Thõng Tay Vào Chþ

ÐÕi-Lãn

 Sau khi chúng ta ðßþc các ngài hß¾ng dçn chï bày, và ðánh thÑc m÷i trói buµc ðã ðßþc th¬ hi®n trong cuµc s¯ng cüa m²i chúng ta; qua ðó v÷ng tâm phân bi®t ch¤p trß¾c, nó làm chü tÕo ra m÷i cái nhìn sai lÕc cho m÷i hành ðµng, theo ðó nghi®p nhân ðßþc hình thành, và hi®n hæu qua cái g÷i là quá khÑ, hi®n tÕi, v¸ lai trong ba cõi sáu ð߶ng. Trong khi ðó, cûng cuµc s¯ng này có nhæng lúc lÕi có nhæng hành ðµng, l¶i nói cüa chúng ta ðßþc th¬ hi®n ra nhß là vô tình b¤t chþt, nên chúng ta không ð¬ ý chúng, vì chúng không b¸ trí nång ý chí can thi®p vào nên tr· thành vô tác døng ð¯i v¾i trí nång phân bi®t cüa chúng ta. Do ðó, chúng tr· thành nhß là không hi®n hæu giæa cuôc s¯ng cüa chúng ta. Nhßng th§t ra nhæng th¬ hi®n này chính là nhæng cái ðáng ðßþc th¤y ðáng ðuþc biªt. Cái ðó ðßþc các ngài dùng ð¬ chï thÆng cho chúng ta, vì chúng tñ th¬ hi®n cái tâm vô phân bi®t. Cái ðßþc th¬ hi®n này chúng tôi tÕm g÷i là cái bän lai di®n møc xßa nay cüa m²i chúng ta, cái bän lai di®n møc này vçn th߶ng thêå hi®n ra bên ngoài, trong cuµc s¯ng cüa chúng ta, mµt cách tr¥n tru°ng nhß mµt vô v¸ chân nhân, th߶ng hay ra vào n½i m£t mûi trong mµt cøc th¸t ðö au cüa m²i ng߶i chúng ta nhß ngài Lâm Tª ðã bäo. Cái mà th߶ng ngày nó ra vào ðó, chính là cái mà ngài Hu® Nång ðã t×ng chï dÕy cho Hu® Minh thßþng t÷a khi ông höi pháp. Hu® Nång bäo:

" - Nhà ngß½i ðã vì pháp mà ðªn, thì hãy d©p bö các duyên ch¾ sanh mµt ni®m, ta s¨ vì nhà ngß½i mà nói rõ trong giây lát. Ngài bäo tiªp:

- Không nghî thi®n không nghî ác, ngay lúc ðó cái gì là bän lai di®n møc cüa Hu® Minh thßþng t÷a?

Ngay câu nói này Hu® Minh ðÕi ngµ."

Hu® Minh ðã ngµ ðßþc cái chi ðây? Phäi chång ông ðã nh§n ra ðßþc cái bän lai di®n møc xßa nay cüa chính mình qua: " Không sanh mµt ni®m và, không nghî thi®n không nghî ác" ? — ðây, v×a phü ð¸nh v×a khêu gþi ð¬ cho ng߶i ð¯i thoÕi tñ nh§n ra mình, theo ðó Hu® Minh ðã ðü lanh c½ ð¬ nh§n di®n. Lúc này là lúc chính cuµc s¯ng vô sñ cüa chúng ta ðßþc th¬ hi®n qua bi¬u tßþng vô phân bi®t. Không phäi 'Ch¾ sanh mµt ni®m, không nghî thi®n không nghî ác' chúng không có b¤t cÑ mµt sñ sinh hoÕt nào, mà chính nó là nªp s¯ng, b« ngoài xem nhß là tiêu cñc, nhßng th§t sñ bên trong chúng mang mµt tính tích cñc vßþt thoát. Chính vì tính tích cñc vßþt thoát này, nên trong m²i hành ðµng cüa chúng ta ðßþc th¬ hi®n tñ tÕi không b¸ trói buµ, hay l® thuµc vào b¤t cÑ khái ni®m hóa nào. Do ðó, khi tâm vô sñ cüa các thi«n sß hay cüa chúng ta th¬ hi®n thì, ð¯i v¾i các duyên gi¶ ðây không còn là ð¯i tßþng ð¬ "ðoÕn tuy®t" næa, vì tñ thân chúng không mang mµt r¡c r¯i chß¾ng ngÕi nào cä, mà chúng luôn luôn tñ dung thông vô ngÕi ð¯i v¾i m÷i pháp, nhß Linh Hñu ðã trä l¶i nhân Hu® T¸ch höi:

" - Tråm ngàn muôn cänh cùng lúc ðªn thì phäi làm thª nào?

Linh Hñu ðáp:

- Xanh chÆng phäi là vàng, dài chÆng phäi là ng¡n; các pháp tñ chúng · vào ð¸a v¸ cüa chúng chÆng can h® gì ðªn công vi®c cüa ta."

Khi thi«n sß không kh·i tâm phân bi®t ð¯i v¾i cuµc s¯ng, thì ð¯i v¾i các duyên bên trong hay bên ngoài, gi¶ ðây tr· thành không can h® và l® thuµc nhau, vì tñ thân chúng (tâm và v§t) không mang b¤t cÑ mµt ý ni®m thü-xä, th߶ng-ðoÕn, có-không, dài-ng¡n, t¯t-x¤u,, mµt-khác, sanh-di®t hay b¤t cÑ mµt hi®n tßþng nào khi chúng hi®n hæu hay biªn d¸ch, mà qua ðó chúng nói lên ðßþc mµt sinh hoÕt s¯ng ðµng linh nghi®m qua cuµc s¯ng trong cuµc ch½i: "TuÏ duyên pháp hi®p, xÑng v§t døng thành. TuÏ duyên pháp biªn, theo v§t døng thông". Tooàn th¬ cuµc s¯ng này ðßþc hi®n hæu trong cái Hi®p và Biªn không mang b¤t cÑ nhãn hi®u nào; chúng không thuµc v« tâm hay v§t, hay không phäi tâm-v§t, mà chúng th¬ hi®n cái nhi®m màu dung nhiªp mµt cách sinh ðµng vô ngÕi.

— ðây, chính cái vô sñ cüa toàn th¬ cuµc s¯ng ðã nói lên ðßþc cái l¨ ðang hi®p-biªn tùy duyên, mà chúng tôi tÕm g÷i là : "Ðß½ng-Ni®m" trong cái toàn th¬ " Ðang-là" cüa chúng xuyên qua cái cá-bi®t không can h®. T× ðó, chúng quyªt ð¸nh ðßþc sñ giäi thoát toàn th¬ cuµc s¯ng cüa thi«n sß qua cái nhìn trói buµc cüa chúng ta nhß là xa lÕ, nhß vua Lý thái Tôn höi Thi«n Lão mµt thi«n sß Vi®t Nam.

" Lý thái Tôn höi Thi«n Lão:

- Hòa thßþng · núi này ðßþc bao lâu?

Thi«n Lão ðáp:

- Chï biªt ngày tháng này,

Ai rành xuân thu trß¾c.

Vua höi:

- H¢ng ngày làm vi®c gì?

Thi«n Lão ðáp:

- Trúc biªc hoa vàng không ngoài cänh,

Trång trong mây bÕc hi®n toàn ch½n.

Vua höi:

- Có ý chï gì?

Thi«n Lão ðáp:

- Nhi«u l¶i sau không ích!"

