XI. Các LoÕi а Ån (TÕp 15,9 Thñc ÐÕi 2, 101c) (S.ii,11)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª tôn · Savatthi (Xá-v®) tÕi Jetavana (Th¡ng Lâm) trong v߶n ông Anàthapin-dika (C¤p Cô еc )

2) -- Này các TÖ-kheo, có b¯n loÕi ð° ån này khiªn cho các loÕi sanh v§t hay các loÕi chúng sanh ðßþc t°n tÕi hay khiªn cho các loÕi s¡p sanh thành ðßþc th÷ sanh. Thª nào là b¯n? Mµt là ðoàn thñc ho£c thô ho£c tª, hai là xúc thñc, ba là tß ni®m thñc, b¯n là thÑc thñc. Này các TÖ-kheo, b¯n loÕi ð° ån này khiªn cho các loÕi sanh v§t hay khiªn cho các loÕi chúng sanh ðßþc t°n tÕi hay khiªn cho các loÕi s¡p sanh thành ðßþc th÷ sanh.

3) Và này các TÖ-kheo, b¯n loÕi ð° ån này do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? B¯n loÕi ð° ån này do ái làm nhân, do ái t§p kh·i, do ái tác sanh, do ái làm hi®n hæu.

4) Ái này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? Ái do th÷ làm nhân, do th÷ t§p kh·i, do th÷ tác sanh, do th÷ làm cho hi®n hæu.

5) Th÷ này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? Th÷ do xúc làm nhân, do xúc t§p kh·i, do xúc tác sanh, do xúc làm cho hi®n hæu.

6) Xúc này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? Xúc do sáu xÑ làm nhân, do sáu xÑ t§p kh·i, do sáu xÑ tác sanh, do sáu xÑ làm cho hi®n hæu.

7) Sáu xÑ này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? Sáu xÑ do danh s¡c làm nhân, do danh s¡c t§p kh·i, do danh s¡c tác sanh, do danh s¡c làm cho hi®n hæu.

8) Danh s¡c này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? Danh s¡c do thÑc làm nhân, do thÑc t§p kh·i, do thÑc tác sanh, do thÑc làm cho hi®n hæu.

9) ThÑc này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu? ThÑc do hành làm nhân, do hành t§p kh·i, do hành tác sanh, do hành làm cho hi®n hæu.

10) Nhæng hành này, này các TÖ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì t§p kh·i, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hi®n hæu?Các hành này do vô minh làm nhân, do vô minh t§p kh·i, do vô minh tác sanh, do vô minh làm cho hi®n hæu.

11) Nhß v§y, này các TÖ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thÑc...(nhß trên )...nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i.

12) Nhßng do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các hành di®t. Do các hành di®t nên thÑc di®t...(nhß trên)...nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

XII. MOLIYA PHAGGUNA (TÕp 15,10. ÐÕi 2,102) (S.ii,12).

1)...Trú TÕi Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, có b¯n loÕi ð° ån này khiªn cho các loÕi sanh v§t hay các loÕi chúng sanh ðßþc t°n tÕi hay khiªn cho các loÕi s¡p sanh thành ðßþc th÷ sanh. Thª nào là b¯n? Mµt là ðoàn thñc ho£c thô ho£c tª, hai là xúc thñc, ba là tß ni®m thñc, b¯n là thÑc thñc. Này các TÖ-kheo, b¯n loÕi ð° ån này khiªn cho các loÕi sanh v§t hay khiªn cho các loÕi chúng sanh ðßþc t°n tÕi hay khiªn cho các loÕi s¡p sanh thành ðßþc th÷ sanh.

3) Khi ðßþc nói v§y, Tôn giä Moliya-Phagguna bÕch Thª Tôn :

-- BÕch Thª Tôn, ai ån thÑc thñc?

Thª Tôn ðáp :

-- Câu höi ¤y không thích hþp. Ta không nói: "Có ai ån". Nªu Ta nói : "Có kë ån", th¶i câu höi: "Có ai ån" là câu höi thích hþp. Nhßng Ta không nói nhß v§y. Và vì Ta không nói nhß v§y, nªu có ai höi Ta: "BÕch Thª Tôn, thÑc thñc là cho ai?", th¶i câu höi ¤y thích hþp. — ðây, câu trä l¶i thích hþp là nhß sau: "ThÑc thñc là duyên cho sñ sanh thành, cho sñ tái sanh trong tß½ng lai. Khi cái ¤y hi®n hæu, có m£t th¶i sáu xÑ có m£t. Do duyên sáu xÑ, xúc có m£t".

4) -- BÕch Thª Tôn, ai cäm xúc ?

