I. B®n Tóc (S.i,77)

1) Mµt th¶i Thª Tôn · tÕi Sàvatthi, Pubbàràma (Ðông Viên), tÕi lâu ðài Migàramàtu (Lµc TØ Mçu giäng ð߶ng)

2) Lúc b¤y gi¶, Thª Tôn vào bu±i chi«u, t× ch² Thi«n t¸nh ðµc cß ðÑng d§y, và ðªn ng°i tÕi mái hiên phía cØa ngoài.

R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Lúc b¤y gi¶, bäy v¸ b®n tóc, bäy v¸ Niganthà, bäy v¸ löa th¬, bäy v¸ m£c mµt y và bäy v¸ du sî v¾i thân ð¥y lông, v¾i móng tay dài, l¾n nhß cây lau, mang các døng cø kh¤t sî ðang ði ngang qua, cách Thª Tôn không xa bao nhiêu.

4) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, t× ch² ng°i ðÑng d§y, ð¡p y vào phía mµt bên vai, quÏ xu¯ng trên ð¥u g¯i tay m£t, ch¤p tay hß¾ng v« bäy v¸ b®n tóc, bäy v¸ Niganthà, bäy v¸ löa th¬, bäy v¸ m£c mµt y và bäy v¸ du sî ¤y và nói lên ba l¥n tên cüa mình: "Thßa chß Tôn, con là vua Pasenadi nß¾c Kosala".

5) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, khi bäy v¸ b®n tóc, bäy v¸ Niganthà, bäy v¸ löa th¬, bäy v¸ m£c mµt y và bäy v¸ du sî ¤y ðã ði qua không lâu li«n ði ðªn Thª Tôn, ðänh l­ Ngài và ng°i xu¯ng mµt bên.

6) Ng°i xu¯ng mµt bên, vua Pasenadi nß¾c Kosala bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, có phäi nhæng Tôn giä ¤y là nhæng v¸ A-la-hán trên ð¶i này, hay là nhæng v¸ ðang ði trên con ð߶ng hß¾ng ðªn ðÕo quä A-la-hán?

7) -- Thßa ÐÕi vß½ng, khi ÐÕi vß½ng còn là cß sî, trong khi còn s¯ng th÷ hß·ng các døc, b¸ con cái trói buµc, quen dùng các loÕi chiên ðàn · xÑ Kàsi, trang sÑc v¾i vòng hoa, hß½ng th½m, d¥u sáp, sØ døng vàng và bÕc, th¶i ÐÕi vß½ng th§t khó biªt ðßþc các v¸ ¤y là b§c A-la-hán hay là b§c ðang ði con ð߶ng hß¾ng ðªn A-la-hán quä.

8) Thßa ÐÕi vß½ng, chính phäi c÷ng trú m¾i biªt ðßþc gi¾i ðÑc cüa mµt ng߶i, và phäi trong mµt th¶i gian dài không th¬ khác ðßþc, phäi có tác ý, không phäi không có tác ý, phäi có trí tu®, không phäi v¾i ác tu®.

9) Thßa ÐÕi vß½ng, chính phäi cùng chung mµt ngh« m¾i biªt ðßþc sñ thanh t¸nh cüa mµt ng߶i, phäi trong mµt th¶i gian dài không th¬ khác ðßþc, phäi có tác ý, không phäi không tác ý, phäi có trí tu®, không phäi v¾i ác tu®.

10) Thßa ÐÕi vß½ng, chính trong th¶i gian b¤t hÕnh m¾i biªt ðßþc sñ trung kiên cüa mµt ng߶i, phäi trong mµt th¶i gian dài không th¬ không khác ðßþc, phäi có tác ý, không phäi không tác ý, phäi có trí tu®, không phäi v¾i ác tu®.

11) Thßa ÐÕi vß½ng, chính phäi ðàm ðÕo m¾i biªt ðßþc trí tu® cüa mµt ng߶i, và phäi trong mµt th¶i gian dài không th¬ khác ðßþc, phäi có tác ý, không phäi không tác ý, phäi có trí tu®, không phäi v¾i ác tu®.

12) -- Th§t vi di®u thay, bÕch Thª Tôn! Th§t hy hæu thay, bÕch Thª Tôn, khi Thª Tôn ðã khéo nói nhß sau: " Thßa ÐÕi vß½ng, khi ÐÕi vß½ng còn là cß sî... ... không phäi không v¾i ác tu®"!

13) BÕch Thª Tôn, có nhæng ng߶i trinh thám này cüa con, nhæng ng߶i trinh sát, sau khi ði trinh sát mµt nß¾c, h÷ ðªn con. Trß¾c hªt h÷ báo cáo r°i con m¾i ðúc kªt.

14) BÕch Thª Tôn, · ðây nhæng ng߶i ¤y sau khi t¦y sÕch bøi và nh¾p, sau khi t¡m rØa và xoa d¥u, sau khi chäi sÕch râu tóc, m£c áo väi tr¡ng, h÷ ðßþc h¥u hÕ sån sóc và cho th÷ hß·ng nåm døc công ðÑc.

15) R°i Thª Tôn, sau khi hi¬u rõ ý nghîa này, ngay trong lúc ¤y m¾i nói lên bài k®:

Không phäi do s¡c tß¾ng,

Biªt rõ ðßþc con ng߶i,

Không phäi nhìn thoáng qua,

Уt ðßþc lòng tin c§y.