Con ng߶i ðang · trong hi®n tÕi mà không biªt s¯ng cho hi®n tÕi, luôn luôn s¯ng cho quá khÑ và tß½ng lai · bên ngoài giây phút hi®n tÕi này! — ðây, h÷ ðã ðánh m¤t chính h÷, nghîa là h÷ ðã ðánh m¤t t¤t cä cái toàn th¬ ngay bây gi¶ và tÕi ðây mà h÷ không biªt. H÷ luôn luôn mu¯n tìm hi¬u chúng ngoài cuµc s¯ng này, h÷ loÕi bö cuµc s¯ng nhi®m m¥u hi®n có n½i h÷. Vì v§y các thi«n sß luôn luôn dùng cuµc s¯ng chính mình và môn hÕ, ð¬ ch¸ cho h÷ cách nhìn cách s¯ng n½i chính dòng s¯ng n½i m²i ng߶i ðang th¬ hi®n, mà h÷ không nh§n th¤y, nhß thi«n sß ÐÕo Ngµ ðã dÕy môn ð® mình.

" Mµt hôm Sùng Tín thßa ÐÕo Ngµ:

- T× ngày con vào ðây cho ðªn gi¶, mà chßa ðßþc th¥y chï dÕy tâm yªu!

ÐÕo Ngµ bäo:

- T× ngày nhà ngß½i vào ðây, ta chßa t×ng chßa chï dÕy tâm yªu cho nhà ngß½í!

Sùng Tín thßa:

- Chï dÕy · ch² nào?

ÐÕo ngµ bäo:

- Ngß½i dâng trà ta vì ngß½i mà tiªp, ngß½i bßng c½m ðªn ta vì ngß½i mà nh§n, ngß½i xá lui ta vì ngß½i mà g§t ð¥u. Chõ nào chÆng chï dÕy tâm yªu ðây!? Gã cu¯i ð¥u l£ng thinh giây lâu.

ÐÕo Ngµ bäo:

- Th¤y thì ngay ðó th¤y li«n, suy nghî li«n sai. Ngay câu nói này sß ðßþc khai ngµ."

Tâm yªu là gì? — ðâu? TÕi sao phäi tìm kiªm? Trong khi cuµc s¯ng ð½n s½ bình th߶ng h¢ng ngày chúng ta lÕi bö quên, không màn ð¬ m¡t ðªn ð¬ nhìn ra cái nhß th§t chính nó nhß ngài Nam Tuy«n ðã t×ng dÕy: " Bình th߶ng tâm th¸ ÐÕo: Tâm bình th߶ng là ÐÕo". — ðây, tâm bình th߶ng luôn luôn ðßþc th¬ hi®n ra bên ngoài, trong nhæng hành ðµng bình th߶ng h¢ng ngày trong cuµc s¯ng cüa chúng ta, mà chúng ta ðã bö quên, chï vì chúng xu¤t hi®n t× tâm vô phân bi®t, do ðó cái hi®u quä tác døng là vô sñ ð¯i v¾i trí nång phân bi®t, thành ra cái h§u quä trói buµc cûng theo ðó tr· thành không hi®n hæu. Ðó cûng chính là cái kÏ ð£c cüa thi«n sß T¸nh Không (Vi®t nam) trä l¶i cho mµt v¸ tång.

" Tång höi T¸nh Không:

- Hoà thßþng có vi®c kÏ ð£c, tÕi sao không nói cho ng߶i h÷c biªt?

T¸nh Không ðáp:

- Ông th±i lØa tôi vo gÕo, ông kh¤t thñc tôi c¥m bát, ai phø ông ðâu?! Nghe qua v¸ tång li«n tö ngµ."