Thª Tôn ðáp :

-- Câu höi ¤y không thích hþp. Ta không nói: "Có kë cäm xúc". Nªu Ta nói : "Có kë cäm xúc", th¶i câu höi : "Ai cäm xúc" là câu höi thích hþp. Nhßng Ta không nói nhß v§y. Và vì Ta không nói nhß v§y, nªu có ai höi Ta: "BÕch Thª Tôn, do duyên gì, xúc sanh kh·i?", th¶i câu höi ¤y thích hþp. — ðây câu trä l¶i thích hþp là nhß sau: "Do duyên sáu xÑ, xúc sanh kh·i. Do duyên xúc, th÷ sanh kh·i".

5) -- BÕch Thª Tôn, ai cäm th÷?

Thª Tôn ðáp :

-- Câu höi ¤y không thích hþp. Ta không nói: "Có ng߶i cäm th÷". Nªu ta có nói : "Có ng߶i cäm th÷", th¶i câu höi : "Ai cäm th÷?" là câu höi thích hþp. Nhßng Ta không nói nhß v§y. Và vì Ta không nói nhß v§y, nªu có ai höi Ta: "BÕch Thª Tôn, do duyên gì, th÷ sanh kh·i?", th¶i câu höi ¤y thích hþp. — ðây câu trä l¶i thích hþp là nhß sau: "Do duyên xúc, th÷ sanh kh·i. Do duyên th÷, ái sanh kh·i".

6) -- BÕch Thª Tôn, ai khát ái ?

Thª Tôn ðáp :

-- Câu höi ¤y không thích hþp. Ta không nói: "Có kë khát ái". Nªu Ta nói : "Có kë khát ái", th¶i câu höi : "Ai khát ái" là câu höi thích hþp. Nhßng Ta không nói nhß v§y. Và vì Ta không nói nhß v§y, nªu có ai höi Ta: "BÕch Thª Tôn, do duyên gì, ái sanh kh·i", th¶i câu höi ¤y thích hþp. — ðây, câu trä l¶i thích hþp là nhß sau: "Do duyên th÷, ái sanh kh·i. Do duyên ái, thü sanh kh·i".

7) --BÕch Thª Tôn, ai ch¤p thü ?

Thª Tôn ðáp :

-- Câu höi ¤y không thích hþp. Ta không nói: "Có kë ch¤p thü". Nªu Ta nói : "Có kë ch¤p thü", th¶i câu höi : "Ai ch¤p thü" là câu höi thích hþp. Nhßng Ta không nói nhß v§y. Và vì Ta không nói nhß v§y, nªu có ai höi Ta: "BÕch Thª Tôn, do duyên gì, thü sanh kh·i", th¶i câu höi ¤y thích hþp. — ðây, câu trä l¶i thích hþp là nhß sau: "Do duyên ái, thü sanh kh·i. Do duyên thü, hæu sanh kh·i". Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i.

8) Nhßng này Phagguna, do ly tham, ðoÕn di®t mµt cách hoàn toàn sáu xúc xÑ nên xúc di®t. Do xúc di®t, nên th÷ di®t. Do th÷ di®t nên ái di®t. Do ái di®t nên thü di®t. Do thü di®t nên hæu di®t. Do hæu di®t nên sanh di®t. Do sanh di®t nên già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não di®t. Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

XIII. Sa Môn, Bà La Môn (TÕp 14.10-11. ÐÕi 2,99a) (S.ii,14)

1) Trú · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào không biªt rõ già, chªt, không biªt rõ già, chªt t§p kh·i, không biªt rõ già, chªt ðoÕn di®t, không biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn già, chªt ðoÕn di®t; không biªt rõ sanh... hæu... thü... ái... th÷... xúc... sáu xÑ... danh s¡c... thÑc... không biªt rõ các hành, không biªt rõ các hành t§p kh·i, không biªt rõ các hành ðoÕn di®t, không biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t; các v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn ¤y không ðßþc ch¤p nh§n là Sa-môn giæa các Sa-môn, hay là Bà-la-môn giæa các Bà-la-môn. Và nhæng b§c Tôn giä ¤y, ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi cûng không có th¬ v¾i th¡ng trí tñ mình chÑng ngµ, chÑng ðÕt và an trú møc ðích Sa-môn hÕnh và møc ðích Bà-la-môn hÕnh.

3) Và này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay là Bà-la-môn nào biªt rõ già chªt, biªt rõ già chªt t§p kh·i, biªt rõ già chªt ðoÕn di®t, biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt ðoÕn di®t... biªt rõ sanh... hæu... thü... ái... th÷... xúc... sáu xÑ... danh s¡c... thÑc... biªt rõ các hành, biªt rõ các hành t§p kh·i, biªt rõ các hành ðoÕn di®t, biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t; các Sa-môn hay Bà-la-môn ¤y ðßþc ch¤p nh§n là Sa-môn giæa các Sa-môn, hay là Bà-la-môn giæa các Bà-la-môn. Và nhæng b§c Tôn giä ¤y, ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi có th¬ v¾i th¡ng trí tñ mình giác ngµ, chÑng ðÕt và an trú møc ðích Sa-môn và møc ðích Bà-la-môn hÕnh.

