Cành Lá Vô ¿u

Thi«n Sß Thích Thanh T×

Cuµc жi Tß½ng Яi Mà!

H¥u hªt chúng ta ð«u m¡c phäi b®nh "Ðòi höi tuy®t ð¯i". Giàu thì mu¯n mình giàu h½n t¤t cä, sang thì mu¯n mình sang h½n t¤t cä, cho ðªn ð©p, giöi, khen ... ð«u là h½n t¤t cä. Có cái gì thua kém ng߶i là bu°n, tüi, bñc d÷c, không hài lòng. Do ðó cuµc s¯ng ít khi có hÕnh phúc vì th¤y mình còn thua ng߶i n¥y kë n÷, ho£c than trách ng߶i thân cüa mình sao không ðßþc nhß ý mình mu¯n. Nhæng n±i kh± ðau bu°n bñc ð«u do không hi¬u: "Cuµc ð¶i tß½ng ð¯i mà!"

Muôn V§t Tß½ng Яi

Muôn v§t hi®n có trên cõi ð¶i ð«u là tß½ng ð¯i. Ng߶i thì có nam næ, loài v§t thì có gi¯ng cái gi¯ng ðñc, ði®n thì có ði®n âm ði®n dß½ng ..., t× lý tß½ng ð¯i ¤y mà sinh ra vÕn v§t. Chính lý tß½ng ð¯i là g¯c sinh hóa vô cùng vô t§n. Nªu chúng ta tách r¶i sñ v§t ra t×ng ph¥n ð½n ðµc thì sñ sinh hóa phäi d×ng lÕi. Cuµc s¯ng chúng ta là tß½ng quan trong cái ð¯i ngh¸ch, sinh trß·ng trong cái ch¯ng ch÷i. Nhß thª, chúng ta làm sao tìm ra sñ bình an hoàn toàn, sñ hÕnh phúc miên vi­n trong cuµc ð¶i tß½ng ð¯i. Sáng su¯t nh¤t là, chúng ta nhìn sñ tß½ng ð¯i là lý ðß½ng nhiên, không oán h¶n, không trách cÑ trß¾c m÷i sñ vi®c trái ngßþc nhau. аng th¶i chúng ta khéo lþi døng lý tß½ng ð¯i tÕo thành nhæng công nång hæu ích cho con ng߶i. Thí dø nß¾c v¾i lØa là ð¯i ngh¸ch nhau, song chúng ta khéo dùng lØa ðun nß¾c sôi ð¬ n¤u chín các thÑc ån ... Ði®n âm ði®n dß½ng ð¯i ngh¸ch nhau, chÕm nhau là tóe sáng, con ng߶i khéo lþi døng sñ phát sáng ðó tÕo ra vô s¯ công nång cüa ði®n ... Ch×ng ðó chúng ta m¾i th¤y sñ hæu døng cüa nß¾c và lØa, cüa ði®n âm và ði®n dß½ng phøc vø cho con ng߶i mµt cách hæu hi®u. Chúng ta cÑ sþ nß¾c d§p t¡t lØa, tách r¶i xa chúng thì chúng ta có ðßþc lþi ích gì trong cuµc s¯ng. Nhß v§y, chúng ta không sþ sñ ð¯i ngh¸ch cüa vÕn v§t, mà chï khéo léo sØ døng sñ ð¯i ngh¸ch mµt cách hæu hi®u trong cuµc s¯ng cüa chúng ta.

Bän Thân Con Ng߶i Tß½ng Яi 

Con ng߶i có hai ph¥n v§t ch¤t và tinh th¥n, cä hai ph¥n này ð«u là tß½ng ð¯i.

Ph¥n V§t Ch¤t: 

