Cành Lá Vô ¿u

Thi«n Sß Thích Thanh T×

Nø C߶i B¤t Di®t

Trong th¶i gian yên tu, mµt hôm chúng tôi cäm thông ðßþc nø c߶i nh© nhàng hi®n trên môi tßþng ðÑc Ph§t và nø c߶i tÕm bi®t cüa các Thi«n Sß khi t× giä cuµc ð¶i. TÕi sao bài thuyªt pháp ð¥u tiên cüa ðÑc Ph§t tÕi v߶n Lµc Uy¬n ð« c§p trß¾c nh¤t là Kh± Ъ, cho ðªn nhi«u bài thuyªt pháp sau n¥y, ðÑc Ph§t cûng th߶ng nh¡c ðªn n²i kh± cüa chúng sanh vô t§n b¢ng nhæng câu: "Nß¾c m¡t chúng sanh, nhi«u h½n nß¾c bi¬n cä ... ", mà trên môi Ngài luôn n· nø c߶i?

Vô minh là cµi ngu°n cüa muôn kiªp kh± ðau. Con ng߶i có m£t trên cõi ð¶i do vô minh chü ðµng, nên khi ra ð¶i ðã mang sÇn ch¤t keo ðau kh±. Vô minh là gì mà ðày ð÷a con ng߶i l¡m v§y? Vô minh là nh§n hi¬u sai l¥m v« con ng߶i và muôn v§t. V« con ng߶i, thân n¥y là cái không th¬ giæ mà c¯ giæ, cái s¡p bÕi hoÕi mà mu¯n không bÕi hoÕi, cái tÕm bþ mà tß·ng lâu dài, cái nh½ nh¾p mà tß·ng ð©p ðë. Các cäm giác là hß äo mà tß·ng là chân th§t, cäm giác là vô th߶ng mà tß·ng là lâu dài, cäm giác là ðau kh± mà tß·ng là hÕnh phúc. Nµi tâm v÷ng tß·ng là äo änh, mà ch¤p là tâm mình, chân tâm b¤t di®t thì l½ là không biªt ðªn. V« muôn v§t, nhæng s¡c hình hào nhoáng, nhæng âm thanh sanh di®t, nhæng hß½ng v¸ tÕm bþ mà mê say ð¡m ðu¯i, khao khát thèm thu°ng ðu±i b¡t su¯t ð¶i không biªt m®t möi. T× nhæng nh§n hi¬u sai l¥m n¥y, con ng߶i không bao gi¶ th¤y hÕnh phúc, mà luôn luôn th¤y b¤t mãn, b¤t nhß ý, b¤t hÕnh ... là ngu°n g¯c kh± ðau. Cái nh§n hi¬u sai l¥m n¥y g¡n ch£t vào chúng ta t× ð¶i n¥y sang kiªp n÷, mãi mãi không r¶i, cho nên kh± ðau do ðó gây ra không biªt l¤y ðâu làm ng¢n mé, chï còn cách di­n tä: "Nß¾c m¡t chúng sanh nhi«u h½n nß¾c bi¬n cä".

M£c dù vô minh hi¬m nguy nhß thª, song mµt phen giác ngµ chúng li«n tiêu tan. Nhß ngôi nhà t¯i ngàn nåm chï c¥n th¡p ng÷n ðèn sáng lên thì bóng t¯i tan m¤t. Cái mê l¥m u t¯i tÕo thành muôn ngàn sþi dây nghi®p kh±, trói buµc lôi kéo con ng߶i lån lµn trong vÕn nëo luân h°i, tß·ng ch×ng nhß không có cách gì thoát khöi; ðâu ng¶ ng÷n ðèn giác ngµ v×a b×ng sáng lên, chúng li«n lùi m¤t không còn tông tích. Th¤y t߶ng t§n sñ vi®c n¥y, ðÑc Ph§t không n· nø c߶i an lành sao ðßþc.

Chúng sanh si mê, tranh dành s¡c, tài, danh, lþi ... ð¤m ðá nhau, sát phÕt nhau, l×a ðäo nhau, h§n thù nhau ... biªn cänh nhân gian tr· thành bãi chiªn tr߶ng. Kë th¡ng thì ðßþc hoan hô thång thß·ng, ðßþc v§t ch¤t dçy ð¥y; ng߶i bÕi thì b¸ khinh mi®t chê ðè, b¸ thân tàn nghèo ðói. Mµt bên hÕnh phúc, mµt bên kh± ðau hi®n bày trß¾c m¡t m÷i ng߶i. Vì thª, b¤t cÑ ai có m£t trên tr¥n gian ð«u sÇn sàng c¥m kiªm xông vào tr§n mÕc ð¬ mong giành ph¥n th¡ng v« mình. Nhßng n½i chiªn tr߶ng ðâu phäi ai cûng là kë th¡ng. Có ng߶i th¡ng là có kë bÕi, có hÕnh phúc là có kh± ðau. Ðôi khi kë bÕi phäi tan thân m¤t mÕng ðã ðành, mà ng߶i th¡ng cûng thß½ng tích ð¥y mình. HÕnh phúc r¤t ít mà kh± ðau quá nhi«u. M£c dù là thª, · ð¶i có ai ch¸u nh߶ng bß¾c cho ai. Nhæng chiªc xe tranh nhau qua m£t, gây tai nÕn h¢ng ngày xäy ra nhan nhän trß¾c m¡t, mà các chú tài xª ít khi ch¸u nh߶ng tránh nhau ð¬ mình và ng߶i ðßþc sñ an toàn. Tranh ð¤u ðã tr· thành qui lu§t cüa con ng߶i. Song kë th¡ng ng߶i bÕi kªt cuµc s¨ thành cái gì? - Mµt n¡m m° hay mµt nhúm tro tàn!

