I. Gánh N£ng (TÕp, 2.3, Tr÷ng зm. ÐÕi 2,19a) (Tång 25.4, ÐÕi 2,631c) (S.iii,25)

1-2) — Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ giäng cho các Ông v« gánh n£ng, mang gánh n£ng lên, ð£t gánh n£ng xu¯ng. Hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ giäng.

4) Này các TÖ-kheo, thª nào là gánh n£ng? Nåm thü u¦n là câu trä l¶i. Thª nào là nåm? S¡c thü u¦n, th÷ thü u¦n, tß·ng thü u¦n, hành thü u¦n, thÑc thü u¦n. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là gánh n£ng.

5) Và này các TÖ-kheo, thª nào là kë mang gánh n£ng? Ng߶i là câu trä l¶i. V¸ Tôn giä này có tên nhß thª này, dòng h÷ nhß thª này. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là kë mang gánh n£ng!

6) Và này các TÖ-kheo, thª nào là mang gánh n£ng lên? Chính là tham ái này ðßa ðªn tái sanh, câu hæu v¾i hÖ và tham, ði tìm hÖ lÕc ch² này, ch² kia. TÑc là døc ái, hæu ái, phi hæu ái. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là mang gánh n£ng lên.

7) Này các TÖ-kheo, thª nào là ð£t gánh n£ng xu¯ng? Ðây là sñ ly tham, ðoÕn di®t ái ¤y mµt cách hoàn toàn, sñ t× bö, sñ xä ly, sñ giäi thoát, sñ không ch¤p thü. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là ð£t gánh n£ng xu¯ng.

8) Thª Tôn thuyªt nhß v§y, Thi®n Th® nói nhß v§y xong, b§c ÐÕo Sß lÕi nói thêm:

Nåm u¦n là gánh n£ng,

Kë gánh n£ng là ng߶i;

Mang l¤y gánh n£ng lên,

Chính là kh± · ð¶i.

Còn ð£t gánh n£ng xu¯ng,

TÑc là lÕc (không kh±),

Уt gánh n£ng xu¯ng xong,

Không mang thêm gánh khác.

Nªu nh± khát ái lên,

T§n cùng ðªn g¯c r­,

Không còn ðói và khát,

Ðßþc giäi thoát t¸nh lÕc!

II. Li­u Tri (Parinna) (TÕp 3.22 Trì Pháp. ÐÕi 2,19a)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Và này các TÖ-kheo, Ta s¨ thuyªt nhæng pháp c¥n phäi li­u tri, phäi ðßþc li­u tri. Hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ nói...

4) Và này các TÖ-kheo, thª nào là các pháp c¥n phäi li­u tri? S¡c, này các TÖ-kheo, là pháp c¥n phäi li­u tri, th÷ là pháp c¥n phäi li­u tri, tß·ng là pháp c¥n phäi li­u tri, các hành là pháp c¥n phäi li­u tri, thÑc là pháp c¥n phäi li­u tri. Nhæng pháp này, này các TÖ-kheo, là nhæng pháp c¥n phäi li­u tri.

5) Và này các TÖ-kheo, thª nào là li­u tri? Này các TÖ-kheo, sñ ðoÕn t§n tham, sñ ðoÕn t§n sân, sñ ðoÕn t§n si, này các TÖ-kheo, ðßþc g÷i là li­u tri.

III. Th¡ng Tri (TÕp 1.3, Vô Tri. ÐÕi 2,1a) (S.iii,27)

1-2) Nhân duyên tÕi Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, do không th¡ng tri s¡c, không li­u tri, không ly tham, không t× bö, nên không có th¬ ðoÕn t§n kh±.

4) Này các TÖ-kheo, do không th¡ng tri th÷...

5-6) Này các TÖ-kheo, do không th¡ng tri tß·ng... không th¡ng tri các hành...

7) Này các TÖ-kheo, do không th¡ng tri thÑc, không li­u tri, không ly tham, không t× bö, nên không có th¬ ðoÕn t§n kh±.