Qua nhæng trích dçn trên, cho chúng ta mµt cái nhìn m¾i v« tâm. Khi tâm vô phân bi®t ðßþc th¬ hi®n ra bên ngoài, thì hành ðµng vô sñ không có tác døng ð¯i v¾i trí nång, do ðó cuµc s¯ng cüa chúng ta không b¸ trói buµc ð¯i v¾i b¤t cÑ duyên nào, cho dù là ¶ bên trong hay bên ngoài næa. Chính cái nhìn m¾i toanh này, gi¶ ðây m¾i th¤y ðßþc cuµc s¯ng phiêu b°ng vô ngÕi cüa các thi«n sß trong cái l¨ tuÏ duyên. — ðây, vì tuÏ duyên nên v¤n ð« buông-giæ không cò tác døng næa, và vì v§y cho nên cái Ðß½ng-là vô phân bi®t ðó, chính là m£t ðµng cüa phän di®n tînh cüa Ðß½ng-ni®m chú không gì khác h½n. еng (døng) Tînh (th¬) cüa mµt toàn th¬, chúng không phäi là mµt cûng không phäi là khác. Do ðó, sñ xu¤t hi®n cüa chúng, gi¶ ðây mang mµt bµ m£t m¾i toanh, hoàn toàn không b¸ trí nång phân bi®t can thi®p vào, và sñ th¬ hi®n này tr· thành toàn th¬ sung mãn cån ð¥y nhi®m m¥u tñ tÕi. Giây phút này là giây phút ðúng lúc cüa b¡t ð¥u và chung cuµc Ðß½ng-là cüa cuµc s¯ng các thi«n sß mà qua ðó, chúng xu¤t hi®n nhß chính chúng ta ðã t×ng th¤y trong cuµc s¯ng bình th߶ng h¢ng ngày cüa chúng ta.

" Mµt hôm Thúy Vi dâng l­ v§t cúng d߶ng cá v¸ A la Hán, mµt ông tång höi sß:

- нn hà ðã cho Ph§t g² vào lØa, sao th¥y còn l bái A La Hán?

Sß ðáp:

- Trong lØa mà chÆng cháy. V« vi®c l­  A La Hán hãy ð¬ mµt mình ta."

— ðây, rõ ràng vì tâm phân bi®t cüa phàm tång cho nên vi®c l­  bái A La Hán tr· thành có v¤n ð« tr· ngÕi, trong cái l® thuµc thü ð¡c bÞi hành ðµng cüa нn Hà, và cho ðó là mµt bi®n pháp khä thi ð¬ thü ð¡c, chính vì phân bi®t cho nên có tr· ngÕi. Ngßþc lÕi, các v¸ thi«n sß vì không có ch² khä ð¡c, cho nên vi®c làm cüa các ngài tr· thành tñ tÕi nhß tr߶ng hþp Vân Nham dÕy chúng.

" Vân Nham dÕy chúng:

- Có ðÑa trë nhà kia, khi höi ðªn không gì không ðáp ðßþc.

еng S½n Lß½ng Gi¾i höi:

- — trong ðó kinh sách nhi«u hay ít?

Ðáp:

- Mµt chæ cûng không.

Höi:

- Sao biªt ðßþc nhi«u v§y?

Ðáp:

- Ngày ðêm chßa t×ng ngü.

Höi:

- Làm mµt vi®c ðßþc không?

Ðáp:

- Nói ðßþc nhßng chÆng nói."

Ngày ðêm chßa t×ng ngü là con ð߶ng ÐÕi ð¸nh cüa Ðß½ng-ni®m hi®n ti«n trong tùy duyên b¤t biªn. Chính nh¶ tùy duyên b¤t biªn này, nên khi höi ðªn không gì không ðáp ðßþc, không gì không làm ðßþc, vì chúng th¬ hi®n con ð߶ng tñ tÕi vô phân bi®t. Ðó cûng là con ð߶ng mà ngài Mã T±-ÐÕo NhÑt ðã áp døng vào phß½ng pháp dÕy ng߶i cüa ngài.

" Mã T± bäo:

- Ta có khi dÕy Y nhß¾ng mày ch¾p m¡t, có khi không dÕy Y nhß¾ng mày ch¾p m¡t. Có khi nhß¾ng mà ch¾p m¡t là phäi, có khi nhß¾ng mày ch¾p m¡t không là phäi, ngß½i làm sao?

Ngay câu nói này Dßþc S½n khª ngµ, bèn l bái.

Mã T± höi:

- Ngß½i th¤y ðÕo lý gì mà l bái?

Dßþc S½n thßa:

- Con · ch² ThÕch Ð¥u nhß con mu²i ð§u trên trâu s¡t.

