I. Tham Luyªn (TÕp 2, ÐÕi 2,9a) (S.iii,53)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, tham luyªn là không giäi thoát. Do tham luyªn s¡c, này các TÖ-kheo, thÑc có chân ðÑng ðßþc an trú. V¾i s¡c là s· duyên, v¾i s¡c là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh. Hay do tham luyªn hành, này các TÖ-kheo, thÑc có chân ðÑng ðßþc an trú. V¾i hành là s· duyên, v¾i hành là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh.

5) Này các TÖ-kheo, ai nói nhß sau: "Ngoài s¡c, ngoài th÷, tß·ng, ngoài các hành, tôi s¨ chï rõ sñ ðªn hay ði, sñ di®t hay sanh, sñ tång trß·ng, sñ tång th¸nh hay sñ l¾n mÕnh cüa thÑc", sñ vi®c nhß v§y không xäy ra.

6-10) Này các TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i s¡c gi¾i; do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không có hi®n hæu. Này các TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i th÷ gi¾i... ð¯i v¾i tß·ng gi¾i... ð¯i v¾i hành gi¾i... Này các TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i thÑc gi¾i, do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không có hi®n hæu.

11) Không có ch² y chï ¤y, thÑc không tång th¸nh, không có hành ðµng, ðßþc giäi thoát. Do giäi thoát nên ðßþc kiên trú; do kiên trú nên ðßþc tri túc; do tri túc nên không có ßu não; do không có ßu não nên tñ mình cäm th¤y t¸ch t¸nh hoàn toàn. V¸ ¤y biªt: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

II. Chüng TØ (TÕp 2, ÐÕi 2,8c) (S.iii,54)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, có nåm loÕi chüng tØ. Thª nào là nåm? Chüng tØ t× r­, chüng tØ t× thân, chüng tØ t× ð÷t, chüng tØ t× quä, và chüng tØ t× chüng tØ là thÑ nåm.

4) Và này các TÖ-kheo, nªu nåm loÕi chüng tØ này không b¸ hß hoÕi, không b¸ hß th¯i, không b¸ gió và nhi®t phá hoÕi, có lõi cÑng, khéo gieo, nhßng không có ð¤t, và không có nß¾c, th¶i này các TÖ-kheo, nåm loÕi chüng tØ này có th¬ tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh ðßþc không?

-- Thßa không, bÕch Thª Tôn.

5) -- Và này các TÖ-kheo, nªu nåm loÕi chüng tØ này không b¸ hß hoÕi, không b¸ hß th¯i, không b¸ gió và nhi®t phá hoÕi, có lõi cÑng, khéo gieo, có ð¤t và có nß¾c, th¶i này các TÖ-kheo, nåm loÕi chüng tØ này có th¬ tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh ðßþc không?

-- Thßa ðßþc, bÕch Thª Tôn.

6) -- Này các TÖ-kheo, ví nhß ð¸a gi¾i, b¯n thÑc trú c¥n phäi ðßþc xem nhß v§y. Ví nhß, này các TÖ-kheo, thüy gi¾i, hÖ tham c¥n phäi ðßþc xem nhß v§y. Ví nhß, này các TÖ-kheo, nåm loÕi chüng tØ, thÑc cùng các món ån c¥n phäi ðßþc xem nhß v§y.

7) Do tham luyªn s¡c, này các TÖ-kheo, thÑc có chân ðÑng ðßþc an trú. V¾i s¡c là s· duyên, v¾i s¡c là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh.

8-10) Do tham luyªn th÷... Do tham luyªn tß·ng.. Do tham luyªn các hành, này các TÖ-kheo, thÑc có chân ðÑng ðßþc t°n tÕi. V¾i hành là s· duyên, v¾i hành là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh.

11) Này các TÖ-kheo, ai nói nhß sau: "Ngoài s¡c, ngoài th÷, ngoài tß·ng, ngoài các hành, tôi s¨ chï rõ sñ ðªn hay ði, sñ di®t hay sanh, sñ tång trß·ng, tång th¸nh hay sñ l¾n mÕnh cüa thÑc", sñ vi®c nhß v§y không xäy ra.

12) Này các TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i s¡c gi¾i; do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không có hi®n hæu.

13-16) Này các TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i th÷ gi¾i... ð¯i v¾i tß·ng gi¾i... ð¯i v¾i hành gi¾i... ð¯i v¾i thÑc gi¾i; do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không có hi®n hæu.

17) Không có ch² y chï nhß v§y, thÑc không tång th¸nh, không có hành ðµng, ðßþc giäi thoát; do giäi thoát nên ðßþc kiên trú; do kiên trú nên ðßþc tri túc; do tri túc nên không có ßu não; do không có ßu não nên tñ mình cäm th¤y t¸ch t¸nh hoàn toàn. V¸ ¤y biªt: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

III. L¶i Cäm HÑng (TÕp 2, ÐÕi 2,16c) (S.iii,55)

1) Nhân duyên · Sàvatthi...

2) — ð¤y, Thª Tôn nói lên l¶i cäm hÑng nhß sau:

Nªu trß¾c, Ta không có,

Th¶i nay không có Ta,

Không tÕo nhân s¨ có,

Tß½ng lai s¨ không Ta.

TÖ-kheo quyªt tâm v§y,

HÕ ph¥n kiªt sØ ðoÕn.

3) Ðßþc nghe nói v§y, mµt TÖ-kheo bÕch Thª Tôn:

-- Nhß thª nào bÕch Thª Tôn:

Nªu trß¾c, Ta không có,

Th¶i nay không có Ta,

Không tÕo nhân s¨ có,

Tß½ng lai s¨ không Ta.

TÖ-kheo quyªt tâm v§y,

HÕ ph¥n kiªt sØ ðoÕn?

4) -- — ðây, này TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu không th¤y rõ các b§c Thánh, không thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, không tu t§p pháp các b§c Thánh; không th¤y rõ các b§c Chân nhân, không thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, không tu t§p pháp các b§c Chân nhân, quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c, quán th÷... quán tß·ng... quán các hành... quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong thÑc.

