I. Ð¥u Ngón Tay... (S.ii,133)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn · Sàvatthi, Jetavana, tÕi v߶n ông Anàthapindika.

2) R°i Thª Tôn l¤y lên mµt ít bøi trên ð¥u móng tay r°i g÷i các TÖ-kheo:

-- Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo, cái gì nhi«u h½n, mµt ít bøi này Ta l¤y lên trên ð¥u ngón tay, hay là quä ð¤t l¾n này?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là quä ð¤t l¾n này. Ít h½n là ít bøi ðßþc Thª Tôn l¤y lên trên ð¥u ngón tay; không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh quä ð¤t l¾n v¾i ít bøi ðßþc Thª Tôn l¤y lên trên ð¥u ngón tay.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i v¸ Thánh ð® tØ ðã chÑng ðßþc kiªn cø túc, ð¯i v¾i ng߶i ðã chÑng ðßþc minh kiªn, cái này là nhi«u h½n, tÑc là kh± ðã ðßþc ðoÕn t§n, ðã ðßþc di®t t§n; ít h½n là kh± còn lÕi, không phäi mµt tråm ngàn l¥n, có th¬ sánh b¢ng khi so sánh v¾i kh± u¦n trß¾c ðã ðßþc ðoÕn t§n, ðã ðßþc di®t t§n, tÑc là bäy l¥n nhi«u h½n.

5) Nhß v§y lþi ích l¾n thay, này các TÖ-kheo, là pháp minh kiªn (Dhammàsbhisamayo: pháp hi®n quán); nhß v§y lþi ích l¾n thay là chÑng ð¡c pháp nhãn.

II. H° Sen (TÕp 5.7, ÐÕi 2,34a) (S.ii,134)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, ví nhß mµt h° sen 50 do tu¥n b« dài, 50 do tu¥n b« rµng và 50 do tu¥n b« sâu, nß¾c ð¥y tràn khiªn con quÕ có th¬ u¯ng ðßþc. T× n½i h° sen ¤y mµt ng߶i l¤y nß¾c lên v¾i ð¥u ng÷n cö. Các Ông nghî thª nào? Này các TÖ-kheo,cái nào nhi«u h½n, nß¾c ðßþc l¤y lên trên ð¥u ng÷n cö, hay nß¾c cüa h° sen?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là nß¾c cüa h° sen; ít h½n là nß¾c ðßþc l¤y lên trên ð¥u ng÷n cö; không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n, có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh nß¾c cüa h° sen v¾i nß¾c ðßþc l¤y lên trên ð¥u ng÷n cö.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i b§c Thánh ð® tØ ðã chÑng ðßþc kiªn cø túc, ð¯i v¾i ng߶i ðã chÑng ðßþc minh kiªn, cái này là nhi«u h½n, tÑc là kh± ðã ðßþc ðoÕn t§n, ðã ðßþc di®t t§n; ít h½n là kh± còn lÕi. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng khi so sánh v¾i kh± u¦n trß¾c ðã ðßþc ðoÕn t§n, ðã ðßþc di®t t§n, tÑc là bäy l¥n nhi«u h½n.

5) Nhß v§y lþi ích l¾n thay, này các TÖ-kheo, là pháp minh kiªn; nhß v§y lþi ích l¾n thay là chÑng ð¡c pháp nhãn!

III. Nß¾c Sông Hþp Dòng (Sii,134)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, ví nhß các con sông l¾n này, cùng nhau ð°ng chäy, cùng nhau hþp dòng, nhß sông Gangà (sông H¢ng), sông Yamunà, sông Aciravatì, sông Sarabhù, sông Mahì. T× ch² các hþp dòng ¤y, mµt ng߶i l¤y lên hai hay ba gi÷t nß¾c. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo, cái nào là nhi«u h½n, hai hay ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên, hay là nß¾c · ch² hþp dòng?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là nß¾c hþp dòng; ít h½n là hai ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên; không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n, có th¬ sánh b¢ng khi so sánh nß¾c · hþp dòng v¾i hai hay ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên.

4) Cûng v§y, này các TÖ-kheo... (nhß trên)...

IV. Nß¾c Sông Hþp Dòng (S.ii,135)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Này các TÖ-kheo, ví nhß các con sông l¾n này, cùng nhau ð°ng chäy, cùng nhau hþp dòng, nhß sông Gangà, sông Yamunà, sông Aciravati, sông Sarabhù, sông Mahì; nß¾c các sông ¤y ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, chï tr× hai hay ba gi÷t nß¾c, các Ông nghî thª nào? Này các TÖ-kheo, cái gì nhi«u h½n, nß¾c sông hþp dòng ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, hay là hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là nß¾c hþp dòng ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n. Ít h½n là hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh nß¾c sông hþp dòng ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n v¾i hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi.

4) -- Cûng v§y, này các TÏ-kheo...

V. Quä Фt (S.ii,135)

1)... Trú · Sàvatthi.