Mã T± bäo:

- Ngß½i ðã biªt nyhß thª thì nên tñ khéo léo giæ gìn!"

Duyên phäi duyên không phäi tñ chúng không có ý phân bi®t, cho ðªn tâm nhß mµt con trâu s¡t cûng v§y, và chính con mu²i ðang th¬ hi®n cái "Vô trø xÑ" cüa mình trên con trâu s¡t. — ðây, m÷i vi®c tr· nên thông su¯t, tñ tÕi không trói buµc nhau. Lúc này là lúc tñ do ðßþc th¬ hi®n tr÷n v©n trong dòng s¯ng, do ðó · ðây không gì không là ÐÕo, nhß Hu® T¸ch và Trí Nhàn th¬ hi®n qua cuµc tr¡c nghi®m cüa Linh Hñu.

" Linh Hñu v×a thÑc gi¤c, Hu® T¸ch vào thåm höi, Linh Hñu li«n xoay m£t vào vách, Hu® T¸ch thßa:

- Hoà thßþng không ðßþc nhß v§y!

Linh Hñu ch²i d§y bäo:

- ta v×a n¢m mµng th¤y mµt ði«m, con có th¬ vì ta ðem lÕi xem.

Hu® T¸ch li«n l¤y thau múc mµt thau nß¾c ðem lÕi cho sß. Sß rØa m£t xong, giây lát Hß½ng Nghiêm Trí Nhàn cûng ðªn thåm höi, Sß bäo:

- V×a r°i ta n¢m mµng th¤y mµt ði«m, Hu® T¸ch NgßÞng S½n ðã vì ta ðem lÕi cho ta xem r°i, nhà ngß½i cûng nên ðem lÕi cho ta xem thØ !

Hß½ng Nghiêm li«n ði rót mµt chung trà mang ðªn.

Sß bäo:

- Hai con th¤y hi¬u còn h½n cä Xá Lþi Ph¤t."

Gi¶ ðây bäo gì không là ÐÕo. Tr¡ng ðen vàng tía xanh lam ðö th¡m, ng¡n dài, t¯t x¤u là gì ði næa mà tñ chúng không có ni®m phân bi®t, thì ð¯i v¾i ng߶i th¬ hi®n tâm vô phân bi®t có gì là sai trái chß¾ng ngÕi ðâu. Xuôi ngßþc tuÏ duyên, xu¯ng lên tñ tÕi nào buµc nào vß½ng, tâm v§t nh¤t nhß ngoài tâm không khác.

— ðây, m÷i chuy®n không gì là không nhi©m m¥u dung nhiªp, nhß ÐÕi Mai ðã th¬ hi©n trong cuµc s¯ng cüa chính mình khi ðßþc Mã T± tr¡c nghi®m.

" Mã T± nghe ÐÕi mai lên núi ·, bèn sai mµt ng߶i ðªn thåm dò, tång ðªn höi ÐÕi Mai:

- Hoà thßþng g£p Mã T± ðßþc cái gí mà v« · núi này?

Sß ðáp:

- Mã T± nói v¾i tôi "TÑc tâm tÑc Ph§t" tôi bèn · núi này.

V¸ tång thßa:

- G¥n ðây Mã T± nói "Phi tâm phi Ph§t".

ÐÕi mai nói:

- Ông già mê ho£c ng߶i chßa lúc nào nghï. M£c ông phi tâm phi Ph§t, tôi chï biªt tÑc tâm tÑc Ph§t.

V¸ tång tr· v« thßa lÕi Mã T± nhæng l¶i sß nói. Mã T± bäo v¾i ðÕi chúng:

- Trái Mai (me) ðã chín r°i."

