T§p kinh Ph§t Thuyªt Nhß
V§y (Itivuttaka), thuµc Ti¬u Bµ Kinh (Khudaka Nikaya),
là mµt t§p hþp 112 bài kinh ng¡n,
có tña ð« b¡t ngu°n t× câu
"ÐÑc Thª Tôn thuyªt giäng nhß v¥y"
(Itivuttam). T§p kinh chia thành b¯n chß½ng:
chß½ng mµt pháp, chß½ng hai pháp,
chß½ng ba pháp, và chß½ng b¯n
pháp. T§p kinh n¥y do mµt v¸ næ cß
sî tên là Khujjuttara kªt hþp sau khi thu§t
lÕi các l¶i giäng cüa ÐÑc Ph§t,
cho Hoàng h§u Samavati và các cung næ khác
cüa Vua Udena, xÑ Kosambi. Hoàng h§u không
th¬ r¶i hoàng cung ð¬ ðªn n½i Ph§t
ngø nghe Ph§t thuyªt giäng, cho nên Hoàng
h§u sai bà Khujjuttara ði nghe thuyªt giäng,
ghi nh¾, r°i tr· v« hoàng cung ð¬
thu§t lÕi cho bà và 500 v¸ cung phi khác
nghe.
Bà Khujjuttara có trí nh¾
lÕ th߶ng và r¤t thông minh, khéo
giäng pháp, nên ÐÑc Ph§t ðã
t×ng khen ngþi r¢ng bà là v¸ Ю
Nh¤t Thanh Vån trong hàng næ ð® tØ
cß sî (Tång Chi Bµ I.14). Bà cûng
là mµt v¸ th¥y tài giöi ð¬ hß¾ng
dçn hoàng h§u và các cung phi khác
trong vi®c hành trì Chánh Pháp. Khi nµi
cung b¸ höa hoÕn làm thi®t mÕng hoàng
h§u và t¤t cä các cung phi, ÐÑc
Ph§t cho biªt r¢ng t¤t cä các v¸
ðó ðã ð¡c quä giäi thoát,
t¯i thi¬u là quä Nh§p Lßu (Tu Ðà
Hoàn) - nhß ðã ghi lÕi trong kinh Ph§t
Tñ Thuyªt (Ud VII.10).
Tên g÷i "Itivuttaka" cûng ðßþc
dùng trong bäng phân loÕi ð¥u tiên
v« 9 th¬ tài kinh ði¬n Ph§t Giáo (*),
mµt bäng phân loÕi có m£t trß¾c
khi có sñ s¡p ð£t Tam TÕng Pali nhß
chúng ta biªt hi®n nay. Th§t khó mà
biªt ch¡c ch¡n r¢ng bän Itivuttaka Pali ngày
nay có phäi hoàn toàn là bän Itivuttaka
nêu ra trong bäng phân loÕi ðó hay không.
Kinh tÕng Hán vån có
chÑa bän d¸ch cüa Itivuttaka, th߶ng
cho r¢ng do ngài Huy«n Trang d¸ch. Bän d¸ch
n¥y có r¤t nhi«u ðoÕn gi¯ng nhß
bän Itivuttaka Pali. Sñ khác bi®t chính yªu
là bän d¸ch cüa ngài Huy«n Trang không
có nhi«u bài kinh trong Chß½ng III và
hoàn toàn không có Chß½ng IV. Có
th¬ là nhæng ph¥n n¥y ðã ðßþc
kªt t§p v« sau trong tÕng Pali, nhßng không
ðßþc kªt t§p vào tÕng Sanskrit
ð¬ d¸ch ra Hán vån. Cûng có th¬
là ngài Huy«n Trang không hoàn t¤t
bän d¸ch vì nó ðßþc d¸ch
trong nhæng tháng cu¯i trong ð¶i cüa ngài.
L¸ch sØ nguyên thüy cüa
kinh Ph§t Thuyªt Nhß V§y có nhi«u v¤n
ð« phÑc tÕp vì kh·i thüy, kinh
chï ðßþc truy«n khçu qua nhi«u
thª kÖ r°i m¾i ðßþc viªt xu¯ng
gi¤y. Tuy nhiên, ðây là mµt trong nhæng
bµ kinh trong tÕng Pali r¤t ðßþc nhi«u
ng߶i quý chuµng vì t§p kinh bao g°m
các bài giäng cüa ÐÑc Ph§t v¾i
nhi«u ð« tài giáo lý cån bän
- t× giän d¸ ðªn sâu s¡c - trong
mµt hình thÑc rõ ràng, ng¡n g÷n
và trñc tiªp.
(*) 9 th¬ tài: kinh (sutta), Ñng
tøng (gaya), k® tøng (gatha), nhß th¸ ngæ
(itivuttaka), b±n sanh (jataka), v¸ t¢ng hæu (adbhutahdarma),
cäm hÑng ngæ (udana), phß½ng quäng
(valpulya), và giäi thuyªt (upadisa).
TÏ kheo Thanissaro
(Bình Anson lßþc
d¸ch)
Ghi chú: Toàn bµ t§p
kinh Ph§t Thuyªt Nhß V§y ðã ðßþc
Hòa thßþng Minh Châu d¸ch sang Vi®t
ngæ nåm 1978 và xu¤t bän tÕi Sài
Gòn nåm 1982. Bän d¸ch Anh ngæ cüa TÏ
kheo Thanissaro ðßþc lßu træ tÕi web
page:
http://world.std.com/~metta/canon/khuddaka/itivuttaka/index.html