I. HÕng Ng߶i Ít Nghe (TÕp 12.7 Vô Vån, ÐÕi 2, 81c)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Sàvatthi, Jetavana, tÕi v߶n ông Anàthapindika.

2) -- Này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu có th¬ nhàm chán, vi­n ly, giäi thoát thân do b¯n ðÕi tÕo thành này.

3) Vì c¾ sao? Này các TÖ-kheo, vì h÷ th¤y ðßþc cái thân do b¯n ðÕi tÕo thành này ðßþc tång, ðßþc giäm, ðßþc thü, ðßþc xä.

Do v§y, · ðây kë vô vån phàm phu có th¬ nhàm chán, vi­n ly, giäi thoát.

4) Và này các TÖ-kheo, cái g÷i là tâm, là ý, là thÑc, · ðây, kë vô vån phàm phu không ðü ð¬ có th¬ nhàm chán, không ðü ð¬ có th¬ vi­n ly, không ðü ð¬ có th¬ giäi thoát.

5) Vì sao? Ðã lâu ngày, này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu ð¡m trß¾c, xem là cüa tôi, ch¤p thü: "Cái này là cüa tôi, cái này là tôi, cái này là tñ ngã cüa tôi".

Do v§y, · ðây, kë vô vån phàm phu không ðü ð¬ có th¬ nhàm chán, không ðü ð¬ có th¬ vi­n ly, không ðü ð¬ có th¬ giäi thoát.

6) Này các TÖ-kheo, th§t t¯t h½n cho kë vô vån phàm phu ði ðªn v¾i thân do b¯n ðÕi tÕo thành này xem nhß là tñ ngã, h½n là ð¯i v¾i tâm.

7) Vì sao? Này các TÖ-kheo, thân do b¯n ðÕi tÕo thành này ðßþc th¤y ðÑng væng mµt nåm, ðÑng væng hai nåm, ðÑng væng ba nåm, ðÑng væng b¯n nåm, ðÑng væng nåm nåm, ðÑng væng m߶i nåm, ðÑng væng hai mß½i nåm, ðÑng væng ba mß½i nåm, ðÑng væng b¯n mß½i nåm, ðÑng væng nåm mß½i nåm, ðÑng væng mµt tråm nåm, ðÑng væng nhi«u h½n næa. Còn cái g÷i là tâm này, là ý này, là thÑc này, này các TÖ-kheo, cä ðêm và ngày, kh·i lên là khác, di®t ði là khác.

8) Này các TÖ-kheo, ví nhß mµt con khï trong khi ði lÕi trong r×ng núi, n¡m l¤y mµt nhành cây, bö nhành cây ¤y xu¯ng, nó n¡m giæ mµt nhành khác. Cûng v§y, này các TÖ-kheo, cái g÷i là tâm, là ý, là thÑc này cä ðêm và ngày, kh·i lên là khác, di®t ði là khác.

9) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ khéo ch½n chánh tß duy ð¸nh lý duyên kh·i: "Do cái này có m£t, cái kia có m£t. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có m£t, cái kia không có m£t. Do cái này di®t, cái kia di®t". Ví nhß do duyên vô minh, các hành sanh kh·i. Do duyên hành, thÑc sanh kh·i... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i.

10) Do ðoÕn di®t, ly tham vô minh mµt cách hoàn toàn nên hành di®t. Do hành di®t nên thÑc di®t... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

11) Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ, nhàm chán ð¯i v¾i s¡c, nhàm chán ð¯i v¾i th÷, nhàm chán ð¯i v¾i tß·ng, nhàm chán ð¯i v¾i các hành, nhàm chán ð¯i v¾i thÑc. Do nhàm chán nên vi­n ly; do vi­n ly nên giäi thoát. Trong sñ giäi thoát, trí kh·i lên biªt ðßþc: "Ta giäi thoát", v¸ ¤y biªt rõ: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

II. HÕng Ng߶i Ít Nghe (TÕp 12,8 Vô Vån, ÐÕi 2, 82a) (S.ii,95)

1)... Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu có th¬ nhàm chán, có th¬ vi­n ly, có th¬ giäi thoát ð¯i v¾i cái thân do b¯n ðÕi tÕo thành này.

3) Vì sao? Này các TÖ-kheo, vì h÷ th¤y thân do b¯n ðÕi tÕo thành này ðßþc tång, ðßþc giäm, ðßþc thü, ðßþc xä. Do v§y, · ðây, k¬ vô vån phàm phu có th¬ nhàm chán, vi­n ly, giäi thoát.

4) Và này các TÖ-kheo, cái g÷i là tâm, là ý, là thÑc, · ðây, kë vô vån phàm phu không ðü ð¬ có th¬ nhàm chán, không ðü ð¬ có th¬ vi­n ly, không ðü ð¬ có th¬ giäi thoát.

5) Vì sao? Ðã lâu ngày, này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu ð¡m trß¾c, xem là cüa tôi, ch¤p thü: "Cái này là cüa tôi, cái này là tôi, cái này là tñ ngã cüa tôi". Do v§y, · ðây, này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu không ðü ð¬ có th¬ nhàm chán, không ðü ð¬ có th¬ vi­n ly, không ðü ð¬ có th¬ giäi thoát.

6) Này các TÖ-kheo, th§t t¯t h½n cho kë vô vån phàm phu ði ðªn v¾i thân do b¯n ðÕi tÕo thành này, xem nhß là tñ ngã, h½n là ð¯i v¾i tâm.

7) Vì sao? này các TÖ-kheo, thân do b¯n ðÕi tÕo thành này ðßþc th¤y ðÑng væng mµt nåm, ðÑng væng hai nåm, ðÑng væng ba nåm, ðÑng væng b¯n nåm, ðÑng væng nåm nåm, ðÑng væng m߶i nåm, ðÑng væng hai mß½i nåm, ðÑng væng ba mß½i nåm, ðÑng væng b¯n mß½i nåm, ðÑng væng nåm mß½i nåm, ðÑng væng mµt tråm nåm, ðÑng væng nhi«u h½n næa. Còn cái g÷i là tâm này, là ý này, là thÑc này, này các TÖ-kheo, cä ðêm và ngày, kh·i lên là khác, di®t ði là khác.

8) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ khéo ch½n chánh tß duy lý duyên kh·i: "Do cái này có m£t, cái kia có m£t. Do cái này sanh cái kia sanh. Do cái này không có m£t, cái kia không có m£t. Do cái này di®t, cái kia di®t".

9) Này các TÖ-kheo, do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷, nên lÕc th÷ sanh kh·i. Do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷ ¤y di®t, nên lÕc th÷ ðßþc kh·i lên do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷ ¤y di®t, lÕc th÷ ¤y ðßþc ch¤m dÑt.

10) Này các TÖ-kheo do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác kh± th÷, nên kh± th÷ sanh kh·i. Do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác kh± th÷ ¤y di®t, nên kh± th÷ ðßþc kh·i lên do duyên xúc ðßa ðªn kh± th÷ ¤y di®t, kh± th÷ ¤y ch¤m dÑt.

11) Này các TÖ-kheo, do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc th÷, nên b¤t kh± b¤t lÕc th÷ sanh kh·i. Do xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y di®t, nên b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ðßþc kh·i lên do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc ¤y di®t, b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y ch¤m dÑt.

12) Ví nhß, này các TÖ-kheo, do hai khúc cây c÷ xát hòa hþp nên sÑc nóng ðßþc sanh, lØa ðßþc kh·i lên. Do hai khúc cây ¤y xa lìa tách bi®t, nên sÑc nóng ¤y ðoÕn di®t, sÑc nóng ¤y ch¤m dÑt.

13) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷ nên lÕc th÷ sanh kh·i. Do xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷ ¤y di®t, nên lÕc th÷ ðßþc kh·i lên do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác lÕc th÷ ¤y di®t, lÕc th÷ ¤y ch¤m dÑt.

14) Do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác kh± th÷...

15) Do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc th÷, nên b¤t kh± b¤t lÕc th÷ sanh kh·i. Do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y di®t, nên b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y ðßþc kh·i lên do duyên xúc ðßa ðªn cäm giác b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y di®t, b¤t kh± b¤t lÕc th÷ ¤y ch¤m dÑt.

16) Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ nhàm chán ð¯i v¾i xúc, nhàm chán ð¯i v¾i th÷, nhàm chán ð¯i v¾i tß·ng, nhàm chán ð¯i v¾i thÑc. Do nhàm chán nên vi­n ly; do vi­n ly nên giäi thoát. Trong sñ giäi thoát trí kh·i lên, biªt r¢ng: "Ta ðã giäi thoát", v¸ ¤y biªt rõ : "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng gì nên làm ðã làm, không còn tr· lÕi trÕng thái này næa".

