I. NAKULAPITÀ (TÕp, 5.5 Trß·ng Giä, ÐÕi 2,33a) (Tång 13.4, ÐÕi 2,573a) (S.iii,1)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn s¯ng giæa dân chúng Bhayga, tÕi núi Cá S¤u, r×ng Bhesaka, v߶n Nai.

2) R°i gia chü Nakulapità ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, gia chü Nakulapità bÕch Thª Tôn:

-- BÕch Thª Tôn, con ðã già, tu±i l¾n, trß·ng lão, cao niên, ðã ðÕt ðªn tu±i th÷, thân b®nh hoÕn, luôn luôn ¯m ðau. BÕch Thª Tôn, con không ðßþc th߶ng th¤y Thª Tôn và các v¸ TÖ-kheo ðáng kính. BÕch Thª Tôn, mong Thª Tôn hãy giáo gi¾i cho con! BÕch Thª Tôn, mong Thª Tôn hãy giäng dÕy cho con! Nh¶ v§y, con ðßþc hÕnh phúc, an lÕc lâu dài.

4) -- Th§t sñ là v§y, này Gia chü. Th§t sñ là v§y, này Gia chü. Thân cüa Gia chü, này Gia chü, là b®nh hoÕn, ¯m ðau, b¸ nhi­m ô che ð§y. Ai mang cái thân này, này Gia chü, lÕi tñ cho là không b®nh, d¥u chï trong mµt giây phút; ng߶i ¤y phäi là ng߶i ngu! Do v§y, này Gia chü, Gia chü c¥n phäi h÷c t§p nhß sau: "D¥u cho thân tôi có b®nh, tâm s¨ không b¸ b®nh". Nhß v§y, này Gia chü, Gia chü c¥n phäi h÷c t§p.

5) R°i gia chü Nakulapità sau khi hoan hÖ, tín th÷ l¶i Thª Tôn dÕy, t× ch² ng°i ðÑng d§y, ðänh l­ Thª Tôn, thân bên hæu hß¾ng v« Ngài, ði ðªn Tôn giä Sàriputta; sau khi ðªn, ðänh l­ Tôn giä Sàriputta r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

6) Tôn giä Sàriputta nói v¾i gia chü Nakulapità ðang ng°i mµt bên:

-- Này Gia chü, t¸ch t¸nh là các cån cüa Gia chü; thanh t¸nh và trong sáng là s¡c di®n cüa Gia chü. Có phäi hôm nay Gia chü ð¯i di®n v¾i Thª Tôn, ðßþc nghe pháp thoÕi?

-- Làm sao không th¬ nhß v§y ðßþc, thßa Tôn giä? Hôm nay, thßa Tôn giä, con ðßþc rß¾i v¾i nß¾c b¤t tØ, nh¶ Thª Tôn giäng cho pháp thoÕi!

-- Nhß thª nào, này Gia chü, Gia chü ðßþc rß¾i v¾i nß¾c b¤t tØ, nh¶ Thª Tôn giäng cho pháp thoÕi?

7) -- — ðây, thßa Tôn giä, con ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, thßa Tôn giä, con bÕch Thª Tôn:

"-- BÕch Thª Tôn, con ðã già, tu±i l¾n, trß·ng lão, cao niên, ðã ðÕt ðªn tu±i th÷, thân b®nh hoÕn, luôn luôn ¯m ðau. BÕch Thª Tôn, con không ðßþc th߶ng th¤y Thª Tôn và các TÖ-kheo ðáng kính. BÕch Thª Tôn, mong Thª Tôn giáo gi¾i cho con! BÕch Thª Tôn, mong Thª Tôn giäng dÕy cho con! Nh¶ v§y con ðßþc hÕnh phúc, an lÕc lâu dài!"

Ðßþc nghe nói v§y, thßa Tôn giä, Thª Tôn nói v¾i con:

"-- Th§t sñ là v§y, này Gia chü. Th§t sñ là v§y, này Gia chü. Thân cüa Gia chü, này Gia chü, là b®nh hoÕn, ¯m yªu, b¸ nhi­m ô che ð§y. Ai mang cái thân này, này Gia chü, lÕi tñ cho là không b®nh, d¥u chï trong mµt giây phút; ng߶i ¤y phäi là ng߶i ngu! Do v§y, này Gia chü, Gia chü c¥n phäi h÷c t§p nhß sau: 'D¥u thân tôi có b®nh, tâm s¨ không b¸ b®nh!"

Nhß v§y, thßa Tôn giä, con ðßþc rß¾i v¾i nß¾c b¤t tØ, nh¶ Thª Tôn giäng cho pháp thoÕi.

8) -- Nhßng này Gia chü, Gia chü có höi thêm Thª Tôn nhß sau: "Cho ðªn nhß thª nào, bÕch Thª Tôn, là thân b¸ b®nh và tâm cûng b¸ b®nh? Cho ðªn nhß thª nào là thân b¸ b®nh, nhßng tâm không b¸ b®nh không?"

9) -- Thßa Tôn giä, con có th¬ ði ðªn th§t xa ð¬ nghe t§n m£t Tôn giä Sàriputta ý nghîa cüa l¶i nói này. Lành thay, nªu ðßþc Tôn giä Sàriputta giäi thích ý nghîa cüa l¶i nói này!

10) -- V§y này Gia chü, hãy l¡ng nghe và khéo suy nghi®m, ta s¨ nói.

-- Thßa vâng, Tôn giä.

Gia chü Nakulapità vâng ðáp Tôn giä Sàriputta.

11) Tôn giä Sàriputta nói nhß sau:

-- Thª nào, này Gia chü, là thân b®nh và tâm b®nh?

12) — ðây, này Gia chü, có kë vô vån phàm phu không th¤y rõ các b§c Thánh, không thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, không tu t§p pháp các b§c Thánh, không th¤y rõ các b§c Chân nhân, không thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, không tu t§p pháp các b§c Chân nhân, quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c. V¸ ¤y b¸ ám änh: "S¡c là ta, s¡c là cüa ta". Do b¸ ám änh: "S¡c là ta, s¡c là cüa ta!" khi s¡c biªn hoÕi, ð±i khác; do s¡c biªn hoÕi, ð±i khác, nên v¸ ¤y kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu não!