5) V¸ ¤y không nhß th§t biªt rõ (pajànàti) s¡c vô th߶ng là s¡c vô th߶ng, không nhß th§t biªt rõ th÷ vô th߶ng là th÷ vô th߶ng, không nhß th§t biªt rõ tß·ng vô th߶ng là tß·ng vô th߶ng, không nhß th§t biªt rõ hành vô th߶ng là hành vô th߶ng, không nhß th§t biªt rõ thÑc vô th߶ng là thÑc vô th߶ng.

6) Không nhß th§t biªt rõ s¡c kh± là s¡c kh±, không nhß th§t biªt rõ th÷ kh±... tß·ng kh±... hành kh±... không nhß th§t biªt rõ thÑc kh± là thÑc kh±.

7) Không nhß th§t biªt rõ s¡c vô ngã là s¡c vô ngã, không nhß th§t biªt rõ th÷ vô ngã... tß·ng vô ngã... hành vô ngã... không nhß th§t biªt rõ thÑc vô ngã là thÑc vô ngã.

8) Không nhß th§t biªt rõ s¡c hæu vi là s¡c hæu vi, không nhß th§t biªt rõ th÷ hæu vi... tß·ng hæu vi... hành hæu vi... không nhß th§t biªt rõ thÑc hæu vi là thÑc hæu vi.

9) Không nhß th§t biªt rõ s¡c s¨ biªn di®t... th÷ s¨ biªn di®t... tß·ng s¨ biªt di®t... các hành s¨ biªn di®t... không nhß th§t biªt rõ thÑc s¨ biªn di®t.

10) Còn b§c Ða vån Thánh ð® tØ, này các TÖ-kheo th¤y rõ các b§c Thánh, thu¥n thøc pháp các b§c Thánh, tu t§p pháp các b§c Thánh, th¤y rõ các b§c Chân nhân, thu¥n thøc pháp các b§c Chân nhân, tu t§p pháp các b§c Chân nhân, không quán s¡c nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có s¡c, hay s¡c · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong s¡c, không quán th÷... không quán tß·ng... không quán các hành... không quán thÑc nhß là tñ ngã, hay tñ ngã nhß là có thÑc, hay thÑc · trong tñ ngã, hay tñ ngã · trong thÑc.

11) V¸ ¤y nhß th§t th¤y rõ s¡c vô th߶ng là vô th߶ng, th÷ vô th߶ng... tß·ng vô th߶ng... hành vô th߶ng... thÑc vô th߶ng là thÑc vô th߶ng.

12) V¸ ¤y nhß th§t th¤y rõ s¡c kh± là s¡c kh±, th÷ kh±... tß·ng kh±... hành kh±... nhß th§t th¤y rõ thÑc kh± là thÑc kh±.

13) V¸ ¤y nhß th§t th¤y rõ s¡c vô ngã là s¡c vô ngã, th÷ vô ngã... tß·ng vô ngã... các hành vô ngã... thÑc vô ngã là thÑc vô ngã.

14) V¸ ¤y nhß th§t th¤y rõ s¡c hæu vi là s¡c hæu vi, th÷ hæu vi... tß·ng hæu vi... các hành hæu vi... thÑc hæu vi là thÑc hæu vi.

15) V¸ ¤y nhß th§t th¤y rõ s¡c s¨ biªn di®t là s¡c s¨ biªn di®t, th÷ s¨ biªn di®t... tß·ng s¨ biªn di®t... các hành s¨ biªn di®t... thÑc s¨ biªn di®t là thÑc s¨ biªn di®t.

16) Do s¡c biªn di®t, th÷ biªn di®t, tß·ng biªn di®t, hành biªn di®t, thÑc biªn di®t, v¸ TÖ-kheo nói lên l¶i cäm hÑng:

Nªu trß¾c, ta không có,

Th¶i nay không có ta,

Không tÕo nhân s¨ có,

Tß½ng lai s¨ không ta.

TÖ-kheo quyªt tâm v§y,

HÕ ph¥n kiªt sØ ðoÕn.

17) -- D¥u cho quyªt tâm nhß v§y, bÕch Thª Tôn, v¸ TÖ-kheo có th¬ c¡t ðÑt hÕ ph¥n kiªt sØ. Nhßng bÕch Thª Tôn, biªt nhß thª nào, th¤y nhß thª nào, các l§u ho£c ðßþc ðoÕn t§n l§p tÑc?

18) -- — ðây, này TÖ-kheo, kë vô vån phàm phu hoäng sþ tÕi ch² không có gì ðáng hoäng sþ; kë vô vån phàm phu hoäng sþ nhß sau:

Nªu trß¾c, ta không có,

Th¶i nay không có ta,

Không tÕo nhân s¨ có.

Tß½ng lai s¨ không ta.

19) Và v¸ Ða vån Thánh ð® tØ, này TÖ-kheo, không hoäng sþ tÕi ch² không có gì ðáng hoäng sþ; v¸ Ða vån Thánh ð® tØ không có hoäng sþ nhß sau:

Nªu trß¾c, ta không có,

Th¶i nay không có ta,

Không tÕo nhân s¨ có,

Tß½ng lai s¨ không ta.

20) Này TÖ-kheo, do tham luyªn s¡c, thÑc có chân ðÑng ðßþc an trú. V¾i s¡c là s· duyên, v¾i s¡c là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh.

21-33) Do tham luyªn th÷... do tham luyªn tß·ng... do tham luyªn hành... do tham luyªn thÑc, này TÖ-kheo, thÑc có chân ðÑng ðßþc an trú. V¾i hành là s· duyên, v¾i hành là trú xÑ, (thÑc) hß¾ng tìm hÖ, ði ðªn tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh.

24) Này TÖ-kheo, ai nói nhß sau: "Ngoài s¡c, ngoài th÷, ngoài tß·ng, ngoài các hành, tôi s¨ chï rõ sñ ðªn hay ði, sñ di®t hay sanh, sñ tång trß·ng, tång th¸nh, l¾n mÕnh cüa thÑc", sñ vi®c nhß v§y không xäy ra.

25) Này TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i s¡c gi¾i; do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không hi®n hæu.

26) Này TÖ-kheo, nªu TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i th÷ gi¾i...