Dß¾i bµ áo ðÕo ðÑc,

V¾i hình tß¾ng tñ chª,

Nhæng kë s¯ng buông thä,

S¯ng phây phây ð¶i này.

Nhß bông tai b¢ng ð¤t,

Giä dÕng bông tai th§t,

Nhß nØa ti«n b¢ng ð°ng ,

Ðßþc s½n phªt l¾p vàng.

Mµt s¯ s¯ng che ð§y,

†n kín dß¾i b« ngoài,

Nµi thân th§t b¤t t¸nh,

M£t ngoài giä mÛ di®u.

II. Nåm Vua (S.i,79)

1) Trú · Sàvatthi.

2) Mµt th¶i, nåm v¸ vua, v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala là thßþng thü, ðang th÷ hß·ng, ðßþc cung c¤p và ðßþc ðoanh vây v¾i nåm døc công ðÑc. Câu chuy®n sau ðây ðßþc kh·i lên giæa các v¸ ¤y: "Døc lÕc nào t¯i thßþng?"

3) — ðây, có ng߶i nói: "S¡c là døc t¯i thßþng"; có ng߶i nói: "Tiªng là døc t¯i thßþng"; có ng߶i nói: "Hß½ng là døc t¯i thßþng"; có ng߶i nói: "V¸ là døc t¯i thßþng"; có ng߶i nói: "Xúc là døc t¯i thßþng". Và các vua ¤y không th¬ thuyªt phøc nhau v« v¤n ð« này.

4) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala nói v¾i các vua ¤y:

-- Chß Tôn giä, chúng ta hãy ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn hãy höi Thª Tôn ý nghîa này. Thª Tôn trä l¶i chúng ta nhß thª nào, chúng ta s¨ nhß v§y th÷ trì.

5) -- Thßa vâng, Tôn giä.

Các vua ¤y vâng ðáp vua Pasenadi nß¾c Kosala.

6) R°i nåm vua ¤y, v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala là thßþng thü, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên.

7) Ng°i xu¯ng mµt bên, vua Pasenadi nß¾c Kosala bÕch Thª Tôn:

-- — ðây, bÕch Thª Tôn, nåm vua chúng con ðang th÷ hß·ng, ðßþc cung c¤p, ðßþc ðoanh vây v¾i nåm døc công ðÑc, câu chuy®n sau ðây ðßþc kh·i lên giæa chúng con: "Døc nào là t¯i thßþng?". Có ng߶i nói: "S¡c là døc t¯i thßþng". Có ng߶i nói: "Tiªng là døc t¯i thßþng". Có ng߶i nói: "Hß½ng là døc t¯i thßþng". Có ng߶i nói: "V¸ là døc t¯i thßþng". Có ng߶i nói: "Xúc là døc t¯i thßþng". BÕch Thª Tôn, døc nào là t¯i thßþng?

8) -- Thßa ÐÕi vß½ng, tùy theo cùng ðµ ßa thích mà Ta nói r¢ng døc ¤y là t¯i thßþng trong nåm døc công ðÑc. Và thßa ÐÕi vß½ng, các s¡c ¤y ð¯i v¾i mµt s¯ ng߶i ðßþc ßa thích, các s¡c ¤y ð¯i v¾i mµt s¯ ng߶i không ðßþc ßa thích. Thßa ÐÕi vß½ng, nªu mµt ai ßa thích ð¯i v¾i các s¡c pháp, tâm viên ý mãn, không có mu¯n các s¡c pháp nào khác h½n, các s¡c pháp nào t¯t ð©p h½n các s¡c pháp ¤y, th¶i ð¯i v¾i v¸ này, các s¡c pháp ¤y là t¯i thßþng, ð¯i v¾i v¸ này, các s¡c pháp ¤y là vô thßþng.

9) Thßa ÐÕi vß½ng,các tiªng ¤y... ... Các hß½ng ¤y ... ... Các v¸ ¤y... ... Thßa ÐÕi vß½ng, các xúc ¤y ð¯i v¾i mµt s¯ ng߶i ðßþc ßa thích, các xúc ¤y ð¯i v¾i mµt s¯ ng߶i không ðßþc ßa thích. Thßa ÐÕi vß½ng, nªu mµt ai ßa thích ð¯i v¾i xúc pháp, tâm viên ý mãn, không có ý mu¯n các xúc pháp nào khác h½n, các xúc pháp nào t¯t h½n các xúc pháp ¤y, th¶i ð¯i v¾i v¸ này, các xúc pháp ¤y là t¯i thßþng, các xúc pháp ¤y là vô thßþng.

10) Lúc b¤y gi¶, có cß sî Candanangalika ðang ng°i trong hµi chúng ¤y. R°i cß sî Candanangalika t× ch² ng°i ðÑng d§y ð¡p thßþng y lên mµt bên vai, ch¤p tay hß¾ng v« Thª Tôn và bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, mµt tß tß·ng kh·i lên n½i con. BÕch Thi®n Th®, mµt tß tß·ng kh·i lên n½i con.

11) Thª Tôn nói:

-- Này Candanangalika, hãy nói lên tß tß·ng ¤y.

