I. Cö Và Cüi (TÕp, ÐÕi 2, 24b) (Bi®t TÕp, ÐÕi 2, 486c) (S.ii,178)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Sàvatthi, Jetavana, tÕi v߶n ông Anàthapindika.

2) TÕi ð¤y, Thª Tôn g÷i các TÖ-kheo: "Này các TÖ-kheo". -- "Thßa vâng, bÕch Thª Tôn". Các TÖ-kheo vâng ðáp Thª Tôn.

3) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

4) Ví nhß, này các TÖ-kheo, có ng߶i ch£t các cành cö, khúc cây, nhành cây, nhành lá, trong cõi Diêm-phù-ð« này, ch¤t chúng thành mµt ð¯ng, làm chúng thành nhæng que ð£t theo hình các ô vuông, c¥m t×ng que ð£t xu¯ng và nói: "Ðây là m© tôi, ðây là m© cüa m© tôi". Và không th¬ cùng t§n, này các TÖ-kheo, là các bà m©, m© cüa ng߶i ¤y. Nhßng nhành cö, khúc cây, nhành cây, nhành lá trong cõi Diêm-phù-ð« này có th¬ ði ðªn ðoÕn t§n, ðoÕn di®t.

5) Vì sao? Vô thï là luân h°i, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

6) Cûng v§y, ðã lâu ngày, này các TÖ-kheo, các Ông ch¸u ðñng kh±, ch¸u ðñng th¯ng kh±, ch¸u ðñng tai h÷a, và các mµ ph¥n ngày mµt l¾n lên.

7) Cho ðªn nhß v§y, này các TÖ-kheo, là v×a ðü ð¬ các Ông nhàm chán, là v×a ðü ð¬ các Ông t× bö, là v×a ðü ð¬ các Ông giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

II. Quä Фt (TÕp, ÐÕi 2, 241b) (S.ii,179) (Bi®t TÕp 16.5, ÐÕi 2, 486c)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

3) Ví nhß, này các TÖ-kheo, có ng߶i t× quä ð¤t l¾n này làm thành nhæng cøc ð¤t tròn, l¾n b¢ng hÕt táo, c¥m t×ng cøc ð¤t ð£t xu¯ng và nói: "Ðây là cha tôi, ðây là cha cüa cha tôi". Và không th¬ cùng t§n, này các TÖ-kheo, là các ng߶i cha, cha cüa ng߶i ¤y. Nhßng quä ð¤t l¾n này ði ðªn ðoÕn t§n, ðoÕn di®t.

4) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

5) Cûng v§y, ðã lâu ngày, này các TÖ-kheo, các Ông ch¸u ðñng kh±, ch¸u ðñng th¯ng kh±, ch¸u ðñng tai h÷a, và các mµ ph¥n ngày càng l¾n lên.

6) Cho ðªn nhß v§y, này các TÖ-kheo, là v×a ðü ð¬ các Ông nhàm chán, là v×a ðü ð¬ các Ông t× bö, là v×a ðü ð¬ các Ông giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

III. Nß¾c M¡t (TÕp, ÐÕi 2, 240c) (S.ii,179) (Bi®t TÕp 16.2 ÐÕi 2, 486a) (Tång 51,I, ÐÕi 2, 814a)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

3) Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo, cái gì là nhi«u h½n? Dòng nß¾c m¡t tuôn chäy do các Ông than van, khóc lóc, phäi hµi ngµ v¾i nhæng gì không ßa, phäi bi®t ly v¾i nhæng gì mình thích, khi các Ông phäi lßu chuy¬n luân h°i trong th¶i gian dài này hay là nß¾c trong b¯n bi¬n l¾n?

4) -- BÕch Thª Tôn, theo nhß l¶i Thª Tôn thuyªt pháp, chúng con hi¬u r¢ng, cái này, bÕch Thª Tôn, là nhi«u h½n, tÑc là dòng nß¾c m¡t tuôn chäy do chúng con than van, khóc lóc phäi hµi ngµ v¾i nhæng gì không ßa, phäi bi®t ly v¾i nhæng gì mình thích, khi phäi lßu chuy¬n luân h°i trong th¶i gian dài này ch¾ không phäi nß¾c trong b¯n bi¬n l¾n.

5) -- Lành thay, lành thay, này các TÖ-kheo! Lành thay, này các TÖ-kheo, các Ông ðã hi¬u nhß v§y Pháp do Ta dÕy!

6) Cái này là nhi«u h½n, này các TÖ-kheo, tÑc là dòng nß¾c m¡t tuôn chäy do các Ông than van, khóc lóc, phäi hµi ngµ v¾i nhæng gì không ßa, phäi bi®t ly v¾i nhæng gì mình thích, khi các Ông phäi lßu chuy¬n luân h°i trong th¶i gian dài này ch¾ không phäi nß¾c trong b¯n bi¬n l¾n.

