I. SANH (TÕp 14.3 T§p sanh, ÐÕi 2,95b) (S.ii.47)

1) Mµt th¶i Thª Tôn · Sàvatthi.

I

2) R°i Thª Tôn g÷i Tôn giä Sàriputta:

-- Này Sàriputta, trong kinh Paràyana, ðoÕn các câu höi cüa Ajita, có bài:

Thu¥n thøc pháp hæu vi,

— ðây nhi«u hæu h÷c,

Trí tu® nhæng v¸ ¤y,

Trong uy nghi cüa h÷,

Hãy ðáp l¶i ta höi,

Nói lên, này Thân hæu!

Này Sàriputta, l¶i nói tóm t¡t này, ý nghîa c¥n phäi ðßþc nh§n hi¬u mµt cách rµng rãi nhß thª nào?

Ðßþc nói v§y, Tôn giä Sàriputta giæ im l£ng.

3) L¥n thÑ hai, Thª Tôn g÷i Tôn giä Sàriputta... (nhß trên)... L¥n thÑ hai, Tôn giä Sàriputta giæ im l£ng.

4) L¥n thÑ ba, Thª Tôn g÷i Tôn giä Sàriputta:

-- Này Sàriputta, trong kinh Karàyana, ðoÕn các câu höi cüa Ajita, có bài:

Thu¥n thøc pháp hæu vi,

— ðây nhi«u hæu h÷c,

Trí tu® nhæng v¸ ¤y,

Trong uy nghi cüa h÷,

Hãy ðáp l¶i ta höi,

Nói lên, này Thân hæu!

Này Sàriputta, l¶i nói tóm t¡t này, ý nghîa c¥n phäi ðßþc nh§n hi¬u mµt cách rµng rãi nhß thª nào?

L¥n thÑ ba, Tôn giä Sàriputta giæ im l£ng.

II

5) -- Này Sàriputta, Ông có th¤y cái này ðßþc sinh thành? Này Sàriputta, Ông có th¤y cái này ðßþc sinh thành?

6) -- Cái này ðßþc sinh thành. BÕch Thª Tôn, v¸ ¤y v¾i chánh trí tu® th¤y nhß ch½n cái này ðßþc sinh thành. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, lÕi thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i cái ðßþc sinh thành, v¸ ¤y th¤y v¾i chánh trí tu®, sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, v¸ ¤y lÕi thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån.

Do sñ ðoÕn di®t cüa mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ sñ ðoÕn di®t, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Do sñ ðoÕn di®t mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ ðoÕn di®t. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh tri tu®, v¸ ¤y thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ v§t phäi b¸ ðoÕn di®t. Nhß v§y, bÕch Thª Tôn là b§c hæu h÷c.

7) Và bÕch Thª Tôn, nhß thª nào là thu¥n thøc pháp hæu vi? BÕch Thª Tôn, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® cái này ðßþc sinh thành. "Cái này ðßþc sinh thành"; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i cái ðßþc sinh thành, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát không có ch¤p thü. V¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát, không ch¤p thü.

Do sñ ðoÕn di®t cüa mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ ðoÕn di®t, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Do sñ ðoÕn di®t mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành phäi b¸ ðoÕn di®t; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ v§t phäi b¸ ðoÕn di®t, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü. Nhß v§y, bÕch Thª Tôn, là thu¥n thøc pháp hæu vi.

8) Nhß v§y, bÕch Thª Tôn, nhß ðã ðßþc nói trong kinh Paràyana, ðoÕn các câu höi cüa Ajita, có bài:

Thu¥n thøc pháp hæu vi,

— ðây nhi«u hæu h÷c,

Trí tu® nhæng v¸ ¤y,

Trong uy nghi cüa h÷,

Hãy ðáp l¶i ta höi,

Nói lên, này Thân hæu!

BÕch Thª Tôn, l¶i nói tóm t¡t này, con hi¬u ý nghîa mµt cách rµng rãi nhß v§y.

III

9) -- Lành thay, lành thay! Cái này ðßþc sinh thành, này Sàriputta, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Cái này ðßþc sinh thành; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, lÕi thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t, ð¯i v¾i cái ðßþc sinh thành. V¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, lÕi thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån.

Do sñ ðoÕn di®t cüa mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ ðoÕn di®t, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Do sñ ðoÕn di®t v¾i mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ ðoÕn di®t; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, v¸ ¤y thñc hành sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ v§t phäi b¸ ðoÕn di®t.

Nhß v§y, này Sàriputta, là b§c hæu h÷c.

10) Và này Sàriputta, nhß thª nào là thu¥n thøc pháp hæu vi? Này Sàriputta, cái này ðßþc sinh thành, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Cái này ðßþc sinh thành; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i cái ðßþc sinh thành, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü.

V¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu® sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån. Sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, ð¯i v¾i sñ tøc sanh do mµt loÕi ð° ån, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát, không ch¤p thü.

Do sñ ðoÕn di®t mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành ¤y phäi b¸ ðoÕn di®t, v¸ ¤y th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®. Do sñ ðoÕn di®t mµt loÕi ð° ån, cái ðßþc sinh thành phäi b¸ ðoÕn di®t; sau khi th¤y nhß ch½n v¾i chánh trí tu®, do sñ yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i sñ v§t phäi b¸ ðoÕn di®t, v¸ ¤y ðßþc giäi thoát không có ch¤p thü.