12) R°i cß sî Candanangalika trß¾c m£t Thª Tôn tán thán v¾i mµt bài k® thích nghi:

Gi¯ng nhß hoa sen ðö,

Nñc th½m mùi hß½ng d¸u,

Sáng s¾m tinh sß½ng n·,

V¾i hß½ng hoa Ñ ð÷ng.

Hãy xem Angira,

Chói hào quang chiªu di®u,

Nhß m£t tr¶i sáng chói,

Giæa hß không bao la.

13) R°i nåm v¸ vua ¤y ð¡p nåm áo lên trên mình cß sî Candanangalika.

14) Nhßng cß sî Candanangalika ð¡p nåm áo ¤y lên trên thân Thª Tôn.

III. ÐÕi Thñc: Ån nhi«u (S.i,81)

1) Trú · Sàvatthi.

Lúc b¤y gi¶, vua Pasenadi nß¾c Kosala th߶ng ån bæa ån th¸nh soÕn.

2) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala sau khi ån xong, no ðü, thöa thích, ði ðªn Thª Tôn sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên.

3) R°i Thª Tôn sau khi biªt vua Pasenadi nß¾c Kosala ðã ån xong, no ðü, thöa thích, ngay lúc ¤y nói lên bài k®:

Con ng߶i th߶ng chánh ni®m,

Ðßþc ån, biªt phäi chång,

Ch×ng mñc, cäm th÷ mÕnh,

Già ch§m, tu±i th÷ dài.

4) Lúc b¤y gi¶, thanh niên Bà-la-môn Sudassana ðÑng sau lßng vua Pasenadi nß¾c Kosala.

5) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala g÷i thanh niên Sudassana:

-- Này BÕn, hãy ði ðªn và h÷c thuµc lòng bài k® t× Thª Tôn và trong khi d÷n ån cho ta, hãy ð÷c lên bài k® ¤y. Ta s¨ c¤p th߶ng nh§t cho ông mµt tråm ð°ng ti«n vàng.

6) -- Thßa vâng, ÐÕi vß½ng.

Thanh niên Sudassana vâng ðáp vua Pasenadi nß¾c Kosala, h÷c thuµc lòng bài k® này t× Thª Tôn, và trong khi d÷n c½m cho vua Pasenadi nß¾c Kosala, ð÷c lên bài k® này:

"Con ng߶i th߶ng chánh ni®m,

Ðßþc ån, biªt phäi chång,

Ch×ng mñc, cäm th÷ mÕnh,

Già ch§m, tu±i th÷ dài."

7) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala tu¥n tñ hÕn chª, cho ðªn chï ån nhi«u nh¤t là mµt nàlika.

8) Vua Pasenadi sau mµt th¶i gian, thân th¬ ðßþc khöe mÕnh, tñ tay thoa bóp chân tay và nói lên l¶i cäm hÑng sau ðây: "Ôi, th§t sñ Thª Tôn ðã thß½ng tß·ng nghî ðªn lþi ích cho ta, cä hai ð¶i hi®n tÕi và v¸ lai!"

IV,V. Hai L¶i Nói V« Chiªn Tranh (S.i,82)

Trú · Sàvatthi.

1) Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Màgadha, tri®u t§p b¯n binh chüng gây chiªn v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala và tiªn ðánh Kàsi.

2) Vua Pasenadi nß¾c Kosala ðßþc nghe: "Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha tri®u t§p b¯n binh chüng gây chiªn v¾i ta và tiªn ðánh Kàsi."

3) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng dàn tr§n · Kàsi, ch¯ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha.

4) R°i vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha, t¤n công vua Pasenadi nß¾c Kosala. Trong cuµc chiªn tr§n, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha chiªn th¡ng vua Pasenadi nß¾c Kosala. B¸ chiªn bÕi, vua Pasenadi nß¾c Kosala lui v« tÕi kinh ðô Sàvatthi.

5) R°i mµt s¯ TÖ-kheo, vào bu±i sáng ð¡p y, c¥m bát, ði vào Sàvatthi ð¬ kh¤t thñc. Ði kh¤t thñc · Sàvatthi xong, sau bæa ån, trên con ð߶ng ði kh¤t thñc tr· v«, h÷ ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, các TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

6) -- — ðây, bÕch Thª Tôn, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng gây chiªn v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala, tiªn ðánh Kàsi. BÕch Thª Tôn, vua Pasenadi nß¾c Kosala ðßþc nghe: "Vua Ajàtasattu con bà Videhi nß¾c Magadha gây chiªn v¾i ta, tiªn ðánh Kàsi". R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, dàn tr§n · Kàsi ch¯ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha. BÕch Thª Tôn, r°i vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và vua Pasenadi nß¾c Kosala xáp chiªn nhau. Trong cuµc chiªn tr§n ¤y, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha chiªn th¡ng vua Pasenadi nß¾c Kosala. BÕch Thª Tôn, b¸ chiªn bÕi, vua Pasenadi nß¾c Kosala rút lui v« kinh ðô cüa mình là Sàvatthi.

7) -- Này các TÖ-kheo, vua Ajàtasattu, con bà Videbi nß¾c Magadha là ác hæu, là ác bÕn læ, là ác giao du. Và này các TÖ-kheo, vua Pasenadi nß¾c Kosala là thi®n hæu, là thi®n bÕn læ, là thi®n giao du. Và này TÖ-kheo, hôm nay, trong ðêm này, vua Pasenadi nß¾c Kosala träi mµt ðêm ðau kh± cüa ng߶i bÕi tr§n.

