Ba gi¾i, sáu ð߶ng luân h°i

Bình Anson

-o0o-

Trong ðÕo Ph§t, chúng ta th߶ng nghe câu "Ba gi¾i, sáu ð߶ng luân h°i" (Tam gi¾i, løc ðÕo luân h°i). Ðây là mµt cách di­n tä quan ni®m v« các hình thái hi®n sinh cüa m÷i loài luân h°i trong cõi Ta bà (Samsara). Theo ða s¯ các kinh sách thì có t¤t cä là 31 loài (có sách li®t kê là 32 ho£c 33 loài) trong 6 ð߶ng chính:

1. chß thiên

2. loài ng߶i

3. loài thú v§t

4. loài ngÕ quÖ

5. loài A-tu-la

6. loài ð÷a ð¸a ngøc

Hai loài ð¥u tiên, chß thiên và loài ng߶i, ðßþc xem nhß là loài có nhi«u phß¾c báu, còn b¯n loài kia ch¸u nhæng cänh ð÷a ðày, ðau ð¾n.

Riêng chß thiên g°m 26 loài, trong ba cõi gi¾i khác nhau: Døc gi¾i, S¡c gi¾i, và Vô s¡c gi¾i. Ngoài ra, Døc gi¾i còn bao g°m loài ng߶i và b¯n loài ðau kh± còn lÕi.

Nªu phân chia theo ngu°n g¯c phát sinh, cõi Ta bà chia làm chín ð¸a gi¾i (CØu ð¸a): Døc ð¸a, b¯n S¡c ð¸a do ð¡c b¯n t¥ng thi«n-na hæu s¡c (rupa jhana), và b¯n Vô s¡c ð¸a do ð¡c b¯n t¥ng thi«n-na vô s¡c (arupa jhana) .

T¤t cä các loài trong cõi Ta bà, k¬ cä chß thiên, ð«u phäi qua cänh sinh, trø, hoÕi, di®t, và cùng ch¸u tám loÕi kh± (bát kh±) dù r¢ng có th¬ có nhæng c߶ng ðµ và th¶i gian khác nhau. Ðó là:

1. Sinh kh±: kh± do sinh

2. Lão kh±: kh± do già

3. B®nh kh±: kh± do b®nh

4. TØ kh±: kh± do chªt

5. Ái bi®t ly kh±: kh± do xa lìa cái gì ta thích

6. Oán tång hµi kh±: kh± do n¯i kªt v¾i gì ta không ßa thích

7. C¥u b¤t ð¡c kh±: kh± do không ðßþc ði«u mong c¥u

8. Ngû ¤m xí thÕnh kh±: kh± do hi®n hæu 5 u¦n (s¡c, th÷, tß·ng, hành, thÑc).

Sau ðây là li®t kê 31 loài trong cõi Ta bà, t× cao xu¯ng th¤p:

A. Vô s¡c gi¾i (Formless World, Arupa Loka)

31. Phi tß·ng, phi phi tß·ng thiên (Devas of Sphere of Neither-perception nor non-perception; Nevasanna-nasanna-yatanupaga deva)

30. Vô s· hæu thiên (Devas of Sphere of No-thingness; Akincanna-yatanupaga deva)

29. ThÑc vô biên thiên (Devas of Sphere of Infinite Concsiousness; Vinnananca-yatanupaga deva)

28. Không vô biên thiên (Devas of Sphere of Infinite Space; Akasananca-yatanupaga deva)

B. S¡c gi¾i (World of Form, Rupa Loka) (tÑ thi«n)

27. Vô song thiên (Peerless devas; Akanittha deva)

26. Thi®n kiªn thiên (Clear-sighted devas; Sudassi deva)

25. Thi®n hi®n thiên (Beautifully visible devas; Sudassa deva)

24. Vô phi«n thiên (Untroubled devas; Atappa deva)

23. Vô ð÷a thiên (Devas not Falling Away; Aviha deva)

22. Vô tß·ng thiên (Unconscious beings; Asanna satta)

21. Quäng quä thiên (Very Fruitful devas; Vehapphala deva)

(tam thi«n)

20. Biªn t¸nh thiên (Devas of Refulgent Glory; Subhakinna deva)

19. Vô lßþng t¸nh thiên (Devas of Unbounded Glory; Appamanasubha deva)

18. Thi¬u t¸nh thiên (Devas of Limited Glory; Parittasubha deva)

(nh¸ thi«n)

17. Quang minh thiên (Devas of Streaming Radiance; Abhassara deva)

16. Vô lßþng quang thiên (Devas of Unbounded Radiance; Appamanabha deva)

15. Thi¬u quang thiên (Devas of Limited Radiance; Parittabha deva)

(s½ thi«n)

14. ÐÕi phÕm thiên (Great Brahmas; Maha Brahma)

13. PhÕm phø thiên (Ministers of Brahmas; Brahma-Purohita deva)

12. PhÕm chúng thiên (Retinue of Brahma; Brahma-Parisajja deva)

C. Døc gi¾i (World of Sense-Desires, Kama Loka) 11. Tha hóa tñ tÕi thiên (Devas Wielding Power over Others' Creations; Paranimmita-vasavatti deva)

10. Hóa lÕc thiên (Devas Delighting in Creation; Nimmanarati deva)

9. Ðâu-Su¤t thiên (Contented devas; Tusita deva)

8. DÕ-Ma thiên (Yama devas; Yama deva)

7. Ðao-Lþi thiên (The Thirty-Three Gods; Tavatimsa deva)

6. TÑ thiên vß½ng thiên (Devas of the Four Great Kings; Catumaharajika deva)

5. Loài Ng߶i (Human beings; Manussa)

4. Loài A-tu-la (Titans; Asura)

3. Loài ngÕ quÖ (Hungry ghosts; Peta)

2. Loài thú v§t (Animals; Tiracchana)

1. Loài ð÷a ð¸a ngøc (Hells; Niraya)

Bình Anson ghi chép

tháng 10, 1998

Tham Khäo

1. Introduction, in: Digha Nikaya - The Long Discourses of the Buddha, translated by M. Walshe. Wisdom Publications. 1987. 

2. Thirty-One Planes of Existence, in: Digha Nikaya - Long Discourses of the Buddha. Burma Pitaka Association, Rangoon. 1984.

3. Planes of Existence, in: The Buddha and His Teachings. Narada Maha Thera. Buddhist Publication Society, Kandy, Sri Lanka. 1980 (ÐÑc Ph§t và Ph§t Pháp, bän d¸ch cüa PhÕm Kim Khánh).

4. Ph§t H÷c T× Ði¬n. Quy¬n 2. Ðoàn Trung Còn. Sài Gòn.

-oOo-