7) Trong mµt th¶i gian dài, này các TÖ-kheo, các Ông ch¸u ðñng m© chªt.

8)... các Ông ch¸u ðñng con chªt. ..

9)... các Ông ch¸u ðñng con gái chªt...

10)... các Ông ch¸u ðñng tai h÷a v« bà con...

11)... các Ông ch¸u ðñng tai h÷a v« ti«n cüa...

12) Trong mµt th¶i gian dài, này các TÖ-kheo, các Ông ch¸u ðñng tai h÷a cüa b®nh t§t. Cái này là nhi«u h½n, là dòng nß¾c m¡t tuôn chäy do các Ông than van, khóc lóc, phäi hµi ngµ v¾i nhæng gì mình không ßa, phäi bi®t ly v¾i nhæng gì mình thích, khi các Ông phäi ch¸u ðñng tai h÷a, b®nh t§t ch¾ không phäi nß¾c trong b¯n bi¬n.

13) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo... b¸ tham ái trói buµc.

14) Cho ðªn nhß v§y, này các TÖ-kheo, là v×a ðü ð¬ các Ông nhàm chán, là v×a ðü ð¬ các Ông t× bö, là v×a ðü ð¬ các Ông giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

IV. Sæa (TÕp, ÐÕi 2, 241a) (Bi®t TÕp 16.3, ÐÕi 2, 486b) (S.ii,180)

1) Sàvatthi.

2) -- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

3) Các Ông nghî thª nào, này các TÖ-kheo, cái gì là nhi«u h½n, sæa m© mà các Ông ðã u¯ng trong khi các Ông lßu chuy¬n luân h°i trong mµt th¶i gian dài, hay là nß¾c trong b¯n bi¬n?

4) -- BÕch Thª Tôn, theo nhß l¶i Thª Tôn thuyªt pháp, chúng con hi¬u r¢ng cái này là nhi«u h½n, tÑc là sæa m© mà chúng con ðã u¯ng trong khi chúng con lßu chuy¬n luân h°i trong mµt th¶i gian dài ch¾ không phäi nß¾c trong b¯n bi¬n!

5) -- Lành thay, lành thay, này các TÖ-kheo! Lành thay, này các TÖ-kheo, các Ông ðã hi¬u nhß v§y Pháp do Ta dÕy!

6) Cái này là nhi«u h½n, này các TÖ-kheo, tÑc là sæa m© mà các Ông ðã u¯ng trong khi các Ông lßu chuy¬n luân h°i trong mµt th¶i gian dài ch¾ không phäi nß¾c trong b¯n bi¬n.

7) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo... là v×a ðü ð¬ các Ông giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

V. Núi (TÕp, ÐÕi 2, 242c) (Bi®t TÕp, ÐÕi 2, 487c) (S.ii,181)

1). .. Trú · Sàvatthi.

2) R°i mµt TÖ-kheo ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Mµt kiªp, bÕch Thª Tôn, dài nhß thª nào?

4) -- Th§t dài, này TÖ-kheo, là mµt kiªp. Th§t không d­ gì có th¬ ðªm là mµt vài nåm, mµt vài tråm nåm, mµt vài ngàn nåm hay mµt vài tråm ngàn nåm.

5) -- BÕch Thª Tôn, Thª Tôn có th¬ cho mµt ví dø ðßþc không?

6) -- Có th¬ ðßþc, này TÖ-kheo. Thª Tôn nói nhß v§y. Ví nhß, này TÖ-kheo, có mµt hòn núi ðá l¾n, mµt do tu¥n b« dài, mµt do tu¥n b« rµng, mµt do tu¥n b« cao, không có khe h·, không có l² h±ng, mµt täng ðá thu¥n ð£c. R°i mµt ng߶i ðªn, cÑ sau mµt tråm nåm lÕi lau hòn ðá ¤y mµt l¥n v¾i t¤m väi kàsi. Này TÖ-kheo, hòn núi ðá l¾n ¤y ðßþc làm nhß v§y có th¬ ði ðªn ðoÕn t§n, ðoÕn di®t mau h½n là mµt kiªp.

7) Nhß v§y dài, này các TÖ-kheo, là mµt kiªp. V¾i nhæng kiªp dài nhß v§y, này TÖ-kheo, h½n mµt kiªp ðã qua, h½n mµt tråm kiªp ðã qua, h½n mµt ngàn kiªp ðã qua, h½n mµt tråm ngàn kiªp ðã qua.

8) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này... v×a ðü ð¬ giäi thoát.