Th¡ng tr§n sanh thù oán,

BÕi tr§n nªm kh± ðau,

Ai bö th¡ng, bö bÕi,

T¸ch t¸nh, hß·ng an lÕc.

8) R°i vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, gây chiªn v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala và tiªn ðánh Kàsi.

9) Vua Pasenadi nß¾c Kosala ðßþc nghe: "Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, gây chiªn ta và tiªn ðánh Kàsi."

10) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, dàn tr§n · Kàsi ch¯ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha.

11) R°i vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và vua Pasenadi nß¾c Kosala xáp chiªn v¾i nhau. Trong cuµc chiªn ¤y, vua Pasenadi nß¾c Kosala chiªn th¡ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và b¡t s¯ng vua ¤y.

12) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala suy nghî nhß sau: "Tuy vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha làm hÕi ta, d¥u ta không làm hÕi ai; nhßng vua ¤y là cháu trai cüa ta. V§y ta hãy t¸ch thu toàn bµ tßþng binh, toàn bµ mã binh, toàn bµ xa binh, toàn bµ bµ binh cüa vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và chï tha cho vua ¤y mÕng s¯ng".

13) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, sau khi t¸ch thu toàn bµ tßþng binh... ... và chï tha cho vua ¤y mÕng s¯ng.

14) R°i mµt s¯ l¾n v¸ TÖ-kheo vào bu±i sáng ð¡p y, mang theo y bát và ði vào Sàvatthi ð¬ kh¤t thñc. Kh¤t thñc · Sàvatthi xong, sau bu±i ån, trên con ð߶ng ði kh¤t thñc tr· v«, h÷ ði ðªn Thª Tôn sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, các TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

15) -- — ðây, bÕch Thª Tôn, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, gây chiªn v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala và tiªn ðánh Kàsi. BÕch Thª Tôn, vua Pasenadi nß¾c Kosala ðßþc nghe: "Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, gây chiªn v¾i ta và tiªn ðánh Kàsi". R°i bÕch Thª Tôn, vua Pasendi nß¾c Kosala, sau khi tri®u t§p b¯n loÕi binh chüng, dàn tr§n ch¯ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi, nß¾c Magadha. R°i BÕch Thª Tôn ,vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và vua Pasenadi nß¾c Kosala xáp chiªn v¾i nhau. Trong cuµc chiªn ¤y, vua Pasenadi nß¾c Kosala chiªn th¡ng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha và b¡t s¯ng vua ¤y. R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala suy nghî nhß sau: "Tuy vua Ajàtasattu, con bà Videhi nß¾c Magadha làm hÕi ta, d¥u ta không làm hÕi ai; nhßng vua ¤y là cháu trai cüa ta. V§y ta hãy t¸ch thu toàn bµ tßþng binh, toàn bµ mã binh, toàn bµ xa binh, toàn bµ bµ binh cüa vua Ajàtasatu, con bà Videhi nß¾c Magadha và chï tha cho vua ¤y mÕng s¯ng." R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, sau khi t¸ch thu toàn bµ tßþng binh, toàn bµ mã binh, toàn bµ xa binh, toàn bµ bµ binh cüa vua Ajàtasattu con bà Videhi nß¾c Magadha, và tha cho vua ¤y mÕng s¯ng.

16) R°i Thª Tôn, sau khi hi¬u rõ ý nghîa này ngay trong lúc ¤y nói lên bài k®:

Vì nghî ðªn tß lþi,

Nên m¾i cß¾p hÕi ng߶i,

Khi ng߶i khác cß¾p hÕi,

B¸ hÕi, lÕi hÕi ng߶i.

Ng߶i ngu nghî nhß v§y,

Khi ác chßa chín mu°i,

Khi ác ðã chín mu°i,

Ng߶i ngu ch¸u kh± ðau.

Sát ng߶i, b¸ ng߶i sát,

Th¡ng ng߶i, b¸ ng߶i th¡ng,

M¡ng ng߶i, ng߶i m¡ng lÕi,

Não ng߶i, ng߶i não lÕi,

Do nghi®p ðßþc di­n tiªn,

B¸ hÕi, lÕi hÕi ng߶i.

VI. Ng߶i Con Gái (S.i,86)

1) Nhân duyên · Sàvatthi.

2) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên.

3) R°i mµt ng߶i ði ðªn vua Pasenadi nß¾c Kosala và báo tin k« bên tai vua Pasenadi nß¾c Kosala: "Thßa ÐÕi vß½ng, hoàng h§u Mallikà ðã sinh hÕ ðßþc mµt ng߶i con gái".

4) Khi ðßþc nói v§y, vua Pasenadi nß¾c Kosala không ðßþc hoan hÖ.

5) R°i Thª Tôn, sau khi biªt vua Pasenadi nß¾c Kosala không ðßþc hoan hÖ, ngay lúc ¤y nói lên bài k®:

Này Nhân chü, · ð¶i,

Có mµt s¯ thiªu næ,

Có th¬ t¯t ð©p h½n,

So sánh v¾i con trai,

Có trí tu®, gi¾i ðÑc,

Khiªn nhÕc mçu thán phøc.