III. Th¸t ÐÑa Con (TÕp 15.11 TØ Nhøc, ÐÕi 2, 102b) (S.ii,97)

1)...— Sàvatthi.

2)...Này các TÖ-kheo, có b¯n loÕi ð° ån này ðßa ðªn sñ t°n tÕi, hay sñ ch¤p thü tái sanh cho các loài hæu tình hay chúng sanh.

3) Thª nào là b¯n? Ðoàn thñc ho£c thô, ho£c tª; thÑ hai là xúc; thÑ ba là tß ni®m; thÑ tß là thÑc.

Này các TÖ-kheo, b¯n loÕi ð° ån này ðßa ðªn sñ t°n tÕi, hay sñ ch¤p thü tái sanh cho các loài hæu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các TÖ-kheo, ðoàn thñc c¥n phäi nh§n xét nhß thª nào?

5) Ví nhß, này các TÖ-kheo, hai vþ ch°ng ðem theo mµt ít lß½ng thñc ði qua mµt quäng ð߶ng hoang dã, v¾i mµt ðÑa con khä ái, thß½ng mªn.

6) R°i này các TÖ-kheo, trong khi hai vþ ch°ng ¤y ðang ði trên con ð߶ng hoang vu, s¯ lß½ng thñc ít öi ¤y ði ðªn hao mòn, khánh t§n. Và mµt vùng hoang vu còn lÕi chßa ðßþc h÷ vßþt qua.

7) R°i này các TÖ-kheo, hai vþ ch°ng ng߶i ¤y suy nghî: "а lß½ng thñc ít öi cüa chúng ta ðã b¸ hao mòn, khánh t§n; còn lÕi vùng hoang vu này chßa ðßþc vßþt qua; v§y chúng ta hãy giªt ðÑa con mµt, khä ái, d­ thß½ng này, làm thành th¸t khô và th¸t ß¾p, ån th¸t ðÑa con và vßþt qua vùng hoang vu còn lÕi này, ch¾ ð¬ t¤t cä ba chúng ð«u b¸ chªt hÕi".

8) R°i hai vþ ch°ng ¤y giªt ðÑa con mµt, khä ái, d­ thß½ng ¤y, làm th¸t khô và th¸t ß¾p, ån th¸t ng߶i con và vßþt qua vùng hoang vu còn lÕi ¤y. H÷ v×a ån th¸t con, v×a ð§p ngñc (than khóc): "ÐÑa con mµt · ðâu? ÐÑa con mµt · ðâu?"

9) Này các TÖ-kheo, các Ông nghî thª nào? H÷ ån món ån có phäi ð¬ vui ch½i? Hay h÷ ån món ån ð¬ tham ð¡m? Hay h÷ ån món ån ð¬ trang sÑc? Hay h÷ ån món ån ð¬ béo t¯t?

-- Thßa không phäi v§y, bÕch Thª Tôn.

10) -- Có phäi h÷ ån các món ån chï v¾i møc ðích vßþt qua vùng hoang vu?

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

11) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, Ta nói ðoàn thñc c¥n phäi nh§n xét nhß v§y. Này các TÖ-kheo, khi ðoàn thñc ðßþc hi¬u biªt, th¶i lòng tham ð¯i v¾i nåm døc trß·ng dßÞng ðßþc hi¬u biªt. Khi lòng tham ð¯i v¾i nåm døc trß·ng dßÞng ðßþc hi¬u biªt, th¶i không còn kiªt sØ, do kiªt sØ này, mµt v¸ Thánh ð® tØ b¸ trói buµc ð¬ phäi sanh lÕi ð¶i này.

12) Và này các TÖ-kheo, xúc thñc c¥n phäi nh§n xét nhß thª nào?

13) Này các TÖ-kheo, ví nhß mµt con bò cái b¸ l· da, nªu nó ðÑng dña vào t߶ng, th¶i các sanh v§t s¯ng · t߶ng c¡n nó. Nªu nó ðÑng dña vào cây, th¶i các sanh v§t s¯ng · cây c¡n nó. Nªu nó ðÑng · trong nß¾c, th¶i các sanh v§t s¯ng · trong nß¾c c¡n nó. Nªu nó ðÑng giæa hß không, th¶i các sanh v§t giæa hß không c¡n nó. Này các TÖ-kheo, con bò cái ¤y ðÑng dña vào ch² nào, th¶i các sanh v§t trong các ch² ¤y c¡n nó. Nhß v§y, này các TÖ-kheo, Ta nói xúc thñc c¥n phäi ðßþc nh§n xét.

14) Này các TÖ-kheo, khi xúc thñc ðßþc hi¬u biªt, th¶i ba cäm th÷ ðßþc hi¬u biªt. Khi ba cäm th÷ ðßþc hi¬u biªt, th¶i Ta nói r¢ng v¸ Thánh ð® tØ không có gì c¥n phäi làm thêm næa.

15) Và này các TÖ-kheo, tß ni®m thñc c¥n phäi nh§n xét nhß thª nào?

16) Này các TÖ-kheo, ví nhß mµt h¯ than h×ng, sâu h½n mµt thân ng߶i, chÑa ð¥y than cháy ðö rñc, h×ng cháy không có khói. R°i mµt ng߶i ði ðªn, mu¯n s¯ng, không mu¯n chªt, mu¯n lÕc, chán ghét kh±. R°i hai ng߶i lñc sî ði ðªn, n¡m ch£t hai cánh tay ng߶i ¤y, kéo ng߶i ¤y ðªn h¯ than h×ng ¤y. Này các TÖ-kheo, ng߶i ¤y quyªt chí mu¯n lánh xa, tinh c¥n mu¯n lánh xa, phát nguy®n mu¯n lánh xa (h¯ than h×ng ¤y).

17) Vì sao? Này các TÖ-kheo, ng߶i ¤y chï nghî nhß sau: "Nªu ta r½i vào h¯ than h×ng này, do nhân duyên ¤y, ta ði ðªn chªt, hay ði ðªn kh± g¥n nhß chªt". Nhß v§y, này các TÖ-kheo, Ta nói r¢ng tß ni®m thñc c¥n phäi nh§n xét.

18) Này các TÖ-kheo, khi tß ni®m thñc ðßþc hi¬u biªt, th¶i ba ái ðßþc hi¬u biªt. Khi ba ái ðßþc hi¬u biªt, Ta nói r¢ng v¸ Thánh ð® tØ không có gì c¥n phäi làm thêm næa.

19) Và này các TÖ-kheo, thÑc thñc c¥n phäi nh§n xét nhß thª nào?

20) Ví nhß, này các TÖ-kheo, ng߶i ta b¡t mµt ng߶i ån trµm, mµt ng߶i phÕm tµi, dçn ðªn vua và thßa: "Thßa ÐÕi vß½ng, ng߶i này là ng߶i ån trµm, mµt ng߶i phÕm tµi. Hãy tr×ng phÕt ng߶i ¤y nªu nhß Ngài mu¯n". V¸ vua nói nhß sau v« ng߶i ¤y: "Các Ông hãy ði và ðánh ng߶i này v¾i mµt tråm hèo vào bu±i sáng". Và h÷ ðánh ng߶i ¤y v¾i mµt tråm hèo vào bu±i sáng.

21) R°i v¸ vua vào bu±i trßa nói: "Này các Ông, ng߶i ¤y nhß thª nào?" -- "Thßa ÐÕi vß½ng, ng߶i ¤y vçn còn s¯ng". R°i vua nói v« ng߶i ¤y: "Này các Ông, các Ông hãy ði và ðánh ng߶i này mµt tråm hèo vào bu±i trßa". Và h÷ ðánh ng߶i ¤y mµt tråm hèo vào bu±i trßa.

22) R°i v¸ vua vào bu±i chi«u nói: "Này các Ông, ng߶i ¤y nhß thª nào?" -- "Thßa ÐÕi vß½ng, ng߶i ¤y vçn còn s¯ng". R°i vua nói v« ng߶i ¤y: "Này các Ông, các Ông hãy ði và ðánh ng߶i này mµt tråm hèo vào bu±i chi«u".

23) Này các TÖ-kheo, các Ông nghî thª nào? Ng߶i ¤y trong ngày b¸ ðánh ðªn ba tråm hèo, do nhân duyên ¤y có cäm th÷ kh± ßu không?