8) Này các TÖ-kheo, do th¡ng tri s¡c, li­u tri, ly tham, t× bö, nên có th¬ ðoÕn t§n kh±.

9-11) Này các TÖ-kheo, do th¡ng tri th÷... th¡ng tri tß·ng... th¡ng tri các hành...

12) Này các TÖ-kheo, do th¡ng tri thÑc, li­u tri, ly tham, t× bö, nên có th¬ ðoÕn t§n kh±.

IV. Døc Tham (TÕp 3.27 Tham, ÐÕi 2,19c) (S.iii,27)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Døc và tham (chandaràga) ð¯i v¾i s¡c, này các TÖ-kheo, hãy t× bö nó. Nhß v§y, s¡c ¤y s¨ ðßþc ðoÕn tr×, nh± t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai.

4) Døc và tham ð¯i v¾i th÷, này các TÖ-kheo, hãy t× bö nó. Nhß v§y, th÷ ¤y s¨ ðßþc ðoÕn tr×, nh± t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai.

5) Døc và tham ð¯i v¾i tß·ng...

6) Døc và tham ð¯i v¾i các hành...

7) Døc và tham ð¯i v¾i thÑc, này các TÖ-kheo, hãy t× bö nó. Nhß v§y, thÑc ¤y s¨ ðßþc ðoÕn tr×, nh± t§n g¯c r­, làm cho nhß thân cây ta-la, làm cho không th¬ tái sanh, không th¬ sanh kh·i trong tß½ng lai.

V. V¸ Ng÷t (TÕp 1.14, V¸, ÐÕi 2,2c) (S.iii,27)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, trß¾c khi Ta giác ngµ, chßa chÑng Chánh ÐÆng Giác, còn là B°-tát, Ta suy nghî nhß sau:

4) "Cái gì là v¸ ng÷t, cái gì là sñ nguy hi¬m, cái gì là sñ xu¤t ly cüa s¡c? Cái gì là v¸ ng÷t, cái gì là sñ nguy hi¬m, cái gì là sñ xu¤t ly cüa th÷? Cái gì là v¸ ng÷t, cái gì là sñ nguy hi¬m, cái gì là sñ xu¤t ly cüa tß·ng? Cái gì là v¸ ng÷t, cái gì là sñ nguy hi¬m, cái gì là sñ xu¤t ly cüa các hành? Cái gì là v¸ ng÷t, cái gì là sñ nguy hi¬m, cái gì là sñ xu¤t ly cüa thÑc?"

5) R°i này các TÖ-kheo, Ta suy nghî nhß sau:

6) "Do duyên s¡c, lÕc hÖ sanh; cái ¤y g÷i là v¸ ng÷t cüa s¡c. Sñ vô th߶ng, ðau kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi cüa s¡c; cái ¤y g÷i là sñ nguy hi¬m cüa s¡c. Sñ nhiªp phøc døc và tham ð¯i v¾i s¡c, sñ ðoÕn t§n døc và tham; cái ¤y là xu¤t ly cüa s¡c".

7) "Do duyên th÷, lÕc hÖ sanh.."..

8) "Do duyên tß·ng, lÕc hÖ sanh..".

9) "Do duyên các hành, lÕc hÖ sanh; cái ¤y g÷i là v¸ ng÷t cüa các hành. Sñ vô th߶ng, ðau kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi cüa các hành; cái ¤y g÷i là sñ nguy hi¬m cüa các hành. Sñ nhiªp phøc døc và tham ð¯i v¾i hành, sñ ðoÕn t§n døc và tham; cái ¤y là sñ xu¤t ly cüa các hành".

10) "Do duyên thÑc, lÕc hÖ sanh; cái ¤y g÷i là v¸ ng÷t cüa thÑc. Sñ vô th߶ng, ðau kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi cüa thÑc; cái ¤y g÷i là sñ nguy hi¬m cüa thÑc. Sñ nhiªp phøc døc và tham ð¯i v¾i thÑc, sñ ðoÕn t§n døc và tham; cái ¤y là sñ xu¤y ly cüa thÑc".