27) Này TÖ-kheo, nªu v¸ TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i tß·ng gi¾i...

28) Này TÖ-kheo, nªu TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i hành gi¾i...

29) Này TÖ-kheo, nªu TÖ-kheo ðoÕn t§n tham ð¯i v¾i thÑc gi¾i, do tham ðßþc ðoÕn t§n, s· duyên ðßþc c¡t ðÑt, ch² y chï cüa thÑc không hi®n hæu.

30) Không có ch² y chï nhß v§y thÑc không tång trß·ng, không có hành ðµng, ðßþc giäi thoát; do giäi thoát nên ðßþc kiên trú; do kiên trú nên ðßþc tri túc; do tri túc nên không có ßu não; do không có ßu não nên tñ mình cäm th¤y t¸ch t¸nh hoàn toàn. V¸ ¤y biªt: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

IV. Thü Chuy¬n (TÕp 2, ÐÕi 2,9b) (S.iii,58)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, có nåm thü u¦n này. Thª nào là nåm? S¡c thü u¦n, th÷ thü u¦n, tß·ng thü u¦n, hành thü u¦n, thÑc thü u¦n.

4) Này các TÖ-kheo, khi nào Ta chßa nhß th§t th¡ng tri nåm thü u¦n này theo b¯n chuy¬n, thì cho ðªn khi ¤y, này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i thª gi¾i chß Thiên, Ma, PhÕm thiên, cùng v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chß Thiên và loài Ng߶i, Ta không xác chÑng r¢ng Ta ðã chÑng ðßþc vô thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.

5) Nhßng này các TÖ-kheo, khi nào Ta ðã nhß th§t th¡ng tri nåm thü u¦n này theo b¯n chuy¬n, cho ðªn khi ¤y, này các TÖ-kheo, ð¯i v¾i thª gi¾i chß Thiên, Ma, PhÕm thiên, cùng v¾i qu¥n chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chß Thiên và loài Ng߶i, Ta xác chÑng r¢ng Ta ðã chÑng ðßþc vô thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.

6) Và thª nào là b¯n chuy¬n? Ta ðã th¡ng tri s¡c, Ta ðã th¡ng tri s¡c t§p kh·i, Ta ðã th¡ng tri s¡c ðoÕn di®t, Ta ðã th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t. Ta ðã th¡ng tri th÷... tß·ng... hành... Ta ðã th¡ng tri thÑc, Ta ðã th¡ng tri thÑc t§p kh·i, Ta ðã th¡ng tri thÑc ðoÕn di®t, Ta ðã th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t.

7) Và này các TÖ-kheo, thª nào là s¡c? B¯n ðÕi chüng và s¡c do b¯n ðÕi chüng tÕo thành. Này các TÖ-kheo, ð¤y ðßþc g÷i là s¡c. Do các thÑc ån t§p kh·i nên s¡c t§p kh·i. Do các thÑc ån ðoÕn di®t nên s¡c ðoÕn di®t. Và con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành, tÑc là chánh tri kiªn, chánh tß duy, chánh ngæ, chánh nghi®p, chánh mÕng, chánh tinh t¤n, chánh ni®m, chánh ð¸nh.

8) Này các TÖ-kheo, các v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào do th¡ng tri s¡c nhß v§y; do th¡ng tri s¡c t§p kh·i nhß v§y, do th¡ng tri s¡c ðoÕn di®t nhß v§y, do th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t nhß v§y, h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t s¡c. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

9) Và này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri s¡c là nhß v§y... th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t là nhß v§y; do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t s¡c, h÷ ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü. H÷ ðßþc khéo giäi thoát. Nhæng ai ðßþc khéo giäi thoát, h÷ ðßþc v©n toàn. Nhæng ai ðßþc v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

10) Và này các TÖ-kheo, thª nào là th÷? Này các TÖ-kheo, có sáu th÷ thân này: th÷ do nhãn xúc sanh, th÷ do nhî xúc sanh, th÷ do tÖ xúc sanh, th÷ do thi®t xúc sanh, th÷ do thân xúc sanh, th÷ do ý xúc sanh. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là th÷. Do xúc t§p kh·i nên th÷ t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên th÷ ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn th÷ ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn, chánh tß duy... chánh ð¸nh.

11) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri th÷ là nhß v§y, th¡ng tri th÷ t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri th÷ ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn th÷ ðoÕn di®t là nhß v§y, h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t th÷. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

12) Và này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri th÷ là nhß v§y... th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn th÷ ðoÕn di®t là nhß v§y... th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷!

13-15) Và này các TÖ-kheo, thª nào là tß·ng? Này các TÖ-kheo, có sáu tß·ng thân này: s¡c tß·ng, thanh tß·ng, hß½ng tß·ng, v¸ tß·ng, xúc tß·ng, pháp tß·ng. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là tß·ng. Do xúc t§p kh·i nên tß·ng t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên tß·ng ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo tám ngành ðßa ðªn tß·ng ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn, chánh tß duy... chánh ð¸nh... th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

16) Và này các TÖ-kheo, thª nào là hành? Có sáu tß thân này: s¡c tß, thanh tß, hß½ng tß, v¸ tß, xúc tß, pháp tß. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là hành. Do xúc t§p kh·i nên các hành t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên các hành ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

17) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri các hành là nhß v§y, th¡ng tri các hành t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri các hành ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t là nhß v§y, h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t các hành. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

18) Và này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri các hành là nhß v§y, th¡ng tri các hành t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri các hành ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t là nhß v§y; do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t các hành, h÷ giäi thoát, không có ch¤p thü. H÷ ðßþc khéo giäi thoát. Nhæng ai ðßþc khéo giäi thoát, h÷ ðßþc v©n toàn. Nhæng ai ðßþc v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

19) Và này các TÖ-kheo, thª nào là thÑc? Có sáu thÑc thân này, này các TÖ -kheo, (tÑc là) nhãn thÑc, nhî thÑc, tÖ thÑc, thi®t thÑc, thân thÑc, ý thÑc. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là thÑc. Do danh s¡c t§p kh·i nên thÑc t§p kh·i. Do danh s¡c ðoÕn di®t nên thÑc ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo tám ngành ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn, chánh tß duy... chánh ð¸nh.