Nhß v§y, này Sàriputta, là thu¥n thøc pháp hæu vi.

11) Nhß v§y, này Sàriputta, nhß ðã ðßþc nói trong kinh Paràyana, ðoÕn các câu höi cüa Ajita, có bài:

Thu¥n thøc pháp hæu vi,

— ðây nhi«u hæu h÷c,

Trí tu® nhæng v¸ ¤y,

Trong uy nghi cüa h÷,

Hãy ðáp l¶i ta höi,

Nói lên, này Thân hæu!

Này Sàriputta, l¶i nói tóm t¡t này c¥n hi¬u ý nghîa mµt cách, rµng rãi nhß v§y.

II. KALÀRA (S.ii,50)

1). .. Trú · Sàvatthi.

I

2) R°i TÖ-kheo Kalàra Khattiya ði ðªn Tôn giä Sàriputta; sau khi ðªn, nói lên v¾i Tôn giä Sàriputta nhæng l¶i chào ðón höi thåm; sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, li«n ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo Kalàra Khattiya nói v¾i Tôn giä Sàriputta:

-- Này Hi«n giä Sàriputta, TÖ-kheo Moliyap-hagguna ðã t× bö h÷c t§p và hoàn tøc.

-- V§y v¸ Tôn giä ¤y, không tìm ðßþc sñ an üi trong Pháp và Lu§t này?

4) -- V§y Tôn giä Sàriputta ðã ðÕt ðßþc sñ an üi trong Pháp và Lu§t này?

-- Này Hi«n giä, tôi không có nghi ng¶ gì!

5) -- Này Hi«n giä, còn ð¯i v¾i tß½ng lai?

-- Tôi không có bån khoån, này Hi«n giä.

6) R°i TÖ-kheo Kalàra Khattiya t× ch² ng°i ðÑng d§y, ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

7) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo Kalàra Khattiya bÕch Thª Tôn:

-- Con ðßþc biªt, bÕch Thª Tôn, Tôn giä Sàriputta tuyên b¯ ðßþc chánh trí nhß sau: "Sanh ðã t§n; PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm; không còn tr· lÕi trÕng thái này næa".

8) R°i Thª Tôn g÷i mµt TÖ-kheo:

-- Này TÖ-kheo, hãy ði và nhân danh Ta, g÷i Sàriputta: "Hi«n giä Sàriputta, b§c ÐÕo Sß g÷i Hi«n giä".

9) -- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn, ði ðªn Tôn giä Sàriputta; sau khi ðªn, nói v¾i Tôn giä Sàriputta: "B§c ÐÕo Sß cho g÷i Hi«n giä".

10) -- Thßa vâng, Hi«n giä.

Tôn giä Sàriputta vâng ðáp TÖ-kheo ¤y, ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

II

11) Thª Tôn nói v¾i Tôn giä Sàriputta ðang ng°i mµt bên:

-- Này Sàriputta, có ðúng sñ th§t chång là Ông có tuyên b¯ ðã chÑng ðßþc chánh trí: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa"?

-- BÕch Thª Tôn, không phäi v¾i nhæng câu ¤y, v¾i nhæng chæ ¤y, ý nghîa ¤y ðßþc con nói ðªn nhß v§y.

12) -- V§y v¾i pháp môn nào, này Sàriputta, Thi®n nam tØ nói ðªn sñ chÑng ð¡c trí, l¶i tuyên b¯ c¥n phäi ðßþc xem ðúng nhß l¶i tuyên b¯.

13) -- BÕch Thª Tôn, chính con ðã nói nhß sau: "BÕch Thª Tôn, không phäi v¾i nhæng câu ¤y, v¾i nhæng chæ ¤y, ý nghîa ¤y ðßþc con nói ðªn nhß v§y".

14) -- Nªu h÷ có höi Ông, này Sàriputta: "Ông biªt nhß thª nào, này Sàriputta, Ông th¤y nhß thª nào mà Ông tuyên b¯ trí ðã ðßþc chÑng ð¡c: 'Ta biªt sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lui lÕi trÕng thái này næa' ?" Ðßþc höi v§y, này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

15) -- Nªu h÷ có höi con, bÕch Thª Tôn: "Hi«n giä biªt nhß thª nào, này Hi«n giä Sàriputta, Hi«n giä th¤y nhß thª nào mà tuyên b¯ trí ðã ðßþc chÑng ð¡c: 'Ta ðã biªt, sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lÕi trÕng thái này næa'?" Ðßþc höi v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß sau:

16) "Vì r¢ng này Hi«n giä, trong (danh t×) t§n di®t, ta hi¬u ðßþc là sñ t§n di®t cüa nhân, chính do nhân ¤y sanh sanh kh·i. Sau khi hi¬u ðßþc nghîa t§n di®t trong (danh t×) t§n di®t, ta m¾i biªt: 'Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa.' "

Ðßþc höi nhß v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß v§y.

17) -- Này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, sanh l¤y gì làm nhân, l¤y gì t§p kh·i, l¤y gì tác sanh, l¤y gì làm hi®n hæu?" Ðßþc höi nhß v§y, này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

18) -- BÕch Thª Tôn, nªu con ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, sanh l¤y gì làm nhân... (nhß trên)... l¤y gì làm hi®n hæu?" Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß sau: "Sanh l¤y hæu làm nhân, l¤y hæu t§p kh·i, l¤y hæu tác sanh, l¤y hæu làm hi®n hæu". Ðßþc höi v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß v§y.