11) Này các TÖ-kheo, cho ðªn khi nào ð¯i v¾i nåm thü u¦n này, Ta chßa nhß th§t th¡ng tri v¸ ng÷t là v¸ ng÷t, nguy hi¬m là nguy hi¬m, xu¤t ly là xu¤t ly, th¶i này các TÖ-kheo, Ta không tuyên b¯ r¢ng Ta ðã giác ngµ vô thßþng Chánh ÐÆng Giác ð¯i v¾i thª gi¾i g°m có Thiên, Ma, PhÕm thiên, ð¯i v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chß Thiên và loài Ng߶i.

12) Nhßng này các TÖ-kheo, khi nào ð¯i v¾i nåm thü u¦n này, Ta nhß th§t th¡ng tri v¸ ng÷t là v¸ ng÷t, nguy hi¬m là nguy hi¬m, xu¤t ly là xu¤t ly, th¶i này các TÖ-kheo, Ta tuyên b¯ r¢ng Ta ðã giác ngµ vô thßþng Chánh ÐÆng Giác ð¯i v¾i thª gi¾i g°m có Thiên, Ma, PhÕm thiên, ð¯i v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chß Thiên và loài Ng߶i.

13) Và tri kiªn nhß sau kh·i lên n½i Ta:

"Tâm Ta giäi thoát, b¤t ðµng. Ðây là ð¶i s¯ng cu¯i cùng, nay không còn tái sanh næa".

VI. V¸ Ng÷t (S.iii,29)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u v¸ ng÷t cüa s¡c. V¸ ng÷t cüa s¡c là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. V¸ ng÷t cüa s¡c nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

4) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u sñ nguy hi¬m cüa s¡c. Sñ nguy hi¬m cüa s¡c là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. Sñ nguy hi¬m cüa s¡c nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

5) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u sñ xu¤t ly cüa s¡c. Sñ xu¤t ly cüa s¡c là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. Sñ xu¤t ly cüa s¡c nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

6-8) Này các TÖ-kheo, Ta ði tìm c¥u v¸ ng÷t cüa th÷...

9-11) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u v¸ ng÷t cüa tß·ng...

12-14) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u v¸ ng÷t cüa các hành...

15) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u v¸ ng÷t cüa thÑc. V¸ ng÷t cüa thÑc là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. V¸ ng÷t cüa thÑc nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

16) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u sñ nguy hi¬m cüa thÑc. Nguy hi¬m cüa thÑc là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. Nguy hi¬m cüa thÑc nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

17) Này các TÖ-kheo, Ta ðã ði tìm c¥u sñ xu¤t ly cüa thÑc. Xu¤t ly cüa thÑc là gì, Ta ðã chÑng ð¡c. Xu¤t ly cüa thÑc nhß thª nào, Ta ðã khéo th¤y v¾i trí tu®.

18-19) Này các TÖ-kheo, cho ðªn khi nào ð¯i v¾i nåm thü u¦n này, Ta chßa nhß th§t biªt v¸ ng÷t là v¸ ng÷t, nguy hi¬m là sñ nguy hi¬m, xu¤t ly là xu¤t ly, th¶i này các TÖ-kheo, Ta không tuyên b¯ r¢ng... Sa-môn, Bà-la-môn, chß Thiên và loài Ng߶i.

20) Và tri kiªn nhß sau kh·i lên n½i Ta: "Tâm Ta giäi thoát, b¤t ðµng. Ðây là ð¶i s¯ng cu¯i cùng, nay không còn tái sanh næa".

VII. V¸ Ng÷t (TÕp 1.13 V¸, ÐÕi 2,2bb) (S.iii,29)

1-2) Nhân duyên tÕi Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, nªu không có v¸ ng÷t cüa s¡c, th¶i các loài hæu tình không có tham ð¡m ð¯i v¾i s¡c. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có v¸ ng÷t cüa s¡c cho nên các loài hæu tình có tham ð¡m ð¯i v¾i s¡c.