XIV. Sa Môn, Bà La Môn (S.ii,15)

1). .. Trú · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay là Bà-la-môn nào không biªt rõ nhæng pháp này, không biªt rõ nhæng pháp này t§p kh·i, không biªt rõ nhæng pháp này ðoÕn di®t, không biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn nhæng pháp này ðoÕn di®t.

3) Nhæng pháp gì h÷ không ðßþc biªt rõ? Nhæng pháp gì h÷ không ðßþc biªt rõ t§p kh·i? Nhæng pháp gì h÷ không ðßþc biªt rõ ðoÕn di®t? Nhæng pháp gì h÷ không ðßþc biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn ðoÕn di®t?

4) H÷ không biªt rõ già chªt. H÷ không biªt rõ già chªt t§p kh·i. H÷ không biªt rõ già chªt ðoÕn di®t. H÷ không biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt ðoÕn di®t. H÷ không biªt rõ sanh... hæu... thü... ái... th÷... xúc... sáu xÑ... danh s¡c... thÑc... H÷ không biªt rõ các hành. Không biªt rõ các pháp này. H÷ không biªt rõ nhæng pháp này t§p kh·i. H÷ không biªt rõ pháp này ðoÕn di®t. H÷ không biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn nhæng pháp này ðoÕn di®t.

5) Này các TÖ-kheo, các Sa-môn hay Bà-la-môn ¤y không ðßþc ch¤p nh§n là Sa-môn giæa các hàng Sa-môn, hay Bà-la-môn giæa các hàng Bà-la-môn. Nhæng b§c Tôn giä ¤y, ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, cûng không có th¬ v¾i th¡ng trí tñ mình chÑng ngµ, chÑng ðÕt và an trú møc ðích Sa-môn hÕnh và møc ðích Bà-la-môn hÕnh.

6) Và này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào biªt rõ ðßþc nhæng pháp này, biªt rõ ðßþc nhæng pháp này t§p kh·i, biªt rõ ðßþc nhæng pháp này ðoÕn di®t, biªt rõ ðßþc con ð߶ng ðßa ðªn nhæng pháp này ðoÕn di®t.

7) H÷ biªt rõ pháp gì? H÷ biªt rõ nhæng pháp gì t§p kh·i? H÷ biªt rõ nhæng pháp gì ðoÕn di®t? H÷ biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn nhæng pháp gì ðoÕn di®t?

8) H÷ biªt rõ già chªt. H÷ biªt rõ già chªt t§p kh·i. H÷ biªt rõ già chªt ðoÕn di®t. H÷ biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt ðoÕn di®t... sanh... hæu... thü... ái... th÷... xúc... sáu xÑ... danh s¡c... thÑc... H÷ biªt rõ các hành. H÷ biªt rõ các hành t§p kh·i. H÷ biªt rõ các hành ðoÕn di®t. H÷ biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t. H÷ biªt rõ nhæng pháp này. H÷ biªt rõ nhæng pháp này t§p kh·i. H÷ biªt rõ nhæng pháp này ðoÕn di®t. H÷ biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn cüa nhæng pháp này ðoÕn di®t.

9) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn ¤y ðßþc ch¤p nh§n là Sa-môn giæa các hàng Sa-môn, hay là Bà-la-môn giæa các hàng Bà-la-môn. Và nhæng b§c Tôn giä ¤y, ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, v¾i th¡ng trí, tñ mình chÑng ngµ, chÑng ðÕt và an trú møc ðích Sa-môn hÕnh và møc ðích Bà-la-môn hÕnh.

XV. KACCÀYANAGOTTA: (Ca-chiên-diên Th¸) (TÕp 12.19 ÐÕi 2,85c) (S.ii,16)

1) Trú · Sàvatthi (Xá-v®)...

2) R°i Tôn giä Kaccàyanagotta ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, Tôn giä Kaccàyanagotta bÕch Thª Tôn:

-- "Chánh kiªn, chánh kiªn", bÕch Thª Tôn ðßþc nói ðªn nhß v§y. BÕch Thª Tôn, cho ðªn nhß thª nào là chánh kiªn?

4) -- Này Kaccàyana, thª gi¾i này ph¥n l¾n y chï vào hai cñc ðoan này: có và không có.

5) Này Kaccàyana, ai v¾i chánh trí tu® th¤y nhß ch½n thª gi¾i t§p kh·i, v¸ ¤y không ch¤p nh§n thª gi¾i là không có. Này Kaccàyana, ai v¾i chánh trí tu® th¤y nhß ch½n thª gi¾i ðoÕn di®t, v¸ ¤y không ch¤p nh§n thª gi¾i là có.