19) -- Này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàruputta, hæu l¤y gì làm nhân, l¤y gì t§p kh·i, l¤y gì tác sanh, l¤y gì làm hi®n hæu?" Ðßþc höi v§y này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

20) -- BÕch Thª Tôn, nªu con ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, hæu l¤y gì làm nhân... l¤y gì làm hi®n hæu?" Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß sau: "Hæu l¤y thü làm nhân, l¤y thü t§p kh·i, l¤y thü tác sanh, l¤y thü làm hi®n hæu". Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß v§y.

21) -- Này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, thü l¤y gì làm nhân... (nhß trên)..".

22-23) -- Và này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, ái l¤y gì làm nhân, l¤y gì t§p kh·i, l¤y gì tác sanh, l¤y gì làm hi®n hæu?" Ðßþc höi v§y, này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

24) -- BÕch Thª Tôn, nªu con ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, ái l¤y gì làm nhân, l¤y gì t§p kh·i, l¤y gì tác sanh, l¤y gì hi®n hæu?". Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn, con s¨ trä l¶i nhß sau: "Này Hi«n giä, ái l¤y th÷ làm nhân, l¤y th÷ t§p kh·i, l¤y th÷ tác sanh, l¤y th÷ làm hi®n hæu". Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß v§y.

25) -- Này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Làm sao, này Hi«n giä Sàriputta, Hi«n giä biªt nhß thª nào, Hi«n giä th¤y nhß thª nào, cäm th÷ di®u lÕc ¤y không t°n tÕi?" Ðßþc höi v§y, này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

26) -- BÕch Thª Tôn, nªu con ðßþc höi: "Này Hi«n giä Sàriputta, Hi«n giä biªt nhß thª nào, Hi«n giä th¤y nhß thª nào, cäm th÷ di®u lÕc không t°n tÕi?" Ðßþc höi v§y, BÕch Thª Tôn con trä l¶i nhß sau:

27) "Này Hi«n giä, có ba cäm th÷ này. Thª nào là ba? LÕc th÷, kh± th÷, phi kh± phi lÕc th÷. Này Hi«n giä, ba cäm th÷ này vô th߶ng, khi biªt ðßþc cái gì vô th߶ng là kh±, th¶i cäm th÷ di®u lÕc ¤y không t°n tÕi".

Ðßþc höi v§y, bÕch Thª Tôn con trä l¶i nhß v§y.

28) -- Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn (phß½ng ti®n) này, này Sàriputta, có th¬ trä l¶i tóm t¡t nhß sau: Cái gì ðßþc cäm th÷, cái ¤y n¢m trong ðau kh±.

29) -- Này Sàriputta, nªu Ông ðßþc höi: "Hi«n giä ðßþc giäi thoát nhß thª nào, này Hi«n giä Sàriputta, mà Hi«n giä tuyên b¯ trí ðã ðßþc chÑng ð¡c: 'Ta biªt: Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, các vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa'?" Ðßþc höi v§y, này Sàriputta, Ông trä l¶i nhß thª nào?

30) -- BÕch Thª Tôn, nªu con ðßþc höi: "Hi«n giä ðßþc giäi thoát nhß thª nào, này Hi«n giä Sàriputta, mà Hi«n giä tuyên b¯ trí ðã ðßþc chÑng ð¡c: 'Ta biªt: Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, các vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa'?" Ðßþc höi v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß sau:

31) "Do tñ giäi thoát, chß Hi«n giä, do ðoÕn di®t t¤t cä ch¤p thü, ta s¯ng an trú chánh ni®m nhß v§y. Nh¶ s¯ng an trú chánh ni®m nhß v§y, các l§u ho£c không còn tiªp tøc rï chäy, và ta không ch¤p nh§n tñ ngã".

Ðßþc höi v§y, bÕch Thª Tôn, con trä l¶i nhß v§y.

32) -- Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn (phß½ng ti®n) này, này Sàriputta, có th¬ trä l¶i tóm t¡t nhß sau: Nhæng cái gì ðßþc v¸ Sa-môn g÷i là l§u ho£c, ta không còn nghi ng¶ gì næa, chúng ðã ðßþc ta di®t t§n. Ta không còn phân vân gì næa.

33) Nói v§y xong, Thª Tôn t× ch² ng°i ðÑng d§y ði vào t¸nh xá.

III

34) R°i Tôn giä Sàriputta, sau khi Thª Tôn ði chÆng lao lâu, li«n bäo các TÖ-kheo:

35) -- Này chß Hi«n giä, Thª Tôn höi ta câu höi thÑ nh¤t mà ta chßa ðßþc biªt trß¾c, lúc ¤y trí ta còn ch§m chÕp. Nhßng này chß Hi«n giä, khi Thª Tôn tùy hÖ (trä l¶i câu) höi thÑ nh¤t cüa ta, ta suy nghî nhß sau:

36) "Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác, th¶i ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y cho ðªn tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn sai khác.

37) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa tr÷n ðêm v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác, th¶i ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y cho ðªn tr÷n ðêm v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác.

38) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa tr÷n ðêm và tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác, th¶i ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y cho ðªn tr÷n ðêm và tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác.

39) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n hai ðêm hai ngày, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y tr÷n hai ðêm hai ngày.

40) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n ba ðêm ba ngày, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y tr÷n ba ðêm ba ngày.

41) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n b¯n ðêm b¯n ngày, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y tr÷n b¯n ðêm b¯n ngày.

42) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n nåm ðêm nåm ngày, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa này tr÷n nåm ðêm nåm ngày.

43) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n sáu ðêm sáu ngày, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa này tr÷n sáu ðêm sáu ngày.

44) Nªu Thª Tôn höi ta ý nghîa này tr÷n bäy ðêm bäy ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa này tr÷n bäy ðêm bäy ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn (phß½ng ti®n) sai khác".

IV

45) R°i TÖ-kheo Kalàra Khattiya t× ch² ng°i ðÑng d§y, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

46) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo Kalàra Khattiya bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, Tôn giä Sàriputta ðã r¯ng lên tiªng r¯ng con sß tØ nhß sau: Này chß Hi«n giä, Thª Tôn höi ta câu höi thÑ nh¤t, mà ta chßa ðßþc biªt trß¾c, lúc ¤y trí ta còn ch§m chÕp. Nhßng này chß Hi«n giä, khi Thª Tôn tùy hÖ (trä l¶i câu) höi thÑ nh¤t cüa ta, ta suy nghî nhß sau: "Nªu Thª Tôn höi ta v« ý nghîa này tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác, ta có th¬ trä l¶i Thª Tôn v« ý nghîa ¤y cho ðªn tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn sai khác. Nªu Thª Tôn höi ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ðêm... cho ðªn tr÷n ðêm và tr÷n ngày... cho ðªn tr÷n ba... tr÷n b¯n..., cho ðªn tr÷n nåm... tr÷n sáu... tr÷n bäy ðêm ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác".

47) -- Này các TÖ-kheo, pháp gi¾i ¤y (Dhammadhàtu) ðßþc Sàriputta khéo thành ðÕt. Do khéo thành ðÕt pháp gi¾i ¤y, nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này tr÷n ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác, th¶i Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ngày, v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ðêm v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác, th¶i Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ðêm v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng phß½ng ti®n sai khác. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ðêm và tr÷n ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n ðêm và tr÷n ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n cä hai ðêm và hai ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n cä hai ðêm hai ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n cä ba ðêm ba ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn cä ba ðêm ba ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n b¯n ðêm b¯n ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn b¯n ðêm b¯n ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n nåm ðêm nåm ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n nåm ðêm nåm ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n sáu ðêm sáu ngày, Sàriputta có th¬ trä l¶i Ta v« ý nghîa này cho ðªn tr÷n sáu ðêm sáu ngày. Nªu Ta höi Sàriputta v« ý nghîa này tr÷n bäy ðêm bäy ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn sai khác, Sàriputta có th¬ trä l¶i cho Ta v« ý nghîa ¤y cho ðªn tr÷n bäy ðêm bäy ngày v¾i nhæng vån cú sai khác, v¾i nhæng pháp môn sai khác.

III. Nhæng Cån Bän Cüa Trí (TÕp 14.15 Chüng Trí, ÐÕi 2, 99c) (S.ii,56)

1)... — Sàvatthi.

2). .. Này các TÖ-kheo. Ta s¨ thuyªt v« b¯n mß½i b¯n cån bän cüa trí cho các Ông. Hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ nói.

-- Thßa vâng, BÕch Thª Tôn.

Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

3) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Và này các TÖ-kheo, thª nào là b¯n mß½i b¯n cån bän cüa trí?

4) Già chªt trí, già chªt t§p trí, già chªt di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn già chªt di®t.

5) Sanh trí, sanh t§p trí, sanh di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn sanh di®t.

6) Hæu trí, hæu t§p trí, hæu di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn hæu di®t.

7) Thü trí, thü t§p trí, thü di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn thü di®t.

8) Ái trí, ái t§p trí, ái di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn ái di®t.

9) Th÷ trí, th÷ t§p trí, th÷ di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn th÷ di®t.

10) Xúc trí...

11) Sáu xÑ trí...

12) Danh s¡c trí...

13) ThÑc trí...

14) Hành trí, hành t§p trí, hành di®t trí, trí v« con ð߶ng ðßa ðªn hành di®t.

Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là b¯n mß½i b¯n cån bän cüa trí.

15) Này các TÖ-kheo, thª nào là già chªt? Cái gì thuµc v« chúng sanh này hay chúng sanh khác, thuµc bµ loÕi chúng sanh này hay bµ loÕi chúng sanh khác, b¸ già yªu, suy nhßþc, rång røng, tóc bÕc, da nhån, tu±i th÷ ð°i bÕi, các cån chín mu°i; ðây g÷i là già. Cái gì thuµc chúng sanh này hay chúng sanh khác, thuµc bµ loÕi chúng sanh này hay thuµc bµ loÕi chúng sanh khác, b¸ mµt di®t, hüy hoÕi, tiêu m¤t, tØ vong, các u¦n tàn løn, thân th¬ hoÕi di®t, v¤t bö; ðây g÷i là chªt. Nhß v§y là già, ðây là chªt. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là già chªt.

16) Do sanh t§p kh·i nên già chªt t§p kh·i. Do sanh di®t nên già chªt di®t. Ðây là Thánh ðÕo tám ngành ðßa ðªn già chªt di®t; tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

17) Này các TÖ-kheo, v¸ Thánh ð® tØ biªt già chªt nhß v§y, biªt già chªt t§p kh·i nhß v§y, biªt già chªt di®t nhß v§y, biªt con ð߶ng ðßa ðªn già chªt di®t nhß v§y.