Ph¥n v§t ch¤t ðÑc Ph§t phân tích mµt cách ð½n giän, c½ th¬ con ng߶i do b¯n thÑ c¤u tÕo thành. Ph¥n cÑng r¡n là ð¤t, ph¥n th¤m ß¾t là nß¾c, ph¥n nóng ¤m là lØa, ph¥n chuy¬n ðµng là gió. B¯n ph¥n n¥y chung hþp làm thân con ng߶i, và t°n tÕi mµt th¶i gian. Nªu thiªu mµt trong b¯n ph¥n n¥y, thân n¥y phäi bÕi hoÕi. Bän thân b¯n ph¥n n¥y lÕi ð¯i ngh¸ch nhau, nß¾c ch¯ng v¾i lØa, gió ch÷i v¾i ð¤t. Cho nên trong thân khi nß¾c thÕnh, lØa suy thì sanh ra b®nh lÕnh, ho£c phù thüng ... ngßþc lÕi, khi lØa thÕnh, nß¾c suy thì sinh ra b®nh nóng, nhÑc ð¥u ... Khi gió thÕnh, ð¤t suy thì sanh ra b®nh ðau nhÑc kh¡p thân th¬; khi ð¤t thÕnh, gió suy thì sanh ra b®nh tê li®t, khó th· ... Do ðó mang thân n¥y su¯t ð¶i ta phäi lo ði«u hòa tÑ ðÕi. TÑ ðÕi ði«u hòa thì thân m¾i khoë mÕnh an ±n, ngßþc lÕi thì ðau yªu liên miên. B¯n thÑ ð¯i ngh¸ch n¥y, chúng ta có nên hüy hoÕi nó không, nªu chúng ta còn mu¯n s¯ng? Hay m²i ngày chúng ta c¯ g¡ng ði«u hoà chúng ð¬ cho thân n¥y ðßþc an ±n. B¯n thÑ thù ð¸ch nhau, song nh¶ b¯n thÑ mà thân n¥y m¾i t°n tÕi. Nhß thª chúng ta sþ, ghét sñ ch¯ng ð¯i hay khéo ði«u hòa sñ ch¯ng ð¯i? Mu¯n thân n¥y ðßþc s¯ng còn an ±n, không cách nào h½n là chúng ta phäi biªt ði«u hòa chúng mµt cách thích hþp. Ðó là khôn ngoan là biªt s¯ng.

Ph¥n Tinh Th¥n:

Nµi tâm chúng ta ð¯i ngh¸ch nhau r¤t là phÑc tÕp. — ðây tÕm chia tâm ni®m thi®n và tâm ni®m ác ð¯i ngh¸ch nhau. Song khi ni®m ác d¤y lên thì ni®m thi®n ¦n ði, ngßþc lÕi khi niêm thi®n d¤y lên thì ni®m ác tr¯n m¤t, hai thÑ ð¯i ngh¸ch mà không ð°ng th¶i. Vì thª nªu biªt tu, chúng ta luôn nuôi dßÞng ni®m thi®n thì ni®m ác l£ng m¤t. Nªu ng߶i không biªt tu, cä ngày dung chÑa ni®m ác thì ni®m thi®n không bao gi¶ xu¤t hi®n. Nuôi dßÞng ni®m thi®n là b§c hi«n thánh, dung chÑa ni®m ác là kë bÕo tàn. Chúng ta tr÷n quy«n tÕo l§p cho mình mµt ch² ðÑng vào hàng thánh thi®n, cûng chính chúng ta tñ bß¾c lùi vào trong hang quï, ch² thú c¥m. Không ai b¡t buµc, không ai lôi kéo chúng ta ðªn n½i này hay n½i n÷. Do ðó, ðÑc Ph§t dÕy chúng ta tu quán t× bi ð¬ tr× tâm sân h§n, quán TÑ Ni®m XÑ ð¬ di®t mê l¥m, ho£c ni®m danh hi®u Ph§t ð¬ át tÕp ni®m ... Chúng ta có ðü khä nång làm hi«n thánh, chúng ta cûng có ðü chüng tØ ngÕ quï, súc sanh. B·i v§y, nói tu tâm là chúng ta khéo ði«u phøc nhæng tâm ni®m x¤u ác, nuôi dßÞng nhæng tâm ni®m hi«n thi®n. Khi s¡p lâm chung, nhæng tâm ni®m nào mÕnh s¨ lôi chúng ta ðªn cänh tß½ng xÑng, vì tâm ni®m là g¯c cüa luân h°i sanh tØ.

Thª thì bän thân chúng ta t× v§t ch¤t ðªn tinh th¥n ð«u là tß½ng ð¯i. Nhß v§y, chúng ta không ßa tß½ng ð¯i, chÕy tr¯n tß½ng ð¯i có ðßþc không? Quä là ði«u dÕi kh¶. Chúng ta phäi khôn ngoan sáng su¯t tìm m÷i cách ði«u hòa cho thân an ±n, chinh phøc cho tâm hi«n thi®n. Ðây là vi®c làm cüa ng߶i biªt s¯ng và s¯ng vß½n lên