Khi tâm thÑc ðã chín mùi bùng vÞ thì còn gì ð¬ chß¾ng ngÕi trong cuµc s¯ng næa. Gi¶ ðây dù nói ngßþc nói xuôi, nói phäi nói qu¤y ð«u là nhæng th¬ hi®n nhi®m m¥u cüa cuµc s¯ng, có gì sai trái nhau ðâu. Khi mê thì có tâm có Ph§t, có m÷i thÑ th¬ hi®n ð¯i l§p ngån cách nhau, còn khi ngµ ra r°i chúng ðâu có ngån cách sai bi®t næa. Vì v§y mà vi®c th¬ hi®n h¢ng ngày cüa các thi«n sß trong cuµc s¯ng luôn luôn tñ tÕi thong dong, nhß thi®n sß Viên Chiªu (Vi®t Nam) ðã trä l¶i nhân m065t v¸ tång höi:

" Tång höi Viên Chiªu:

- Nªu g£p lúc c¤p bách ðôi ð߶ng thì s¨ xØ sñ nhß thª nào?

Viên Chiªu ðáp:

- Trßþng phu theo phóng khoáng

Trång gió hãy vui ch½i."

Gi¶ ðây cái gì không th¬ hi®n vi®c vui ch½i. t¤t cä gi¶ ðây ð«u tr· thành mµt trò ðùa không h½n không kém. Mµt trò ðùa vô tß lñ, không mang b¤t cÑ mµt giá tr¸ nào ðßþc áp ð£t lên chúng, ð¬ biªn chúng tr· thành cái xác chªt cÑng nh¡c không h°n, mà chúng luôn luôn th¬ hi®n mµt cách linh ðµng uy¬n chuy¬n, tuÏ theo duyên kh·i Hi®p-biªn mà th¬ hi®n cái tâm vô phân bi®t, không dính m¡c ð¯i v¾i cuµc s¯ng. — ðây, s¨ rõ ràng h½n trong cung cách th¬ hi®n tâm không phân bi®t vßþt thoát trong cuµc s¯ng ðßþc Linh Hñu và Vân nham th¬ hi®n qua cuµc ð¯i thoÕi sau.

" Linh Hñu höi Vân nham:

- Nghe nói huynh · Dßþc S½n lâu l¡m phäi không?

Vân Nham ðáp:

- Phäi.

Linh Hñu höi:

- Tß¾ng Dßþc S½n ðÕi nh½n nhß thª nào?

Vân Nham ðáp:

- Sau khi Niªt bàn m¾i có.

Linh Hñu höi:

- Sau khi Niªt bàn m¾i có là thª nào?

Vân Nham ðáp:

-Rß¾i nß¾c chÆng dính.

Vân Nham höi lÕi Linh Hñu:

- Bách Trßþng ðÕi nh½n tß¾ng thª nào?

Linh Hñu ðáp:

- Chæng chÕc vòi v÷, sáng su¯t rñc rÞ. Trß¾c tiªng chÆng phäi tiªng, sau s¡c chÆng phäi s¡c. Con mu²i ð§u trên trâu s¡t, không có ch² cho huynh c¡m mö."

Cái gì rß¾i nß¾c chÆng dính, cái ðó không b¸ nhim; cái gì c¡m mö vào mà không có ch² ð¬ c¡m, thì cái ðó không rï l§u. — ðay tâm vô phân bi®t cüa các thi«n sß ðßþc th¬ hi®n mµt cách tñ do tñ tÕi không nh¢m b¤t cÑ mµt chü ðích nào cä. Do ðó cûng không có b¤t cÑ mµt h§u quä nào khä dî tác ðµng trong tß½ng lai, và vì v§y h® th¯ng nhân-quä s¨ không còn can h® l® thuµc vào cuµc s¯ng cüa các ngài, m£c dù các ngài s¯ng v¾i nó nhß muôn ngàn các duyên khác. Ðây cûng là nªp s¯ng mà thi«n sß ThÕch Ð¥u ðã t×ng tuyên b¯.

" Mµt hôm ThÕch Ð¥u tuyên b¯ nhß v¥y:

- Dù các ông có nói gì, các ông có hành xØ nhß thª nào, nhßng nhæng ði«u nhß thª vçn không liên h® gì ðªn cái ðó.