18) Ðây là pháp trí cüa v¸ ¤y. V¸ ¤y v¾i pháp này ðßþc th¤y, ðßþc biªt, ðßþc quä tÑc th¶i, ðßþc ðÕt ðªn, ðßþc th¬ nh§p (pariyogathena) hß¾ng dçn thái ðµ (nayam) cüa mình ð¯i v¾i quá khÑ và tß½ng lai.

19) Nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khÑ ðã hi¬u rõ già chªt, ðã hi¬u rõ già chªt t§p kh·i, ðã hi¬u rõ già chªt di®t, ðã hi¬u rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt di®t, t¤t cä nhæng v¸ ¤y ð«u hi¬u biªt nhß v§y, nhß v§y; nhß hi®n nay Ta v§y.

20) Nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tß½ng lai s¨ hi¬u rõ (abhijanissanti) già chªt, s¨ hi¬u rõ già chªt t§p kh·i, s¨ hi¬u rõ già chªt di®t, s¨ hi¬u rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt di®t, t¤t cä nhæng v¸ ¤y s¨ hi¬u biªt nhß v§y, nhß v§y; nhß hi®n nay Ta v§y. Ðây tÑc là tùy trí (anvaye nànam) cüa v¸ ¤y.

21) Này các TÖ-kheo, vì r¢ng v¸ Thánh ð® tØ ðßþc thanh t¸nh và thu¥n t¸nh hai loÕi trí, pháp trí và tùy trí; này các TÖ-kheo, v¸ ¤y ðßþc g÷i là Thánh ð® tØ ðÕt tri kiªn, (dithisampanno) ðÕt kiªn, ðã ði ðªn di®u pháp này, ðã th¤y di®u pháp này, ðã ð¥y ðü hæu h÷c trí, ðã ð¥y ðü hæu h÷c minh, ðã nh§p ðßþc pháp lßu, là b§c Thánh minh ðÕt tu® (nibbedhi kapanno), ðã ðÑng gõ vào cØa b¤t tØ.

22) Và này các TÖ-kheo, thª nào là sanh?...

23) Và này các TÖ-kheo, thª nào là hæu?...

24) Và này các TÖ-kheo, thª nào là thü?...

25) Và này các TÖ-kheo, thª nào là ái?...

26) Và này các TÖ-kheo, thª nào là th÷?...

27) Và này các TÖ-kheo, thª nào là xúc?...

28) Và này các TÖ-kheo, thª nào là sáu xÑ?...

29) Và này các TÖ-kheo, thª nào là danh s¡c?...

30) Và này các TÖ-kheo, thª nào là thÑc?...

31) Và này các TÖ-kheo, thª nào là hành? Có ba hành này, này các TÖ-kheo, thân hành, kh¦u hành, ý hành. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là hành.

32) Do vô minh t§p kh·i, hành t§p kh·i. Do vô minh t§p kh·i di®t, hành di®t. Ðây là Thánh ðÕo tám ngành, con ð߶ng ðßa ðªn hành di®t; tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

33) Vì r¢ng này các TÖ-kheo, v¸ Thánh ð® tØ biªt hành nhß v§y, biªt hành t§p kh·i nhß v§y, biªt hành di®t nhß v§y, biªt con ð߶ng ðßa ðªn hành di®t nhß v§y. Ðây là pháp trí cüa v¸ ¤y, v¸ ¤y v¾i pháp này ðßþc th¤y, ðßþc biªt, ðßþc quä tÑc th¶i, ðßþc ðÕt ðªn, ðßþc th¬ nh§p, hß¾ng dçn thái ðµ (nayam) cüa mình ð¯i v¾i quá khÑ, tß½ng lai.

34) Nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khÑ ðã hi¬u rõ các hành, ðã hi¬u rõ hành t§p kh·i, ðã hi¬u rõ hành di®t, ðã hi¬u rõ con ð߶ng ðßa ðªn hành di®t; t¤t cä nhæng v¸ ¤y ð«u hi¬u biªt nhß v§y, nhß v§y; nhß hi®n nay Ta v§y.

35) Nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tß½ng lai s¨ hi¬u rõ các hành, s¨ hi¬u rõ hành t§p kh·i, s¨ hi¬u rõ hành di®t, s¨ hi¬u rõ con ð߶ng ðßa ðªn hành di®t, t¤t cä nhæng v¸ ¤y s¨ hi¬u biªt nhß v§y; nhß v§y, nhß hi®n nay Ta v§y. Ðây tÑc là tùy trí cüa v¸ ¤y.

36) Này các TÖ-kheo, vì r¢ng v¸ Thánh ð® tØ ðßþc thanh t¸nh, thu¥n t¸nh hai loÕi trí, pháp trí và tùy trí; này các TÖ-kheo, v¸ ¤y ðßþc g÷i là v¸ Thánh ð® tØ ðÕt tri kiªn, ðÕt kiªn, ðã ði ðªn di®u pháp này, th¤y di®u pháp này, ð¥y ðü hæu h÷c trí, ðã ð¥y ðü hæu h÷c minh, ðã nh§p ðßþc pháp lßu, là b§c Thánh minh ðÕt tu®, ðã ðÑng gõ vào cØa b¤t tØ.