VI. Hµt Cäi (TÕp, ÐÕi 2, 242b) (S.ii,182) (Tång 52.3, ÐÕi 2, 825b) (Bi®t TÕp 16.12, ÐÕi 2, 487c)

1) Sàvatthi.

2) R°i mµt TÖ-kheo ði ðªn Thª Tôn...

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Mµt kiªp, bÕch Thª Tôn, dài nhß thª nào?

4) -- Th§t dài, này TÖ-kheo, là mµt kiªp. Th§t không d­ gì ð¬ có th¬ ðªm là mµt vài nåm, mµt vài tråm nåm, mµt vài ngàn nåm, hay mµt vài tråm ngàn nåm.

5) -- BÕch Thª Tôn, Thª Tôn có th¬ cho mµt ví dø ðßþc không?

6) -- Có th¬ ðßþc, này TÖ-kheo. Ví nhß, này TÖ-kheo, có mµt thành b¢ng s¡t, dài mµt do tu¥n, rµng mµt do tu¥n, cao mµt do tu¥n, chÑa ð¥y hµt cäi cao nhß chóp khån ð¥u. Mµt ng߶i t× n½i ch² ¤y, sau m²i tråm nåm l¤y ra mµt hµt cäi. Này TÖ-kheo, ð¯ng hµt cäi ¤y ðßþc làm nhß v§y, có th¬ ði ðªn ðoÕn t§n, ðoÕn di®t mau h½n là mµt kiªp.

7) Nhß v§y dài, này TÖ-kheo, là mµt kiªp. V¾i nhæng kiªp dài nhß v§y, h½n mµt kiªp ðã qua, h½n mµt tråm kiªp ðã qua, h½n mµt ngàn kiªp ðã qua, h½n mµt tråm ngàn kiªp ðã qua.

8) Vì sao? Vô thï là luân h°i, này TÖ-kheo... v×a ðü ð¬ giäi thoát.

VII. Các Ю TØ (TÕp, ÐÕi 2, 242c) (Bi®t TÕp 16.14, ÐÕi 2, 488a) (S.ii,182)

1) Trú · Sàvatthi.

2) R°i nhi«u TÖ-kheo ði ðªn Thª Tôn...

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, các TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Có bao nhiêu kiªp, bÕch Thª Tôn, ðã ði qua, ðã vßþt qua?

4) -- R¤t nhi«u, này các TÖ-kheo, là nhæng kiªp ðã ði qua, ðã vßþt qua. Th§t không d­ gì ð¬ có th¬ ðªm chúng ðßþc là mµt vài kiªp, mµt vài tråm kiªp, mµt vài ngàn kiªp, mµt vài tråm ngàn kiªp.

5) -- BÕch Thª Tôn, Thª Tôn có th¬ cho mµt ví dø ðßþc không?

6) -- Có th¬ ðßþc, này các TÖ-kheo. — ðây, này các TÖ-kheo, có b¯n v¸ ð® tØ, tu±i th÷ mµt tråm tu±i, s¯ng ðªn mµt tråm nåm. CÑ m²i ngày h÷ nh¾ ðªn tråm ngàn kiªp, này các TÖ-kheo, các kiªp ðßþc h÷ nh¾ ðªn là v§y. B¯n ð® tØ ¤y tu±i th÷ mµt tråm tu±i, s¯ng ðªn mµt tråm nåm, sau mµt tråm nåm ði ðªn m®nh chung.

7) Nhi«u nhß v§y, này các TÖ-kheo, là nhæng kiªp ðã ði qua, ðã vßþt qua. Th§t không d­ gì ð¬ có th¬ ðªm chúng ðßþc, là mµt vài kiªp, mµt vài tråm kiªp, mµt vài ngàn kiªp, mµt vài tråm ngàn kiªp.

8) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo... là v×a ðü ð¬ ðßþc giäi thoát.

VIII. Sông H¢ng (TÕp, ÐÕi 2, 242) (Bi®t TÕp 16.10, ÐÕi 2, 487b) (S.ii,183)

1) — Ràjagaha (Vß½ng Xá), Veluvana (Trúc Lâm).

2) R°i mµt Bà-la-môn ði ðªn Thª Tôn...

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, Bà-la-môn ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Có bao nhiêu kiªp, bÕch Thª Tôn ðã ði qua, ðã vßþt qua?

4) -- R¤t nhi«u, này Bà-la-môn, là nhæng kiªp ðã ði qua, ðã vßþt qua. Th§t không d­ gì ð¬ có th¬ ðªm chúng ðßþc, là mµt vài kiªp, mµt vài tråm kiªp, mµt vài ngàn kiªp, mµt vài tråm ngàn kiªp.

5) -- Tôn giä Gotama có th¬ cho mµt ví dø ðßþc không?