Duy Nghiêm · Dßþc S½n lu§n giäi l¶i tuyên b¯ ¤y nhß v¥y:

- Ngay cä khi các ông không nói gì, ngay cä khi các ông không hành xØ theo cách nào hªt; nhßng nhûng ði«u nhß thª cûng không liên h® gì ðªn cái ðó.

ThÕch Ð¥u bäo:

- — ðây dù mu¯n c¡m mûi kim cûng chÆng có ch².

Duy Nghiêm nói:

- — ðây gi¯ng nhß ng߶i tr°ng hoa trên ðá."

Có nói hay không có nói, hành xØ hay không hành xØ, thì cûng không liên h® ðªn cái ðó. V§y, cái ðó là cái gì? Trong khi chúng vçn luôn luôn hi®n hæu t¤t cä th¶i t¤t cä n½i, mà vçn không có ch² ð¬ c¡m mûi kim, không có ch² ð¬ bám r, hay chính hoa không th¬ nào ccó th¬ ra r ðßþc. — ðây, nªu có ch² ð¬ cho hoa bám r thì ði«u ðó s¨ báo hi®u cho chúng ta mµt sñ l® thuµc ðang hi®n hæu; hay có ch²ð¬ c¡m ðßþc mûi kim thì chính ch² ðó ðang rï l÷t. Cä hai ði«u này nói lên tánh cách m¤t tñ tÕi cüa cu÷c s¯ng chúng ta, nhßng · ðây thi«n tông luôn luôn th¬ hi®n nªp s¯ng tñ tÕi giäi thoát ngay trong dòng s¯ng. Do ðó nhæng gì ðßþc th¬ hi®n ra bên ngoài mà mang tánh cách trói buµc l® thuµc thì không phäi là nªp s¯ng cüa thi«n tông. Cho nên t× ði«u ki®n không ði«u ki®n này, ðã tÕo ra bß¾c ði phiêu b°ng tñ tÕi. Các thi«n sß tñ thân ðã không b¸ l® thuµc vào các duyên, thì các duyên tñ chúng cûng chä can h® gì ðªn các ngài. Do ðó, cho dù chúng ðã b¸ tâm phân bi®t con ng߶i áp ð£t lên tñ thân chúng nhæng nhãn hi®u mà tñ thân chúng không có, thì ð¯i v¾i cái h§u quä không h§u quä cüa vô sñ giæa chúng và các thi«n sß s¨ tr· thành tñ tÕi vô ngÕi.

— ðây, m÷i giá tr¸ luân lý ðÕo ðÑc theo cuµc s¯ng thª tøc cüa nhân-quä nh¸ nguyên, ð«u b¸ hành ðµng cüa các thi«n sß vô hi®n hóa, bÞi sñ th¬ hin vô phân bi®t vßþt thoát này, m£c dù ð¯i v¾i giá tr¸ nhân-quä cüa chúng ta là mµt ði«u t¯i kî. Ðó là bß¾c ði tñ tÕi ðßþc th¬ hi®n qua cuµc s¯ng, v×a ðoiidi tr¸ v÷ng ch¤p, v×a ðem lÕi hi®u quä chuy¬n ð±i ðµt biªn trong l¯i nhìn và bß¾c ði kª tiªp cüa hành giä. — ðây, m÷i tr· ngÕi mâu thuçn sai bi®t ð«u không hi®n hæu, nên v¤n ð« th¡c m¡c tÕi sao nhß thª này mà không nhß thª kia hay ngßþ lÕi nhß ngài Tri®u Châu ðã th¬ hi®n.

" Tri®u Châu höi mµt v¸ tång m¾i ðªn:

- Ðã t×ng ðªn ðây chßa?

Tång thßa:

- Ðã t×ng ðªn.

Sß bäo u¯ng trà ði, sß lÕi höi mµt v¸ tång khác:

- Ðã t×ng ðªn ðây chßa?

Tång thßa:

- Chßa t×ng ðªn.

Sß bäo u¯ng trà ði. Sau ðó vi®n chü höi sß:

- Vì sao ðã t×ng ðªn dÕy u¯ng trà, và chßa t×ng ðªn cûng lÕi dÕy u¯ng trà?!