Tß½ng Quan Mình Và Ng߶i

Trong cuµc s¯ng tß½ng quan giæa mình và m÷i ng߶i chung quanh, h¥u hªt chúng ta m¡c phäi cái b®nh "C¥u Toàn Trách B¸". Chúng ta ðòi höi nhæng ng߶i s¯ng g¥n v¾i mình phäi v©n toàn mµt tråm ph¥n tråm (100%) nhß ý mình mu¯n, phäi ð¥y ðü hoàn toàn nhæng ði«u nhß tâm mình tß·ng. Nªu nhæng ng߶i thân chï ðßþc tám chøc ph¥n tråm (80%) trong sñ ðòi höi cüa mình, s¯ng g¥n güi lâu ngày còn hai chøc ph¥n tråm (20%) b¤t nhß ý n¥y s¨ làm cho chúng ta sinh bñc bµi chán ch߶ng. Sao chúng ta không ð£t lÕi câu höi: chính mình có ðßþc v©n toàn m÷i ði«u nhß ý mình mu¯n chång? HÆn là không. Mình ðã không v©n toàn sao lÕi ðòi höi ng߶i phäi v©n toàn, có phäi là b¤t công, phi lý không? Ngày xßa · các nß¾c Ðông phß½ng quy«n l§p gia ðình cho con cái là · cha m©. Cha m© ð¸nh sao con cái phäi nghe v§y. Do ðó có nhæng gia ðình vþ ch°ng không hòa thu§n vì không cäm thông nhau, nên ði ðªn ð± vÞ ly d¸. Ngày nay · các nß¾c Tây phß½ng con cái ðßþc quy«n ch÷n lña ðôi bÕn cho mình. H÷ có quy«n s¯ng g¥n v¾i ng߶i h÷ ch÷n lña mµt th¶i gian, sau m¾i quyªt ð¸nh thành ðôi bÕn hay không, cha m© không ðßþc can thi®p ðªn ð¶i tß cüa h÷. Thª mà khi ðã thành ðôi bÕn, lÕi vçn ly d¸ nhau. Ðây là l²i tÕi ai? Cha m© ép buµc chång? Quä th§t ðây là cái b®nh ðòi höi v©n toàn mµt tråm ph¥n tråm (100%) theo ý mình mu¯n. B·i không có ai thöa mãn sñ ðòi höi cüa mình, nên t× thân biªn thành s½. Thª là cÑ ly d¸ mãi, ðªn già tr· thành ng߶i cô ðµc. Chúng ta còn thêm l¡m b®nh. Nào là mu¯n ai cûng khen mình, có ng߶i chê là bu°n kh±. Mu¯n m÷i ng߶i g¥n mình phäi tuy®t ð¯i tuân theo sñ s¡p ð£t cüa mình, nªu 80 ði«u h÷ theo, còn 20 ði«u h÷ ch¯ng thì lÕi ðâm ra gi§n dæ bñc tÑc. Ðòi höi ng߶i thân cüa mình phäi t¯t tuy®t ð¯i, nªu h÷ có vài ba ði«u x¤u li«n chán nän mu¯n lánh xa. Ъn tình cäm thß½ng yêu cûng v§y, b¡t buµc ng߶i thân cüa mình phäi thß½ng yêu mình tuy®t ð¯i, nªu b¸ chia xë cho ai, dù ng߶i ¤y là thân thuµc hþp lý, vçn cäm th¤y bu°n. Chính vì lòng tham ðòi höi quá ðáng, khiªn ng߶i chung quanh chúng ta t× t× mu¯n xa lánh chúng ta. Ðây là vì không biªt cuµc ð¶i là tß½ng ð¯i, nên không thông cäm v¾i m÷i ng߶i chung quanh, kªt quä tñ chu¯c l¤y kh± ðau, cô ðµc. Trái lÕi, chúng ta t§p nhìn m÷i sñ v¾i c£p m¡t tß½ng ð¯i, không ðòi höi quá ðáng, ð¬ cäm thông tha thÑ nhau. Ðßþc v§y ð¶i s¯ng s¨ vui tß½i, ng߶i thân ðông ðäo, d­ dàng ðÕt ðßþc hÕnh phúc.