R°i sinh ðßþc con trai,

Là anh hùng, qu¯c chü,

Ng߶i con trai nhß v§y,

Cüa ng߶i vþ hi«n ðÑc,

Th§t xÑng là ÐÕo sß,

Giáo gi¾i cho toàn qu¯c.

VII. Không Phóng D§t (S.i,86)

1) — tÕi Sàvatthi.

2)... Ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, vua Pasenadi nß¾c Kosala bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, có mµt pháp nào có th¬ ðßa ðªn chÑng ð¡c và t°n tÕi cä hai hÕnh phúc: hÕnh phúc ð¶i này và hÕnh phúc ð¶i sau?

3) -- Thßa ÐÕi vß½ng, có mµt pháp có th¬ ðßa ðªn chÑng ð¡c và t°n tÕi cä hai hÕnh phúc: hÕnh phúc ð¶i này và hÕnh phúc ð¶i sau.

4) -- BÕch Thª Tôn, pháp ¤y là gì, có th¬ ðßa ðªn chÑng ð¡c và t°n tÕi cä hai hÕnh phúc: hÕnh phúc ð¶i này và hÕnh phúc ð¶i sau?

5) -- B¤t phóng d§t, thßa ÐÕi vß½ng, là mµt pháp có th¬ ðßa ðªn chÑng ð¡c và t°n tÕi cä hai hÕnh phúc: hÕnh phúc ð¶i này và hÕnh phúc ð¶i sau. Thßa ÐÕi vß½ng, cûng nhß con voi, trong t¤t cä loài hæu tình có chân, tóm thâu t¤t cä ð£c tß¾ng cüa chân trong bàn chân cüa nó; và bàn chân cüa voi ðßþc xem là ð® nh¤t v« phß½ng di®n to l¾n trong t¤t cä loÕi chân. Cûng v§y, thßa ÐÕi vß½ng, b¤t phóng d§t là mµt pháp có th¬ ðßa ðªn chÑng ð¡c và t°n tÕi cä hai hÕnh phúc: hÕnh phúc ð¶i này và hÕnh phúc ð¶i sau.

6) Ai ß¾c nguy®n tu±i th÷,

Không b®nh, có di®u s¡c,

Ðßþc sanh lên Thiên gi¾i,

Sanh các nhà quý tµc,

Phäi liên tøc tång thßþng,

Tinh t¤n, không d×ng nghî.

Ng߶i hi«n triªt tán thán,

HÕnh lành không phóng d§t,

Яi v¾i nhæng ng߶i lành,

Làm các hÕnh công ðÑc,

Ng߶i hi«n không phóng d§t,

Ðßþc cä hai lþi ích,

Lþi ích trong ð¶i này,

Lþi ích cä ð¶i sau.

Kë anh hùng ðßþc g÷i,

Là b§c ch½n hi«n trí,

Nªu biªt n¡m chøp l¤y,

HÕnh phúc cho chính mình.

VIII. Không Phóng D§t (S.i,87)

1) Trú · Sàvatthi.

2) ... R°i ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, vua Pasenadi nß¾c Kosala bÕch Thª Tôn:

-- — ðây, bÕch Thª Tôn, trong khi con ng°i yên tînh mµt mình, tß tß·ng sau ðây ðßþc kh·i lên: "Pháp ðßþc Thª Tôn khéo giäng. Và pháp ¤y giäng cho thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du, không phäi cho ác hæu, ác bÕn læ, ác giao du".

3) -- Nhß v§y là phäi, thßa ÐÕi vß½ng. Thßa ÐÕi vß½ng, pháp ðßþc Ta khéo giäng. Và pháp ¤y giäng cho thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du, không phäi cho ác hæu, ác bÕn læ, ác giao du.

4) Mµt th¶i, thßa ÐÕi vß½ng, Ta · giæa dòng h÷ Sakka (Thích-ca) tÕi mµt th¸ tr¤n cüa các v¸ Sakka.

5) R°i thßa ÐÕi vß½ng, TÖ-kheo Ànanda ðªn Ta, sau khi ðªn, ðänh l­ Ta và ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, thßa ÐÕi vß½ng, TÖ-kheo Ànada bÕch v¾i Ta:

"-- BÕch Thª Tôn, quá phân nØa ð¶i s¯ng PhÕm hÕnh này thuµc v« thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du."

6) Khi ðßþc nói v§y, thßa ÐÕi vß½ng. Ta nói v¾i TÖ-kheo Ànanda:

" -- Này Ànanda, không phäi v§y. Này Ànanda, không phäi v§y. Th§t sñ, này Ànanda, toàn ph¥n ð¶i s¯ng PhÕm hÕnh này thuµc v« thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du. T× mµt TÖ-kheo làm bÕn v¾i thi®n, này Ànanda, chúng ta hy v÷ng r¢ng v¸ ¤y s¨ tu trì Thánh ðÕo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh ðÕo Tám ngành cüa v¸ thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du.

7) Và Ànanda, thª nào là TÖ-kheo thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du làm cho sung mãn Thánh ðÕo Tám ngành?