6) Này Kaccàyana, ch¤p thü phß½ng ti®n và b¸ thiên kiªn trói buµc, ph¥n l¾n thª gi¾i này là v§y. Và ai v¾i tâm không trú trß¾c, ch¤p thü phß½ng ti®n ¤y, không ch¤p thü thiên ch¤p tùy miên ¤y, không có ch¤p trß¾c, không trú trß¾c, v¸ ¤y không có nghî: "Ðây là tñ ngã cüa tôi". Khi kh± sanh th¶i xem là sanh, khi kh± di®t th¶i xem là di®t; v¸ ¤y không có nghi ng¶, không có phân vân, không duyên vào ai khác, trí · ðây là cüa v¸ ¤y. Cho ðªn nhß v§y, này Kaccàyana là chánh tri kiªn.

7) "T¤t cä là có", này Kaccàyana, là mµt cñc ðoan. "T¤t cä là không có" là cñc ðoan thÑ hai.

Xa lìa hai cñc ðoan ¤y, này Kaccàyana, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo.

8) Vô minh duyên hành. Hành duyên thÑc... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i. Nhßng do ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, nên các hành di®t. Do các hành di®t nên thÑc di®t... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

XVI. V¸ Thuyªt Pháp (TÕp 14.23-4. Thuyªt Pháp, ÐÕi 2,100c) (S.ii,18)

1) TÕi Sàvatthi.

2) R°i mµt TÖ-kheo ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

-- "Thuyªt pháp, thuyªt pháp", bÕch Thª Tôn, nhß v§y ðßþc nói ðªn.

4) -- Nªu TÖ-kheo thuyªt pháp v« yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t già và chªt, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo thuyªt pháp.

5) Nªu TÖ-kheo thñc hành v« yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t già chªt, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo thñc hành các pháp và tùy pháp.

6) Nªu TÖ-kheo giäi thoát, không còn ch¤p thü m÷i yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t già chªt, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo ðã ðÕt ðßþc Niªt-bàn ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi.

7) Nªu TÖ-kheo thuyªt pháp v« sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t sanh... hæu... thü... ái... th÷... xúc... sáu xÑ... danh s¡c... thÑc... hành... (nhß trên)... Nªu TÖ-kheo thuyªt pháp v« yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t vô minh, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo thuyªt pháp.

8) Nªu TÖ-kheo thñc hành v« yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t vô minh, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo thñc hành các pháp và tùy pháp.

9) Nªu TÖ-kheo giäi thoát, không còn ch¤p thü m÷i yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t vô minh, nhß v§y là ðü ð¬ ðßþc g÷i là TÖ-kheo ðã ðÕt ðßþc Niªt-bàn ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi.

XVII. Lõa Th¬ (TÕp 12.20, ÐÕi 2,86a ÐÕi 14,768) (S.ii,18)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Ràjagaha (Vß½ng Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tÕi ch² nuôi dßÞng các con sóc.

2) R°i Thª Tôn vào bu±i sáng ð¡p y, c¥m y bát, ði vào Ràjagaha ð¬ kh¤t thñc.

3) Lõa th¬ Kassapa th¤y Thª Tôn t× xa ði ðªn. Sau khi th¤y, lõa th¬ Kassapa ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm; sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, li«n ðÑng mµt bên.

4) ÐÑng mµt bên, lõa th¬ Kassapa bÕch Thª Tôn:

-- Chúng tôi mu¯n höi Tôn giä Gotama v« mµt v¤n ð«. Nªu Tôn giä Gotama cho phép, chúng tôi s¨ höi câu höi.

-- Này Kassapa, nay không phäi th¶i ð¬ höi. Chúng ta ðã vào trong làng.

5) L¥n thÑ hai, lõa th¬ Kassapa bÕch Thª Tôn:

-- Chúng tôi mu¯n höi Tôn giä Gotama v« mµt v¤n ð«. Nªu Tôn giä Gotama cho phép, chúng tôi s¨ höi câu höi.

-- Này Kassapa, nay không phäi th¶i ð¬ höi. Chúng ta ðã vào trong làng.

6) L¥n thÑ ba, lõa th¬ Kassapa... (nhß trên)... Chúng ta ðã vào trong làng.

Khi ðßþc nói v§y, lõa th¬ Kassapa bÕch Thª Tôn:

-- Nhßng không phäi chúng tôi mu¯n höi Tôn giä Gotama nhi«u chuy®n.

-- V§y hãy höi ði, này Kassapa, nhß Ông mu¯n.

7) -- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi kh± do tñ mình làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Kassapa.

8) -- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi kh± do ng߶i khác làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Kassapa.

9) -- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi kh± do mình làm ra và do ng߶i khác làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Kassapa.