13) V¸ ¤y quán th÷ nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có th÷, hay th÷ · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong th÷. V¸ ¤y b¸ ám änh: "Th÷ là ta, th÷ là cüa ta". Do b¸ ám änh: "Th÷ là ta, th÷ là cüa ta" khi th÷ biªn hoÕi, ð±i khác; nên do th÷ biªn hoÕi, ð±i khác, v¸ ¤y kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

14) V¸ ¤y quán tß·ng nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có tß·ng, hay tß·ng · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong tß·ng. V¸ ¤y b¸ ám änh: "Tß·ng là ta, tß·ng là cüa ta". Do b¸ ám änh: "Tß·ng là ta, tß·ng là cüa ta" khi tß·ng biªn hoÕi, ð±i khác; nên do tß·ng biªn hoÕi, ð±i khác, v¸ ¤y kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

15) V¸ ¤y quán các hành nhß là tñ ngã hay tñ ngã nhß là có các hành, hay các hành · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong các hành. V¸ ¤y b¸ ám änh: "Các hành là ta, các hành là cüa ta". Do b¸ ám änh: "Các hành là ta, các hành là cüa ta" khi các hành biªn hoÕi, ð±i khác; do các hành biªn hoÕi, ð±i khác, v¸ ¤y kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu não!

16) V¸ ¤y quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong thÑc. V¸ ¤y b¸ ám änh: "ThÑc là ta, thÑc là cüa ta" khi thÑc biªn hoÕi, ð±i khác; nên do thÑc biªn hoÕi, ð±i khác, v¸ ¤y kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

17) Nhß v§y, này Gia chü, là thân có b®nh và tâm có b®nh.

18) Thª nào, này Gia chü, là thân có b®nh nhßng tâm không có b®nh?

19) — ðây, này Gia chü, v¸ ða vån Thánh ð® tØ hi¬u rõ các b§c Thánh, thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, tu t§p pháp các b§c Thánh, hi¬u rõ các b§c Chân nhân, thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, tu t§p pháp các b§c Chân nhân, không quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c. V¸ ¤y không b¸ ám änh: "S¡c là ta, s¡c là cüa ta". Do v¸ ¤y không b¸ ám änh: "S¡c là ta, s¡c là cüa ta" khi s¡c biªn hoÕi, ð±i khác; nên không do s¡c biªn hoÕi, ð±i khác mà kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

20) Không quán th÷ nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có th÷, hay th÷ · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong th÷. V¸ ¤y không b¸ ám änh: "Th÷ là ta, th÷ là cüa ta". Do v¸ ¤y không b¸ ám änh: "Th÷ là ta, th÷ là cüa ta" khi th÷ biªn hoÕi, ð±i khác; nên không do th÷ biªn hoÕi, ð±i khác, mà kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

21) Không quán tß·ng nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có tß·ng, hay tß·ng · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong tß·ng. V¸ ¤y không b¸ ám änh: "Tß·ng là ta, tß·ng là cüa ta". Do v¸ ¤y không b¸ ám änh: "Tß·ng là ta, tß·ng là cüa ta" khi tß·ng biªn hoÕi, ð±i khác; nên không do tß·ng biªn hoÕi, ð±i khác mà kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

22) Không quán các hành nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có hành, hay các hành · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong các hành. V¸ ¤y không b¸ ám änh: "Các hành là ta, các hành là cüa ta". Do v¸ ¤y không b¸ ám änh: "Các hành là ta, các hành là cüa ta" khi các hành biªn hoÕi, ð±i khác; nên không do các hành biªn hoÕi, ð±i khác mà kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não!

23) Không quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong thÑc. V¸ ¤y không b¸ ám änh: "ThÑc là ta, thÑc là cüa ta". Do v¸ ¤y không b¸ ám änh: "ThÑc là ta, thÑc là cüa ta" khi thÑc biªn hoÕi, ð±i khác; nên không do thÑc biªn hoÕi, ð±i khác mà kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não.

24) Nhß v§y, này Gia chü, là thân có b®nh, nhßng tâm không có b®nh.

25) Tôn giä Sàriputta thuyªt nhß v§y, gia chü Nakulapità hoan hÖ, tín th÷ l¶i Tôn giä Sàriputta thuyªt.

II. DEVADAHA (TÕp 5.6, Tây, ÐÕi 2,33b) (Tång 41.4, ÐÕi 2,745b) (S.iii,5)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn · giæa dân chúng Sakka, tÕi mµt th¸ tr¤n cüa dân chúng Sakka tên là Devadaha.

2) Lúc b¤y gi¶, mµt s¯ ðông TÖ-kheo du hành · phía Tây, ði ðªn Thª Tôn; sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, các v¸ TÖ-kheo ¤y bÕch Thª Tôn:

-- Chúng con mu¯n xin Thª Tôn cho phép chúng con ði ðªn qu¯c ðµ phß½ng Tây. Chúng con mu¯n trú · qu¯c ðµ phß½ng Tây.

-- Này các TÖ-kheo, các TÖ-kheo ðã xin phép Sàriputta chßa?

-- BÕch Thª Tôn, chúng con chßa xin phép Tôn giä Sàriputta.

-- Này các TÖ-kheo, v§y hãy xin phép Sàriputta. Sàriputta, này các TÖ-kheo, là b§c Hi«n trí, là ng߶i ðÞ ð¥u các v¸ TÖ-kheo ð°ng PhÕm hÕnh.

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

4) Lúc b¤y gi¶, Tôn giä Sàriputta ðang ng°i dß¾i cây ba ð§u (elagalà: cassia), không xa Thª Tôn bao nhiêu.