4) -- Này TÖ-kheo, nªu không có sñ nguy hi¬m cüa s¡c, th¶i các loài hæu tình không có yªm ly ð¯i v¾i s¡c. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có sñ nguy hi¬m cüa s¡c cho nên các loài hæu tình có yªm ly ð¯i v¾i s¡c.

5) Này các TÖ-kheo, nªu không có sñ xu¤t ly ð¯i v¾i s¡c, th¶i các loài hæu tình không có xu¤t ly ð¯i v¾i s¡c. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có sñ xu¤t ly cüa s¡c cho nên các loài hæu tình có sñ xu¤t ly ð¯i v¾i s¡c.

6-8) Này các TÖ-kheo, nªu không có v¸ ng÷t cüa th÷...

9-11) Này các TÖ-kheo, nªu không có v¸ ng÷t cüa tß·ng...

12-14) Này các TÖ-kheo, nªu không có v¸ ng÷t cüa các hành...

15) Này các TÖ-kheo, nªu không có v¸ ng÷t cüa thÑc, th¶i các loài hæu tình không có tham ð¡m ð¯i v¾i thÑc. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có v¸ ng÷t cüa thÑc cho nên các loài hæu tình có tham ð¡m ð¯i v¾i thÑc.

16) Này các TÖ-kheo, nªu không có sñ nguy hi¬m cüa thÑc, th¶i các loài hæu tình không có xu¤t ly ð¯i v¾i thÑc. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có sñ nguy hi¬m ð¯i v¾i thÑc cho nên các loài hæu tình có yªm ly ð¯i v¾i thÑc.

17) Này các TÖ-kheo, nªu không có sñ xu¤t ly ð¯i v¾i thÑc, th¶i các loài hæu tình không có xu¤t ly ð¯i v¾i thÑc. Và vì r¢ng, này các TÖ-kheo, có sñ xu¤t ly ð¯i v¾i thÑc cho nên các loài hæu tình có xu¤t ly ð¯i v¾i thÑc.

18) Này các TÖ-kheo, khi nào các loài hæu tình ð¯i v¾i nåm thü u¦n này không nhß th§t th¡ng tri v¸ ng÷t là v¸ ng÷t, nguy hi¬m là nguy hi¬m, xu¤t ly là xu¤t ly, th¶i các loài hæu tình ¤y, này các TÖ-kheo, v¾i thª gi¾i chß Thiên, Ma, PhÕm thiên, v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, v¾i chß Thiên và loài Ng߶i, không th¬ s¯ng xu¤t ly, thoát sñ liên h®, giäi thoát, v¾i tâm tñ tÕi.

19) Và này các TÖ-kheo, khi nào các loài hæu tình ð¯i v¾i nåm thü u¦n này, nhß th§t th¡ng tri v¸ ng÷t là v¸ ng÷t, nguy hi¬m là nguy hi¬m, xu¤t ly là xu¤t ly, th¶i các loài hæu tình ¤y, này các TÖ-kheo, v¾i thª gi¾i chß Thiên, Ma, PhÕm thiên, v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, v¾i chß Thiên và loài Ng߶i, có th¬ s¯ng xu¤t ly, thoát sñ liên h®, giäi thoát, v¾i tâm tñ tÕi.

VIII. Hoan HÖ (TÕp 1.7, ¿ S¡c HÖ LÕc, ÐÕi 2,1c)(TÕp 1.5, ÐÕi 2,1b) (S.iii,31)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, ai hoan hÖ s¡c, ng߶i ¤y hoan hÖ kh±. Ai hoan hÖ kh±, Ta nói, ng߶i ¤y không giäi thoát khöi kh±.

4) Này các TÖ-kheo, ai hoan hÖ th÷...

5) Này các TÖ-kheo, ai hoan hÖ tß·ng...

6) Này các TÖ-kheo, ai hoan hÖ các hành...

7) Này các TÖ-kheo, ai hoan hÖ thÑc, ng߶i ¤y hoan hÖ kh±. Ai hoan hÖ kh±, Ta nói, ng߶i ¤y không giäi thoát khöi kh±.