6) -- Có th¬ ðßþc, này Bà-la-môn. Ví nhß, này Bà-la-môn, sông H¢ng này t× ch² ngu°n b¡t ð¥u ðªn ch² nó chäy nh§p vào bi¬n. S¯ cát n¢m · giæa ch£ng ¤y, th§t không d­ gì ð¬ có th¬ ðªm chúng ðßþc là mµt s¯ hµt cát, là s¯ tråm hµt cát, là s¯ ngàn hµt cát, là s¯ tråm ngàn hµt cát.

7) Nhi«u h½n v§y, này Bà-la-môn, là nhæng kiªp ðã ði qua, ðã vßþt qua. Th§t không d­ gì có th¬ ðªm chúng ðßþc, là mµt s¯ kiªp, mµt tråm kiªp, là mµt ngàn kiªp, là mµt s¯ tråm ngàn kiªp.

8) Ví sao? Vô thï là luân h°i này, này Bà-la-môn, kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

9) Cûng v§y, ðã lâu ngày, này Bà-la-môn, các Ông ch¸u ðñng kh±, ch¸u ðñng th¯ng kh±, ch¸u ðñng tai h÷a, và các mµ ph¥n ngày mµt l¾n lên. Cho ðªn nhß v§y, này Bà-la-môn, là v×a ðü ð¬ nhàm chán, là v×a ðü ð¬ t× bö, là v×a ðü ð¬ giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

10) Ðßþc nghe nói v§y, Bà-la-môn ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Th§t vi di®u thay, Tôn giä Gotama! Th§t vi di®u thay, Tôn giä Gotama!... Mong Tôn giä Gotama nh§n con làm ð® tØ, t× nay cho ðªn mÕng chung, con tr÷n ð¶i quy ngßÞng!

IX. Cây G§y (TÕp, ÐÕi 2,242a. TÕp, ÐÕi 2,112b, Bi®t TÕp, ÐÕi 2,488b) (S.ii,184)

1) Trú · Sàvatthi.

2) -- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo. Kh·i ði¬m không th¬ nêu rõ ð¯i v¾i sñ lßu chuy¬n luân h°i cüa các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc.

3) Ví nhß, này các TÖ-kheo, mµt cây g§y ðßþc ném lên trên hß không, khi thì r½i trên ð¥u g¯c, khi thì r½i ch£ng giæa, khi thì r½i ð¥u ng÷n. Cûng v§y, này các TÖ-kheo, các chúng sanh b¸ vô minh che ð§y, b¸ tham ái trói buµc, lßu chuy¬n luân h°i, khi thì t× thª gi¾i này ði thª gi¾i khác, khi thì t× thª gi¾i khác ðªn thª gi¾i này.

4) Vì sao? Vô thï là luân h°i, này các TÖ-kheo... là v×a ðü ð¬ ðßþc giäi thoát.

X. Ng߶i (TÕp, ÐÕi 2,242a. Bi®t TÕp. ÐÕi 2,487b. нn tÕp 11, ÐÕi 2,496b) (S.ii,185)

1) Thª Tôn trú · Ràjagaha (Vß½ng Xá), tÕi núi Gijjhakùta (Linh ThÑu).

2) TÕi ð¤y Thª Tôn...

3) -- Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo...

4) Các xß½ng cüa mµt ng߶i, này các TÖ-kheo, lßu chuy¬n luân h°i có th¬ l¾n nhß mµt ð°i xß½ng, mµt ch°ng xß½ng, mµt ð¯ng xß½ng, nhß núi Vepulla này, nªu có ng߶i thâu lßþm xß½ng lÕi, gìn giæ chúng, không làm chúng hüy hoÕi.

5) Vì sao? Vô thï là luân h°i này, này các TÖ-kheo... là v×a ðü ð¬ giäi thoát ð¯i v¾i t¤t cä các hành.

6) Thª Tôn nói v§y, Thi®n Th® nói nhß v§y xong, b§c ÐÕo Sß lÕi nói thêm:

Ch°ng ch¤t nhß xß½ng ng߶i,

Chï s¯ng có mµt kiªp,

Ch¤t ð¯ng b¢ng hòn núi,

B§c ÐÕo Sß nói v§y.

Яng xß½ng ¤y ðßþc nói,

L¾n nhß Vepulla,

Phía B¡c núi Linh ThÑu,

Núi thành Magadha.

Ng߶i th¤y b¯n sñ th§t,

V¾i chân chánh trí tu®,

Kh± và kh± t§p kh·i,

S¨ vßþt qua ðau kh±,

Con ð߶ng Thánh tám ngành,

Dçn ðªn kh± t¸nh chï.

Ng߶i ¤y phäi luân chuy¬n,

T¯i ða là bäy l¥n.

Là v¸ ðoÕn t§n kh±,

ÐoÕn di®t m÷i kiªt sØ.
.