5) R°i các TÖ-kheo ¤y, sau khi hoan hÖ, tín th÷ l¶i Thª Tôn dÕy, t× ch² ng°i ðÑng d§y, ðänh l­ Thª Tôn, thân phía hæu hß¾ng v« Ngài, r°i ði ðªn Tôn giä Sàriputta; sau khi ðªn, các v¸ ¤y nói lên v¾i Tôn giä Sàriputta nhæng l¶i chào ðón höi thåm, sau khi nói lên nhæng l¶i chào ðón höi thåm thân hæu r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

6) Ng°i xu¯ng mµt bên, các TÖ-kheo ¤y nói v¾i Tôn giä Sàriputta:

-- Chúng tôi mu¯n, thßa Hi«n giä Sàriputta, ði ðªn qu¯c ðµ phß½ng Tây. Chúng tôi mu¯n trú · qu¯c ðµ phß½ng Tây. B§c ÐÕo Sß ðã cho phép chúng tôi.

7) -- Này các Hi«n giä, có nhæng ng߶i ð£t câu höi v¾i v¸ TÖ-kheo th߶ng ði các qu¯c ðµ khác nhau: Các Sát-ðª-lÜ hi«n trí, các Bà-la-môn hi«n trí, các Gia chü hi«n trí, các Sa-môn hi«n trí. Này chß Hi«n giä, các b§c hi«n trí v¾i óc ßa quán sát (s¨ höi): "B§c ÐÕo Sß cüa Tôn giä nói gì, tuyên b¯ gì? Pháp có ðßþc chß Tôn giä khéo nghe, khéo n¡m giæ, khéo tác ý, khéo th÷ trì, khéo thâm nh§p v¾i trí tu® không?" Ь khi trä l¶i, các Tôn giä có th¬ l§p lÕi các ý kiªn cüa Thª Tôn, không có xuyên tÕc Thª Tôn v¾i ði«u không th§t, có th¬ trä l¶i tùy pháp, ðúng v¾i Chánh pháp, và không ð¬ mµt v¸ ð°ng pháp nào, nói l¶i ðúng pháp, có th¬ có lý do ð¬ qu· trách.

8) -- Chúng tôi có th¬ ði ðªn th§t xa, thßa Tôn giä, ð¬ nghe t§n m£t Tôn giä Sàriputta nói v« ý nghîa cüa l¶i nói này! Lành thay, nªu ðßþc Tôn giä Sàriputta giäi thích ý nghîa cüa l¶i nói này!

9) -- V§y này các Hi«n giä, hãy l¡ng nghe và khéo tác ý, tôi s¨ nói.

-- Thßa vâng, Tôn giä.

Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Tôn giä Sàriputta. Tôn giä Sàriputta nói nhß sau:

10) -- Này các Hi«n giä, có nhæng ng߶i ð£t câu höi v¾i v¸ TÖ-kheo th߶ng ði các qu¯c ðµ khác nhau: Các Sát-ðª-lÜ hi«n trí... các Sa-môn hi«n trí. Này các Hi«n giä, các b§c hi«n trí v¾i óc ßa quán sát (có th¬ höi): "B§c ÐÕo Sß cüa Tôn giä nói gì, tuyên b¯ gì?" Ðßþc höi v§y, này các Hi«n giä, các Hi«n giä phäi trä l¶i: "Này các Hi«n giä, b§c ÐÕo Sß cüa chúng tôi nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham".

11) Ðßþc trä l¶i nhß v§y, này các Hi«n giä, có th¬ có ng߶i höi thêm câu höi nhß sau: Có nhæng v¸ Sát-ðé-lÜ hi«n trí... có nhæng Sa-môn hi«n trí. Này chß Hi«n giä, các b§c hi«n trí v¾i óc ßa quán sát (có th¬ höi): "Яi v¾i cái gì, b§c ÐÕo Sß cüa các Tôn giä nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham?" Ðßþc höi nhß v§y, này các Hi«n giä, các Hi«n giä phäi trä l¶i nhß sau: "Яi v¾i s¡c, này các Hi«n giä, b§c ÐÕo Sß chúng tôi nói v« sñ ði«u phøc døc và tham... ð¯i v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành... ð¯i v¾i thÑc, b§c ÐÕo Sß chúng tôi nói v« sñ ði«u phøc døc và tham".

12) Ðßþc trä l¶i nhß v§y, này các Hi«n giä, có th¬ có ng߶i höi thêm nhß sau: Các Sát-ðª-lÜ hi«n trí... các Sa-môn hi«n trí. Các v¸ hi«n trí có óc quán sát, này các Hi«n giä, (có th¬ höi): "Nhßng th¤y sñ nguy hi¬m gì, b§c ÐÕo Sß các Tôn giä nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i s¡c... ð¯i v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành, b§c ÐÕo Sß các Tôn giä nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i thÑc?" Ðßþc höi nhß v§y, này các Hi«n giä, các Ông c¥n phäi trä l¶i nhß sau: "Này các Hi«n giä, ð¯i v¾i s¡c, ai chßa vi­n ly tham, chßa vi­n ly døc, chßa vi­n ly ái, chßa vi­n ly khát, chßa vi­n ly nhi®t tình, chßa vi­n ly khát ái, khi s¡c ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, s¨ kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não. Яi v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành... ð¯i v¾i thÑc, ai chßa vi­n ly tham, chßa vi­n ly døc, chßa vi­n ly ái, chßa vi­n ly khát, chßa vi­n ly nhi®t tình, chßa vi­n ly khát ái, khi thÑc ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, s¨ kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não. Này chß Hi«n giä, do th¤y sñ nguy hi¬m này ð¯i v¾i s¡c mà b§c ÐÕo Sß cüa chúng tôi nói lên sñ ði«u phøc døc và tham".

