Bài Thuyªt Pháp cüa
B° Ы ÐÕt Ma cho Lß½ng Võ Ъ

Sau ðây là bän d¸ch Bài Thuyªt Pháp cüa B° Ы ÐÕt Ma trong Histoire des Croyances Religieuses et des Opinions Philosophiques en Chine (Depuis l'origine jusquà nos jusquà nos jours) cüa Léon Wieger (1922).

Ðây là bài thuyªt pháp ð¥u tiên cüa B° Ы ÐÕt Ma tÕi Trung Hoa. Ngài thuyªt giäng ngay tÕi tri«u ðình cüa Lß½ng Võ Ъ có sñ hi®n di®n cüa nhà vua và toàn th¬ vån võ bá quan là nhæng thành ph¥n trí thÑc ßu tú trong nß¾c. Lß½ng Võ Ъ tuy là mµt ông vua sùng ðÕo và các quan vån trong tri«u tuy là nhæng b§c trí thÑc trong nß¾c, nhæng cûng không lãnh hµi và ch¤p nh§n n±i nhæng ý chính trong bài thuyªt pháp, mµt ph¥n vì nhà vua và các quan còn ch¤p thü, mµt ph¥n vì l¶i thuyªt pháp quá ß mÕnh bÕo, g¥n nhß s± sàng tuy lý lu§n r¤t ðanh thép, ngôn t× rö ràng và cô ð÷ng.

Bài thuyªt pháp tuy r¤t ng¡n g÷n nhßng th§t là ð¥y ðü ý nghîa, bao g°m ðßþc t¤t cä tinh hoa cüa giáo pháp Ph§t và c¯t lõi cüa thi«n. Có th¬ nói cu¯n ÐÕt Ma Huyªt MÕch Lu§n chï tri¬n khai nhæng tß tß·ng trong bài thuyªt pháp này.

Th¤t bÕi trong l¥n thuyªt pháp ð¥u tiên · Trung Hoa, B° Ы ÐÕt Ma bö ra ði. Ngài không thuyªt pháp næa mà ng°i thi«n trß¾c mµt bÑc t߶ng (bích quán) trong su¯t chín nåm tr¶i.

Ph¥n thÑ nh¤t: Bän Ch¤t Cüa Tâm

Cä thª gi¾i ðßþc nghî trong tâm.

T¤t cä chß Ph§t - quá khÑ và v¸ lai - ðã và s¨ ðßþc tÕo thành trong tâm. Sñ hi¬u biªt ðßþc truy«n t× tâm sang tâm qua ngôn t× nên t¤t cä nhæng kinh sách chÆng có ích lþi gì. Tâm cüa m²i ng߶i ð°ng ði®u và tß½ng Ñng v¾i thñc tÕi muôn ð¶i, v¾i thñc tÕi muôn n½i.

Tâm là Ph§t không có Ph§t ngoài tâm.

Coi giác ngµ và niªt bàn là nhæng sñ v§t · ngoài tâm là mµt ði«u sai l¥m. Không có giác ngµ · ngoài tâm linh ðµng. Không có ch² nào g÷i là n½i ch¯n cüa nhæng ng߶i ðªn niªt bàn.

Ngoài thñc tÕi cüa tâm, t¤t cä ð«u là huy­n tßþng. ChÆng có nhân, chÆng có duyên. ChÆng có lý do, chÆng có kªt quä. Chï có mµt thñc tÕi duy nh¤t. Ðó là: Tß tß·ng cüa tâm và sñ an nghî cüa tâm chính là niªt bàn.

Ði tìm mµt sñ v§t ngoài tâm là ði tìm b¡t hß không. Tâm là Ph§t và Ph§t chính là tâm. Tß·ng tßþng Ph§t · ngoài tâm hay hình dung Ph§t · ngoài tâm là mê säng.

Ph¥n ThÑ Hai: Phß½ng thÑc

V§y phäi nhìn vào trong chÑ không nhìn ra ngoài. Phäi tñ l¡ng vào chính mình ð¬ th¤y Ph§t tánh trong chính mình.