10) -- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi kh± không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, kh± do tñ nhiên sanh?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Kassapa.

11) -- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi kh± không có?

-- Này Kassapa, không phäi kh± không có. Kh± có, này Kassapa.

12) -- Nhß v§y, Tôn giä Gotama không biªt, không th¤y kh±.

-- Này Kassapa, không phäi Ta không biªt, không th¤y kh±. Này Kassapa, Ta biªt kh±, này Kassapa, Ta th¤y kh±.

13) -- Ðßþc höi: "Tôn giä Gotama, kh± có phäi tñ mình làm ra", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Kassapa". Ðßþc höi: "Tôn giä Gotama, kh± có phäi do ng߶i khác làm ra?", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Kassapa". Ðßþc höi: "Tôn giä Gotama, kh± có phäi do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra?", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Kassapa". Ðßþc höi: "Tôn giä Gotama, có phäi kh± không do tñ mình làm ra và không do ng߶i khác làm ra, kh± do tñ nhiên sanh?", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Kassapa". Ðßþc höi: "Tôn giä Gotama, có phäi kh± không có?", Ngài trä l¶i: "Không phäi kh± không có. Kh± có, này Kassapa". Ðßþc höi: "Nhß v§y Tôn giä Gotama, không biªt, không th¤y kh±?", Ngài trä l¶i: "Này Kassapa, không phäi Ta không biªt, không th¤y kh±. Này Kassapa, Ta biªt kh±, này Kassapa, Ta th¤y kh±". BÕch Thª Tôn, Thª Tôn hãy nói lên cho con v« kh±, bÕch Thª Tôn, Thª Tôn hãy thuyªt cho con v« kh±.

14) -- Mµt ng߶i làm và chính ng߶i làm ¤y cäm th÷ (kªt quä). Này Kassapa, nhß Ông g÷i ban ð¥u "kh± do tñ mình làm ra", nhß v§y có nghîa là th߶ng kiªn.

Mµt ng߶i khác làm và mµt ng߶i khác cäm th÷. Này Kassapa, nhß v§y ð¯i v¾i ng߶i b¸ cäm th÷, ðßþc xäy ra nhß: "Kh± do ng߶i khác làm ra", nhß v§y có nghîa là ðoÕn kiªn.

15) Này Kassapa, t× bö hai cñc ðoan ¤y, Nhß Lai thuyªt pháp theo con ð߶ng trung ðÕo. Vô minh duyên hành, hành duyên thÑc... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i. Nhßng do ly tham và ðoÕn di®t hoàn toàn vô minh, các hành di®t. Do các hành di®t nên thÑc di®t... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

16) Khi ðßþc nghe nói v§y, lõa th¬ Kassapa bÕch Thª Tôn:

-- Th§t vi di®u thay, bÕch Thª Tôn! Th§t vi di®u thay, bÕch Thª Tôn! BÕch Thª Tôn, nhß ng߶i dñng ðÑng lÕi nhæng gì b¸ quång ngã xu¯ng, ph½i bày ra nhæng gì b¸ che kín, chï ð߶ng cho kë lÕc hß¾ng, ðem ðèn sáng vào trong bóng t¯i ð¬ nhæng ai có m¡t có th¬ th¤y s¡c. Cûng v§y, Chánh pháp ðã ðßþc Thª Tôn dùng nhi«u phß½ng ti®n trình bày, giäi thích. Và nay con xin quy y Thª Tôn, quy y Pháp, quy y chúng TÖ-kheo. BÕch Thª Tôn, con xin xu¤t gia v¾i Thª Tôn, con xin th÷ ðÕi gi¾i.

17) -- Này Kassapa, ai trß¾c kia là ngoÕi ðÕo nay mu¯n xu¤t gia, mu¯n th÷ ðÕi gi¾i trong Pháp và Lu§t này, phäi s¯ng b¯n tháng bi®t trú; sau khi s¯ng b¯n tháng bi®t trú, nªu chúng Tång ð°ng ý s¨ cho xu¤t gia, cho th÷ ðÕi gi¾i ð¬ thành v¸ TÖ-kheo. Nhßng Ta nh§n th¤y cá tánh con ng߶i sai bi®t nhau.

18) -- BÕch Thª Tôn, nªu nhæng ng߶i xßa kia là ngoÕi ðÕo nay mu¯n xu¤t gia, mu¯n th÷ ðÕi gi¾i trong Pháp và Lu§t này, phäi s¯ng b¯n tháng bi®t trú; sau khi s¯ng b¯n tháng bi®t trú, chúng Tång nªu ð°ng ý s¨ cho xu¤t gia, cho th÷ ðÕi gi¾i, th¶i con s¨ xin s¯ng bi®t trú b¯n nåm, sau khi s¯ng bi®t trú b¯n nåm nªu chúng Tång ð°ng ý, mong chúng Tång cho con xu¤t gia, cho con th÷ ðÕi gi¾i ð¬ thành v¸ TÖ-kheo.