13) Ðßþc trä l¶i nhß v§y, này các Hi«n giä, có th¬ có ng߶i höi thêm nhß sau: Các Sát-ðª-lÜ hi«n trí... các Sa-môn hi«n trí. Các v¸ hi«n trí có óc quán sát, này các Hi«n giä, (có th¬ höi): "Nhßng th¤y sñ lþi ích gì, b§c ÐÕo Sß các Tôn giä nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i s¡c... ð¯i v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành; b§c ÐÕo Sß các Tôn giä nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i thÑc?" Ðßþc höi v§y, này các Hi«n giä, các Hi«n giä phäi trä l¶i nhß sau: "Яi v¾i s¡c, này các Hi«n giä, ai ðã vi­n ly tham, ðã vi­n ly døc, ðã vi­n ly ái, ðã vi­n ly khát, ðã vi­n ly nhi®t tình, ðã vi­n ly khát ái, khi s¡c ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, s¨ không kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não. Яi v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành... ð¯i v¾i thÑc, này các Hi«n giä, ai ðã vi­n ly tham, ðã vi­n ly døc, ðã vi­n ly ái, ðã vi­n ly khát, ðã vi­n ly nhi®t tình, ðã vi­n ly khát ái, khi thÑc ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, s¨ không kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não. Do th¤y sñ lþi ích này, này các Hi«n giä, b§c ÐÕo Sß cüa chúng tôi nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i s¡c... ð¯i v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành; b§c ÐÕo Sß cüa chúng tôi nói ðªn sñ ði«u phøc døc và tham ð¯i v¾i thÑc".

14) Và này các Hi«n giä, ðÕt ðßþc và an trú trong các b¤t thi®n pháp và ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, s¯ng ðßþc an lÕc, không b¸ chß¾ng ngÕi, không b¸ ßu não, không b¸ nhi®t não, sau khi thân hoÕi mÕng chung, s¨ ðßþc sanh thi®n thú, ðây không phäi là sñ ðoÕn t§n các b¤t thi®n pháp ðßþc Thª Tôn tán thán.

15) Nhßng này các Hi«n giä, vì r¢ng ðÕt ðßþc và an trú trong các b¤t thi®n pháp, và ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, s¯ng b¸ ðau kh±, b¸ chß¾ng ngÕi, b¸ ßu não, b¸ nhi®t não và sau khi thân hoÕi mÕng chung, s¨ phäi sanh ác thú. Do v§y, ðây là sñ ðoÕn t§n các b¤t thi®n pháp ðßþc Thª Tôn tán thán.

16) Và này các Hi«n giä, ðÕt ðßþc và an trú trong các thi®n pháp, và ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, s¯ng ðau kh±, b¸ chß¾ng ngÕi, b¸ ßu não, b¸ nhi®t não, và sau khi thân hoÕi mÕng chung, s¨ phäi sanh ác thú. Ðây không phäi là sñ thành tñu các thi®n pháp ðßþc Thª Tôn tán thán.

17) Nhßng này các Hi«n giä, vì r¢ng ðÕt ðßþc và an trú trong các thi®n pháp, và ngay trong ð¶i s¯ng hi®n tÕi, s¯ng ðßþc an lÕc, không b¸ chß¾ng ngÕi, không b¸ ßu não, không b¸ nhi®t não, và sau khi thân hoÕi mÕng chung, s¨ ðßþc sanh thi®n thú. Do v§y, ðây là sñ thành tñu các thi®n pháp, ðßþc Thª Tôn tán thán.

18) Tôn giä Sàriputta thuyªt nhß v§y. Các TÖ-kheo ¤y hoan hÖ, tín th÷ l¶i Tôn giä Sàriputta nói.

III. HÀLIDDIKÀNI (TÕp, 20.15, Kha-lê, ÐÕi 2,144a) (S.iii,9)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Tôn giä Mahà Kaccàna (Ma-ha Ca-chiên-diên) s¯ng giæa các dân chúng Avanti, tÕi Kulaghara bên b¶ mµt vñc núi.

2) R°i gia chü Hàliddikàni ði ðªn Tôn giä Mahà Kaccàna; sau khi ði ðªn, ðänh l­ Tôn giä Mahà Kaccàna r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, gia chü Hàliddikàni nói v¾i Tôn giä Mahà Kaccàna:

-- Thßa Tôn giä, Thª Tôn ðã nói trong ph¦m thÑ tám, trong t§p: "Các câu höi cüa Màgandiya nhß sau:

B§c Thánh bö gia ðình,

Du hành không trú xÑ,

Яi v¾i dân trong làng,

Không tác thành h® løy.

Tuy®t không các døc v÷ng,

Không ß¾c v÷ng hão huy«n,

Ch¤m dÑt m÷i tranh lu§n,

B¤t cÑ v¾i mµt ai".

V¾i l¶i nói v¡n t¡t này cüa Thª Tôn, thßa Tôn giä, ý nghîa c¥n phäi hi¬u mµt cách rµng rãi nhß thª nào?

4) -- S¡c gi¾i, này Gia chü, là nhà cüa thÑc. ThÑc b¸ lòng tham s¡c gi¾i trói buµc, này Gia chü, ðßþc g÷i là du hành có gia ðình. Th÷ gi¾i, này Gia chü, là nhà cüa thÑc. ThÑc b¸ lòng tham th÷ gi¾i trói buµc, này Gia chü, ðßþc g÷i là du hành có gia ðình. Tß·ng gi¾i, này Gia chü, là nhà cüa thÑc. ThÑc b¸ lòng tham tß·ng gi¾i trói buµc, này Gia chü, ðßþc g÷i là du hành có gia ðình. Hành gi¾i, này Gia chü, là nhà cüa thÑc. ThÑc b¸ lòng tham hành gi¾i trói buµc, này Gia chü, ðßþc g÷i là du hành có gia ðình. ThÑc gi¾i, này Gia chü, là nhà cüa thÑc. ThÑc b¸ lòng tham thÑc gi¾i trói buµc, này Gia chü, ðßþc g÷i là du hành có gia ðình. Nhß v§y, này Gia chü, là du hành có gia ðình.

8) Và này Gia chü, thª nào là du hành không gia ðình.

9) Яi v¾i s¡c gi¾i, này Gia chü, cái g÷i là døc, là tham, là hÖ, là khát ái, nhæng gì thuµc ch¤p thü, tâm trú trß¾c, thiên ch¤p tùy miên; Nhß Lai ðoÕn t§n chúng, c¡t ðÑt t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai. Do v§y, Nhß Lai ðßþc g÷i là du hành không gia ðình.

10) Яi v¾i th÷ gi¾i, này Gia chü...

11) Яi v¾i tß·ng gi¾i, này Gia chü...

12) Яi v¾i hành gi¾i, này Gia chü...