T¤t cä chúng sanh ð«u là Ph§t nhß mình nên mình chÆng cÑu ai cä. Không có v¸ Ph§t nào h½n mình nên không phäi van xin, c¥u nguy®n ai cä. Không có Ph§t nào hi¬u mình h½n chính mình nên không phäi h÷c höi trong nhæng kinh sách cüa các v¸ ¤y.

Không có lu§t pháp nào k«m hãm ðßþc Ph§t. Mµt v¸ Ph§t không th¬ sa ngã nên ta không sþ phÕm tµi. 

Không có thi®n, không có ác. Chï có nhæng ðµng tác cüa tâm. Mà tâm là Ph§t nên tñ tánh không th¬ l¥m l²i ðßþc.

Cúng kiªn, ho¢ng pháp, nhi®t thành giæ gi¾i, b¯ thí c¥u kinh và t¤t cä nhæng thÑ khác ð«u không có ích lþi gì cä. Chï c¥n mµt ði«u duy nh¤t là nhìn th¤y Ph§t n½i mình. Sñ nhìn th¤y Ph§t · n½i mình ðßa ðªn giäi thoát, ðªn niªt bàn.

Ph¥n ThÑ Ba: Ph§t Tánh

Không có b¤t cÑ mµt cu¯n kinh nào, không có b¤t cÑ sñ tu kh± hÕnh nào có th¬ ðßa ta ra khöi luân h°i. H÷c kinh và tu kh± hÕnh hoàn toàn vô ích, phù phiªm. Không có quy¬n sách nào ðáng cho ta m· ra ð÷c.
Trong sñ an tînh, vô vi hoàn toàn hãy kiªn tánh · n½i mình, n½i chính tâm mình.

Ðó m¾i ðúng là Ph§t. Chï h÷c nhìn th¤y Ph§t tánh thôi vì ðó là ði«u duy nh¤t ðáng h÷c. T¤t cä nhæng hình tßþng khác ð«u là sß½ng mù, äo änh. Hãy nhìn Ph§t n½i mình. Ðó m¾i là cái nhìn trung thñc duy nh¤t. Ph§t tánh · trong m²i ng߶i và trong t¤t cä m÷i ng߶i, Ph§t tánh ð«u gi¯ng nhau. Khi quên t¤t cä m÷i sñ và chï giæ lÕi thñc tÕi duy nh¤t ðó là thoát khöi vòng luân h°i và t¾i niªt bàn.

T¤t cä nhæng kë thuyªt lý ð«u là trþ thü cüa Mara và ðßa con ng߶i ðªn ch² huy­n tß·ng. M÷i h® th¯ng triªt h÷c ð«u hoàn toàn sai l¥m và có tính cách l߶ng gÕt. Nói ðªn sñ t¦y uª, thi®n nghi®p, chuyên tâm và tiªn bµ là phïnh l×a thiên hÕ.

M²i ng߶i là v¸ Ph§t cüa chính mình và cüa t¤t cä. Ði«u ta phäi làm cho t¾i cùng là nh§n thÑc r¢ng thñc tÕi và chân lý duy nh¤t ¤y ti«m tàng trong m²i ng߶i chúng ta.

Không có tµi hay ðúng h½n chï có mµt tµi duy nh¤t. Ðó là tµi vô minh, tµi không nh§n ðßþc ra Ph§t tánh · chính n½i mình. Tµi này r¤t n£ng vì nó giam ta trong cõi vô th߶ng.

Thân xác là phù du. Cuµc ð¶i trôi nhanh nhß mµt gi¤c mµng. Trong th¶i gian ng¡n ngüi cüa cuµc ð¶i ta phäi tñ giäi thoát b¢ng cách tñ khám phá chính hình bóng cüa mình. Trong gi¤c mµng ð¶i, ta có th¬ th¤y ðßþc thñc ch¤t cüa mình. Trong gi¤c mµng ð¶i, chính Pháp thân tñ hé m· trong bän th¬. Ðó là thñc th¬.

Ph¥n ThÑ Tß : Pháp Thân.