2)... Ví nhß, này các TÖ-kheo, có ng߶i ð£t bäy cøc ð¤t tròn l¾n b¢ng hµt táo trên quä ð¤t l¾n. Này các TÖ-kheo, các Ông nghî thª nào? Cái nào là nhi«u h½n, bäy cøc ð¤t tròn to b¢ng hµt táo ðßþc ð£t (trên quä ð¤t), hay là quä ð¤t l¾n?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là quä ð¤t l¾n. Ít h½n là bäy cøc ð¤t tròn to b¢ng hµt táo ðßþc ð£t (trên quä ð¤t). Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh quä ð¤t l¾n v¾i bäy cøc ð¤t tròn ðßþc ð£t (trên quä ð¤t).

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo...

VI. Quä Фt (S.ii,136)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, quä ð¤t l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, tr× bäy cøc ð¤t tròn l¾n b¢ng hµt táo. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái nào là nhi«u h½n, quä ð¤t l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, hay là bäy cøc ð¤t tròn l¾n b¢ng hµt táo còn lÕi?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là quä ð¤t l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n. Ít h½n là bäy cøc ð¤t tròn l¾n b¢ng hµt táo còn lÕi. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh quä ð¤t l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n v¾i bäy cøc ð¤t tròn l¾n b¢ng hµt táo còn lÕi.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo...

VII. Bi¬n (S.ii,136)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt ng߶i t× bi¬n l¾n l¤y lên hai hay ba gi÷t nß¾c. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái nào là nhi«u h½n, hai hay ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên, hay là nß¾c bi¬n l¾n?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là nß¾c bi¬n l¾n. Ít h½n là hai hay ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên. Không phäi mµt tråm l¥n không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh nß¾c bi¬n l¾n v¾i hai hay ba gi÷t nß¾c ðßþc l¤y lên.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo...

VIII. Bi¬n (S.ii,137)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, bi¬n l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, tr× hai hay ba gi÷t nß¾c. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái gì là nhi«u h½n, nß¾c bi¬n l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, hay là hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là nß¾c cüa bi¬n l¾n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n. Ít h½n là hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh nß¾c cüa bi¬n l¾n ði ðªn ðoÕn t§n v¾i hai hay ba gi÷t nß¾c còn lÕi.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo...

IX. Ví Dø V¾i Núi (S.ii,137)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, có ng߶i ð£t bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi trên vua núi Tuyªt S½n. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái nào là nhi«u h½n? Bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi này ðßþc ð£t (trên núi) hay là vua núi Tuyªt S½n.

3) -- Chính cái này bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là vua núi Tuyªt S½n. Ít h½n là bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi ðßþc ð£t (trên núi). Không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh vua núi Tuyªt S½n v¾i bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi ðßþc ð£t (trên núi).

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo...

X. Ví Dø Núi (S.ii,138)

1)... Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, núi Tuyªt S½n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n, chï còn lÕi bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi. Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái nào là nhi«u h½n? Núi Tuyªt S½n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n hay là bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi ðßþc còn lÕi?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là núi Tuyªt S½n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n này. Ít h½n là bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi còn lÕi này. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh núi Tuyªt S½n ði ðªn ðoÕn t§n, di®t t§n v¾i bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt cäi còn lÕi.

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i v¸ Thánh ð® tØ ðã chÑng ðßþc kiªn cø túc, ð¯i v¾i ng߶i ðã chÑng ðßþc minh kiªn, cái này nhi«u h½n, tÑc là kh± ðã ðßþc ðoÕn t§n, di®t t§n. Ít h½n là kh± còn lÕi. Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh v¾i kh± u¦n trß¾c ðã ðßþc ðoÕn t§n, tÑc là bäy l¥n nhi«u h½n.

5) Nhß v§y lþi ích l¾n thay, này các TÖ-kheo, là pháp minh kiªn; nhß v§y lþi ích l¾n thay là chÑng ð¡c pháp nhãn!

XI. Ví Dø Núi (S.ii,138)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) -- Ví nhß, này các TÖ-kheo, các Ông ð£t bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt ð§u trên vua núi Sineru (núi Tu-di). Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo? Cái nào là nhi«u h½n? Bäy hòn söi l¾n b¢ng hÕt ð§u ðßþc ð£t (trên núi) hay là vua núi Sineru?

3) -- Chính cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là vua núi Sineru. Ít h½n là bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt ð§u ðßþc ð£t (trên núi). Không phäi mµt tråm l¥n, không phäi mµt ngàn l¥n, không phäi mµt tråm ngàn l¥n có th¬ sánh b¢ng, khi so sánh vua núi Sineru v¾i bäy hòn söi l¾n b¢ng hµt ð§u ðßþc ð£t (trên núi).

4) -- Cûng v§y, này các TÖ-kheo, so sánh sñ chÑng ð¡c cüa v¸ Thánh ð® tØ ðã chÑng kiªn cø túc, cüa ng߶i ðã chÑng (minh kiªn), th¶i sñ chÑng ð¡c cüa các hàng Sa-môn, Bà-la-môn, du sî ngoÕi ðÕo không b¢ng mµt tråm l¥n, không b¢ng mµt ngàn l¥n, không b¢ng mµt tråm ngàn l¥n.

5) Cûng v§y, chÑng ð¡c l¾n, này các TÖ-kheo, là kiªn cø túc, là ng߶i ðã chÑng ðßþc ðÕi trí nhß v§y.
.