13) Яi v¾i thÑc gi¾i, này Gia chü, cái g÷i là døc, là tham, là hÖ, là khát ái, nhæng gì thuµc ch¤p thü, tâm trú trß¾c, thiên ch¤p tùy miên; Nhß Lai ðoÕn t§n chúng, c¡t ðÑt t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai. Do v§y, Nhß Lai ðßþc g÷i là du hành không gia ðình.

14) Nhß v§y, này Gia chü, là du hành không gia ðình.

15) Nhß thª nào, này Gia chü, là du hành có trú xÑ? B¸ trói buµc b·i an trú ch¤p trß¾c (niketa-visàra) vào s¡c tß¾ng, này Gia chü, g÷i là du hành có trú xÑ... vào thanh tß¾ng... vào hß½ng tß¾ng... vào v¸ tß¾ng... vào xúc tß¾ng. B¸ trói buµc b·i an trú ch¤p trß¾c vào pháp tß¾ng, này Gia chü, g÷i là du hành có trú xÑ. Nhß v§y, này Gia chü, là du hành có trú xÑ.

16) Nhß thª nào là du hành không trú xÑ? Sñ trói buµc b·i an trú ch¤p trß¾c vào s¡c tß¾ng, này Gia chü, ð¯i v¾i Nhß Lai ðã ðßþc ðoÕn t§n, c¡t ðÑt t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai. Do v§y, Nhß Lai ðßþc g÷i là du hành không trú xÑ. Sñ trói buµc b·i an trú ch¤p trß¾c vào thanh tß¾ng... vào hß½ng tß¾ng... vào v¸ tß¾ng... vào xúc tß¾ng... vào pháp tß¾ng, này Gia chü, ð¯i v¾i Nhß Lai ðã ðßþc ðoÕn t§n, c¡t ðÑt t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai. Do v§y, Nhß Lai ðßþc g÷i là du hành không trú xÑ.

17) Nhß v§y, này Gia chü, là du hành không trú xÑ.

18) Nhß thª nào, này Gia chü, là tác thành h® løy trong làng? — ðây, này Gia chü, có ng߶i s¯ng thân m§t v¾i gia chü, cùng vui, cùng bu°n. Giæa nhæng ng߶i sung sß¾ng, v¸ ¤y sung sß¾ng. Giæa nhæng ng߶i bu°n kh±, v¸ ¤y bu°n kh±. Khi có công vi®c phäi làm kh·i lên, tñ liên h® mình vào các công vi®c ¤y. Nhß v§y, này Gia chü, là tác thành h® løy trong làng.

19) Và nhß thª nào, này Gia chü, là không tác thành h® løy trong làng? — ðây, này Gia chü, v¸ TÖ-kheo không s¯ng quá thân m§t v¾i gia chü, không cùng vui, không cùng bu°n, không vui sß¾ng giæa nhæng ng߶i sung sß¾ng, không bu°n kh± giæa nhæng ng߶i bu°n kh±. Khi có công vi®c phäi làm kh·i lên, không tñ mình liên h® vào các công vi®c ¤y. Nhß v§y, này Gia chü, là không tác thành h® løy trong làng.

20) Nhß thª nào, này Gia chü, là không tuy®t không các døc v÷ng? — ðây, này Gia chü, có ng߶i không ly tham ð¯i v¾i các døc v÷ng, không ly døc, không ly ái, không ly khát, không ly nhi®t não, không ly khát ái. Nhß v§y, này Gia chü, là không tuy®t không ð¯i v¾i các døc.

21) Nhß thª nào, này Gia chü, là tuy®t không các døc v÷ng? — ðây, này Gia chü, có ng߶i ly tham ð¯i v¾i các døc, ly døc, ly ái, ly khát, ly nhi®t não, ly khát ái. Nhß v§y, này Gia chü, là tuy®t không các døc.

22) Nhß thª nào, này Gia chü, là hy v÷ng hão huy«n? — ðây, này Gia chü, có ng߶i suy nghî nhß sau: "Mong r¢ng có s¡c nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có th÷ nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có tß·ng nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có các hành nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có thÑc nhß v§y trong tß½ng lai!" Nhß v§y, này Gia chü, là hß v÷ng hão huy«n.

23) Nhß thª nào, này Gia chü, là không hy v÷ng hão huy«n? — ðây, này Gia chü, có ng߶i không có suy nghî nhß sau: " Mong r¢ng có s¡c nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có th÷ nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có tß·ng nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có các hành nhß v§y trong tß½ng lai! Mong r¢ng có thÑc nhß v§y trong tß½ng lai!" nhß v§y, này Gia chü, là không hy v÷ng hão huy«n.

24) Nhß thª nào, này Gia chü, là tranh lu§n v¾i ng߶i? — ðây, này Gia chü, có ng߶i nói nhß sau: "Ông không biªt Pháp và Lu§t này. Ta biªt Pháp và Lu§t này. Sao Ông có th¬ biªt Pháp và Lu§t này? Ông ðã phÕm vào tà kiªn. Ta m¾i th§t ðúng chánh kiªn. Nhæng ði«u ðáng nói trß¾c, Ông lÕi nói sau. Nhæng ði«u ðáng nói sau, Ông lÕi nói trß¾c. L¶i nói cüa ta m¾i tß½ng ßng. L¶i nói cüa Ông không tß½ng ßng. Chü kiªn cüa Ông ðã b¸ bài bác. Câu nói cüa Ông ðã b¸ thách ð¯. Hãy ðªn mà giäi vây l¶i nói ¤y. Ông ðã b¸ thuyªt bÕi. Nªu có th¬ ðßþc, hãy g¡ng thoát ra khöi l¯i bí". Nhß v§y, này Gia chü, là tranh lu§n v¾i ng߶i.

25) Nhß thª nào, này Gia chü, là không tranh lu§n v¾i ng߶i? — ðây, này Gia chü, v¸ TÖ-kheo không nói l¶i nói nhß sau: "Ông không biªt Pháp và Lu§t này.... .. Hãy thoát ra khöi l¯i bí". Nhß v§y, này Gia chü, là không tranh lu§n v¾i ng߶i.