20) Này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri thÑc là nhß v§y, th¡ng tri thÑc t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t thÑc. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

21) Và này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri thÑc là nhß v§y, th¡ng tri thÑc t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y; do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t thÑc, h÷ ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü. H÷ ðßþc khéo giäi thoát. Nhæng ai khéo giäi thoát, h÷ ðßþc v©n toàn. Nhæng ai ðßþc v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

V. Bäy XÑ (SATTATTHÀNA) (TÕp 2, ÐÕi 2,10a; 498c; 875b) (Tång 35, ÐÕi 2,754b) (S.iii,61)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- V¸ TÖ-kheo thi®n xäo trong bäy xÑ, này các TÖ-kheo, quán sát theo ba cách, ðßþc g÷i là mµt v¸ toàn v©n trong Pháp và Lu§t này, ðã thành tñu viên mãn, mµt b§c t¯i thßþng nhân.

4) Này các TÖ-kheo, thª nào là v¸ TÖ-kheo thi®n xäo trong bäy xÑ?

5) — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ TÖ-kheo biªt rõ (pajànati) s¡c, biªt rõ s¡c t§p kh·i, biªt rõ s¡c ðoÕn di®t, biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t, biªt rõ v¸ ng÷t cüa s¡c, biªt rõ sñ nguy hi¬m cüa s¡c, biªt rõ sñ xu¤t ly cüa s¡c.

6-8). .. biªt rõ th÷... biªt rõ tß·ng... biªt rõ các hành...

9). .. biªt rõ thÑc, biªt rõ thÑc t§p kh·i, biªt rõ thÑc ðoÕn di®t, biªt rõ con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t, biªt rõ v¸ ng÷t cüa thÑc, biªt rõ sñ nguy hi¬m cüa thÑc, biªt rõ sñ xu¤t ly cüa thÑc.

10) Này các TÖ-kheo, thª nào là s¡c? B¯n ðÕi chüng và s¡c do b¯n ðÕi chüng tÕo thành. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là s¡c. Do các món ån t§p kh·i nên s¡c t§p kh·i. Do các món ån ðoÕn di®t nên s¡c ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh...

11) Duyên s¡c kh·i lên lÕc hÖ gì, ðây là v¸ ng÷t cüa s¡c. Sñ vô th߶ng, kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi cüa s¡c, ðây là sñ nguy hÕi cüa s¡c. Sñ nhiªp phøc døc tham ð¯i v¾i s¡c, sñ ðoÕn t§n døc tham ð¯i v¾i s¡c, ðây là xu¤t ly cüa s¡c.

12) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri s¡c là nhß v§y, th¡ng tri s¡c t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri s¡c ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn s¡c ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri v¸ ng÷t cüa s¡c là nhß v§y, th¡ng tri sñ nguy hi¬m cüa s¡c là nhß v§y, th¡ng tri sñ xu¤t ly cüa s¡c là nhß v§y; h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i s¡c. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

13) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri s¡c là nhß v§y, th¡ng tri s¡c t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri s¡c ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri v¸ ng÷t cüa s¡c là nhß v§y, th¡ng tri sñ nguy hi¬m cüa s¡c là nhß v§y, th¡ng tri sñ xu¤t ly cüa s¡c là nhß v§y; do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t s¡c, h÷ ðßþc giäi thoát, không có ch¤p thü. H÷ ðßþc khéo giäi thoát. Nhæng ai ðßþc khéo giäi thoát, h÷ ðßþc v©n toàn. Nhæng ai v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

14) Và này các TÖ-kheo, thª nào là th÷? Này các TÖ-kheo, có sáu th÷ thân này: Th÷ do nhãn xúc sanh... th÷ do ý xúc sanh. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là th÷. Do xúc t§p kh·i nên th÷ t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên th÷ ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn th÷ ðoÕn di®t, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

15) Do duyên th÷ kh·i lên lÕc hÖ gì, ðây g÷i là v¸ ng÷t cüa th÷. Cäm th÷ vô th߶ng, kh±, vô ngã, ðây g÷i là nguy hi¬m cüa th÷. Sñ nhiªp phøc døc tham, sñ ðoÕn t§n døc tham ð¯i v¾i th÷, ðây g÷i là xu¤t ly cüa th÷.

16) Này các TÖ-kheo, các v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri th÷ là nhß v§y, th¡ng tri th÷ t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri th÷ ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn th÷ ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri v¸ ng÷t cüa th÷ là nhß v§y, th¡ng tri sñ nguy hi¬m cüa th÷ là nhß v§y, th¡ng tri sñ xu¤t ly cüa th÷ là nhß v§y; h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i th÷. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

17) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri th÷ là nhß v§y... th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

18-20) Và này các TÖ-kheo, thª nào là tß·ng? Này các TÖ-kheo, có sáu tß·ng thân này: S¡c tß·ng, thanh tß·ng, hß½ng tß·ng, v¸ tß·ng, xúc tß·ng, pháp tß·ng. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là tß·ng. Do xúc t§p kh·i nên tß·ng t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên tß·ng ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn tß·ng ðoÕn di®t... th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

21) Và này các TÖ-kheo, thª nào là các hành? Này các TÖ-kheo, có sáu tß thân: S¡c tß... pháp tß. Này các TÖ-kheo, ðây ðßþc g÷i là các hành. Do xúc t§p kh·i nên các hành t§p kh·i. Do xúc ðoÕn di®t nên các hành ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo tám ngành, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

22) Do duyên hành kh·i lên lÕc hÖ gì, ðây là v¸ ng÷t cüa hành. Các hành vô th߶ng, kh±, vô ngã, ðây là nguy hi¬m cüa hành. Sñ nhiªp phøc døc tham, sñ ðoÕn t§n døc tham ð¯i v¾i các hành, ðây là xu¤t ly cüa các hành.