-- BÕch Thª Tôn, chï b¸ ðánh mµt hèo, do nhân duyên ¤y có cäm th÷ kh± ßu, còn nói gì b¸ ðánh ðªn ba tråm hèo!

24) -- Nhß v§y, này các TÖ-kheo, Ta nói thÑc thñc c¥n phäi nh§n xét.

25) Này các TÖ-kheo, khi thÑc thñc ðñ½c hi¬u rõ, th¶i danh s¡c ðßþc hi¬u rõ. Khi danh s¡c ðßþc hi¬u rõ, th¶i Ta nói r¢ng v¸ Thánh ð® tØ không làm gì thêm næa.

IV. Có Tham (TÕp 15.12-4. ÐÕi 2,102c) (S.ii,101)

1)...Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, có b¯n loÕi ð° ån ðßa ðªn sñ t°n tÕi hay sñ ch¤p thü tái sanh cüa các loài hæu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thª nào là b¯n? Ðoàn thñc thô ho£c tª, xúc thñc là thÑ hai, tß ni®m là thÑ ba, thÑc là thÑ tß.

Này các TÖ-kheo, b¯n loÕi ð° ån này ðßa ðªn sñ t°n tÕi hay sñ ch¤p thü tái sanh cho các loài hæu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i ðoàn thñc, có tham, có hÖ, có ái, th¶i có thÑc ðßþc an trú, tång trß·ng. Ch² nào thÑc ðßþc an trú, tång trß·ng, ch² ¤y có danh s¡c sanh. Ch² nào có danh s¡c sanh, ch² ¤y có các hành tång trß·ng. Ch² nào có các hành tång trß·ng, ch² ¤y hæu ðßþc tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào hæu ðßþc tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y có sanh, già chªt trong tß½ng lai. Ch² nào có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói ch² ¤y có s¥u, có kh±, có não.

5) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i xúc thñc... (nhß trên)...

6) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i tß ni®m thñc...

7) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i thÑc thñc, có tham, có hÖ, có ái, th¶i có thÑc ðßþc an trú, tång trß·ng. Ch² nào có thÑc ðßþc an trú, tång trß·ng, ch² ¤y có danh s¡c sanh. Ch² nào có danh s¡c sanh, ch² ¤y có các hành tång trß·ng. Ch² nào có các hành tång trß·ng, ch² ¤y hæu ðßþc tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào hæu ðßþc tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y có sanh, già chªt trong tß½ng lai. Ch² nào có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói ch² ¤y có s¥u, có kh±, có não.

8) Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt ng߶i thþ nhuµm hay mµt ng߶i thþ v¨. Nªu có thu¯c nhuµm hay s½n màu ngh®, màu xanh, hay màu ðö, có mµt t¤m bäng khéo ðánh bóng, mµt bÑc t߶ng hay t¤m väi, có th¬ phác h÷a hình ng߶i ðàn bà hay ng߶i ðàn ông có ð¥y ðü chân tay.

9) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i ðoàn thñc, có tham, có hÖ, có ái, th¶i có thÑc an trú, tång trß·ng. Ch² nào có thÑc an trú, tång trß·ng ch² ¤y có danh s¡c sanh. Ch² nào có danh s¡c sanh, ch² ¤y có các hành tång trß·ng. Ch² nào có các hành tång trß·ng, ch² ¤y có hæu tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào có hæu tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y có sanh, già chªt trong tß½ng lai. Ch² nào có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói ch² ¤y có s¥u, có kh±, có não.

10) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i xúc thñc...

11) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i ni®m thñc...

12) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i thÑc thñc, có tham, có hÖ, có ái, th¶i có thÑc an trú, tång trß·ng. Ch² nào có thÑc an trú, tång trß·ng, ch² ¤y có danh s¡c sanh. Ch² nào có danh s¡c sanh, ch² ¤y có các hành tång trß·ng. Ch² nào có các hành tång trß·ng, ch² ¤y có hæu tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào có hæu tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y có sanh, già, chªt trong tß½ng lai. Ch² nào có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói ch² ¤y có s¥u, có kh±, có não.

13) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i ðoàn thñc không có tham, không có hÖ, không có ái, th¶i không có thÑc an trú, tång trß·ng. Ch² nào không có thÑc an trú, tång trß·ng, ch² ¤y không có danh s¡c sanh. Ch² nào không có danh s¡c sanh, ch² ¤y không có các hành tång trß·ng. Ch² nào không có các hành tång trß·ng, ch² ¤y không có hæu tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào không có hæu tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y không có sanh, già, chªt trong tß½ng lai. Ch² nào không có sanh, già, chªt trong tß½ng lai, Ta nói r¢ng ch² ¤y không có s¥u, không có kh±, không có não.

14) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i xúc thñc...

15) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i tß ni®m thñc thñc...

16) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i thÑc thñc, không có tham, không có hÖ, không có ái, th¶i không có thÑc an trú, tång trß·ng. Ch² nào không có thÑc an trú, tång trß·ng, ch² ¤y không có danh s¡c sanh. Ch² nào không có danh s¡c sanh, ch² ¤y không có các hành tång trß·ng. Ch² nào không có các hành tång trß·ng, ch² ¤y không có hæu tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào không có hæu tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y không có sanh, già chªt trong tß½ng lai. Ch² nào không có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói r¢ng ch² ¤y không có s¥u, không có kh±, không có não.

17) Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt ngôi nhà có mái hay mµt dãy hành lang có mái, có cØa s± phía B¡c, phía Nam, hay phía Ðông. Khi m£t tr¶i m÷c lên, ánh sáng ngang qua cØa s± chiªu vào, th¶i chiªu vào ch² nào?

-- BÕch Thª Tôn, chiªu vào t߶ng phía Tây.

18) -- Này các TÖ-kheo, nªu không có t߶ng phía Tây, th¶i chiªu vào ch² nào?

-- BÕch Thª Tôn, chiªu trên ð¤t.

19) -- Này các TÖ-kheo, nªu không có ð¤t, th¶i chiªu vào ch² nào?

-- BÕch Thª Tôn, chiªu trên nß¾c.

20) -- Này các TÖ-kheo, nªu không có nß¾c, th¶i chiªu vào ch² nào?

-- BÕch Thª Tôn, không có chiªu · ðâu cä.

21) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i ðoàn thñc không có tham, không có hÖ, không có ái. ..

22) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i xúc thñc...

23) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i tß ni®m thñc...

24) Này các TÖ-kheo, nªu ð¯i v¾i thÑc thñc, không có tham, không có hÖ, không có ái, th¶i không có thÑc an trú. Ch² nào không có thÑc an trú, ch² ¤y không có danh s¡c sanh. Ch² nào không có danh s¡c sanh, ch² ¤y không có các hành tång trß·ng. Ch² nào không có các hành tång trß·ng, ch² ¤y không có hæu tái sanh trong tß½ng lai. Ch² nào không có hæu tái sanh trong tß½ng lai, ch² ¤y không có sanh, già chªt trong tß½ng lai. Ch² nào không có sanh, già chªt trong tß½ng lai, Ta nói r¢ng ch² ¤y không có s¥u, không có kh±, không có não.

V. Thành „p (TÕp 12.5, ÐÕi 2,80b)(Tång 384, ÐÕi 2) (S.ii,104)

1)...TÕi Sàvatthi.

2) -- Thu· xßa, này các TÖ-kheo, trß¾c khi Ta giác ngµ, chßa chÑng Chánh ÐÆng Giác, còn là B°-tát, Ta suy nghî nhß sau: "Th§t sñ thª gi¾i này b¸ hãm trong kh± não, b¸ sanh, b¸ già, b¸ chªt, b¸ ðoÕn di®t, và b¸ tái sanh; và t× n½i ðau kh± này, không biªt xu¤t ly khöi già và chªt; t× n½i ðau kh± này, không biªt khi nào ðßþc biªt ðªn xu¤t ly khöi già và chªt".

3) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: " Do cái gì có m£t, già chªt hi®n hæu? Do cái gì, già chªt sanh kh·i?"

4) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau: "Do sanh có m£t nên già chªt hi®n hæu. Do duyên sanh, nên già chªt sanh kh·i".

5) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: "Do cái gì có m£t, hæu hi®n hæu? Thü hi®n hæu ? Ái hi®n hæu ? th÷ Hi®n hæu? Xúc hi®n hæu? Sáu xÑ hi®n hæu? Danh s¡c hi®n hæu? Do duyên cái gì, danh s¡c sanh kh·i?"

6) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau: "Do thÑc có m£t nên danh s¡c hi®n hæu. Do duyên thÑc nên danh s¡c sanh kh·i".

7) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: "Do cái gì có m£t, thÑc hi®n hæu. Do duyên cái gì, thÑc sanh kh·i?"

8) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau : "Do danh s¡c có m£t nên thÑc hi®n hæu. Do duyên danh s¡c nên thÑc sanh kh·i".

9) R°i này các TÖ-kheo, Ta suy nghî nhß sau: "ThÑc này tr· lui, không ði xa h½n danh s¡c. Xa ðªn nhß v§y, chúng ta b¸ sanh, b¸ già, b¸ chªt, b¸ ðoÕn di®t, b¸ tái sanh, nghîa là do duyên danh s¡c, thÑc sanh kh·i. Do duyên thÑc, danh s¡c sanh kh·i. Do duyên danh s¡c, sáu xÑ sanh kh·i. Do duyên sáu xÑ, xúc sanh kh·i..". Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i.

10) "T§p kh·i, t§p kh·i". Này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i các pháp t× trß¾c chßa t×ng ðßþc nghe, nhãn kh·i lên, trí kh·i lên, tu® kh·i lên, minh kh·i lên, quang kh·i lên.

11) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: "Do cái gì không có m£t già chªt không hi®n hæu? Do cái gì di®t, già chªt di®t?"

12) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau: "Do sanh không có m£t, nên già chªt không hi®n hæu. Do sanh di®t, nên già chªt di®t".

13) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: " Do cái gì không có m£t, sanh không hi®n hæu? Hæu không hi®n hæu? Thü không hi®n hæu? Ái không hi®n hæu? Th÷ không hi®n hæu? Xúc không hi®n hæu? Sáu xÑ không hi®n hæu? Danh s¡c không hi®n hæu? Do cái gì di®t, danh s¡c di®t?"

14) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau: "Do thÑc không có m£t, danh s¡c không hi®n hæu. Do thÑc di®t nên danh s¡c di®t".

15) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: "Do cái gì không có m£t, thÑc không hi®n hæu? Do cái gì di®t, nên thÑc di®t ?"

16) R°i này các TÖ-kheo, sau khi Ta nhß lý tß duy, nh¶ trí tu®, phát sinh minh kiªn nhß sau: "Do danh s¡c không có m£t, thÑc không hi®n hæu. Do danh s¡c di®t nên thÑc di®t".

17) R°i này các TÖ-kheo, Ta lÕi suy nghî nhß sau: "Ta ðã chÑng ð¡c con ð߶ng này ðßa ðªn giác ngµ, tÑc là do danh s¡c di®t nên thÑc di®t. Do thÑc di®t nên danh s¡c di®t. Do danh s¡c di®t nên sáu xÑ di®t. Do sáu xÑ di®t nên xúc di®t. ..(nhß trên)...Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t".

18) "ÐoÕn di®t, ðoÕn di®t". Này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i các pháp t× trß¾c Ta chßa t×ng ðßþc nghe, nhãn sanh, trí sanh, tu® sanh, minh sanh, quang sanh.

19) Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt ng߶i khi ði qua mµt khu r×ng, mµt ch£ng núi, th¤y ðßþc mµt con ð߶ng cû, mµt ðÕo lµ cû do nhæng ng߶i xßa ðã t×ng ði qua. Ng߶i ¤y ði theo con ð߶ng ¤y, trong khi ði theo con ð߶ng ¤y, ng߶i ¤y th¤y ðßþc mµt c± thành, mµt c¯ ðô do ng߶i xßa ·, v¾i ð¥y ðü v߶n tßþc, ð¥y ðü r×ng cây, ð¥y ðü h° ao v¾i thành lûy ð©p ð¨.

20) R°i này các TÖ-kheo, ng߶i ¤y báo cáo v¾i vua hay v¸ ðÕi th¥n: "Chß tôn hãy biªt, trong khi ði ngang mµt khu r×ng, mµt ch£ng núi, tôi th¤y ðßþc mµt con ð߶ng cû, mµt ðÕo lµ cû do nhæng ng߶i xßa ðã t×ng ði qua. Tôi ðã ði theo con ð߶ng ¤y và th¤y ðßþc mµt c± thành, mµt c¯ ðô do ng߶i xßa ·, v¾i ð¥y ðü v߶n tßþc, ð¥y ðü r×ng cây, ð¥y ðü h° ao, v¾i thành lûy ð©p ð¨. Thßa các Tôn giä, hãy xây dñng lÕi ngôi thành ¤y".

21) R°i này các TÖ-kheo, v¸ vua hay v¸ ðÕi th¥n cho xây dñng lÕi ngôi thành ¤y. Và ngôi thành ¤y, sau mµt th¶i gian l¾n lên và tr· thành mµt thành ph¯ ph°n vinh, th¸nh vßþng, ðông ðúc, tràn ð¥y ng߶i ·.

Cûng v§y, này các TÖ-kheo, Ta ðã th¤y mµt con ð߶ng cû, mµt ðÕo lµ cû do các v¸ Chánh ÐÆng Giác thu· xßa ðã ði qua.

22) Và này các TÖ-kheo, thª nào là con ð߶ng cû, ðÕo lµ cû ¤y do các v¸ Chánh ÐÆng Giác thu· xßa ðã ði qua? Ðây chính là con ð߶ng Thánh ðÕo tám ngành, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh. Con ð߶ng ¤y, này các TÖ-kheo, là con ð߶ng cû, ðÕo lµ cû do các b§c Chánh ÐÆng Giác thu· xßa ðã ði qua. Ta ðã ði theo con ð߶ng ¤y. Ði theo con ð߶ng ¤y, Ta th¤y rõ già chªt; Ta th¤y rõ già, chªt t§p kh·i; Ta th¤y rõ già chªt ðoÕn di®t; Ta th¤y rõ con ð߶ng ðßa ðªn già chªt ðoÕn di®t.

23-31) Ta ðã ði theo con ð߶ng ¤y. Ði theo con ð߶ng ¤y; Ta th¤y rõ sanh... Ta th¤y rõ hæu... Ta th¤y rõ thü... Ta th¤y rõ ái... Ta th¤y rõ th÷... Ta th¤y rõ xúc... Ta th¤y rõ sáu xÑ... Ta th¤y rõ danh s¡c... Ta th¤y rõ thÑc...

32) Ta ði theo con ð߶ng ¤y. Ði theo con ð߶ng ¤y, Ta th¤y rõ các hành; Ta th¤y rõ các hành t§p kh·i; Ta th¤y rõ các hành ðoÕn di®t, Ta th¤y rõ con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t.

33) Cái ðßþc Ta biªt rõ, Ta ðã tuyên b¯ cho các TÖ-kheo, TÖ-kheo-ni, nam cß sî, næ cß sî ðßþc biªt. Này các TÖ-kheo, tÑc là PhÕm hÕnh này, ph°n vinh, th¸nh vßþng, quäng ðÕi, chúng ða, ng߶i nhi«u và ðßþc chß Thiên, loài Ng߶i khéo léo trình bày.

VI. Xúc ChÕm, Biªt Rõ (TÕp 12.9, Xúc Pháp. ÐÕi 2.82a) (S.ii,107)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · giæa dân chúng Kuru, tÕi th¸ tr¤n dân chúng Kuru tên là Kammàsadh-amma.

2) — ðây, Thª Tôn g÷i các TÖ-kheo: -- "Này các TÖ-kheo". -- "BÕch Thª Tôn". Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

3) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Này các TÖ-kheo, các Ông có n¡m giæ v¾i nµi xúc hay không?

4) Ðßþc nói v§y, mµt TÖ-kheo bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, con có n¡m giæ, v¾i nµi xúc.

5) -- Này các TÖ-kheo, nhßng Ông n¡m giæ nµi xúc nhß thª nào?

6) TÖ-kheo ¤y trä l¶i. V¾i câu trä l¶i, TÖ-kheo ¤y không làm tâm Thª Tôn thöa mãn.

7) Khi ðßþc nói v§y, Tôn giä Ànanda bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, nay ðã ðªn th¶i. BÕch Thi®n Th®, nay ðã ðªn th¶i Thª Tôn nói v« nµi xúc. Sau khi nghe, các TÖ-kheo s¨ th÷ trì.

8) -- V§y này Ànanda, hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ nói.