Pháp thân này vînh cØu. Träi qua vòng luân h°i, thång tr¥m qua vô lßþng kiªp, pháp thân vçn không sinh, không di®t, không thêm, không b¾t, không nh½ nh¾p, không b¸ t¦y sÕch, không yêu, không ghét, không ðªn, không ði, không ðàn ông, không ðàn bà, không già, không trë, không tu, không tøc, không có, không không. Pháp thân không mµt mà cûng không nhi«u, không thánh mà cûng không phàm.

Pháp thân ði vào t¤t cä không b¸ tr· ngÕi và không gì ngån cän ðßþc. Pháp thân ung dung trong nhæng kiªp liên tiªp, trong giòng sinh tØ. Chúng sanh và v§n mÕng cüa chúng sanh ð«u qui v« pháp thân. Ta th¤y pháp thân này ngay trong ta. Ta phäi di ðµng và hành ðµng trong ánh sáng cüa tâm.

Pháp thân bao trùm t¤t cä chúng sanh nhß sông H¢ng giæ nß¾c cüa nó h¢ng ha sa s¯ nhæng phân tØ phù sa. Ta không th¬ di­n tä pháp thân ðßþc, mà cûng không th¬ giäi thích pháp thân b¢ng ngôn t×.

M²i ng߶i hãy tñ chiêm ngßÞng, lãnh hµi pháp thân cho chính mình. Lãnh hµi ðßþc pháp thân là giäi thoát, là giác ngµ. Lãnh hµi ðßþc pháp thân là ra khöi sñ giao ðµng cüa thª lñc mà ðÑc Thích Ca Mâu Ni g÷i là cu°ng loÕn vî ðÕi. Giác ngµ ðßa ta vào trong tïnh l£ng hoàn toàn. Ng߶i ta phäi khám phá chính bän thân mình, khám phá Ph§t tánh · mÑc ðµ ngoài khä nång di­n ðÕt cüa ngôn t× và tß tß·ng.

Pháp thân vô hình, b¤t biªn và không th¬ b¸ huÖ di®t. ChÆng có Ph§t nào khác ngoài pháp thân vì pháp thân · trong chß Ph§t. Pháp thân cûng · trong t¤t cä m÷i ng߶i.

Ph¥n ThÑ Nåm: Tïnh Tâm.

Xin nh¡c lÕi r¢ng vì tánh ch¤t cüa pháp thân, ta chÆng c¥n kinh k®, chÆng c¥n cúng tª, th¶ phøng mà cûng chÆng tìm cái gì · ngoài b·i l¨ trong mình ta có t¤t cä.

T¤t cä nhæng sñ v§t bên ngoài ð«u là hß äo giä tÕm. ChÆng có gì th§t ngoài pháp thân. Nguy®n c¥u nhæng gì sùng bái chính là mình, sùng bái nhæng gì chính là mình là mµt vi®c phi lý và vô ích. Ði«u c¯t yªu là làm sao có yên l£ng và tînh tâm; vì yên l£ng, tînh tâm giúp ta th¤y pháp thân chính n½i ta tÑc là th¤y Ph§t.

T¤t cä nhæng bi¬u tßþng giä tß·ng, t¤t cä nhæng bi¬u tßþng v§t ch¤t ð«u sai l¥m. Chính sñ sai l¥m ¤y giæ ta lÕi ho£c ðßa ta vào trong vòng luân h°i tái sinh.

Không nên sùng bái nhæng hình tßþng thoát thai t× n½i mình b·i vì nhæng hình tßþng ¤y không thuµc pháp thân. Chï nên sùng bái nhæng ý tß·ng phát ra t× Ph§t tánh. Phäi bö t¤t cä nhæng giä tß·ng v« th¥n thánh linh thiêng vì ðó chính là nhæng äo tß·ng phù phiªm.

Không nên th¶ kính nhæng v§t giä tß·ng ðó mà cûng chÆng phäi sþ hãi nhæng thÑ ðó. Cûng nên quÆng bö t¤t cä nhæng äo änh v« chß Ph§t. Äo änh chï là nhæng äo tß·ng phù phiªm.

Ph¥n ThÑ Sáu : Thi«n Lu§n

Không có gì quí h½n nhæng ý tß·ng vô hình cüa tâm phát ra t× Ph§t tánh. Chï có mµt ði«u ta th¤y th§t sñ là: Pháp thân · n½i ta.