23-24) Này các TÖ-kheo, nhæng v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri các hành là nhß v§y, th¡ng tri các hành t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri các hành ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn các hành ðoÕn di®t là nhß v§y; h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i các hành. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này... Nhæng ai ðßþc v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

25) Và này các TÖ-kheo, thª nào là thÑc? Này các TÖ-kheo, có sáu thÑc thân này: Nhãn thÑc, nhî thÑc, tÖ thÑc, thi®t thÑc, thân thÑc, ý thÑc. Này các TÖ-kheo, ðây g÷i là thÑc. Do danh s¡c t§p kh·i nên thÑc t§p kh·i. Do danh s¡c ðoÕn di®t nên thÑc ðoÕn di®t. Ðây là con ð߶ng Thánh ðÕo Tám ngành ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t ð¯i v¾i thÑc, tÑc là chánh tri kiªn... chánh ð¸nh.

26) Do duyên thÑc kh·i lên lÕc hÖ gì, ðây là v¸ ng÷t cüa thÑc. ThÑc vô th߶ng, kh±, vô ngã, ðây là nguy hi¬m cüa thÑc. Sñ nhiªp phøc døc tham, sñ ðoÕn t§n døc tham ð¯i v¾i thÑc, ðây là xu¤t ly cüa thÑc.

27) Này các TÖ-kheo, các v¸ Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri thÑc là nhß v§y, th¡ng tri thÑc t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri v¸ ng÷t cüa thÑc là nhß v§y, th¡ng tri sñ nguy hi¬m cüa thÑc là nhß v§y, th¡ng tri sñ xu¤t ly cüa thÑc là nhß v§y; h÷ hß¾ng v« thñc hi®n yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t ð¯i v¾i thÑc. Nhæng thñc hi®n ¤y, h÷ khéo thñc hi®n. Nhæng ai khéo thñc hi®n, nhæng v¸ ¤y có chân ðÑng trong Pháp và Lu§t này.

28) Này các TÖ-kheo, nhæng Sa-môn hay Bà-la-môn nào th¡ng tri thÑc là nhß v§y, th¡ng tri thÑc t§p kh·i là nhß v§y, th¡ng tri thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri con ð߶ng ðßa ðªn thÑc ðoÕn di®t là nhß v§y, th¡ng tri v¸ ng÷t cüa thÑc là nhß v§y, th¡ng tri sñ nguy hi¬m cüa thÑc là nhß v§y, th¡ng tri sñ xu¤t ly cüa thÑc là nhß v§y; do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t thÑc, h÷ giäi thoát, không ch¤p thü. H÷ ðßþc khéo giäi thoát. Nhæng ai ðßþc khéo giäi thoát, h÷ ðßþc v©n toàn. Nhæng ai ðßþc v©n toàn, th¶i không th¬ nêu rõ sñ luân chuy¬n cüa h÷.

29) Này các TÖ-kheo, nhß v§y là v¸ TÖ-kheo thi®n xäo trong bäy xÑ.

30) Và này các TÖ-kheo, nhß thª nào là v¸ TÖ-kheo quán sát theo ba cách? — ðây, này các TÖ-kheo, v¸ TÖ-kheo quán sát theo gi¾i, quán sát theo xÑ, quán sát theo duyên kh·i. Nhß v§y, này các TÖ-kheo, v¸ TÖ-kheo quán sát theo ba cách.

31) Này các TÖ-kheo, v¸ TÖ-kheo thi®n xäo trong bäy xÑ, quán sát theo ba cách, ðßþc g÷i là mµt v¸ toàn v©n trong Pháp và Lu§t này, ðã thành tñu viên mãn, mµt v¸ t¯i thßþng nhân.

VI. Chánh ÐÆng Giác (S.iii,54)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Nhß Lai, này các TÖ-kheo, là b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t s¡c, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, Chánh ÐÆng Giác. Còn v¸ TÖ-kheo, này các TÖ-kheo, ðßþc giäi thoát nh¶ trí tu®, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t s¡c, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, giäi thoát nh¶ trí tu®.

4) Nhß Lai, này các TÖ-kheo, là b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t th÷, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, Chánh ÐÆng Giác. Còn v¸ TÖ-kheo, này các TÖ-kheo, ðßþc giäi thoát nh¶ trí tu®, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t th÷, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, giäi thoát nh¶ trí tu®.

5-7) Nhß Lai, này các TÖ-kheo, là b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t tß·ng... ðoÕn di®t các hành... ðoÕn di®t thÑc, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, Chánh ÐÆng Giác. Còn v¸ TÖ-kheo, này các TÖ-kheo, ðßþc giäi thoát nh¶ trí tu®, do yªm ly, ly tham, ðoÕn di®t thÑc, ðßþc g÷i là b§c Giäi Thoát, không có ch¤p thü, giäi thoát nh¶ trí tu®.

8) — ðây, này các TÖ-kheo, thª nào là sñ sai bi®t, thª nào là sñ ð£c thù, thª nào là sñ sai khác giæa b§c Nhß Lai, A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác, và b§c TÖ-kheo ðßþc giäi thoát nh¶ trí tu®?

9) -- BÕch Thª Tôn, ð¯i v¾i chúng con, các pháp l¤y Thª Tôn làm cån bän, l¤y Thª Tôn làm chï ðÕo, l¤y Thª Tôn làm ch² y chï. Lành thay, bÕch Thª Tôn, nªu ðßþc Thª Tôn nói lên ý nghîa cüa l¶i này. Sau khi nghe Thª Tôn, các TÖ-kheo s¨ th÷ trì!

-- V§y này các TÖ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghi®m, Ta s¨ nói:

-- Thßa vâng, bÕch Thª Tôn.

Các v¸ TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn.

10) Thª Tôn nói nhß sau:

-- Nhß Lai, này các TÖ-kheo, là b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác, làm cho kh·i lên con ð߶ng (trß¾c kia) chßa kh·i, là b§c ðem lÕi con ð߶ng (trß¾c kia) chßa ðßþc ðem lÕi, là b§c tuyên thuyªt con ð߶ng (trß¾c kia) chßa ðßþc tuyên thuyªt, b§c tri ðÕo, b§c ngµ ðÕo, b§c thu¥n thøc v« ðÕo. Còn nay, này các TÖ-kheo, các v¸ ð® tØ là nhæng v¸ s¯ng theo ðÕo, tiªp tøc thành tñu (ðÕo).