B®nh Th¥n Tßþng 

Chúng ta d­ m¡c b®nh "th¥n tßþng hóa" ng߶i mình quí kính. Ng߶i mình quí kính là thánh thi®n mµt tråm ph¥n tråm (100%). Nªu thân c§n mµt th¶i gian, th¤y v¸ ¤y có mµt vài ði«u còn phàm tøc, "th¥n tßþng" li«n søp ð±. T× ðây ta sanh tâm khinh l¶n cho ðªn b¤t mãn, không còn tin tß·ng vào ai næa. Ðây là mµt tr÷ng b®nh, khiªn ta tñ cao ngÕo mÕn, m¤t hªt lòng tin. Khi trß¾c do tin vào b§c th¥y thánh thi®n nên ta tinh t¤n tu hành, nay m¤t lòng tin r°i sinh ra bê tha hß ð¯n. TÕi sao ta không xét nét kÛ càng xem, b§c th¥y kia h½n mình bao nhiêu ph¥n? Nªu ta có hai mß½i ph¥n tråm (20%) t¯t, v¸ th¥y có b¯n mß½i ph¥n tråm (40%) hay sáu chøc ph¥n tråm (60%) thì r¤t ðáng cho mình h÷c t§p theo, vì v¸ ¤y ðã t¯t h½n mình g¤p ðôi g¤p ba, còn chê trách n²i gì. B·i vì v¸ th¥y chßa phäi là thánh, là Ph§t thì làm sao hoàn toàn thánh thi®n ðßþc. Chúng ta cäm thông v¸ ¤y ðang tu, là còn nhæng cái d· ð¬ sØa, ð¬ bö. B° Tát vçn còn vi tª vô minh, nªu sÕch hªt vô minh là thành Ph§t. Biªt rõ nhæng cái t¯t cüa nhæng v¸ mình quí kính là tß½ng ð¯i thì mình kính tin v×a phäi, ch×ng mñc, không "th¥n tßþng hóa". Nªu th¤y v¸ ¤y có vài nét phàm tøc, mình cûng cäm thông tha thÑ, vì ðây là ng߶i ðang tu ðang tiªn, ð×ng ðòi höi quá ðáng. Ho£c giä ngày xßa mình tin vào v¸ th¥y g¥n nhß tuy®t ð¯i, v¸ ¤y dÕy gì mình cûng c¯ g¡ng làm cho ðßþc, nh¶ ðó trên ð߶ng tu mình tiªn bµ vßþt bñc. Nay mình m¤t lòng tin · v¸ th¥y ¤y, sinh tâm lui søt, ðây là ði«u sai l¥m. TÕi sao mình không nghî, ta tu là ta tiªn, th¥y tu thì th¥y tiªn. Ðâu phäi th¥y tu hay, ta m¾i tiªn; th¥y tu d·, ta b¸ lùi. Phäi tin vào mình, phäi trông c§y vào mình, Ph§t dÕy: "Các ông phäi tñ th¡p ðu¯c lên mà ði", lÕi "các ông phäi tñ làm c°n ðäo cho mình". Thª nên không vì "th¥n tßþng søp ð±" mà ta lùi bß¾c. Chính chúng ta phäi nhìn các b§c th¥y quí kính vçn là tß½ng ð¯i thì chúng ta khöi ch¾i v¾i khi trông th¤y vài nét phàm tøc cüa các Ngài.

Løc T± DÕy 36 Pháp Яi 

Trong kinh Pháp Bäo Ðàn, Løc T± dÕy ð® tØ: sau này có ai höi ðÕo nên dùng 36 pháp ð¯i ð¬ trä l¶i thì không sai tông chï nhà Thi«n. Nªu ng߶i höi "Có" l¤y "Không" ðáp, ng߶i höi "Sáng" l¤y "T¯i" ðáp ... tÕi sao? Vì nh½n n½i không mà l§p có. B·i cái không m¾i thành l§p cái có, không có cái không thì cái có cûng chÆng thành. Ngßþc lÕi, nh½n cái có mà l§p cái không, nªu chÆng có cái có thì cái không cûng vô nghîa. Ъn cái sáng cái t¯i cûng thª. Do t¯i m¾i l§p sáng, nh½n sáng m¤t nói là t¯i. Hai cái nß½ng nhau mà thành, không có th§t pháp. T¤t cä sñ v§t · thª gian ð«u là ð¯i ðãi nhau mà l§p, không có mµt pháp nào th§t. Thª mà chúng ta ch¤p th§t pháp, th§t ngã, tång trß·ng si mê, chìm ð¡m mãi trong bi¬n luân h°i sanh tØ. Dß¾i con m¡t cüa Ph§t cüa T± th¤y rõ các pháp nhß huy­n, nhß hóa, nên các ngài ung dung tñ tÕi vßþt ra ngoài vòng sanh tØ luân h°i. Th¤t t¤t cä là tß½ng ð¯i hß giä là cái th¤y cüa ng߶i giác ngµ.