8) — ðây, này Ànanda, TÖ-kheo tu t§p chánh tri kiªn, y cÑ vi­n ly, y cÑ ly tham, y cÑ ðoÕn di®t, y cÑ xä ly, tu t§p chánh tß duy, tu t§p chánh ngæ, tu t§p chánh nghi®p, tu t§p chánh mÕng, tu t§p chánh tinh t¤n, tu t§p chánh ni®m, tu t§p chánh ð¸nh, y cÑ vi­n ly, y cÑ ly tham, y cÑ ðoÕn di®t, y cÑ xä ly. Nhß v§y, này Ànanda, là v¸ TÖ-kheo thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du, tu t§p Thánh ðÕo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh ðÕo Tám ngành.

9) Và chính theo pháp môn này, này Ànanda, Ông c¥n phäi hi¬u nhß thª nào toàn ph¥n ð¶i s¯ng PhÕm hÕnh này là thuµc v« thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du.

10) Này Ànanda, chính vì Ta y cÑ, làm bÕn v¾i thi®n, nên các chúng sanh b¸ sanh ðßþc giäi thoát khöi sanh; các chúng sanh b¸ già ðßþc giäi thoát khöi già; các chúng sanh b¸ b®nh ðßþc giäi thoát khöi b®nh; các chúng sanh b¸ chªt ðßþc giäi thoát khöi chªt; các chúng sanh b¸ s¥u, bi, kh±, ßu, não ðßþc giäi thoát khöi s¥u, bi, kh± ßu, não. Và chính theo pháp môn này, này Ànanda, Ông c¥n phäi hi¬u nhß thª nào toàn ph¥n ð¶i s¯ng PhÕm hÕnh này là thuµc v« thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du."

11) Do v§y, này ÐÕi vß½ng, c¥n phäi h÷c nhß sau: "Tôi s¨ là thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du". Nhß v§y, này ÐÕi vß½ng, ÐÕi vß½ng c¥n phäi h÷c. Này ÐÕi vß½ng, ð¬ ÐÕi vß½ng có th¬ tr· thành thi®n hæu, thi®n bÕn læ, thi®n giao du, ÐÕi vß½ng c¥n phäi y cÑ, an trú vào mµt pháp, tÑc là không phóng d§t trong các thi®n pháp.

12) Thßa ÐÕi vß½ng, nªu ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t, th¶i các næ cung nhân s¨ suy nghî: "ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t; v§y chúng ta hãy an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t."

13) Thßa ÐÕi vß½ng, nªu ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t, các v¸ Sát-ðª-lÜ chß h¥u s¨ suy nghî: "ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t; v§y chúng ta hãy an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t."

14) Thßa ÐÕi vß½ng, nªu ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t, các dân chúng · th¸ tr¤n và qu¯c ðµ s¨ suy nghî: "ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t. V§y chúng ta hãy an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t."

15) Thßa ÐÕi vß½ng, nªu ÐÕi vß½ng an trú không phóng d§t, y cÑ không phóng d§t, th¶i tñ ngã ðßþc che ch·, hµ trì, nµi cung ðßþc che ch· hµ trì, kho tàng ðßþc che ch·, hµ trì.

16) Ng߶i ß¾c mong tài sän,

Phäi liên tøc tång thßþng,

Ng߶i hi«n trí tán thán,

HÕnh lành không phóng d§t.

Яi v¾i nhæng ng߶i lành,

Làm các hÕnh công ðÑc.

Ng߶i hi«n không phóng d§t,

Ðßþc cä hai lþi ích,

Lþi ích trong ð¶i này,

Lþi ích cä ð¶i sau.

Kë anh hùng ðßþc g÷i

Là b§c ch½n hi«n trí,

Nªu biªt n¡m chøp l¤y

HÕnh phúc cho chính mình.

IX. Không Con ( S.i,89)

1) Nhân duyên · Sàvatthi.

2) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, vào bu±i trßa ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên. Thª Tôn nói v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala ðang ng°i mµt bên:

-- Thßa ÐÕi vß½ng, ÐÕi vß½ng ði t× ðâu ðªn trong giæa trßa nhß thª này?.

3) -- — ðây, bÕch Thª Tôn, có tri®u phú gia chü · Sàvatthi b¸ m®nh chung, và con ðªn ð¬ xem tài sän cüa v¸ không có con ¤y ðßþc ch· vào nµi thành. BÕch Thª Tôn, có ðªn tám tri®u ð°ng ti«n vàng, không nói ðªn ti«n b¢ng bÕc. BÕch Thª Tôn, tuy v§y ð° ån cüa tri®u phú gia chü ¤y lÕi chï g°m có cháo t¤m chua ngày hôm qua ð¬ lÕi. Còn väi m£c chï mang väi gai may thành ba t¤m. Còn xe thì ði xe nhö, cû kÛ và hß nát, có g¡n tán che b¢ng lá.