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

9) Thª Tôn nói nhß sau:

-- — ðây, này các TÖ-kheo, TÖ-kheo trong khi n¡m giæ nµi xúc, n¡m giæ nµi xúc nhß sau: "Sñ ðau kh± ða loÕi, ða dÕng này kh·i lên · ð¶i v¾i già chªt; sñ ðau kh± này l¤y cái gì làm nhân, hay l¤y cái gì làm t§p kh·i, l¤y cái gì làm tác sanh, l¤y cái gì làm hi®n hæu? Cái gì có m£t, già chªt hi®n hæu? Cái gì không có m£t, già chªt không hi®n hæu?". V¸ ¤y n¡m giæ nµi xúc, biªt nhß sau: "Sñ ðau kh± ða loÕi, ða dÕng này kh·i lên · ð¶i v¾i già chªt. Sñ ðau kh± này l¤y sanh y làm nhân, l¤y sanh y làm t§p kh·i, l¤y sanh y làm tác sanh, l¤y sanh y làm hi®n hæu. Do sanh y có m£t, già chªt hi®n hæu. Do sanh y không có m£t, già chªt không hi®n hæu". V¸ ¤y biªt già chªt. V¸ ¤y biªt già chªt t§p kh·i. V¸ ¤y biªt già chªt ðoÕn di®t. V¸ ¤y biªt con ð߶ng thích Ñng ðßa ðªn già chªt ðoÕn di®t. Và nh¶ thñc hành nhß v§y, v¸ ¤y tr· thành mµt v¸ tùy pháp hành.

Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là TÖ-kheo ðã thñc hành ð¬ di®t t§n kh± ðau, ð¬ ðoÕn di®t già chªt mµt cách hoàn toàn.

10) V¸ ¤y lÕi n¡m giæ thêm nµi xúc và n¡m giæ nhß sau: "Sanh y này l¤y gì làm nhân, l¤y gì làm t§p kh·i, l¤y gì làm tác sanh, l¤y gì làm hi®n hæu? Cái gì có m£t, sanh y hi®n hæu? Cái gì không có m£t, sanh y không hi®n hæu?". V¸ ¤y n¡m giæ nµi xúc, biªt ðßþc nhß sau: "Sanh y l¤y ái làm nhân, l¤y ái làm t§p kh·i, l¤y ái làm tác sanh, l¤y ái làm hi®n hæu. Do ái có m£t, sanh y hi®n hæu. Do ái không có m£t, sanh y không hi®n hæu". V¸ ¤y biªt sanh y, biªt sanh y t§p kh·i, biªt sanh y ðoÕn di®t, và biªt con ð߶ng thích Ñng ðßa ðªn sanh y ðoÕn di®t. Do thñc hành nhß v§y, v¸ ¤y ðßþc g÷i là tùy pháp hành.

Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là TÖ-kheo ðã ch½n chánh thñc hành ð¬ t§n di®t ðau kh± và ðoÕn di®t sanh y mµt cách hoàn toàn.

11) V¸ ¤y lÕi n¡m giæ thêm nµi xúc và n¡m giæ nhß sau: "Nhßng ái này, kh·i lên tÕi ch² nào ðßþc kh·i lên, an trú tÕi ch² nào ðßþc an trú?". V¸ ¤y n¡m giæ nµi xúc, biªt ðßþc nhß sau: "T¤t cä nhæng gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn, kh·i lên; tÕi ch² ¤y, ái ðßþc sanh kh·i; tÕi ch² ¤y, ái ðßþc an trú. Và cái gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn? Con m¡t · ð¶i là khä ái, h¤p dçn kh·i lên; tÕi ch² ¤y, ái ðßþc sanh kh·i; tÕi ch² ¤y ái ðßþc an trú".

12)... L² tai · ð¶i là khä ái, h¤p dçn...

13)... L² mûi · ð¶i là khä ái, h¤p dçn...

14)... LßÞi · ð¶i là khä ái, h¤p dçn...

15)... Thân · ð¶i là khä ái, h¤p dçn...

16)... Ý · ð¶i là khä ái, h¤p dçn kh·i lên; tÕi ch² ¤y, ái ðßþc sanh kh·i; tÕi ch² ¤y, ái ðßþc an trú.

17) Này các TÖ-kheo, nhæng ai trong quá khÑ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn là th߶ng còn, th¤y là lÕc, th¤y là vô b®nh, th¤y là an ±n, th¤y là tñ ngã, nhæng ng߶i ¤y làm ái tång trß·ng.

18) Nhæng ai làm ái tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm sanh y tång trß·ng. Nhæng ai làm sanh y tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm ðau kh± tång trß·ng. Nhæng ai làm ðau kh± tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y không th¬ giäi thoát sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng h÷ không th¬ giäi thoát khöi ðau kh±.

19) Này các TÖ-kheo, nhæng ai trong tß½ng lai là Sa-môn hay Bà-la-môn th¤y nhæng gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn là th߶ng còn, th¤y là lÕc, th¤y là tñ ngã, th¤y là vô b®nh, th¤y là an ±n, nhæng ng߶i ¤y s¨ làm ái tång trß·ng.

20) Nhæng ai làm ái tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y s¨ làm sanh y tång trß·ng. Nhæng ai làm sanh y tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y s¨ làm ðau kh± tång trß·ng. Nhæng ai làm ðau kh± tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y không th¬ giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói h÷ không có th¬ giäi thoát khöi ðau kh±.

21) Này các TÖ-kheo, nhæng ai trong hi®n tÕi là Sa-môn hay Bà-la-môn th¤y nhæng gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn là th߶ng còn, th¤y là lÕc, th¤y là tñ ngã, th¤y là vô b®nh, th¤y là an ±n, nhæng ng߶i ¤y làm ái tång trß·ng.

22) Nhæng ai làm ái tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm sanh y tång trß·ng. Nhæng ai làm sanh y tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm ðau kh± tång trß·ng. Nhæng ai làm ðau kh± tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y không th¬ giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng h÷ không th¬ giäi thoát khöi ðau kh±.

23) Này các TÖ-kheo, ví nhß mµt bình b¢ng ð°ng, ðñng nß¾c u¯ng có s¡c, có hß½ng, có v¸ và nß¾c u¯ng ¤y có pha thu¯c ðµc. R°i mµt ng߶i ði ðªn, b¸ nóng bÑc bách, b¸ nóng áp ðäo, m®t möi, run r¦y, khát nß¾c và có nhæng ng߶i nói v¾i ng߶i ¤y nhß sau: "Này BÕn, bình ð°ng ðñng nß¾c u¯ng này, có s¡c, có hß½ng, có v¸, và bình nß¾c u¯ng ¤y có pha thu¯c ðµc. Nªu BÕn mu¯n, hãy u¯ng. Trong khi u¯ng, BÕn s¨ ðßþc thích thú v« s¡c, v« hß½ng, v« v¸. Sau khi u¯ng, do nhân duyên ¤y, BÕn có th¬ ði ðªn chªt, hay ðau kh± g¥n nhß chªt". Ng߶i kia có th¬ u¯ng bình nß¾c b¢ng ð°ng ¤y mµt cách h¤p t¤p không suy nghî, không t× bö. Ng߶i kia do nhân duyên ¤y, có th¬ ði ðªn chªt hay ðau kh± g¥n nhß chªt.

24) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, nhæng ai trong quá khÑ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, phàm v§t gì khä ái h¤p dçn · ð¶i...

25)... Nhæng ai trong tß½ng lai...

26) Này các TÖ-kheo, nhæng ai trong hi®n tÕi là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì · ð¶i khä ái, h¤p dçn là th߶ng còn, th¤y là lÕc, th¤y là tñ ngã, th¤y là vô b®nh, th¤y là an ±n, nhæng ng߶i ¤y làm ái tång trß·ng.

27) Nhæng ai làm ái tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm sanh y tång trß·ng. Nhæng ai làm sanh y tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y làm ðau kh± tång trß·ng. Nhæng ai làm ðau kh± tång trß·ng, nhæng ng߶i ¤y không th¬ giäi thoát khöi sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói h÷ không th¬ giäi thoát khöi ðau kh±.

28) Và này các TÖ-kheo, nhæng ai trong quá khÑ là Sa-môn hay Bà-la-môn th¤y nhæng gì khä ái, h¤p dçn · ð¶i là vô th߶ng, th¤y là kh±, th¤y là vô ngã, th¤y là b®nh, th¤y là ðáng sþ hãi, nhæng ng߶i ¤y t× bö ái.

Nhæng ai t× bö ái, nhæng ng߶i ¤y t× bö sanh y. Nhæng ai t× bö sanh y, nhæng ng߶i ¤y t× bö ðau kh±. Nhæng ai t× bö ðau kh±, nhæng ng߶i ¤y ðã ðßþc giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng h÷ ðã giäi thoát khöi ðau kh±.