11) Này các TÖ-kheo, ðây là sñ sai bi®t, sñ ð£c thù, sñ sai khác giæa Nhß Lai, b§c A-la-hán, Chánh ÐÆng Giác và b§c TÖ-kheo ðßþc giäi thoát nh¶ trí tu®.

VII. Nåm V¸ (Vô ngã tß·ng) (ÐÕi 2,7c) (Lu§t tÕng, ÐÕi ph¦m q.1, t× trang 3) (S.iii,66)

1) Mµt th¶i Thª Tôn · Bàrànasi (Ba-la-nÕi), tÕi Isìpatana (Chß Tiên ð÷a xÑ), v߶n Lµc Uy¬n.

2) — ðây Thª Tôn nói v¾i ðoàn nåm v¸ TÖ-kheo: "Này các TÖ-kheo". -- "Thßa vâng bÕch Thª Tôn". Các TÖ-kheo ¤y vâng ðáp Thª Tôn. Thª Tôn nói nhß sau:

3) -- S¡c, này các TÖ-kheo, là vô ngã. Này các TÖ-kheo, nªu s¡c là ngã, th¶i s¡c không th¬ ði ðªn b®nh hoÕn và có th¬ ðßþc các s¡c nhß sau: "Mong r¢ng s¡c cüa tôi là nhß thª này! Mong r¢ng s¡c cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

4) Và này các TÖ-kheo, vì s¡c là vô ngã. Do v§y s¡c ði ðªn b®nh hoÕn, và không th¬ có ðßþc các s¡c: "Mong r¢ng s¡c cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng s¡c cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

5) Th÷, này các TÖ-kheo, là vô ngã. Này các TÖ-kheo, nªu th÷ là ngã, th¶i th÷ không th¬ ði ðªn b®nh hoÕn, và có th¬ ðßþc th÷ nhß sau: "Mong r¢ng th÷ cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng th÷ cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

6) Và này các TÖ-kheo, vì th÷ là vô ngã. Do v§y, th÷ ði ðªn b®nh hoÕn, và không th¬ có ðßþc các th÷: "Mong r¢ng th÷ cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng th÷ cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

7) Tß·ng là vô ngã...

8) Các hành là vô ngã, này các TÖ-kheo, nªu các hành là ngã, th¶i các hành không th¬ ði ðªn b®nh hoÕn và có th¬ ðßþc các hành nhß sau: "Mong r¢ng các hành cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng các hành cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

9) Và này các TÖ-kheo, vì các hành là vô ngã. Do v§y, các hành ði ðªn b®nh hoÕn, và không th¬ có ðßþc các hành: "Mong r¢ng các hành cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng các hành cüa tôi không phäi nhß thª này!"

10) ThÑc là vô ngã, này các TÖ-kheo, nªu thÑc là ngã, th¶i thÑc không th¬ ði ðªn b®nh hoÕn, và có th¬ có ðßþc thÑc nhß sau: "Mong r¢ng thÑc cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng thÑc cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

11) Và này các TÖ-kheo, vì thÑc là vô ngã. Do v§y, thÑc ði ðªn b®nh hoÕn, và không có th¬ có ðßþc thÑc: "Mong r¢ng thÑc cüa tôi nhß thª này! Mong r¢ng thÑc cüa tôi chÆng phäi nhß thª này!"

12) Này các TÖ-kheo, các Ông nghî thª nào? S¡c là th߶ng hay vô th߶ng?

-- Là vô th߶ng, bÕch Thª Tôn!

-- Cái gì vô th߶ng là kh± hay lÕc?

-- Là kh±, bÕch Thª Tôn.

-- Cái gì vô th߶ng, kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi, có hþp lý chång khi quán cái ¤y là: " Cái này là cüa tôi, cái này là tôi, cái này là tñ ngã cüa tôi"?

-- Thßa không, bÕch Thª Tôn.

13-15) -- Th÷... Tß·ng... Các hành...

16) ThÑc là th߶ng hay vô th߶ng?

-- Là vô th߶ng, bÕch Thª Tôn.

-- Cái gì vô th߶ng là kh± hay lÕc?

-- Là kh±, bÕch Thª Tôn.

-- Cái gì vô th߶ng, kh±, ch¸u sñ biªn hoÕi, có hþp lý chång khi quán cái ¤y là: "Cái này là cüa tôi, cái này là tôi, cái này là tñ ngã cüa tôi"?

-- Thßa không, bÕch Thª Tôn.

17) -- Do v§y, này các TÖ-kheo, phàm s¡c gì quá khÑ, v¸ lai, hi®n tÕi, thuµc nµi hay ngoÕi, thô hay tª, li®t hay th¡ng, xa hay g¥n; t¤t cä s¡c c¥n phäi nhß th§t quán v¾i chánh trí tu® nhß sau: "Cái này không phäi cüa tôi, cái này không phäi là tôi, cái này không phäi tñ ngã cüa tôi".

18) Phàm th÷ gì...

19) Phàm tß·ng gì...

20) Phàm các hành gì...

21) Phàm thÑc gì quá khÑ, v¸ lai, hi®n tÕi, thuµc nµi hay ngoÕi, thô hay tª, li®t hay th¡ng, xa hay g¥n; t¤t cä thÑc c¥n phäi nhß th§t quán v¾i chánh trí tu® nhß sau: "Cái này không phäi cüa tôi, cái này không phäi là tôi, cái này không phäi tñ ngã cüa tôi".

22) Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, b§c Ða vån Thánh ð® tØ yªm ly ð¯i v¾i s¡c, yªm ly ð¯i v¾i th÷, yªm ly ð¯i v¾i tß·ng, yªm y ð¯i v¾i các hành, yªm ly ð¯i v¾i thÑc. Do yªm ly, v¸ ¤y ly tham. Do ly tham, v¸ ¤y giäi thoát. Trong sñ giäi thoát, trí kh·i lên: "Ta ðã ðßþc giäi thoát". V¸ ¤y biªt rõ: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

23) Thª Tôn thuyªt nhß v§y. Nhóm nåm v¸ TÖ-kheo hoan hÖ, tín th÷ l¶i Thª Tôn dÕy. Trong khi l¶i dÕy này ðßþc nói lên, tâm cüa nhóm nåm v¸ TÖ-kheo ðßþc giäi thoát khöi các l§u ho£c, không có ch¤p thü.