4) -- Th§t nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng! Th§t nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng! Mµt kë không phäi Chân nhân, thßa ÐÕi vß½ng, d¥u cho có ðßþc tài sän l¾n không ðem lÕi an lÕc cho mình, không ðem lÕi an lÕc cho cha m©, không ðem lÕi an lÕc cho vþ con, không ðem lÕi an lÕc cho các ng߶i phøc vø, cho các ng߶i làm công hoan hÖ, không ðem lÕi an lÕc cho bÕn bè thân hæu; ð¯i v¾i các v¸ Sa-môn, Bà-la-môn, không thiªt trí các sñ cúng d߶ng hß¾ng thßþng, có khä nång ðßa lên thßþng gi¾i, ðßa ðªn lÕc quä, hß¾ng ðªn Thiên gi¾i. Các tài sän cüa ng߶i ¤y nªu không th÷ døng ch½n chánh, th¶i vua chúa s¨ cß¾p ðoÕt, hay trµm c¡p cß¾p ðoÕt, hay b¸ lØa ð¯t, hay b¸ nß¾c cu¯n trôi, hay b¸ con cháu th×a tñ thù ngh¸ch cß¾p ðoÕt. Sñ vi®c là nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng, các tài sän nªu không th÷ døng ch½n chánh, ðßa ðªn t±n giäm, không ðßa ðªn th÷ hß·ng.

5) Ví nhß, thßa ÐÕi vß½ng, mµt h° nß¾c tÕi ch² v¡ng ng߶i, v¾i nß¾c trong sáng, v¾i nß¾c mát lÕnh, v¾i nß¾c d¸u ng÷t, v¾i nß¾c tr¡ng tinh, v¾i b¶ bªn t¯t ð©p và khä ái. Nhßng không có ng߶i ðªn gánh nß¾c, hay u¯ng nß¾c, hay t¡m, hay sØ døng h° nß¾c ¤y vào b¤t cÑ công vi®c gì. Nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng, nß¾c ¤y không ðßþc th÷ døng ch½n chánh s¨ ðßa ðªn t±n giäm, không ðßa ðªn th÷ hß·ng. Cûng v§y, thßa ÐÕi vß½ng, mµt kë không phäi Chân nhân, d¥u cho có ðßþc tài sän l¾n, không ðem lÕi an lÕc cho mình... ... Sñ vi®c là nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng, các tài sän nªu không th÷ døng ch½n chánh, ðßa ðªn t±n giäm, không ðßa ðªn th÷ hß·ng.

6) Và b§c Chân nhân, thßa ÐÕi vß½ng, có ðßþc tài sän l¾n, ðem lÕi an lÕc cho mình, ðem lÕi an lÕc cho cha m©, ðem lÕi an lÕc cho vþ con, ðem lÕi an lÕc cho ng߶i phøc vø, cho ng߶i làm công, ðem lÕi an lÕc cho bÕn bè thân hæu; ð¯i v¾i các v¸ Sa-môn, Bà-la-môn, thiªt trí các sñ cúng d߶ng hß¾ng thßþng, có khä nång thång lên thßþng gi¾i, ðßa ðªn lÕc quä, hß¾ng ðªn Thiên gi¾i. Các tài sän cüa ng߶i ¤y ðßþc th÷ døng ch½n chánh, th¶i vua chúa không cß¾p ðoÕt, hay trµm c¡p không cß¾p ðoÕt, hay không b¸ lØa ð¯t, hay không b¸ nß¾c cu¯n trôi, hay không b¸ con cháu th×a tñ thù ngh¸ch cß¾p ðoÕt. Sñ vi®c là nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng, các tài sän nªu th÷ døng ch½n chánh, s¨ ðßa ðªn th÷ hß·ng, không ðßa ðªn t±n giäm.

7) Ví nhß, thßa ÐÕi vß½ng, mµt h° nß¾c không xa làng mÕc hay th¸ tr¤n, v¾i nß¾c trong sáng, v¾i nß¾c mát lÕnh, v¾i nß¾c d¸u ng÷t, v¾i nß¾c tr¡ng tinh, v¾i b¶ bªn t¯t ð©p và khä ái. Và có ng߶i ðªn gánh nß¾c, hay u¯ng nß¾c, hay t¡m, hay xØ døng h° nß¾c ¤y vào b¤t cÑ công vi®c gì. Nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng, nß¾c ¤y ðßþc th÷ døng ch½n chánh, s¨ ðßa ðªn th÷ hß·ng, không ðßa ðªn t±n giäm. Cûng v§y, thßa ÐÕi vß½ng, mµt b§c Chân nhân khi ðßþc tài sän l¾n, ðem lÕi an lÕc cho mình... ... Sñ vi®c là v§y, các tài sän ðßþc sØ døng ch½n chánh, s¨ ðßa ðªn th÷ hß·ng, không ðßa ðªn t±n giäm.

8) Nhß nß¾c trong tß½i mát,

N¢m tÕi ch² không ng߶i,

Không ng߶i u¯ng, ng߶i dùng,

Ði ðªn ch² t±n giäm;

Cûng v§y là tài sän,

Kë hÕ li®t có ðßþc,

Không tñ mình th÷ hß·ng,

LÕi không cho mµt ai.

Kë trí tu® sáng su¯t,

Tài sän thâu hoÕch ðßþc,

Biªt th÷ døng, phøc vø,

V¾i bà con, ðoàn th¬,

Tr· thành nhß ngßu vß½ng,

Nuôi dßÞng và giúp ðÞ,

Vô tµi khi b¸ chªt,

Ðßþc sanh lên Thiên gi¾i.

X. Không Có Con (S.i,91)

1) R°i vua Pasenadi nß¾c Kosala, giæa trßa, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn và ng°i xu¯ng mµt bên. Thª Tôn nói v¾i vua Pasenadi nß¾c Kosala ðang ng°i mµt bên:

-- Thßa ÐÕi vß½ng, ÐÕi vß½ng ði ðâu lÕi giæa trßa nhß thª này?.