29) Và này các TÖ-kheo, nhæng ai trong tß½ng lai là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì khä ái, h¤p dçn · ð¶i là vô th߶ng, th¤y là kh±, th¤y là vô ngã, th¤y là b®nh, th¤y là ðáng sþ hãi, nhæng ng߶i ¤y s¨ t× bö ái.

30) Nhæng ai t× bö ái, nhæng ng߶i ¤y t× bö sanh y... Ta nói h÷ có th¬ giäi thoát khöi ðau kh±.

31) Còn nhæng ai, này các TÖ-kheo, trong hi®n tÕi là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì khä ái, h¤p dçn · ð¶i là vô th߶ng, th¤y là kh±, th¤y là vô ngã, th¤y là b®nh, th¤y là ðáng sþ hãi, h÷ t× bö ái.

32) Nhæng ai t× bö ái, nhæng ng߶i ¤y t× bö sanh y. Nhæng ai t× bö sanh y, nhæng ng߶i ¤y t× bö ðau kh±. Nhæng ai t× bö ðau kh±, nhæng ng߶i ¤y s¨ giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói h÷ s¨ giäi thoát khöi ðau kh±.

33) Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt bình nß¾c b¢ng ð°ng có s¡c, có hß½ng, có v¸, nhßng b¸ pha thu¯c ðµc. R°i có ng߶i ði ðªn, b¸ nóng bÑc bách, b¸ nóng áp ðäo, m®t möi, run r¦y, khát nß¾c. Có nhæng ng߶i nói v¾i ng߶i ¤y : "Này BÕn, bình nß¾c b¢ng ð°ng này có s¡c, có hß½ng, có v¸, nhßng bình nß¾c u¯ng ¤y b¸ pha thu¯c ðµc. Nªu BÕn mu¯n, hãy u¯ng. Trong khi u¯ng, BÕn s¨ thích thú v« s¡c, v« hß½ng, v« v¸. Sau khi u¯ng, do nhân duyên ¤y BÕn có th¬ ði ðªn chªt, hay ðau kh± g¥n nhß chªt".

34) Và này các TÖ-kheo, ng߶i ¤y có th¬ suy nghî nhß sau: "— ðây, ta có th¬ nhiªp phøc khát nß¾c này v¾i u¯ng rßþu, hay nhiªp phøc v¾i ån sæa ðông (sanh tô), hay nhiªp phøc v¾i ng§m mu¯i, hay nhiªp phøc v¾i cháo chua. Nhßng ta không có th¬ u¯ng thÑ này, nó khiªn ta phäi b¤t hÕnh, ðau kh± lâu dài". Ng߶i ¤y sau khi suy nghî, không u¯ng và t× bö thÑ nß¾c u¯ng ¤y. Do nhân duyên này, ng߶i ¤y không ði ðªn chªt, hay sñ ðau kh± g¥n nhß chªt.

35) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, nhæng ai trong th¶i quá khÑ là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì khä ái h¤p dçn · ð¶i là vô th߶ng, th¤y là ðau kh±, th¤y là vô ngã, th¤y là b®nh, th¤y là ðáng sþ hãi, h÷ ðoÕn tr× ái.

36) Nhæng ai ðoÕn tr× ái, nhæng ng߶i ¤y ðoÕn tr× sanh y. Nhæng ai ðoÕn tr× sanh y, nhæng ng߶i ¤y ðoÕn tr× ðau kh±. Nhæng ai ðoÕn tr× ðau kh±, nhæng ng߶i ¤y ðßþc giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói h÷ ðßþc giäi thoát khöi ðau kh±.

37-38) Này các TÖ-kheo, nhæng ai trong tß½ng lai...

39) Nhæng ai trong th¶i hi®n tÕi là Sa-môn hay Bà-la-môn, th¤y nhæng gì khä ái, h¤p dçn · ð¶i là vô th߶ng, th¤y là kh±, th¤y là vô ngã, th¤y là b®nh, th¤y là ðáng sþ hãi, h÷ t× bö ái.

40) Nhæng ai t× bö ái, nhæng ng߶i ¤y t× bö sanh y. Nhæng ai t× bö sanh y, nhæng ng߶i ¤y t× bö ðau kh±. Nhæng ai t× bö ðau kh±, nhæng ng߶i ¤y ðßþc giäi thoát khöi sanh, già, chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não. Ta nói r¢ng h÷ ðßþc giäi thoát khöi ðau kh±.

VII. Bó Lau (TÕp 12.6 Lô, ÐÕi 2,81a) (S.ii,112)

1) Mµt th¶i, Tôn giä Sàriputta và Tôn giä Mahàkotthita trú · Bàrànasi (Ba-la-nÕi), tÕi Isipatana (chß Tiên ð÷a xÑ) · Migàdàya (r×ng nai).

2) R°i Tôn giä Mahàkotthita, vào bu±i chi«u t× ch² Thi«n t¸nh ðµc cß ðÑng d§y, ði ðªn Tôn giä Sàriputta; sau khi ðªn, nói lên v¾i Tôn giä Sàriputta nhæng l¶i chào ðón höi thåm; sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, bèn ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, Tôn giä Mahàkotthita nói v¾i Tôn giä Sàriputta:

-- Này Hi«n giä Sàriputta, già chªt do tñ mình tÕo ra, già chªt do ng߶i khác tÕo ra, già chªt do tñ mình và do ng߶i khác tÕo ra, hay già chªt không do tñ mình tÕo ra, không do ng߶i khác tÕo ra, do tñ nhiên sanh?

4) -- Này Hi«n giä Kotthita, già chªt không do tñ mình tÕo ra, già chªt không do ng߶i khác tÕo ra, già chªt không do tñ mình tÕo ra và ng߶i khác tÕo ra, già chªt cûng không phäi không do tñ mình tÕo ra, không do ng߶i khác tÕo ra, không do tñ nhiên sanh. Già chªt do duyên sanh.

5) -- Này Hi«n giä Sàriputta, có phäi sanh do tñ mình làm ra, sanh do ng߶i khác làm ra, sanh do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra, hay sanh không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, do tñ nhiên sanh?

6) -- Này Hi«n giä Kotthita, sanh không do tñ mình làm ra, sanh không do ng߶i khác làm ra, sanh không do tñ mình làm ra và ng߶i khác làm ra, sanh cûng không phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ nhiên sanh. Sanh do duyên hæu.

7-18) -- Này Hi«n giä Sàriputta, hæu có phäi do tñ mình làm ra... thü có phäi do tñ mình làm ra... ái có phäi do tñ mình làm ra... th÷ có phäi do tñ mình làm ra... xúc có phäi do tñ mình làm ra... sáu xÑ có phäi do tñ mình làm ra...

19). .. Danh s¡c có phäi do tñ mình làm ra, danh s¡c có phäi do ng߶i khác làm ra, danh s¡c có phäi do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra, hay danh s¡c có phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, do tñ nhiên sanh?

20) -- Này Hi«n giä Kotthita, danh s¡c không phäi do tñ mình làm ra, danh s¡c không phäi do ng߶i khác làm ra, danh s¡c không phäi do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra, hay danh s¡c cûng không phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ nhiên sanh. Danh s¡c do duyên thÑc.

21) -- Này Hi«n giä Sàriputta, có phäi thÑc do tñ mình làm ra, thÑc do ng߶i khác làm ra, thÑc do tñ mình làm ra và do ng߶i khác làm ra, hay có phäi thÑc không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, do tñ nhiên sanh?

22) -- Này Hi«n giä Kotthita, thÑc không do tñ mình làm ra, thÑc không do ng߶i khác làm ra, thÑc không do tñ mình làm ra và không do ng߶i khác làm ra, hay thÑc cûng không phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ nhiên sanh. ThÑc do duyên danh s¡c.

23) -- Nay chúng tôi hi¬u l¶i nói cüa Hi«n giä Sàriputta nhß sau: "Này Hi«n giä Kotthita, danh s¡c không do tñ mình làm ra, danh s¡c không do ng߶i khác làm ra, danh s¡c không do tñ mình làm ra và không do ng߶i khác làm ra, danh s¡c cûng không phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ nhiên sanh. Danh s¡c do duyên thÑc".

24) Và nay chúng tôi hi¬u l¶i nói cüa Hi«n giä Sàriputta nhß sau: "Này Hi«n giä Kotthita, thÑc không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ mình làm ra và ng߶i khác làm ra, cûng không phäi không do tñ mình làm ra, không do ng߶i khác làm ra, không do tñ nhiên sanh. ThÑc do duyên danh s¡c".