жi ng߶i là di­n viên ðang di­n xu¤t nhæng v· bi hài k¸ch trên sân kh¤u cüa k¸ch tr߶ng. Dù ðóng vai ng߶i tài danh l²i lÕc, hay ðóng vai kë ån mày cùng kh± · xó chþ ð¥u ð߶ng, khi hÕ màn kªt thúc thì m÷i vi®c ð«u "KHÔNG".

Trong lúc giä trang tÕm th¶i ¤y, m÷i sñ ðßþc m¤t, thành bÕi ... ð«u là trò ch½i. Ng߶i di­n viên thông minh ðóng k¸ch, dù bi k¸ch hay hài k¸ch, KHI SÂN KH„U BUÔNG MÀN LI‹N N³ Nø C¿–I, ðây là trò ðùa trên sân kh¤u, không có mµt chút h¯i tiªc hay lo bu°n. ÐÑc Ph§t ðã giác ngµ viên mãn, th¤y rõ cuµc ð¶i là vô th߶ng äo hóa, khi t× giã cuµc ð¶i tñ nhiên Ngài hé môi c߶i nh©.

Nhæng thÑ suy tß nghî tß·ng trong nµi tâm, m²i con ng߶i chúng ta ð«u th×a nh§n là tâm cüa mình, ho£c nh§n là mình. Tôi suy tß thª n¥y, tôi nghî tß·ng thª kia, ho£c tôi nghî, tôi tß·ng. Do th×a nh§n chúng là mình, nên chúng ra oai tác quái, tÕo ðü thÑ nghi®p, cµt trói lôi kéo mình lån tròn trong løc ðÕo không có ngày thoát khöi. H¢ng ngày các thÑ ¤y lång xång lµn xµn, büa vây che ð§y trong nµi tâm chúng ta không mµt phút giây an ±n. Có khi chúng nó °n ào náo loÕn khiªn ð¥u óc ta nóng rñc b¤t an, c¯ van xin chúng cho ta ðßþc vài phút an lành, nhßng chúng nó nào có ch¸u tha, cÑ tha h° qu§y, buµc lòng ta phäi dùng thu¯c an th¥n ð¬ kháng cñ. Th§m chí nhæng nhà tu hành cûng bñc bµi sñ náo loÕn cüa chúng, phäi chÕy tìm c¥u "Pháp An Tâm". Có v¸ sþ sñ trói buµc vô hÕn ð¸nh cüa chúng, phäi ði c¥u xin "Pháp Giäi Thoát". G£p b§c th¥y cÞ l¾n, nhà tu hành li«n ðem ra höi "pháp an tâm". Ông th¥y nghiêm ngh¸ bäo: "Ðem tâm ra ta an cho". Nhà tu hành sØng s¯t phän quang soi lÕi thì b÷n gi£c °n ào ðã biªn ðâu m¤t, ðành thßa: "Con tìm tâm không ðßþc". B§c th¥y nhªch mép c߶i bäo: "Ta ðã an tâm cho ngß½i r°i". Nhà tu hành b±ng dßng th¤y b÷n gi£c ¤y là mµt ðám khói mây. Nhà tu hành khác, thao thÑc lo sþ sñ trói buµc cüa ðám phi«n não n¥y ði c¥u th¥y dÕy: "Pháp Giäi Thoát". Ông th¥y c· l¾n chï höi: "Ai trói buµc ông?". Nhà tu hành tìm lÕi không th¤y có gì trói buµc, li«n thßa: "Không có ai trói buµc". Ông th¥y cä c߶i bäo: "C¥u giäi thoát làm gì?". Nhà tu hành b±ng dßng th¤y tråm dây ngàn m¯i trß¾c kia nh¤t th¶i ðã biªn ðâu m¤t.