Ph§t là mµt tiªng „n е, không phäi tên ng߶i và có nghîa là giác ngµ, linh giác mà m÷i ng߶i có th¬ ðÕt t¾i ðßþc. Sñ giác ngµ này chính là thi«n. Nhæng kë ð¯i ngh¸ch v¾i chúng ta không th¬ hi¬u ðßþc giá tr¸ mà chúng ta ðem vào danh t× thi«n.

Thi«n không có nghîa là tham thi«n, suy tß·ng. Ta chï ðÕt ðªn thi«n khi ta th¤y ðßþc Ph§t tánh · chính mình. Mµt ng߶i ð÷c vô s¯ kinh lu§n mà không kiªn tánh thì chï là kë phàm tøc t¥m th߶ng.

ÐÕo lý ta khó hi¬u ð¯i v¾i m÷i ng߶i vì ngôn t× không ðü khä nång di­n tä ðßþc ðÕo. Chï có kë nào ðÕt ðßþc m¾i hi¬u.

Ta có th¬ nói v¾i nhæng môn ð° ta nhß v¥y: Các ngß½i phäi ðÕt ðªn Ph§t tánh n½i các ngß½i tÑc là pháp thân n½i các ngß½i.

Làm thª nào di­n tä ðßþc ... và b·i vì không th¬ nói ra ðßþc nên t¤t cä nhæng kinh lu§n ð«u vô ích. Kinh lu§n chï là nhæng câu chuy®n phù phiªm, ði quanh v¤n ð«. Kiªn tánh là mµt hành ðµng giän d¸. Kiªn tánh không th¬ chia ra thành t×ng ph¥n nên ta không th¬ tri và hành t×ng ph¥n mµt. Kiªn tánh cûng gi¯ng nhß nu¯t mµt thÑ ð° ån, cûng giän d¸ và l§p tÑc nhß thª. Ng߶i ta không bao gi¶ thuyªt lý vi­n vông chung quanh sñ nu¯t ð° ån. Ta biªt nu¯t hay không biªt nu¯t. Chï có thª thôi!

Kë nào tß·ng tßþng mµt thñc tÕi ngoài Ph§t tánh bên trong và tìm cách xác ð¸nh thñc tÕi ¤y, kë ¤y r½i vào sai l¥m nghiêm tr÷ng.

T¤t cä nhæng ý tß·ng ngoài ý tß·ng v« Ph§t tánh nµi tÕi chï là nhæng bóng ma phù phiªm. Chính nhæng ý tß·ng ðó sinh ra bóng ma, nhæng sai l¥m và giæ con ng߶i tri«n miên trong vòng luân h°i. Con ng߶i s¨ ðßþc giäi thoát khi ðã phü nh§n t¤t cä nhæng bóng ma và nhæng sai l¥m ¤y, ð°ng th¶i g¡n li«n v¾i Ph§t tánh · trong nµi tÕi.

Giây phút giác ngµ này, giây phút giäi thoát này, m²i ng߶i hãy tñ mình ði ðªn. Giáo lý chï có th¬ giúp ng߶i ta chu¦n b¸. Giáo lý không th¬ tÕo ra giác ngµ. Mµng không th¬ h÷c ðßþc. Chªt không th¬ h÷c ðßþc. Lãnh hµi Ph§t tánh n½i chính mình cûng không th¬ h÷c ðßþc. Pháp thân r¤t giän d¸. Ta không th¬ tÕo ra ðßþc mà chï lãnh hµi ðßþc.

Kë nào ðã lãnh hµi ðßþc pháp thân thì không c¥n thiên ðàng, không còn ð¸a ngøc, không còn mình, không còn kë khác, không còn gì bên ngoài. V§y vi®c lãnh hµi pháp thân là vi®c cüa ðÑc tin tuy®t ð¯i, không mäy may pha lçn bóng t¯i ng¶ vñc.

Khi ng߶i ta mµng, ng߶i ta không bao gi¶ nghi ng¶ b·i vì ng߶i ta th¤y thñc tánh cüa mình. Trong khi thÑc, ta cûng phäi tin tß·ng væng ch¡c nhß v§y dù có b¸ nhæng äo tß·ng cüa giác quan và nhæng sai l¥m cüa trí tß·ng tßþng ràng buµc.