25) Này Hi«n giä Sàriputta, c¥n phäi hi¬u nhß thª nào ý nghîa l¶i nói này?

-- V§y này Hi«n giä, tôi s¨ nêu mµt ví dø. Nh¶ có ví dø, ng߶i có trí hi¬u ðßþc ý nghîa l¶i nói.

26) Ví nhß hai bó lau dña vào nhau mà ðÑng. Cûng v§y, này Hi«n giä, do duyên danh s¡c, thÑc sanh kh·i. Do duyên thÑc, danh s¡c sanh kh·i. Do duyên danh s¡c, sáu xÑ sanh kh·i. Do duyên sáu xÑ, xúc sanh kh·i... (nhß trên)... Nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này t§p kh·i. Này Hi«n giä, nªu mµt bó lau ðßþc kéo qua (mµt bên), bó lau kia li«n r½i xu¯ng. Nªu bó lau kia ðßþc kéo qua (mµt bên), bó lau này ðßþc r½i xu¯ng. Cûng v§y, này Hi«n giä, do danh s¡c di®t nên thÑc di®t. Do thÑc di®t nên danh s¡c di®t. Do danh s¡c di®t nên sáu xÑ di®t. Do sáu xÑ di®t nên xúc di®t... (nhß trên)... nhß v§y là toàn bµ kh± u¦n này ðoÕn di®t.

27) -- Th§t vi di®u thay, Hi«n giä Sàriputta! Th§t hy hæu thay, Hi«n giä Sàriputta! L¶i nói khéo nói này cüa Hi«n giä Sàriputta và l¶i nói v¾i ba mß½i sáu sñ này cüa Hi«n giä Sàriputta, chúng tôi xin tùy hÖ.

28) -- Này Hi«n giä, nªu mµt TÖ-kheo thuyªt pháp ð¬ nhàm chán, ly tham, ðoÕn di®t già chªt, th¶i ðü ð¬ ðßþc g÷i là v¸ TÖ-kheo thuyªt pháp. Này Hi«n giä, nªu mµt TÖ-kheo thñc hành ð¬ nhàm chán, ly tham, ðoÕn di®t, già chªt, th¶i ðü ð¬ ðßþc g÷i là pháp tùy pháp hành. Này Hi«n giä, nªu mµt TÖ-kheo do nhàm chán, ly tham, ðoÕn di®t, vô minh ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü, th¶i ðü ð¬ ðßþc g÷i v¸ TÖ-kheo ðã ðÕt ðßþc hi®n tÕi Niªt-bàn.

VIII. KOSAMBI (TÕp 14.9, Mi®t-sß-la. ÐÕi 2,98c) (S.ii,115)

1) Mµt th¶i Tôn giä Musìla, Tôn giä Sàvittha, Tôn giä Nàrada, Tôn giä Ànanda trú · Kosambi v߶n Ghosità.

I

2) R°i Tôn giä Sàvittha nói v¾i Tôn giä Musìla:

-- Này Hi«n giä Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ hành tß¾ng (àkàraparivitakkà), ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m (ditthinijjhànakhanti), Tôn giä Musìla tñ mình có trí biªt ðßþc: "Do duyên sanh, già chªt sanh kh·i".

3) -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ hành tß¾ng, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, tôi có biªt ðßþc, tôi có th¤y ðßþc: "Do duyên sanh, già chªt sanh kh·i".

4) -- Này Hi«n giä Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, Tôn giä Musìla tñ mình có trí biªt ðßþc: "Do duyên hæu, nên sanh sinh kh·i... (nhß trên)...

5). .. "Do duyên thü nên hæu sanh kh·i".

6). .. "Do duyên ái nên thü sanh kh·i".

7). .. "Do duyên th÷ nên ái sanh kh·i".

8). .. "Do duyên xúc nên th÷ sanh kh·i".

9). .. "Do duyên sáu xÑ nên xúc sanh kh·i".

10). .. "Do duyên danh s¡c nên sáu xÑ sanh kh·i".

11). .. "Do duyên thÑc nên danh s¡c sanh kh·i".

12). .. "Do duyên hành nên thÑc sanh kh·i".

13). .. "Do duyên vô minh nên hành sanh kh·i".

14) -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, tôi biªt ðßþc, tôi th¤y ðßþc: "Do duyên vô minh, các hành sanh kh·i".

15) -- Này Hi«n giä Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài sñ th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, Tôn giä Musìla tñ mình có trí biªt nhß sau: "Do sanh di®t, nên già chªt di®t".

16) -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, tôi biªt nhß sau, tôi th¤y nhß sau: "Do sanh di®t, nên già chªt di®t".

17) -- Này Hi«n giä Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, Tôn giä Musìla tñ mình có trí biªt nhß sau: "Do hæu di®t, nên sanh di®t".

18-24)... "Do thü di®t, nên hæu di®t... Do ái di®t, nên thü di®t... Do th÷ di®t, nên ái di®t... Do xúc di®t nên th÷ di®t... Do sáu xÑ di®t, nên xúc di®t... Do danh s¡c di®t, nên sáu xÑ di®t... Do thÑc di®t, nên danh s¡c di®t... Do hành di®t, nên thÑc di®t... Do vô minh di®t, nên hành di®t".

25) -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, tôi biªt nhß sau, tôi th¤y nhß sau: "Do vô minh di®t, nên hành di®t"

26) -- Này Hi«n giä Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, Tôn giä Musìla tñ mình có trí biªt nhß sau: " Do hæu di®t là Niªt-bàn".

27) -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ßa thích, ngoài truy«n thuyªt, ngoài th¦m lñ, các ði«u ki®n, ngoài th¦m ð¸nh và ch¤p nh§n quan ði¬m, tôi biªt nhß sau, tôi th¤y nhß sau: "Do hæu di®t là Niªt-bàn".

28) -- Nhß v§y, Tôn giä Musìla là b§c A-la-hán ðã ðoÕn t§n các l§u ho£c?.

29) Khi nghe nói v§y, Tôn giä Musìla giæ im l£ng.

II

30) R°i Tôn giä Nàrada nói v¾i Tôn giä Sàvittha:

-- Này Hi«n giä Sàvittha, lành thay nªu tôi ðßþc höi câu này. Hãy höi tôi câu höi này, và tôi s¨ trä l¶i cho Hi«n giä câu höi này.

31) -- Tôn giä Nàrada hãy l¤y câu höi này. Tôi s¨ höi Tôn giä Nàrada câu höi này. Và Tôn giä Nàrada hãy trä l¶i cho tôi câu höi này.

32-57)... -- Này Hi«n giä Sàvittha, ngoài lòng tin... tôi biªt nhß sau, tôi th¤y nhß sau: "Do hæu di®t là Niªt-bàn".

58) -- Nhß v§y, Tôn giä Nàrada là b§c A-la-hán, ðã ðoÕn t§n các l§u ho£c?.

59) -- Này Hi«n giä, "Do hæu di®t là Niªt-bàn", tôi khéo th¤y nhß ch½n nh¶ chánh trí tu®. Nhßng tôi không phäi là v¸ A-la-hán ðã ðoÕn t§n các l§u ho£c.

60) Ví nhß trên mµt con ð߶ng hoang v¡ng có mµt giªng nß¾c. TÕi ð¤y không có dây, không có gàu nß¾c. R°i có ng߶i ði ðªn, b¸ nóng bÑc bách, b¸ nóng áp ðäo, m®t möi, run r¦y, khát nß¾c. Ng߶i ¤y ngó xu¯ng giªng và biªt ðßþc: "Giªng này có nß¾c", nhßng ðÑng ch¸u, thân th¬ không chÕm nß¾c.

61) Cûng v§y, này Hi«n giä, "Hæu di®t là Niªt-bàn", tôi khéo th¤y nhß ch½n nh¶ chánh trí tu®, nhßng tôi không phäi là v¸ A-la-hán ðã ðoÕn t§n các l§u ho£c.

III

62) Khi ðßþc nói v§y,Tôn giä Ànanda nói v¾i Tôn giä Sàvittha:

-- Này Hi«n giä Sàvittha, nói nhß v§y th¶i Hi«n giä nói gì v« Tôn giä Nàrada?

63) -- Này Hi«n giä Ànanda, nói nhß v§y, tôi không nói gì v« Tôn giä Nàrada, ngoài sñ t¯t lành, ngoài sñ t¯t ð©p.

IX. Nß¾c Thüy Tri«u Dâng... (S.ii,118)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Sàvatthi, tÕi Jetavana, trong v߶n ông Anàthapindika.