Khi th¤y tµt bän ch¤t äo hóa cüa các thÑ tâm lång xång lµn xµn n¥y, ðÑc Ph§t chï còn c߶i v¾i chúng mà thôi! Nªu ai còn l¥m nh§n chúng là mình thì b¸ chúng ra oai tác quái; trái lÕi ng߶i biªt rö bän ch¤t hß äo cüa chúng thì không b¸ chúng l×a gÕt và khä nång lôi kéo cüa chúng cûng b¸ hÕn chª. Th¤y rõ các thÑ tâm hß äo r°i, ðÑc Ph§t còn nh§n ra tâm th¬ chân th§t n½i m²i con ng߶i là thênh thang trùm kh¡p, chßa bao gi¶ sanh di®t vô th߶ng. Xä bö thân kh± ðau nh¾p nhúa, tÕm bþ, th¬ nh§p pháp thân thanh t¸nh b¤t sanh b¤t di®t (Niªt Bàn), nh© nhàng an lÕc biªt m¤y, thì làm sao ðÑc Ph§t chÆng hé n· nø c߶i an lành thanh thän. Không nhæng Ph§t, mà các thi«n sß ð® tØ Ph§t khi t× giã cuµc ð¶i cûng c߶i.

Tôn giä Pháp Loa khi s¡p t¸ch cûng ð¬ k®:

D¸ch âm:

VÕn duyên tài ðoÕn nh¤t thân nhàn

TÑ th§p dß niên mµng huy­n gian

Trân tr÷ng chß nhân hßu tá v¤n

Na biên phong nguy®t cánh man khoan.

D¸ch nghîa:

Muôn duyên c¡t ðÑt mµt thân nhàn

H½n b¯n mß½i nåm gi¤c mµng tràng

Nh¡n bäo m÷i ng߶i thôi ch¾ höi

Bên kia trång gió rµng thênh thang.

Ðeo mang thân n¥y là ðeo mang gông cùm, b®nh t§t, bÕi hoÕi, kh± ðau, buông xä ðßþc nó thì nh© nhàng, thänh th½i, an lÕc. Xä bö thân n¥y ðâu phäi là hªt, mà còn b¥u tr¶i mênh mông có trång trong gió mát, còn gì thích thú b¢ng nên thi«n sß c߶i!

Ng߶i thª gian có khi c߶i có lúc khóc, ho£c c߶i xã giao, c߶i nhÕo báng, c߶i g¢n, c߶i gßþng khóc th¥m ... t¤t cä cái c߶i ¤y ð«u thuµc v« tình cäm sanh di®t. Cái c߶i cüa ðÑc Ph§t, cüa thi«n sß là nø c߶i giác ngµ thoát ra ngoài m÷i thÑ mê l¥m, chï có c߶i mà không có khóc, g÷i là "Nø C߶i B¤t Di®t". H½n næa, vì ðÕt ðßþc th¬ vô sanh, m÷i kh± ðau sanh di®t ðã trút sÕch, thong dong tñ tÕi ði trên con ð߶ng Niªt Bàn, trên môi n· nø c߶i rÕng rÞ, nø c߶i n¥y th§t là "Nø C߶i B¤t Di®t". Nhß thª, có ai dám cä gan l¾n tiªng bäo ðÕo Ph§t là bi quan!

ÐÕo Ph§t tÕo cho con ng߶i ngu°n vui hi®n tÕi và mãi ðªn mai sau. Chúng ta tu theo ðÕo Ph§t là dÑt bö mê l¥m ð¬ cho ð¶i n¥y ðßþc an lÕc, và giác ngµ ð¬ v« sau mãi mãi an lÕc. Chính ðây là møc ðích cÑu kh± cüa ðÕo Ph§t. ÐÕo Ph§t cÑu kh± cho chúng sanh, quä là ðÕo ban vui. Vì hªt kh± là ðßþc vui, nên phäi nói ðÕo Ph§t thñc sñ là lÕc quan, mà là lÕc quan vînh cØu.

Hªt

Xin nguy®n c¥u chß Ph§t hµ trì cho nhæng ai xem ðßþc mµt bài vån hay mµt ðoÕn vån, ho£c cä quy¬n Cành Lá Vô ¿u, s¨ gþi ý trong tâm ng߶i ¤y hß¾ng ðªn con ð߶ng giác ngµ.
Xin nguy®n c¥u cho chúng sanh trong pháp gi¾i s¯ng trong thß½ng yêu và hÕnh phúc. Và t¤t cä chúng sanh tình dæ vô tình, ð°ng viên chüng trí.

Trí ÐÕt.

[Møc Løc] [L¶i ð¥u sách] [Tu là c¥u bình an hay sØa ð±i x¤u thành t¯t?] [Ngu°n g¯c mê tín] [Tình thß½ng s¨ không còn khi ng߶i ta c¥n ngon mi®ng] [Cuµc ð¶i tß½ng ð¯i mà] [ÐÑc Ph§t là b§c Th¥y các nhà khoa h÷c] [T¤t cä các pháp không c¯ ð¸nh] [Phá r×ng tre gai] [Nß¾c có d§y sóng không?] [Nø c߶i b¤t di®t]