VIII. MAHÀLI (TÕp 3,32, Phú-Lâu-Na, ÐÕi 2,20b)(Siii,68)

1) Nhß v¥y tôi nghe.

Mµt th¶i Thª Tôn trú · Vesàli, trong r×ng ÐÕi Lâm, tÕi Trùng Các ðÕi giäng ð߶ng.

2) R°i Mahàli, ng߶i Licchavi, ði ðªn Thª Tôn, sau khi ðªn, ðänh l­ Thª Tôn, r°i ng°i xu¯ng mµt bên. Ng°i xu¯ng mµt bên, Mahàli, ng߶i Licchavi, bÕch Thª Tôn:

3) -- Puràna Kassapa (Phú-lan-na Ca-diªp), bÕch Thª Tôn, thuyªt nhß sau: "Không nhân, không duyên là sñ nhi­m ô cüa chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh b¸ nhi­m ô. Không nhân, không duyên là sñ thanh t¸nh cüa chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh ðßþc thanh t¸nh". — ðây, bÕch Thª Tôn, Thª Tôn thuyªt nhß thª nào?

4) -- Này Mahàli, có nhân, có duyên là sñ nhi­m ô cüa chúng sanh. Này Mahàli, có nhân, có duyên, chúng sanh b¸ nhi­m ô. Này Mahàli, có nhân có duyên là sñ thanh t¸nh cüa chúng sanh. Có nhân, có duyên, chúng sanh ðßþc thanh t¸nh.

5) -- Nhßng bÕch Thª Tôn, do nhân gì, do duyên gì là sñ nhi­m ô cüa chúng sanh? Do có nhân gì, do có duyên gì chúng sanh b¸ nhi­m ô?

6) -- Này Mahàli, nªu s¡c nhÑt hß¾ng kh±, r½i trên ðau kh±, nh§p cuµc v¾i kh±, không nh§p cuµc v¾i lÕc, th¶i chúng sanh không tham ð¡m ð¯i v¾i s¡c. Và vì r¢ng, này Mahàli, s¡c là lÕc, r½i trên lÕc, nh§p cuµc v¾i lÕc, không nh§p cuµc v¾i kh±, cho nên chúng sanh tham ð¡m ð¯i v¾i s¡c. Do tham ð¡m nên b¸ tri«n phßþc, do b¸ tri«n phßþc nên b¸ nhi­m ô. Này Mahàli, ðây là nhân, ðây là duyên cho sñ nhi­m ô chúng sanh. Do có nhân nhß v§y, do có duyên nhß v§y, chúng sanh s¨ b¸ nhi­m ô.

7) Và này Mahàli, nªu th÷ nhÑt hß¾ng kh±, r½i trên kh±, nh§p cuµc v¾i kh±, không nh§p cuµc v¾i lÕc, th¶i các chúng sanh không tham ð¡m ð¯i v¾i th÷. Và vì r¢ng, này Mahàli, th÷ là lÕc, r½i trên lÕc, nh§p cuµc v¾i lÕc, không nh§p cuµc v¾i kh±, cho nên chúng sanh tham ð¡m ð¯i v¾i th÷. Do tham ð¡m nên b¸ tri«n phßþc, do b¸ tri«n phßþc nên b¸ nhi­m ô. Này Mahàli, ðây là nhân, ðây là duyên cho sñ nhi­m ô cüa chúng sanh. Do có nhân nhß v§y, do có duyên nhß v§y, chúng sanh s¨ b¸ nhi­m ô.

8-9) Và này Mahàli, nªu tß·ng nhÑt hß¾ng kh±... nªu các hành nhÑt hß¾ng kh±...

10) Và này Mahàli, nªu thÑc nhÑt hß¾ng kh±, r½i trên kh±, nh§p cuµc v¾i kh±, không nh§p cuµc v¾i lÕc, th¶i chúng sanh không tham ð¡m ð¯i v¾i thÑc. Vì r¢ng, này Mahàli, thÑc là lÕc, r½i trên lÕc, nh§p cuµc v¾i lÕc, không nh§p cuµc v¾i kh±, do v§y chúng sanh tham ð¡m ð¯i v¾i thÑc. Do tham ð¡m nên b¸ tri«n phßþc, do b¸ tri«n phßþc nên b¸ nhi­m ô. Này Mahàli, ðây là nhân, ðây là duyên cho sñ nhi­m ô cüa chúng sanh. Do có nhân nhß v§y, do có duyên nhß v§y, chúng sanh s¨ b¸ nhi­m ô.

11) -- BÕch Thª Tôn, thª nào là nhân, thª nào là duyên cho sñ thanh t¸nh cüa chúng sanh? Do có nhân nhß thª nào, có duyên nhß thª nào, chúng sanh ðßþc thanh t¸nh?

12) -- Này Mahàli, nªu s¡c là nhÑt hß¾ng lÕc, r½i trên lÕc, nh§p cuµc v¾i lÕc, không nh§p cuµc v¾i kh±, th¶i chúng sanh không nhàm chán ð¯i v¾i s¡c. Và vì r¢ng, này Mahàli, s¡c là kh±, r½i trên kh±, nh§p cuµc v¾i kh±, không nh§p cuµc v¾i lÕc, do v§y chúng sanh m¾i yªm ly ð¯i v¾i s¡c. Do yªm ly nên ly tham; do ly tham nên giäi thoát. Này Mahàli, ðây là nhân, ðây là duyên cho sñ thanh t¸nh cüa chúng sanh. Do có nhân nhß v§y, do có duyên nhß v§y, chúng sanh ðßþc thanh t¸nh.

13) Này Mahàli, nªu th÷ là nhÑt hß¾ng lÕc...

14) Này Mahàli, nªu tß·ng là nhÑt hß¾ng lÕc...

15) Này Mahàli, nªu các hành là nhÑt hß¾ng lÕc...