IV. Nhæng Cån Bän Cüa Trí (TÕp 14.16 Chüng Trí, ÐÕi 2, 99c) ( S.ii.59)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ giäng cho các Ông bäy mß½i bäy cån bän cüa trí. Hãy nghe và khéo tß ni®m... Và này các TÖ-kheo, thª nào là bäy mß½i bäy cån bän cüa trí?

3) Trí biªt r¢ng già chªt do duyên sanh. Trí biªt r¢ng không có sanh th¶i không có già. Trí biªt r¢ng trong quá khÑ già chªt cûng do duyên sanh. Trí biªt r¢ng không có sanh th¶i không có già chªt. Trí biªt r¢ng trong tß½ng lai già chªt cûng do duyên sanh. Trí biªt r¢ng không có sanh th¶i s¨ không có già chªt. Phàm khi nào có trí v« trú pháp, ch² ¤y cûng có trí t§n pháp, hoÕi pháp, ly tham pháp, di®t pháp.

4) Trí biªt r¢ng sanh do duyên hæu...

5) Trí biªt r¢ng hæu do duyên thü...

6) Trí biªt r¢ng thü do duyên ái...

7) Trí biªt r¢ng ái do duyên th÷...

8) Trí biªt r¢ng th÷ do duyên xúc...

9) Trí biªt r¢ng xúc do duyên sáu xÑ...

10) Trí biªt r¢ng sáu xÑ do duyên danh s¡c...

11) Trí biªt r¢ng danh s¡c do duyên thÑc...

12) Trí biªt r¢ng thÑc do duyên hành...

13) Trí biªt r¢ng hành do duyên vô minh. Trí biªt r¢ng không có vô minh th¶i không có hành. Trí biªt r¢ng trong quá khÑ hành cûng do duyên vô minh. Trí biªt r¢ng không có vô minh th¶i không có hành. Trí biªt r¢ng trong tß½ng lai hành cûng s¨ do duyên vô minh. Trí biªt r¢ng không có vô minh th¶i s¨ không có hành. Phàm khi nào có trí v« trú pháp, th¶i cûng có trí v« t§n pháp, hoÕi pháp, ly tham pháp, di®t pháp.

14) Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là bäy mß½i bäy cån bän cüa trí.

V. Do Duyên Vô Minh (TÕp 14.17-8 Vô Minh Tång, ÐÕi 2, 100a) (S.ii,60)

1)... Trú · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, do duyên vô minh có hành; do duyên hành có thÑc... nhß v§y là t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

3) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là già chªt? Và già chªt này là cüa ai?

Thª Tôn ðáp:

-- Câu höi không thích hþp. Này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Thª nào là già chªt, và già chªt này là cüa ai?", hay này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Già chªt là khác và ng߶i già và chªt là khác", hai câu höi này nghîa là mµt, chï có vån sai khác. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan này, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo (và nói): "Do duyên sanh nên có già chªt".

4) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là sanh và sanh này là cüa ai?

Thª Tôn ðáp:

-- Câu höi không thích hþp. Này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Thª nào là sanh, và sanh này là cüa ai?", hay này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Sanh là khác và ng߶i sanh là khác", hai câu höi này có nghîa là mµt, chï có vån sai khác. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan này, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo (và nói): "Do duyên hæu nên có sanh".

5) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là hæu và hæu này cüa ai?

Thª Tôn nói:

-- Câu höi không thích hþp. Này TÖ-kheo, Ông có th¬ höi: "Thª nào là hæu và hæu này cüa ai?", hay Ông có th¬ nói: "Hæu khác và ng߶i có hæu này khác", hai câu höi này là mµt, chï có vån sai khác. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan này, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo (và nói): "Do duyên thü nên có hæu".

6) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là thü và thü này cüa ai?...(nhß trên)... Do duyên ái nên có thü.

7)... Do duyên th÷ nên có ái...

8)... Do duyên xúc nên có th÷...

9)... Do duyên sáu xÑ nên có xúc...

10)... Do duyên danh s¡c nên có sáu xÑ...

11)... Do duyên thÑc nên có danh s¡c...

12)... Do duyên hành nên có thÑc...

13) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là các hành, và các hành này là cüa ai?

Thª Tôn ðáp:

-- Câu höi không thích hþp. Này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Thª nào là các hành và các hành này là cüa ai?", hay này TÖ-kheo, Ông có th¬ nói: "Các hành là khác và ng߶i có các hành này là khác", hai câu höi này là mµt, chï có vån sai khác. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan này, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo và nói: "Do duyên vô minh nên có các hành". Này TÖ-kheo, do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các tÕp lu§n (hý lu§n), d¸ thuyªt, xuyên tÕc liên h® ¤y hay b¤t cÑ loÕi nào (s¨ ðßþc ðoÕn t§n...).

14) Nhß câu höi: "Thª nào là già chªt và già chªt này là cüa ai?". Hay "Già chªt là khác và ng߶i có già chªt là khác?" hay "Sinh mÕng và thân th¬ này là mµt", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", t¤t cä ð«u ðßþc ðoÕn t§n, c¡t ðÑt t× g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ hi®n hæu, khiªn cho tß½ng lai không th¬ sanh kh·i. Này TÖ-kheo, do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các tÕp lu§n, d¸ thuyªt, xuyên tÕc liên h® ¤y hay b¤t cÑ loÕi nào (s¨ ðßþc ðoÕn t§n...).