26) Nhß v§y, này Gia chü, Thª Tôn ðã nói trong ph¦m thÑ tám, trong t§p: "Các câu höi cüa Màgandiya nhß sau:

B§c Thánh bö gia ðình,

Du hành không trú xÑ,

Яi v¾i dân trong làng,

Không tác thành h® løy.

Tuy®t không các døc v÷ng.

Không ß¾c v÷ng hão huy«n,

Ch¤m dÑt m÷i tranh lu§n,

B¤t cÑ v¾i mµt ai".

V¾i l¶i nói v¡n t¡t này cüa Thª Tôn, này Gia chü, ý nghîa c¥n phäi hi¬u mµt cách rµng rãi nhß v§y.

IV. HÀLIDDIKÀNI (TÕp 20.16 Kha-lê, ÐÕi 2,144c) (S.iii,12)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Tôn giä Mahà Kaccàna s¯ng giæa dân chúng Avanti, tÕi Kulaghara, bên b¶ mµt vñc núi.

2) R°i gia chü Hàliddikàni ði ðªn Tôn giä Mahà Kaccàna... r°i ng°i xu¯ng mµt bên.

3) Ng°i xu¯ng mµt bên, gia chü Hàliddikàni nói v¾i Tôn giä Mahà Kaccàna:

4) -- Thª Tôn ðã nói trong t§p Các Câu höi Cüa Sakka nhß v¥y: "Nhæng Sa-môn, Bà-la-môn nào ðßþc giäi thoát v¾i sñ ðoÕn t§n khát ái, nhæng v¸ ¤y ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc toàn thi®n, ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc an ±n khöi các kh± ách, ðã hoàn toàn hành PhÕm hÕnh, ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc møc ðích, là b§c t¯i thßþng giæa loài Tr¶i, loài Ng߶i". V¾i l¶i nói v¡n t¡t này cüa Thª Tôn, thßa Tôn giä, ý nghîa c¥n phäi hi¬u mµt cách rµng rãi nhß thª nào?

5) -- Яi v¾i s¡c gi¾i, này Gia chü, cái g÷i là døc, là tham, là hÖ, là khát ái, nhæng gì thuµc ch¤p thü, tâm trú trß¾c, thiên ch¤p, tùy miên; sñ ðoÕn t§n chúng, ly tham, ðoÕn di®t, t× bö, t× khß¾c chúng mµt cách hoàn toàn; nhß v§y g÷i là tâm khéo giäi thoát.

6) Яi v¾i th÷ gi¾i, này Gia chü...

7) Яi v¾i tß·ng gi¾i, này Gia chü...

8) Яi v¾i hành gi¾i, này Gia chü...

9) Яi v¾i thÑc gi¾i, này Gia chü, cái g÷i là døc, là tham, là hÖ, là khát ái, nhæng gì thuµc ch¤p thü, tâm trú trß¾c, thiên ch¤p, tùy miên; sñ ðoÕn t§n chúng, ly tham, ðoÕn di®t, t× bö, t× khß¾c chúng mµt cách hoàn toàn; nhß v§y g÷i là tâm khéo giäi thoát.

10) Nhß v§y, này Gia chü, là ý nghîa ðã ðßþc Thª Tôn nói ðªn trong t§p Các Câu höi Cüa Sakka: "Nhæng Sa-môn, Bà-la-môn nào ðßþc giäi thoát v¾i sñ ðoÕn t§n khát ái, nhæng v¸ ¤y ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc toàn thi®n, ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc an ±n khöi các kh± ách, ðã hoàn toàn hành PhÕm hÕnh, ðã hoàn toàn ðÕt ðßþc møc ðích, là b§c t¯i thßþng giæa loài Tr¶i và loài Ng߶i".

V. Thi«n иnh (TÕp 3.7-8 Th÷, ÐÕi 2,17a) (TÕp 3.1. Sanh Di®t, ÐÕi 2,15b) (TÕp 3.2 B¤t Th×a, ÐÕi 2,15b) (S.iii,13)

1) Mµt th¶i Thª Tôn trú tÕi Sàvatthi...

2) TÕi ð¤y, Thª Tôn g÷i các TÖ-kheo: "Này các TÖ-kheo". -- "Thßa vâng, bÕch Thª Tôn". Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn. Thª Tôn nói nhß sau:

-- Này các TÖ-kheo, hãy tu t§p Thi«n ð¸nh. V¸ TÖ-kheo có Thi«n ð¸nh, này các TÖ-kheo, hi¬u biªt mµt cách nhß th§t.

3) Hi¬u biªt gì mµt cách nhß th§t? S¡c t§p kh·i và ðoÕn di®t; th÷ t§p kh·i và ðoÕn di®t; tß·ng t§p kh·i và ðoÕn di®t; các hành t§p kh·i và ðoÕn di®t; thÑc t§p kh·i và ðoÕn di®t.

4) Này các TÖ-kheo, thª nào là s¡c t§p kh·i? Thª nào là th÷ t§p kh·i? Thª nào là tß·ng t§p kh·i? Thª nào là các hành t§p kh·i? Thª nào là thÑc t§p kh·i?

5) — ðây, này các TÖ-kheo, TÖ-kheo hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c r°i an trú. Hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c và an trú gì?

6) Hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c r°i an trú s¡c. Do v¸ ¤y hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c r°i an trú s¡c, hÖ ð¯i v¾i s¡c kh·i lên. Do hÖ ð¯i v¾i s¡c, thü ð¯i v¾i s¡c kh·i lên. Do duyên thü ð¯i v¾i s¡c, hæu kh·i lên. Do duyên hæu, sanh kh·i lên. Do duyên sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu não kh·i lên. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

7-10) Hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c r°i an trú th÷... r°i an trú tß·ng... r°i an trú các hành... r°i an trú thÑc. Do v¸ ¤y hoan hÖ, hoan nghênh, ð¡m trß¾c r°i an trú thÑc, hÖ kh·i lên. Do hÖ ð¯i v¾i thÑc, thü ð¯i v¾i thÑc kh·i lên. Do duyên thü ð¯i v¾i thÑc, hæu kh·i lên. Do duyên hæu, sanh kh·i lên. Do duyên sanh, già chªt, s¥u, bi, kh±, ßu, não kh·i lên. Nhß v§y là sñ t§p kh·i cüa toàn bµ kh± u¦n này.