2) -- — ðây, bÕch Thª Tôn, có tri®u phú gia chü · Sàvatthi b¸ m®nh chung. Và con ðªn ð¬ xem tài sän cüa v¸ không có con ¤y ðßþc ch· vào nµi thành. BÕch Thª Tôn, có ðªn tám tri®u ð°ng ti«n vàng, không nói ðªn ti«n b¢ng bÕc. BÕch Thª Tôn, tuy v§y ð° ån cüa v¸ tri®u phú gia chü ¤y lÕi chï g°m có cháo t¤m chua ngày hôm qua ð¬ lÕi. Còn väi m£c chï mang väi gai may thành ba t¤m. Còn xe thì ði xe nhö cû kÛ và hß nát, có g¡n tán che b¢ng lá.

3) -- Th§t nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng. Th§t nhß v§y, thßa ÐÕi vß½ng. Thßa ÐÕi vß½ng, v¸ tri®u phú gia chü ¤y thu· xßa, ðã b¯ thí ð° ån kh¤t thñc cho mµt v¸ Bích-chi Ph§t tên là Tagarasikkhi. V¸ ¤y nói: " Hãy b¯ thí cho v¸ Sa-môn". Nói xong, v¸ ¤y t× ch² ng°i ðÑng d§y, r°i bö ði. Nhßng v« sau, v¸ ¤y h¯i tiªc, nói r¢ng: "T¯t h½n, các ng߶i phøc d¸ch hay làm công ån ð° ån kh¤t thñc này". Và h½n næa, v¸ ¤y ðoÕt mÕng s¯ng ng߶i con ðµc nh¤t cüa ng߶i anh, vì tài sän cüa ng߶i ¤y.

4) Thßa ÐÕi vß½ng, vì ng߶i tri®u phú gia chü ¤y có b¯ thí ð° ån kh¤t thñc cho v¸ еc Giác Ph§t tên là Tagarasikkhi. Do kªt quä hành ðµng ¤y, v¸ ¤y ðßþc sanh bäy l¥n lên thi®n thú, Thiên gi¾i. Do kªt quä dß hß·ng còn lÕi, v¸ ¤y ðßþc làm nhà tri®u phú bäy l¥n · Sàvatthi này.

5) Thßa ÐÕi vß½ng, vì ng߶i tri®u phú gia chü ¤y sau khi b¯ thí v«, lÕi h¯i tiªc nói r¢ng: "T¯t h½n, các ng߶i phøc vø hay làm công ån ð° ån kh¤t thñc này". Do kªt quä cüa hành ðµng ¤y, tâm cüa v¸ ¤y hß¾ng v« các món ån không ðßþc t¯t ð©p, tâm cüa v¸ ¤y hß¾ng v« các ð° m£c không ðßþc t¯t ð©p, tâm cüa v¸ ¤y hß¾ng v« các xe cµ không ðßþc t¯t ð©p, tâm cüa v¸ ¤y hß¾ng v« sñ th÷ hß·ng nåm døc công ðÑc không ðßþc t¯t ð©p.

6) Thßa ÐÕi vß½ng, vì ng߶i tri®u phú gia chü ¤y ðoÕt mÕng s¯ng ng߶i con ðµc nh¤t cüa ng߶i anh, vì tài sän cüa ng߶i ¤y. Do kªt quä hành ðµng cüa v¸ ¤y, v¸ ¤y b¸ nung n¤u · ð¸a ngøc nhi«u nåm, nhi«u tråm nåm, nhi«u tråm ngàn nåm. Do kªt quä dß hß·ng còn lÕi, gia tài không con bäy l¥n phäi nh§p vào công kh¯ cüa vua. Thßa ÐÕi vß½ng, ð¯i v¾i ng߶i tri®u phú gia chü này, các công ðÑc cû b¸ ðoÕn di®t và công ðÑc m¾i chßa ðßþc chÑa c¤t thêm. Và nay, thßa ÐÕi vß½ng, ng߶i tri®u phú gia chü ðang b¸ nung n¤u trong ð¸a ngøc Mahàroruva.

7) -- BÕch Thª Tôn, nhß v§y ng߶i tri®u phú gia chü ðã sanh vào ð¸a ngøc Mahàroruva?

8) -- Thßa ÐÕi vß½ng, nhß v§y ng߶i tri®u phú gia chü ðã sanh vào ð¸a ngøc Mahàroruva.

9) Lúa, tài sän, vàng bÕc,

Hay m÷i v§t s· hæu,

Nô tÏ và lao công,

Các mÕng s¯ng tùy thuµc,

V¸ ¤y phäi ra ði,

Không ðem theo ðßþc ai,

T¤t cä phäi bö lÕi,

Khi ra ði mµt mình.

10) Chï có các hành ðµng,

V« thân, mi®ng và ý.

M¾i th§t thuµc v¸ ¤y,

Mang theo khi ra ði,

Nghi®p ¤y theo v¸ ¤y,

Nhß bóng không r¶i hình.

11) Do v§y hãy làm lành,

Tích lûy cho ð¶i sau,

Công ðÑc cho ð¶i sau,

Làm h§u cÑ cho ng߶i.
.