15) Nhß câu höi: "Thª nào là sanh và sanh này là cüa ai?". Hay "Sanh là khác và ng߶i có sanh là khác", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", t¤t cä ð«u ðßþc ðoÕn t§n, c¡t ðÑt t× g¯c r­ làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ hi®n hæu, khiªn trong tß½ng lai không th¬ sanh kh·i. Này các TÖ-kheo, do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các tÕp lu§n, d¸ thuyªt, xuyên tÕc liên h® ¤y hay b¤t cÑ loÕi nào (s¨ ðßþc ðoÕn t§n...).

16) Thª nào là hæu...

17) Thª nào là thü...

18) Thª nào là ái...

19) Thª nào là th÷...

20) Thª nào là xúc...

21) Thª nào là sáu xÑ...

22) Thª nào là danh s¡c...

23) Thª nào là thÑc... Này các TÖ-kheo, do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các tÕp lu§n, d¸ thuyªt, xuyên tÕc liên h® ¤y hay b¤t cÑ loÕi nào (s¨ ðßþc ðoÕn t§n...).

24) Nhß câu höi: "Thª nào là các hành và các hành này là cüa ai?". Hay "Các hành là khác và ng߶i có các hành này là khác", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là khác"; t¤t cä ð«u ðßþc ðoÕn t§n c¡t ðÑt t× g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ hi®n hæu, khiªn cho trong tß½ng lai không th¬ sanh kh·i.

VI. Duyên Vô Minh (S.ii,63)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2). .. Này các TÖ-kheo, do duyên vô minh nên có các hành. Do duyên hành nên có thÑc... nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

3) Này các TÖ-kheo, các Ông có th¬ nói: "Thª nào là già chªt và già chªt này cüa ai?" Hay này các TÖ-kheo, các Ông có th¬ nói: "Già chªt là khác và ng߶i có già chªt là khác" hai câu này ð°ng mµt nghîa, chï có vån sai khác. Này các TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này các TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng là khác, thân th¬ là khác", ch² ¤y không có PhÕm hÕnh trú. Này các TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan ¤y Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo, nói r¢ng: "Do duyên sanh có già chªt.."..

4) Thª nào là sanh?...

5) Thª nào là hæu?...

6) Thª nào là thü?...

7) Thª nào là ái?...

8) Thª nào là th÷?...

9) Thª nào là xúc?...

10) Thª nào là sáu xÑ?...

11) Thª nào là danh s¡c?...

12) Thª nào là thÑc?...

13) -- Này các TÖ-kheo, các Ông có th¬ nói: "Thª nào là các hành và các hành này là cüa ai?" Hay này các TÖ-kheo, các Ông có th¬ nói: "Các hành và ng߶i có các hành này khác", hai câu höi ¤y ð°ng nghîa, chï có vån sai khác. Này các TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", ch² ¤y, này các TÖ-kheo, không có PhÕm hÕnh trú. Này các TÖ-kheo, ch² nào có (tà) kiªn: "Sinh mÕng và thân th¬ là khác", ch² ¤y, này các TÖ-kheo, không có PhÕm hÕnh trú. Này các TÖ-kheo, t× bö hai cñc ðoan ¤y, Nhß Lai thuyªt pháp theo trung ðÕo nói r¢ng: "Do duyên vô minh, có các hành".

14) Do sñ ðoÕn di®t, ly tham vô minh mµt cách hoàn toàn, các tÕp lu§n, d¸ thuyªt, xuyên tÕc liên h® ¤y hay b¤t cÑ loÕi nào...

15) Thª nào là sanh?...

16) Thª nào là hæu?...

17) Thª nào là thü?...

18) Thª nào là ái?...

19) Thª nào là th÷?...

20) Thª nào là xúc?...

21) Thª nào là sáu xÑ?...

22) Thª nào là danh s¡c?...

23) Thª nào là thÑc?...

24) "Thª nào là hành và nhæng hành này là cüa ai?" Hay "Các hành là khác và có ai có nhæng hành này là khác", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là mµt", hay "Sinh mÕng và thân th¬ là khác"; t¤t cä nhæng loÕi liên h® này ðßþc ðoÕn t§n, c¡t ðÑt t× g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ hi®n hæu, khiªn cho trong tß½ng lai không th¬ sanh kh·i.

VII. Không Phäi Cüa Ông (TÕp 12.13, Phi Nhæ S· Hæu, ÐÕi 2, 84a) (S.ii,64)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, thân th¬ này không phäi cüa các Ông, không phäi cüa ng߶i khác.

3) Thân này, này các TÖ-kheo, phäi ðßþc xem là do hành ðµng, do s¡p ð£t, do sñ c¯ ý, do sñ cäm th÷ trong quá khÑ.

4) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ Thánh ð® tØ ða vån khéo léo chân chánh suy nghi®m ð¸nh lý duyên kh·i nhß sau:

5) "Cái này có m£t cái kia có m£t. Do cái này sanh kh·i, cái kia sanh kh·i. Cái này không có m£t, cái kia không có m£t. Do cái này di®t, cái kia di®t. "TÑc là do duyên vô minh có các hành. Do duyên hành có thÑc... nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này. Do sñ ly tham, ðoÕn di®t vô minh mµt cách hoàn toàn, các hành di®t. Do các hành di®t nên thÑc di®t... nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

VIII. CETANÀ: Tß Tâm S· (TÕp 14.19, Tß L߶ng. ÐÕi 2,100a) (S.ii,65)

1)... Trú · Sàvatthi.