Ph¥n thÑ bäy: Vô Minh

Яi v¾i nhæng ng߶i ðã khám phá ðßþc bóng hình cüa mình và không còn b¸ b¤t cÑ mµt h® løy nào ràng buµc, thì b¤t cÑ mµt hành ðµng nào cüa th¬ xác v§t ch¤t cûng không có th¬ änh hß·ng ðªn pháp thân.

Mµt kë phàm tøc làm ngh« ð° t¬ cûng có th¬ là mµt v¸ Ph§t. Kë nào ðã lãnh hµi ðßþc Ph§t tánh thì không tÕo nghi®p næa dù làm b¤t cÑ mµt hành ðµng nào b·i vì kë ¤y ðã giác ngµ. Nghi®p chï ðeo ðu±i nhæng ng߶i chßa giác ngµ vì nhæng ng߶i ðó còn trong vòng u t¯i vô minh. Chính sñ ngu muµi này ðã tÕo ra giòng ð¥u thai, luân h°i · ð¸a ngøc, làm thú và làm ng߶i.

T¤t cä nþ tinh th¥n ch¤m dÑt ngay khi giác ngµ phá hüy vô minh. B§c giác ngµ không làm nên tµi l²i và cûng không phÕm tµi næa.

Ph¥n thÑ tám: Giác Ngµ

Ta phäi giäm d¥n nhæng ¤n tßþng, b¾t d¥n tham v÷ng, b¾t d¥n t§p trung và an trí. Ðó là chu¦n b¸.

Kinh k®, tu kh± hÕnh, công trình nghiên cÑu h÷c hành ð«u chÆng có lþi ích gì cä. Kiªn tánh không th¬ h÷c ðßþc. TÕi sao có nhæng ng߶i ðã chu¦n b¸ c¦n th§n và có thành tâm ðÑng ð¡n mà vçn không kiªn ðßþc tánh?

- B·i vì nghi®p cüa h÷ ch¯ng ð¯i lÕi.

Sñ hôn mê mù quáng cüa h÷, sñ sai l¥m chai cÑng cüa h÷, sñ b¤t lñc cüa h÷ là nhæng hình phÕt v« nhæng tµi l²i cüa h÷ trong quá khÑ. H÷ chßa trä hªt nþ. H÷ chßa ðü trong sÕch ð¬ ðÕt ðßþc giác ngµ. Ðây là nþ tinh th¥n và n² lñc cá nhân chÑ không phäi do ð¸a v¸ xã hµi.

Ph¥n thÑ chín: Ph§t là gì?

Ta ðªn Trung Hoa ð¬ truy«n bá tâm ¤n, ðÕo lý m¾i lÕ · ðây chßa ai biªt. Ph§t · trong tâm m²i ng߶i. Giæ gi¾i lu§t, tu kh± hÕnh, c¥u kinh, nghiên cÑu nghîa lý, t¤t cä nhæng thÑ này chÆng dùng ðßþc vi®c gì cä. Møc ðích duy nh¤t mà m÷i ng߶i phäi ðÕt ðßþc là giác ngµ.

Khi nào ðÕt ðßþc giác ngµ là thành Ph§t, mµt v¸ Ph§t nhß t¤t cä chß Ph§t dù cho kë ¤y không ð÷c ðßþc mµt chæ nào cä.

Thành Ph§t nghîa là th¤y Ph§t tánh n½i mình, n½i tâm mình, n½i tâm cüa tâm mình. Ph§t tánh vô hình, không th¬ r¶ mó ðßþc, bän th¬ cüa nó mong manh nhß hß không. Tâm ¤y m÷i ng߶i ð«u mang trong mình.

Tâm hÞi, tâm ½i!

Mi l¾n ðªn n²i bao trùm cä vû trø.

Mi nhö ðªn n²i mûi kim không th¬ xuyên qua ðßþc.

HÞi tâm cüa ta! Mi là Ph§t. 

Chính vì mi mà ta phäi qua Trung Hoa ð¬ giäng truy«n ðÕo lý.