19) Và lõa th¬ Kassapa ðßþc xu¤t gia v¾i Thª Tôn và ðßþc th÷ ðÕi gi¾i.

20) Th÷ ðÕi gi¾i không bao lâu, Tôn giä Kassapa · mµt mình, an t¸nh, không phóng d§t, s¯ng nhi®t tâm, tinh c¥n. Và không bao lâu v¸ này chÑng ðßþc møc ðích t¯i cao mà con cháu các lß½ng gia ðã xu¤t gia, t× bö gia ðình, s¯ng không gia ðình hß¾ng ðªn; ðó là vô thßþng cÑu cánh PhÕm hÕnh ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, tñ mình v¾i th¡ng trí, chÑng ngµ, chÑng ðÕt và an trú. V¸ này chÑng tri: "Sanh ðã t§n. PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lÕi trÕng thái này næa".

21) Và Tôn giä Kassapa tr· thành mµt v¸ A-la-hán næa.

XVIII. TIMBARUKA (TÕp 12.21 ÐÕi 2, 86b) (S.ii,22)

1) Trú · Sàvatthi...

2) R°i du sî Timbaruka ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, li«n ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, du sî Timbaruka bÕch Thª Tôn:

-- Thßa Tôn giä Gotama, có phäi lÕc kh± tñ mình làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Timbaruka.

4) -- Thßa Tôn giä Gotama, v§y có phäi lÕc kh± do ng߶i khác làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Timbaruka.

5) -- Thßa Tôn giä Gotama, v§y có phäi lÕc kh± do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Timbaruka.

6) -- Thßa Tôn giä Gotama, lÕc kh± không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra; v§y có phäi lÕc kh± do tñ nhiên sanh?

Thª Tôn ðáp:

-- Không phäi v§y, này Timbaruka.

7) -- Thßa Tôn giä Gotama, v§y có phäi không có lÕc kh±?

8) -- Này Timbaruka, không phäi không có lÕc kh±. Này Timbaruka, có lÕc kh±.

-- Nªu v§y, Tôn giä Gotama không biªt, không th¤y lÕc kh±.

9) -- Này Timbaruka, không phäi Ta không biªt, không th¤y lÕc kh±. Này Timbaruka, Ta biªt lÕc kh±. Này Timbaruka, Ta th¤y lÕc kh±.

10) -- Ðßþc höi: "Thßa Tôn giä Gotama, có phäi lÕc kh± do tñ mình làm ra?", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Timbaruka". Ðßþc höi: " Thßa Tôn giä Gotama, có phäi lÕc kh± do ng߶i khác làm ra?", Ngài trä l¶i: "Không phäi v§y, này Timbaruka". Ðßþc höi: "Thßa Tôn giä Gotama, có phäi lÕc kh± do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra?", Ngài ðáp: "Không phäi v§y, này Timbaruka". Ðßþc höi: "Thßa Tôn giä Gotama, không phäi do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, có phäi lÕc kh± do tñ nhiên sanh?", Ngài ðáp: "Không phäi v§y, này Timbaruka". Ðßþc höi: "Thßa Tôn giä Gotama, có phäi lÕc kh± không có?", Ngài ðáp: "Này Timbaruka, không phäi không có lÕc kh±, này Timbaruka, có lÕc kh±". Ðßþc höi: "Nhß v§y Tôn giä Gotama không biªt, không th¤y lÕc kh±?", Ngài ðáp: "Này Timbaruka, không phäi Ta không biªt, không th¤y lÕc kh±. Này Timbaruka, Ta biªt lÕc kh±. Này Timbaruka, Ta th¤y lÕc kh±". V§y Tôn giä Gotama hãy nói lên cho con v« lÕc kh±. V§y Tôn giä Gotama hãy thuyªt cho con v« lÕc kh±.

11) -- Sñ cäm th÷ và ng߶i cäm th÷ là cùng mµt ng߶i. Này Timbaruka, nhß Ông nói ban ð¥u: "LÕc kh± do tñ mình làm ra", Ta nói không phäi v§y.

12) Cäm th÷ và ng߶i cäm th÷ là khác nhau, này Timbaruka, nhß v§y ð¯i v¾i ng߶i b¸ cäm th÷, "lÕc kh± do ng߶i khác làm ra", Ta nói không phäi v§y.

13) Này Timbaruka, t× bö hai cñc ðoan ¤y, Nhß Lai thuyªt pháp theo con ð߶ng trung ðÕo.