Chï Tâm Không Sanh Không Di®t Là Tuy®t Яi 

Tuy nhiên trong cuµc ð¶i tß½ng ð¯i vçn có cái tuy®t ð¯i mà ít ai biªt ðªn. Chúng ta cÑ quen chÕy theo hình s¡c thanh âm là nhæng thÑ vô th߶ng sanh di®t. Ngay cái sanh di®t lÕi ðòi cho ðßþc tuy®t ð¯i, quä là chúng ta b¡t bóng mò trång. Làm gì có, ngay cái ð¯i ðãi sanh di®t mà ðòi tuy®t ð¯i vô sanh, khi chúng ta vin theo hình thÑc sñ v§t mà mong ðßþc cái chân th§t chÆng sanh chÆng di®t? Hãy nghe hai câu sau trong bài k® trình kiªn giäi lên Ngû T± cüa ng߶i cß sî h÷ Lß:

Xßa nay không mµt v§t

Ch² nào dính bøi nh½

Nguyên vån:

Bän lai vô nhÑt v§t

Hà XÑ nhÕ tr¥n ai

Có v§t là vô th߶ng sanh di®t, dù cÑng nhß ch¤t kim cß½ng cûng là sanh di®t. Chï có tâm th¬ không hình tß¾ng, không d¤y ðµng m¾i là b¤t sanh b¤t di®t. Tâm th¬ vßþt ngoài ð¯i ðãi hai bên, vînh h¢ng b¤t biªn. V×a th¤y hai bên là m¤t tâm th¬ r°i. Cho nên T± Tång Xán kªt thúc bài Tín Tâm Minh (Ghi Tin Tâm) nói: "Tín tâm b¤t nh¸, b¤t nh¸ tín tâm" (Tin tâm không hai, không hai tin tâm). Có hai là còn ð¯i ðãi, không hai thì ð¯i ðãi v¾i cái gì. Chính cái vßþt ngoài ð¯i ðãi m¾i thñc là tuy®t ð¯i. Cái tuy®t ð¯i có sÇn n½i m÷i ng߶i chúng ta không phäi tìm kiªm bên ngoài. Biªt buông tâm ni®m ð¯i ðãi, s¯ng b¢ng th¬ không ð¯i ðãi là ng߶i giác. Trái lÕi, chÕy theo tâm ni®m ð¯i ðãi sanh di®t, quên m¤t tâm th¬ b¤t sanh b¤t di®t là ng߶i mê.

Kªt Thúc 

Con ng߶i chán nän ê ch« kh± ðau cùng cñc, vì nhæng th¥n tßþng cüa mình dñng lên ð«u søp ð±. Còn tin tß·ng vào ðâu khi lòng tin tuy®t ð¯i d°n vào các th¥n tßþng, mà nay ðã tan vÞ hªt r°i. Ðây là ng߶i m¡c b®nh thiªu thñc tª, lúc nào cûng lý tß·ng hóa kë khác. Khi lý tß·ng b¸ th¤t v÷ng, h÷ ðâm ra thù ghét chán ch߶ng. Cµng thêm b®nh ðòi höi quá ðáng, khiªn h÷ không b¢ng lòng mµt ng߶i nào trên thª gian n¥y. Thª là, h÷ ðang s¯ng trong ðông ðäo qu¥n chúng, mà cäm th¤y nhß mình lang thang trong bãi sa mÕc. Sñ chán ð¶i tuy®t v÷ng cüa nhæng ng߶i n¥y phát xu¤t t× g·i g¤m t¤t cä lòng tin vào kë khác. Chúng ta phäi khôn ngoan nhìn m÷i ng߶i b¢ng con m¡t tß½ng ð¯i, tin m÷i ng߶i b¢ng lòng tin gi¾i hÕn. Chúng ta s¨ b¢ng lòng trong cuµc s¯ng n¥y, và s¨ cäm thông tha thÑ nhæng ng߶i thân mình khi h÷ phÕm phäi sai l¥m. Chúng ta còn ch² nß½ng tña duy nh¤t là chính mình. Mình sÇn có hòn ng÷c quí mà lâu nay ðã quên lãng. Hôm nay khéo tay m· chéo áo l¤y hòn ng÷c ðem ra dùng, ð¶i ta s¨ hÕnh phúc biªt là bao! ‰‰‰
 
 

[Møc Løc] [L¶i ð¥u sách] [Tu là c¥u bình an hay sØa ð±i x¤u thành t¯t?] [Ngu°n g¯c mê tín] [Tình thß½ng s¨ không còn khi ng߶i ta c¥n ngon mi®ng] [Cuµc ð¶i tß½ng ð¯i mà] [ÐÑc Ph§t là b§c Th¥y các nhà khoa h÷c] [T¤t cä các pháp không c¯ ð¸nh] [Phá r×ng tre gai] [Nß¾c có d§y sóng không?] [Nø c߶i b¤t di®t]