2)... Này các TÖ-kheo, cái chúng ta tß ni®m, tß l߶ng, có th¥m ý, cái ¤y tr· thành s· duyên cho thÑc an trú. Khi nào s· duyên có m£t th¶i thÑc có an trú. Do thÑc ¤y an trú, tång trß·ng, nên trong tß½ng lai, tái hæu sanh kh·i. Do sanh kh·i tái hæu có m£t trong tß½ng lai, nên già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não sanh kh·i. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

3) Này các TÖ-kheo, nªu không có tß ni®m, không có tß l߶ng nhßng nªu có th¥m ý, (canuseti), cái ¤y tr· thành s· duyên cho thÑc an trú. Khi nào s· duyên có m£t th¶i thÑc có an trú. Do thÑc ¤y an trú, tång trß·ng, nên trong tß½ng lai, tái hæu sanh kh·i. Do sanh kh·i tái hæu có m£t trong tß½ng lai, nên già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não sanh kh·i. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

4) Này các TÖ-kheo, nªu chúng ta không có tß ni®m, không có tß l߶ng, không có th¥m ý, th¶i không có s· duyên cho thÑc an trú. Khi nào s· duyên không có m£t th¶i thÑc không an trú. Do thÑc ¤y không an trú và không tång trß·ng, nên trong tß½ng lai tái hæu không sanh kh·i. Do sanh kh·i tái hæu không có m£t trong tß½ng lai, nên sanh, già chªt, s¥u, bi, ßu, não ðßþc ðoÕn di®t. Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

IX. Tß Tâm S· (TÕp 14.20 Tß L߶ng, ÐÕi 2, 100b) (S.ii,66)

1)... Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, cái gì chúng ta tß ni®m, chúng ta tß l߶ng, chúng ta có th¥m ý, cái ¤y tr· thành (s· duyên) cho thÑc an trú. Do s· duyên có m£t nên thÑc có an trú. Do thÑc ¤y an trú và tång trß·ng nên có sñ hÕ sanh danh s¡c.

3) Do duyên danh s¡c nên có sáu xÑ. Do duyên sáu xÑ nên có xúc. Do duyên xúc nên có th÷... ái... thü... hæu... sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não sanh kh·i. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

4) Này các TÖ-kheo, nªu chúng ta không tß ni®m, không tß l߶ng nhßng có th¥m ý, th¶i cái ¤y tr· thành s· duyên cho thÑc an trú. Do s· duyên có m£t nên thÑc có an trú. Do thÑc ¤y an trú và tång trß·ng nên có sñ hÕ sanh danh s¡c.

5) Do duyên danh s¡c nên có sáu xÑ... nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

6) Này các TÖ-kheo, nªu chúng ta không tß ni®m, không tß l߶ng, không có th¥m ý, th¶i không có s· duyên cho thÑc an trú. Do s· duyên không có m£t nên thÑc không an trú. Do thÑc ¤y không an trú và không tång trß·ng nên danh s¡c không hÕ sanh. Do danh s¡c di®t nên sáu xÑ di®t... nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

X. Tß Tâm S· (TÕp 14.21 Tß L߶ng, ÐÕi 2, 100b) (S.ii,66)

1)... Trú · Sàvatthi.

2)... Này các TÖ-kheo, cái gì chúng ta tß ni®m, cái gì chúng ta tß l߶ng, cái gì chúng ta có th¥m ý, cái ¤y tr· thành s· duyên cho thÑc an trú. Do s· duyên có m£t nên thÑc an trú.

3) Do thÑc ¤y an trú và tång trß·ng nên có thiên v«, hß¾ng v« (h® trß¾c: nati). Do có thiên v«, hß¾ng v« nên có sñ ði ðªn tái sanh. Do có sñ ði ðªn tái sanh nên có t× bö và sanh kh·i. Do có t× bö và sanh kh·i nên trong tß½ng lai sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não, sanh kh·i. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

4) Này các TÖ-kheo, nªu không có tß ni®m, không có tß l߶ng, nhßng chï có th¥m ý, th¶i cái ¤y là s· duyên cho thÑc an trú. Do sñ có m£t cüa s· duyên nên thÑc an trú.

5) Do thÑc ¤y an trú và tång trß·ng nên có thiên v«, hß¾ng v«. Do có thiên v«, hß¾ng v« nên có sñ ði ðªn tái sanh. Do có sñ ði ðªn tái sanh nên có t× bö và sanh kh·i. Do có t× bö và sanh kh·i, nên trong tß½ng lai sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não sanh kh·i. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

6) Này các TÖ-kheo, nªu không có tß ni®m, tß l߶ng, không có th¥m ý, th¶i không có s· duyên cho thÑc an trú. Do s· duyên không có m£t nên thÑc không có an trú.

7) Do thÑc ¤y không an trú, không tång trß·ng nên không có thiên v«, hß¾ng v«. Do không có thiên v«, hß¾ng v« nên không có ði ðªn tái sanh. Do không có sñ ði ðªn tái sanh nên không có t× bö và sanh kh·i. Do không có t× bö và sanh kh·i nên trong tß½ng lai sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não ðoÕn di®t. Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.
.