Vô minh duyên hành, hành duyên thÑc... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i. Do ly tham, ðoÕn di®t hoàn toàn vô minh, nên các hành di®t. Do các hành di®t nên thÑc di®t... (nhß trên)... nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

14) Khi ðßþc nói v§y, du sî Timbaruka bÕch Thª Tôn:

-- Th§t vi di®u thay, bÕch Thª Tôn... (nhß trên)... Và nay con xin quy y Thª Tôn, quy y Pháp, quy y chúng TÖ-kheo Tång. Xin Tôn giä Gotama nh§n con làm ð® tØ cß sî, t× nay cho ðªn mÕng chung, con tr÷n ð¶i quy ngßÞng.

XIX. B§c Hi«n So Sánh V¾i Kë Ngu (TÕp 12.12, ÐÕi 2, 83c) (S.ii,23)

1). .. Trú TÕi Sàvatthi.

2) -- Яi v¾i kë ngu, này các TÖ-kheo, b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái h® phßþc, thân này ðßþc kh·i lên nhß sau: Chï có thân này và danh s¡c · ngoài. Nhß v§y là bµ hai này. Duyên bµ hai này có xúc, có sáu xÑ. Do cäm xúc b·i chúng, ho£c mµt trong hai, ng߶i ngu cäm th÷ lÕc kh±.

3) Яi v¾i b§c Hi«n, này các TÖ-kheo, b¸ vô minh che ð§y, b¸ phÕm ái h® phßþc, thân này ðßþc kh·i lên nhß sau: Chï có thân này và danh s¡c · ngoài. Nhß v§y là bµ hai này. Duyên bµ hai này có xúc, có sáu xÑ. Do cäm xúc b·i chúng, ho£c mµt trong hai, ng߶i Hi«n cäm th÷ lÕc kh±.

4) — ðây, này các TÖ-kheo, có gì phân bi®t, có gì sai khác, có gì d¸ bi®t giæa b§c Hi«n và kë ngu?

5) -- BÕch Thª Tôn, ð¯i v¾i chúng con, các pháp l¤y Thª Tôn làm cån bän, l¤y Thª Tôn làm lãnh ðÕo, l¤y Thª Tôn làm ch² y chï. BÕch Thª Tôn, lành thay, nªu Thª Tôn nói lên cho chúng con ý nghîa l¶i nói này. Sau khi nghe Thª Tôn giäng, các TÖ-kheo s¨ th÷ trì.

6) -- V§y này các TÖ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ nói.

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các v¸ TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

7) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Này các TÖ-kheo, b¸ vô minh che ð§y và b¸ tham ái h® phßþc, thân này cüa ng߶i ngu ðßþc sanh kh·i. Vô minh ¤y, ng߶i ngu không ðoÕn t§n. Tham ái ¤y, ng߶i ngu không t§n tr×. Vì sao? Này các TÖ-kheo, ng߶i ngu s¯ng PhÕm hÕnh không phäi vì ch½n chánh ðoÕn tr× kh± ðau. Do v§y ng߶i ngu, khi thân hoÕi mÕng chung, ði ðªn mµt thân khác. Do ði ðªn mµt thân khác, ng߶i ¤y không giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng: "Ng߶i ¤y không thoát khöi ðau kh±".

8) Và này các TÖ-kheo, b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái h® phßþc, thân ng߶i Hi«n trí ðßþc sanh kh·i. Vô minh ¤y, ng߶i Hi«n trí ðoÕn t§n. Tham ái ¤y, ng߶i Hi«n trí t§n tr×. Vì sao? Này các TÖ-kheo, ng߶i Hi«n trí s¯ng PhÕm hÕnh, vì ch½n chánh ðoÕn tr× kh± ðau. Do v§y, ng߶i Hi«n trí, khi thân hoÕi mÕng chung, không ði ðªn mµt thân khác. Do không ði ðªn mµt thân khác, v¸ ¤y giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng: "V¸ ¤y thoát khöi ðau kh±".

9) Này các TÖ-kheo, ðây là sñ phân bi®t, ðây là sñ sai khác, ðây là sñ d¸ bi®t giæa b§c Hi«n trí và ng߶i ngu.

XX. Duyên (TÕp 12.14, ÐÕi 2, 84b) (S.ii,25)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ giäng cho các Ông lý duyên kh·i và các pháp duyên sanh. Hãy l¡ng nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ giäng.

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các v¸ TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

Thª Tôn nói nhß sau:

3) -- Và này các TÖ-kheo, thª nào là lý duyên kh·i? Do duyên sanh, này các TÖ-kheo, già, chªt kh·i lên. D¥u các Nhß Lai có xu¤t hi®n hay không xu¤t hi®n, an trú là gi¾i tánh ¤y, pháp trú tánh ¤y, pháp quyªt ð¸nh tánh ¤y, y duyên tánh ¤y. Nhß Lai hoàn toàn chÑng ngµ, hoàn toàn chÑng ðÕt ð¸nh lý ¤y. Sau khi hoàn toàn chÑng ngµ, hoàn toàn chÑng ðÕt, Nhß Lai tuyên b¯, tuyên thuyªt, t߶ng thuyªt, khai hi¬n, khai th¸, phân bi®t, minh hi¬n, minh th¸.