8) Và này các TÖ-kheo, ai không hoan hÖ s¡c, ng߶i ¤y không hoan hÖ kh±. Ai không hoan hÖ kh±, Ta nói, ng߶i ¤y giäi thoát khöi kh±.

9) Và này các TÖ-kheo, ai không hoan hÖ th÷...

10) Và này các TÖ-kheo, ai không hoan hÖ tß·ng...

11) Và này các TÖ-kheo, ai không hoan hÖ các hành...

12) Và này các TÖ-kheo, ai không hoan hÖ thÑc, ng߶i ¤y không hoan hÖ kh±. Ai không hoan hÖ kh±, Ta nói, ng߶i ¤y giäi thoát khöi kh±.

IX. Sanh Kh·i (TÕp 3.28 Sanh, ÐÕi 2,20a) (S.iii,31)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, cái g÷i là s¡c sanh, trú, kh·i, hi®n hæu; cái ¤y là kh± sanh, b®nh t§t trú, già chªt hi®n hæu.

4-6) Này các TÖ-kheo, cái g÷i là th÷ sanh, trú, kh·i, hi®n hæu... tß·ng sanh, trú, kh·i, hi®n hæu... các hành sanh, trú, kh·i, hi®n, hæu...

7) Này các TÖ-kheo, cái g÷i là thÑc sanh, trú, kh·i, hi®n hæu; cái ¤y g÷i là kh± sanh, b®nh t§t trú, già chªt hi®n hæu.

8) Này các TÖ-kheo, cái g÷i là s¡c ðoÕn di®t, an chï, biªn m¤t; cái ¤y g÷i là kh± ðoÕn di®t, b®nh t§t an chï, già chªt biªn m¤t.

9-11) Này các TÖ-kheo, cái g÷i là th÷ ðoÕn di®t... tß·ng ðoÕn di®t... các hành ðoÕn di®t...

12) Này các TÖ-kheo, cái g÷i là thÑc ðoÕn di®t, an chï, biªn m¤t; cái ¤y là kh± ðoÕn di®t, b®nh t§t an chï, già chªt biªn m¤t.

X. Cµi G¯c Cüa Ðau Kh± (S.iii,32)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, Ta s¨ thuyªt v« ðau kh± và cµi g¯c cüa ðau kh±. Hãy l¡ng nghe...

4) Này các TÖ-kheo, thª nào là ðau kh±? S¡c, này các TÖ-kheo, là ðau kh±; th÷ là ðau kh±; tß·ng là ðau kh±; các hành là ðau kh±; thÑc là ðau kh±. Ðây, này các TÖ-kheo, g÷i là ðau kh±.

5) Này các TÖ-kheo, thª nào là cµi g¯c cüa ðau kh±? Chính là khát ái này hß¾ng t¾i tái sanh, câu hæu v¾i hÖ và tham, tìm c¥u hÖ lÕc ch² này, ch² kia; tÑc là døc ái, hæu ái, phi hæu ái.

XI. HoÕi Pháp (TÕp 2,19, HoÕi Pháp, ÐÕi 2,12b) (S.iii,32)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Và này các TÖ-kheo, Ta s¨ thuyªt v« hoÕi pháp và b¤t hoÕi pháp. Hãy l¡ng nghe...

4) Và này các TÖ-kheo, cái gì là hoÕi pháp? Cái gì là b¤t hoÕi pháp?

5) S¡c, này các TÖ-kheo, là hoÕi pháp. Sñ ðoÕn di®t cüa s¡c ¤y, sñ an chï, biªn m¤t là b¤t hoÕi pháp.

6) Th÷, này các TÖ-kheo, là hoÕi pháp...

7) Tß·ng, này các TÖ-kheo, là hoÕi pháp...

8) Hành, này các TÖ-kheo, là hoÕi pháp...

9) ThÑc, này các TÖ-kheo, là hoÕi pháp. Sñ ðoÕn di®t cüa thÑc ¤y, sñ an chï, biªn m¤t là b¤t hoÕi pháp.
.