16) Này Mahàli, nªu thÑc là nhÑt hß¾ng lÕc, r½i trên lÕc, nh§p cuµc v¾i lÕc, không nh§p cuµc v¾i kh±, th¶i chúng sanh không nhàm chán ð¯i v¾i thÑc. Và vì r¢ng, này Mahàli, thÑc là kh±, r½i trên kh±, nh§p cuµc v¾i kh±, không nh§p cuµc v¾i lÕc, do v§y chúng sanh m¾i yªm ly ð¯i v¾i thÑc. Do yªm ly nên ly tham, do ly tham nên giäi thoát. Này Mahàli, ðây là nhân, ðây là duyên cho sñ thanh t¸nh cüa chúng sanh. Do có nhân nhß v§y, do có duyên nhß v§y, chúng sanh ðßþc thanh t¸nh.

IX. LØa Cháy (S.iii,58)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- S¡c, này các TÖ-kheo, ðang b¯c cháy; th÷ ðang b¯c cháy; tß·ng ðang b¯c cháy; hành ðang b¯c cháy; thÑc ðang b¯c cháy!

4) Th¤y v§y, này các TÖ-kheo, b§c Ða vån Thánh ð® tØ nhàm chán ð¯i v¾i s¡c... ð¯i v¾i th÷... ð¯i v¾i tß·ng... ð¯i v¾i các hành... nhàm chán ð¯i v¾i thÑc. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên giäi thoát. Trong sñ giäi thoát, trí kh·i lên: "Ta ðã ðßþc giäi thoát".

5) V¸ ¤y biªt: "Sanh ðã t§n, PhÕm hÕnh ðã thành, nhæng vi®c nên làm ðã làm, không còn tr· lui trÕng thái này næa".

X. Ngôn Lµ (S.iii,59)

1-2) Nhân duyên · Sàvatthi...

3) -- Này các TÖ-kheo, có ba loÕi này, ngôn lµ, danh ngôn lµ, thi thiªt lµ, không có lçn lµn, trß¾c không lçn lµn, nay không lçn lµn, tß½ng lai không lçn lµn, không b¸ các Sa-môn, Bà-la-môn có trí qu· trách. Thª nào là ba?

4) Này các TÖ-kheo, phàm s¡c gì ðã qua, ðã ðoÕn di®t, ðã biªn hoÕi; s¡c ¤y ðßþc xác nh§n là "ðã có", ðßþc xßng danh là "ðã có", ðßþc thi thiªt là "ðã có". S¡c ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

5) Phàm th÷ gì ðã qua, ðã ðoÕn di®t, ðã biªn hoÕi; th÷ ¤y ðßþc xác nh§n là "ðã có", ðßþc xßng danh là "ðã có", ðßþc thi thiªt là "ðã có". Th÷ ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

6) Phàm tß·ng gì ðã qua...

7) Phàm các hành gì ðã qua...

8) Phàm thÑc gì ðã qua, ðã ðoÕn di®t, ðã biªn hoÕi; thÑc ¤y ðßþc xác nh§n là "ðã có", ðßþc xßng danh là "ðã có", ðßþc thi thiªt là "ðã có". ThÑc ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

9) Phàm s¡c gì chßa sanh, chßa hi®n hæu; s¡c ¤y ðßþc xác nh§n là "s¨ có", ðßþc xßng danh là "s¨ có", ðßþc thi thiªt là "s¨ có". S¡c ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", không ðßþc xác nh§n là "ðã có".

10) Phàm th÷ gì chßa sanh, chßa hi®n hæu; th÷ ¤y ðßþc xác nh§n là "s¨ có", ðßþc xßng danh là "s¨ có", ðßþc thi thiªt là "s¨ có". Th÷ ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", th÷ ¤y không ðßþc xác nh§n là "ðã có".

11) Phàm tß·ng gì...

12) Phàm các hành gì...

13) Phàm thÑc gì chßa sanh, chßa hi®n hæu; thÑc ¤y ðßþc xác nh§n là "s¨ có", ðßþc xßng danh là "s¨ có", ðßþc thi thiªt là "s¨ có". ThÑc ¤y không ðßþc xác nh§n là "hi®n có", thÑc ¤y không ðßþc xác nh§n là "ðã có".

14) Này các TÖ-kheo, phàm s¡c gì ðã sanh, ðã hi®n hæu; s¡c ¤y ðßþc xác nh§n là "hi®n có", ðßþc xßng danh là "hi®n có", ðßþc thi thiªt là "hi®n có". S¡c ¤y không ðßþc xác nh§n là "ðã có", không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

15) Phàm th÷ gì ðã sanh, ðã hi®n hæu; th÷ ¤y ðßþc xác nh§n là "hi®n có", ðßþc xßng danh là "hi®n có", ðßþc thi thiªt là "hi®n có". Th÷ ¤y không ðßþc xác nh§n là "ðã có", không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

16) Phàm tß·ng gì...

17) Phàm các hành gì...

18) Phàm thÑc gì ðã sanh, ðã hi®n hæu ; thÑc ¤y ðßþc xác nh§n là "hi®n có", ðßþc xßng danh là "hi®n có", ðßþc thi thiªt là "hi®n có". ThÑc ¤y không ðßþc xác nh§n là "ðã có", thÑc ¤y không ðßþc xác nh§n là "s¨ có".

19) Này các TÖ-kheo, có ba loÕi này, ngôn lµ, danh ngôn lµ, thi thiªt lµ, không có lçn lµn, trß¾c không lçn lµn, nay không lçn lµn, tß½ng lai không lçn lµn, không b¸ các Sa-môn, Bà-la-môn có trí qu· trách.

20) Tuy v§y, dân chúng · Ukkali, nhæng v¸ thuyªt pháp trong th¶i an cß mùa mßa, các v¸ vô nhân lu§n giä, các v¸ vô tác lu§n giä, các v¸ vô hæu lu§n giä, nhæng v¸ ¤y cûng không có nghî r¢ng ngôn lµ, danh ngôn lµ, thi thiªt lµ này không ðáng qu· trách, không ðáng khinh mi®t. Vì sao? Vì r¢ng, h÷ sþ qu· trách, công kích, phçn nµ, chï trích.
.