2) TÕi ðây...

3) -- Này các TÖ-kheo, khi nào bi¬n l¾n dâng lên th¶i các sông l¾n dâng lên; khi nào các sông l¾n dâng lên th¶i các sông nhö dâng lên; khi nào các sông nhö dâng lên th¶i các h° l¾n dâng lên; khi nào các h° l¾n dâng lên th¶i các h° nhö dâng lên.

4) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, khi nào vô minh dâng lên th¶i các hành dâng lên; khi nào các hành dâng lên th¶i thÑc dâng lên; khi nào thÑc dâng lên th¶i danh s¡c dâng lên; khi nào danh s¡c dâng lên th¶i sáu xÑ dâng lên; khi nào sáu xÑ dâng lên th¶i xúc dâng lên; khi nào xúc dâng lên th¶i th÷ dâng lên; khi nào th÷ dâng lên th¶i ái dâng lên; khi nào ái dâng lên th¶i thü dâng lên; khi nào thü dâng lên th¶i hæu dâng lên; khi nào hæu dâng lên th¶i sanh dâng lên; khi nào sanh dâng lên th¶i già chªt dâng lên.

5) Này các TÖ-kheo, bi¬n l¾n không dâng lên th¶i sông l¾n không dâng lên; sông l¾n không dâng lên th¶i sông nhö không dâng lên; sông nhö không dâng lên th¶i h° l¾n không dâng lên; h° l¾n không dâng lên th¶i h° nhö không dâng lên.

6) Cûng v§y, này các TÖ-kheo, vô minh không dâng lên th¶i các hành không dâng lên; các hành không dâng lên th¶i thÑc không dâng lên; thÑc không dâng lên th¶i danh s¡c không dâng lên; danh s¡c không dâng lên th¶i sáu xÑ không dâng lên; sáu xÑ không dâng lên th¶i xúc không dâng lên; xúc không dâng lên th¶i th÷ không dâng lên; th÷ không dâng lên th¶i ái không dâng lên; ái không dâng lên th¶i thü không dâng lên; thü không dâng lên th¶i hæu không dâng lên; hæu không dâng lên th¶i sanh không dâng lên; sanh không dâng lên th¶i già chªt không dâng lên.

X. SUSÌMA (TÕp 14.5 ÐÕi 2,96b) (S.ii,119)

1) Nhß v§y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn · Ràjagaha (Vß½ng Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tÕi ch² nuôi dßÞng con sóc.

I

2) Lúc b¤y gi¶ Thª Tôn ðßþc cung kính, ðßþc tôn tr÷ng, ðßþc kính l­, ðßþc cúng d߶ng, ðßþc tôn sùng và Ngài nh§n ðßþc các v§t døng cúng d߶ng nhß y áo, ¦m thñc, sàng t÷a và dßþc ph¦m tr¸ b®nh.

3) Chúng TÖ-kheo cûng ðßþc cung kính, ðßþc tôn tr÷ng, ðßþc kính l­, ðßþc cúng d߶ng, ðßþc tôn sùng và cûng nh§n ðßþc các v§t cúng d߶ng nhß y áo, ¦m thñc, sàng t÷a và dßþc ph¦m tr¸ b®nh.

4) Nhßng các du sî ngoÕi ðÕo không ðßþc cung kính, không ðßþc tôn tr÷ng, không ðßþc kính l­, không ðßþc cúng d߶ng, không ðßþc tôn sùng và cûng không nh§n ðßþc các v§t døng cúng d߶ng nhß y áo, ¦m thñc, sàng t÷a và dßþc ph¦m tr¸ b®nh.

II

5) Lúc b¤y gi¶ du sî Susìma trú · Ràjagaha cùng v¾i ðÕi chúng du sî.

6) R°i hµi chúng du sî cüa Susìma nói v¾i du sî Susìma:

-- Thßa Hi«n giä Susìma, ngài hãy ði ðªn và s¯ng PhÕm hÕnh dß¾i sñ chï dçn cüa Sa-môn Gotama. Sau khi ngài h÷c Chánh pháp xong hãy nói lÕi cho chúng tôi. Sau khi chúng tôi h÷c pháp ¤y chúng tôi s¨ nói lÕi v¾i các gia chü. Nhß v§y chúng tôi s¨ ðßþc cung kính, ðßþc tôn tr÷ng, ðßþc kính l­, ðßþc cúng d߶ng, ðßþc tôn sùng và chúng tôi s¨ nh§n ðßþc các v§t døng cúng d߶ng nhß y áo, ¦m thñc, sàng t÷a và dßþc ph¦m tr¸ b®nh.

7) -- Thßa vâng, các Hi«n giä.

Du sî Susìma nghe theo hµi chúng cüa mình, li«n ði ðªn Tôn giä Ànanda; sau khi ðªn nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm v¾i Tôn giä Ànanda; sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, li«n ng°i xu¯ng mµt bên.

III

8) Ng°i xu¯ng mµt bên, du sî Susìma nói v¾i Tôn giä Ànanda:

-- Này Hi«n giä Ànanda, tôi mu¯n s¯ng PhÕm hÕnh trong Pháp và Lu§t này.

9) R°i Tôn giä Ànanda ðßa du sî Susìma ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

10) Ng°i xu¯ng mµt bên, Tôn giä Ànanda bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, du sî Susìma này nói nhß sau: "Này Hi«n giä Ànanda, tôi mu¯n s¯ng PhÕm hÕnh trong Pháp và Lu§t này".

11) -- V§y Ànanda, hãy cho Susìma xu¤t gia.

12) Và du sî Susìma ðßþc xu¤t gia dß¾i sñ chï ðÕo cüa Thª Tôn và ðßþc th÷ ðÕi gi¾i.

13) Lúc b¤y gi¶ nhi«u v¸ TÖ-kheo · trß¾c m£t Thª Tôn ðã tuyên b¯ chánh trí nhß sau: "Chúng tôi biªt r¢ng: 'Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa.' "

IV

14) Tôn giä Susìma ðßþc nghe: Nhi«u TÖ-kheo trß¾c m£t Thª Tôn ðã tuyên b¯ chánh trí nhß sau: "Chúng tôi biªt rõ r¢ng: 'Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa.'"

15) R°i Tôn giä Susìma ði ðªn các TÖ-kheo; sau khi ðªn nói lên v¾i nhæng TÖ-kheo ¤y nhæng l¶i chào ðón höi thåm; sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu, li«n ng°i xu¯ng mµt bên.

16) Ng°i xu¯ng mµt bên, Tôn giä Susìma nói v¾i các TÖ-kheo ¤y:

-- Có ðúng sñ th§t chång, chß Tôn giä · trß¾c m£t Thª Tôn ðã tuyên b¯ chánh trí nhß sau: "Chúng con biªt rõ r¢ng: 'Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa'"?

-- Thßa có v§y, này Hi«n giä.

17) -- Nhßng, chß Tôn giä biªt nhß v§y, th¤y nhß v§y ch¡c chÑng ðßþc nhi«u loÕi th¥n thông khác nhau: Mµt thân hi®n ra nhi«u thân, nhi«u thân hi®n ra mµt thân; hi®n hình biªn hình ði ngang qua vách, qua t߶ng, qua núi nhß ði ngang hß không; ðµn th± tr°i lên ngang qua ð¤t li«n nhß · trong nß¾c; ði trên nß¾c không chìm nhß ði trên ð¤t li«n; ng°i kiªt-già ði trên hß không nhß con chim; v¾i bàn tay chÕm và r¶ vào m£t trång và m£t tr¶i, nhæng v§t có oai lñc, ðÕi oai th¥n nhß v§y. Có th¬ sØ døng thân mµt cách tñ tÕi cho ðªn cõi PhÕm thiên?.

-- Thßa không phäi v§y, này Hi«n giä.

18) -- V§y có phäi chß Tôn giä biªt nhß v§y, th¤y nhß v§y, chÑng ðßþc thiên nhî thông thanh t¸nh siêu nhân, có th¬ nghe hai loÕi tiªng: chß Thiên và loài Ng߶i, xa và g¥n?

-- Thßa không phäi v§y, này Hi«n giä.

19) -- V§y có phäi chß Tôn giä biªt nhß v§y, th¤y nhß v§y, v¾i tâm cüa mình biªt ðßþc tâm cüa các chúng sanh khác, các loài Ng߶i khác: Tâm có tham biªt là tâm có tham; tâm không tham biªt là tâm không tham; tâm có sân biªt là tâm có sân; tâm không sân biªt là tâm không sân; tâm có si biªt là tâm có si; tâm không si biªt là t&a