4) Do duyên sanh, này các TÖ-kheo, nên có già, chªt. Do duyên hæu, này các TÖ-kheo, nên có sanh. Do duyên thü, này các TÖ-kheo, nên có hæu. Do duyên ái, này các TÖ-kheo, nên có thü. Do duyên th÷, này các TÖ-kheo, nên có ái. Do duyên xúc, này các TÖ-kheo, nên có th÷. Do duyên sáu xÑ, này các TÖ-kheo, nên có xúc. Do duyên danh s¡c, này các TÖ-kheo, nên có sáu xÑ. Do duyên thÑc, này các TÖ-kheo, nên có danh s¡c. Do duyên các hành, này các TÖ-kheo, nên có thÑc. Do duyên vô minh, này các TÖ-kheo, nên có hành. D¥u cho Nhß Lai có xu¤t hi®n hay không xu¤t hi®n, an trú là gi¾i tánh ¤y, pháp trú tánh ¤y, pháp quyªt ð¸nh tánh ¤y, y duyên tánh ¤y. Nhß Lai hoàn toàn chÑng ngµ, hoàn toàn chÑng ðÕt tánh ¤y. Sau khi hoàn toàn chÑng ngµ, hoàn toàn chÑng ðÕt, Nhß Lai tuyên b¯, tuyên thuyªt, t߶ng thuyªt, khai hi¬n khai th¸, phân bi®t, minh hi¬n, minh th¸.

5) Do duyên vô minh, này các TÖ-kheo, có các hành. Nhß v§y, này các TÖ-kheo, · ðây là nhß tánh, b¤t hß v÷ng tánh, b¤t d¸ nhß tánh, y duyên tánh ¤y. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là lý duyên kh·i.

6) Và này các TÖ-kheo, thª nào là duyên sanh pháp? Già, chªt, này các TÖ-kheo, là vô th߶ng, hæu vi, duyên sanh, biªn hoÕi tánh, biªn di®t tánh, ly tham tánh, ðoÕn di®t tánh.

7) Sanh, này các TÖ-kheo, là vô th߶ng, hæu vi, duyên sanh, biªn hoÕi tánh, biªn di®t tánh, ly tham tánh, ðoÕn di®t tánh.

8) Hæu, này các TÖ-kheo, là vô th߶ng, hæu vi, duyên sanh, biªn hoÕi tánh, biªn di®t tánh, ly tham tánh, ðoÕn di®t tánh.

9) -- 16) Thü, này các TÖ-kheo... ái, này các TÖ-kheo... Th÷, này các TÖ-kheo... Xúc, này các TÖ-kheo... Sáu xÑ, này các TÖ-kheo... Danh s¡c, này các TÖ-kheo... ThÑc, này các TÖ-kheo... Các hành, này các TÖ-kheo...

17) Vô minh, này các TÖ-kheo, là vô th߶ng hæu vi, duyên sanh, biªn hoÕi tánh, biªn di®t tánh, ly tham tánh, ðoÕn di®t tánh. Nhæng pháp này, này các TÖ-kheo, ðßþc g÷i là duyên sanh pháp.

18) Do vì, này các TÖ-kheo, v¸ Thánh ð® tØ khéo th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® lý duyên kh·i này và các pháp duyên sanh này, nên ch¡c ch¡n v¸ ¤y không chÕy theo quá khÑ (v¾i nhæng câu höi): "Ta có m£t trong quá khÑ? Ta không có m£t không quá khÑ? Ta là gì trong quá khÑ? Ta có m£t nhß thª nào trong quá khÑ? Hay trß¾c ta ðã là gì, và nay trong quá khÑ ta là gì?"

19) Hay không chÕy theo tß½ng lai (v¾i nhæng câu höi): "Ta có m£t trong tß½ng lai? Ta không có m£t trong tß½ng lai? Ta s¨ làm gì trong tß½ng lai? Ta có m£t nhß thª nào trong tß½ng lai? Hay trß¾c ta là gì, và nay trong tß½ng lai ta s¨ là gì?"

20) Hay nay các v¸ ¤y s¨ kh·i lên nhæng nghi ng¶ v« tñ mình trong hi®n tÕi nhß sau: "Ta hi®n có m£t? Ta hi®n không có m£t? Ta hi®n là gì? Ta hi®n có m£t nhß thª nào?" Sñ ki®n nhß v§y không xäy ra.

21) Vì sao? Vì r¢ng v¸ Thánh ð® tØ, này các TÖ-kheo, ðã khéo th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, ð¸nh lý duyên kh·i này v¾i các pháp duyên sanh này.
.