¡n t¡t. Lành thay, nªu Thª Tôn nói lên cho con ð¬ con có th¬ hi¬u mµt cách rµng rãi nhæng ði«u Thª Tôn nói lên mµt cách v¡n t¡t.

(Thª Tôn):

22) Hãy t× bö tính toán,

Không chÕy theo hß tß·ng,

T× bö m÷i tham ái,

Яi danh s¡c · ð¶i,

V¸ ¤y ðoÕn tri«n phßþc,

Không lo âu, không ái.

Chß Thiên và loài Ng߶i,

жi này hay ð¶i sau,

— cänh gi¾i chß Thiên,

Hay tÕi m÷i trú xÑ,

Tìm c¥u nhßng không g£p,

Vªt tích cüa v¸ ¤y.

Nªu Ông biªt ng߶i ¤y

Hãy nói lên, DÕ-xoa.

23) -- BÕch Thª Tôn, l¶i nói v¡n t¡t cüa Thª Tôn, con hi¬u ý nghîa rµng rãi nhß sau:

Kh¡p thª gi¾i ch¾ làm,

Ði«u ác thân, mi®ng, ý,

T× bö m÷i ái døc,

Chánh ni®m, tâm tïnh giác,

Không kh± hÕnh ép xác,

Vô b±, không lþi ích.
.