11) Này các TÖ-kheo, ðây là s¡c t§p kh·i, ðây là th÷ t§p kh·i, ðây là tß·ng t§p kh·i, ðây là hành t§p kh·i, ðây là thÑc t§p kh·i.

12) Và này các TÖ-kheo, thª nào là s¡c ðoÕn di®t, thª nào là th÷ ðoÕn di®t, thª nào là tß·ng ðoÕn di®t, thª nào là các hành ðoÕn di®t, thª nào là thÑc ðoÕn di®t? — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ ¤y không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú.

13) Không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú gì? Không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú s¡c. Do v¸ ¤y không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú s¡c, hÖ ð¯i v¾i s¡c ðoÕn di®t. Do hÖ ð¯i v¾i s¡c ðoÕn di®t nên thü ðoÕn di®t. Do thü ðoÕn di®t nên hæu ðoÕn di®t... Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

14) Không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú th÷. Do v¸ ¤y không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú th÷, hÖ ð¯i v¾i th÷ ðoÕn di®t. Do hÖ ð¯i v¾i th÷ ðoÕn di®t nên thü ðoÕn di®t. Do thü ðoÕn di®t nên hæu ðoÕn di®t... Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

15-16) Không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú tß·ng... không ð¡m trß¾c và an trú các hành. Do v¸ ¤y không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú các hành, hÖ ð¯i v¾i các hành ðoÕn di®t. Do hÖ ð¯i v¾i các hành ðoÕn di®t nên thü ðoÕn di®t. Do thü ðoÕn di®t nên hæu ðoÕn di®t... Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

17) Không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú thÑc. Do v¸ ¤y không hoan hÖ, không hoan nghênh, không ð¡m trß¾c và an trú thÑc, hÖ ð¯i v¾i thÑc ðoÕn di®t. Do hÖ ð¯i v¾i thÑc ðoÕn di®t nên thü ðoÕn di®t. Do thü ðoÕn di®t nên hæu ðoÕn di®t... Nhß v§y là sñ ðoÕn di®t cüa toàn bµ kh± u¦n này.

18) Này các TÖ-kheo, ðây là s¡c ðoÕn di®t, ðây là th÷ ðoÕn di®t, ðây là tß·ng ðoÕn di®t, ðây là các hành ðoÕn di®t, ðây là thÑc ðoÕn di®t.

VI. Tînh M£c (TÕp, 3.7-8, Th÷, ÐÕi 2,17a) (S.iii,15)

1) Nhân duyên tÕi Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, hãy trú tâm, dán tâm vào tïnh m£c. Này các TÖ-kheo, v¸ TÖ-kheo có tïnh m£c hi¬u biªt mµt cách nhß th§t.

3) Hi¬u biªt gì mµt cách nhß th§t? S¡c t§p kh·i và ðoÕn di®t; th÷ t§p kh·i và ðoÕn di®t; tß·ng t§p kh·i và ðoÕn di®t; các hành t§p kh·i và ðoÕn di®t; thÑc t§p kh·i và ðoÕn di®t ( Nhß kinh trß¾c, t× s¯ 4 ðªn s¯ 18 ).

VII. Ch¤p Thü Và ¿u Não (TÕp 2.11 Thü Trß¾c, ÐÕi 2,10c) (S.iii,15)

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ giäng cho các Ông v« sñ ch¤p thü và ßu não, sñ không ch¤p thü và không ßu não. Hãy l¡ng nghe và khéo tác ý, Ta s¨ giäng.

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các v¸ TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

3) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Này các TÖ-kheo, thª nào là ch¤p thü và ßu não?

4) — ðây, này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu không th¤y rõ các b§c Thánh, không thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, không tu t§p pháp các b§c Thánh, không th¤y rõ các b§c Chân nhân, không thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, không tu t§p pháp các b§c Chân nhân, ng߶i ¤y quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c. Яi v¾i v¸ ¤y, s¡c ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi s¡c ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa s¡c. Các pháp ßu não sanh kh·i do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa s¡c sau khi xâm nh§p tâm và an trú. Do tâm b¸ xâm chiªm nên khüng b¯, chß¾ng ngÕi, khát v÷ng ðßþc sanh kh·i và ßu não.

5) V¸ ¤y quán th÷ nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có th÷, hay th÷ trong tñ ngã, hay tñ ngã trong th÷. Яi v¾i v¸ ¤y, th÷ ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi th÷ ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa th÷. Các pháp ßu não sanh kh·i do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa th÷ sau khi xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm b¸ xâm nh§p nên khüng b¯, (uttàsavà) chß¾ng ngÕi, khát v÷ng ðßþc sanh kh·i và ßu não.

6-7) V¸ ¤y quán tß·ng nhß là tñ ngã... v¸ ¤y quán các hành nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có các hành, hay các hành trong tñ ngã, hay tñ ngã trong các hành. Яi v¾i v¸ ¤y, các hành ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi các hành ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa các hành. Các pháp ßu não do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa các hành sanh kh·i sau khi xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm b¸ xâm chiªm nên khüng b¯, chß¾ng ngÕi, khát v÷ng ðßþc sanh kh·i và ßu não.

8) V¸ ¤y quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc trong tñ ngã, hay tñ ngã trong thÑc. Яi v¾i v¸ ¤y, thÑc ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi thÑc ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa thÑc. Các pháp ßu não do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa thÑc sanh kh·i sau khi xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm b¸ xâm chiªm nên khüng b¯, chß¾ng ngÕi, khát v÷ng ðßþc sanh kh·i và ßu não.

9) Nhß v§y, này các TÖ-kheo, là ch¤p thü và ßu não.

10) Và này các TÖ-kheo, nhß thª nào là không ch¤p thü và không ßu não?

11) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ th¤y rõ các b§c Thánh, thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, khéo tu t§p pháp các b§c Thánh, th¤y rõ các b§c Chân nhân, thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, khéo tu t§p pháp các b§c Chân nhân, không quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c. Яi v¾i v¸ ¤y, s¡c ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi s¡c ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc không tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa s¡c. Các pháp ßu não do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa s¡c không sanh kh·i, không xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm không b¸ xâm chiªm nên không có khüng b¯, không có chß¾ng ngÕi, không có khát v÷ng kh·i lên và ßu não.

12) Không quán th÷ nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có th÷, hay th÷ · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong th÷. Яi v¾i v¸ ¤y, th÷ ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi th÷ ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc không tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa th÷. Các pháp ßu não do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa th÷ không sanh kh·i, không xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm không b¸ xâm chiªm nên không có khüng b¯, không có chß¾ng ngÕi, không có khát v÷ng kh·i lên và ßu não.

13) Không quán tß·ng nhß là tñ ngã...

14) Không quán các hành nhß là tñ ngã...

15) Không quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong thÑc. Яi v¾i v¸ ¤y, thÑc ¤y biªn hoÕi và ð±i khác. Яi v¾i v¸ ¤y, khi thÑc ¤y biªn hoÕi và ð±i khác, thÑc không tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa thÑc. Các pháp ßu não do thÑc tùy chuy¬n theo sñ biªn hoÕi cüa thÑc không sanh kh·i, không xâm chiªm tâm và an trú. Do tâm không b¸ xâm chiªm nên không có khüng b¯, không có chß¾ng ngÕi, không có khát v÷ng kh·i lên và ßu não.

16) Nhß v§y, này các TÖ-kheo, là sñ không ch¤p thü, không ßu não.

VIII. Ch¤p Thü Và ¿u Não (TÕp 2.12, H® Trß¾c, ÐÕi 2,11a) (S.iii,18)

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ giäng cho các Ông v« sñ ch¤p thü và ßu não, sñ không ch¤p thü và không ßu não...

Thª Tôn nói nhß sau:

3) -- Này các TÖ-kheo, thª nào là ch¤p thü và ßu não?

4) — ðây, này các TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu quán s¡c: "Ðây là cüa tôi, ðây là tôi, ðây là tñ ngã cüa tôi". S¡c ¤y cüa v¸ này biªn hoÕi, ð±i khác. V¸ này khi s¡c ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não.

5). .. quán th÷...

6). .. quán tß·ng....

7). .. quán các hành...

8). .. quán thÑc: "Ðây là cüa tôi, ðây là tôi, ðây là tñ ngã cüa tôi". ThÑc ¤y cüa v¸ này biªn hoÕi, ð±i khác. V¸ này khi thÑc ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não.

9) Nhß v§y, này các TÖ-kheo, là ch¤p thü và ßu não.

10) Này các TÖ-kheo, nhß thª nào là không ch¤p thü và không ßu não?

11) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ quán s¡c: "Ðây không phäi cüa tôi, ðây không phäi là tôi, ðây không phäi là tñ ngã cüa tôi". S¡c ¤y cüa v¸ này biªn hoÕi, ð±i khác. V¸ này, khi s¡c biªn hoÕi, ð±i khác, không kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não.

12). .. quán th÷: "Ðây không phäi cüa tôi..".

13). .. quán tß·ng: "Ðây không phäi cüa tôi..".

14). .. quán các hành: "Ðây không phäi cüa tôi.."..

15). .. quán thÑc: "Ðây không phäi cüa tôi, ðây không phäi là tôi, ðây không phäi tñ ngã cüa tôi". ThÑc ¤y cüa v¸ này biªn hoÕi, ð±i khác. V¸ này, khi thÑc ¤y biªn hoÕi, ð±i khác, không kh·i lên s¥u, bi, kh±, ßu, não.

16) Nhß v§y, này các TÖ-kheo, là không ch¤p thü, không ßu não.

IX. Ba Th¶i Là Vô Th߶ng (TÕp 1.8 Quá KhÑ, ÐÕi 2,1c. TÕp 3.29-30 Lßþc Thuyªt, ÐÕi 2,20a) (S.iii,19)

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) -- Này các TÖ-kheo, s¡c là vô th߶ng, trong quá khÑ, trong v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, b§c Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i s¡c quá khÑ không tiªc nu¯i (anapekkha), ð¯i v¾i s¡c v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i s¡c hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.

3) Này các TÖ-kheo, th÷ là vô th߶ng...

4) Này các TÖ-kheo, tß·ng là vô th߶ng...

5) Này các TÖ-kheo, các hành là vô th߶ng, trong quá khÑ, trong v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, b§c Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i các hành quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i các hành v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i các hành hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.

6) Này các TÖ-kheo, thÑc là vô th߶ng trong quá khÑ, trong v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, b§c Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i thÑc quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i thÑc v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i thÑc hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.

X. Ba Th¶i Là Kh±

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) -- S¡c, này các TÖ-kheo, là kh±, quá khÑ, v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ, ð¯i v¾i s¡c quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i s¡c v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i s¡c hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham ðoÕn di®t.

3) Th÷, này các TÖ-kheo, là kh±...

4) Tß·ng, này các TÖ-kheo, là kh±...

5) Các hành, này các TÖ-kheo, là kh±...

6) ThÑc, này các TÖ-kheo, là kh±, quá khÑ, v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, v¸ Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i thÑc quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i thÑc v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i thÑc hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.

XI. Ba Th¶i Là Vô Ngã (S.iii,20)

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) -- S¡c, này các TÖ-kheo, là vô ngã, quá khÑ, v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. V¸ Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i s¡c quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i s¡c v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i s¡c hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.

3) Th÷, này các TÖ-kheo, là vô ngã...

4) Tß·ng, này các TÖ-kheo, là vô ngã...

5) Các hành, này các TÖ-kheo, là vô ngã...

6) ThÑc, này các TÖ-kheo, là vô ngã, quá khÑ, v¸ lai, còn nói gì ðªn hi®n tÕi. V¸ Ða vån Thánh ð® tØ ð¯i v¾i thÑc quá khÑ không tiªc nu¯i, ð¯i v¾i thÑc v¸ lai không hoan hÖ, ð¯i v¾i thÑc hi®n tÕi hß¾ng ðªn yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t.
.