Sß g÷i:

- Vi®n chü!

Vi®n chü ðáp:

- DÕ!

Sß bäo:

- U¯ng trà ði!

Vi®c u¯ng trà là mµt vi©c bình th߶ng trong vi®c ðói ån khát u¯ng, trong nhæng cuµc tiªp xúc g£p gÞ nhau, chÑ có chi lÕ ðâu; chúng cûng chä can h® chi ðªn vi®c ðã t×ng ðªn hay chßa t×ng ðªn. V§y thì vi®c vi®n chü nêu lên th¡c m¡c ðó, là tñ treo tâm mình lên trên c¥u sanh tØ, trong khi tách nß¾c trà ðang · trên tay mà vçn b¸ chªt khát. ThØ höi · ðây, ai có th¬ vì vi®n chü, mà trong mµt h¾p u¯ng hªt nß¾c sông sanh tØ thay cho ông ðßÞc không? Nªu ðßþc thì cho dù lão Tri®u Châu, có làm chi næa cûng chä can h® chi ðªn chúng ta, và lúc này là lúc ðÕt ðßþc bß¾c ði tñ tÕi.

Ь thay l¶i kªt lu§n chúng tôi xin trích dçn, nhæng l¶i tñ thu§t cüa thi«n sß Lâm Tª sau ðây:

" HÞi các ðÕo lßu, kë hi®n lúc này, trß¾c m¡t chúng ta, sáng tö ð½n ðµc, rõ rõ ràng ràng, ðang l¡ng nghe, kë này chÆng tr® · b¤t cÑ ch² nào, thông quán m߶i phß½ng tñ tÕi trong ba cõi. Vào t¤t cä cänh gi¾i sai bi®t, mà cûng không h« b¸ chuy¬n biªn. Kë ¤y trong mµt sác na ði vào pháp gi¾i. G£p Ph§t nói Ph§t, g£p T± nói T±, g£p La Hán nói La Hán, g£p ngÕ quÖ nói ngÕ quÖ.

Vào kh¡p m÷i n½i, lang bÕt các qu¯c ðµ, giáo hóa các chúng sanh thª mà chßa t×ng lìa nh¤t ni®m. — b¤t cÑ n½i nào cûng thanh t¸nh, ánh sáng th¤u nh§p m߶i phß½ng, vÕn pháp nh¤t nhß ...

" Duy có kë hi®n ðang nghe pháp trß¾c m¡t các ðÕo lßu, vào lØa không b¸ thiêu, vào nß¾c chÆng b¸ chìm, vào ba nëo ð¸a ngøc nhß vào v߶n ng¡m cänh, vào cõi cüa ngÕ quÖ súc sanh mà chÆng phäi ch¸u báo. TÕi sao lÕi nhß v§y? Vì chÆng có pháp nào ð¬ ghét v§y.

" Nªu ông yêu thánh ghét phàm, ông hÆn b¸ trôi n±i trong bi¬n sanh tØ. Phi«n não do tâm mà có; vô tâm phi«n não trói buµc ai? Ð×ng b§n phân bi®t ch¤p tß¾ng, tñ nhiên ð¡c ðÕo trong khoänh kh¡c. Ông còn cho r¢ng bôn ba theo kë bên cÕnh mà h÷c ðßþc, trong ba kÏ kiªp r¯t cuµc thª nào cûng quay v« sanh tØ. ChÆng b¢ng vô sñ quay v« ch¯n tòng lâm, lên góc gi߶ng mà ng°i khoanh chân...

" Sß núi tôi · ðây chÆng lu§n tång tøc. Nhßmg có kë ðªn tôi ð«u biªt rõ h¡n, dù h¡n t× n½i nào lÕi. H có danh vån ngôn cú, thäy ð«u mµng huyn. Tôi chï th¤y con ng߶i cÞi các cänh, kë ¤y huy«n chï cüa chß Ph§t v§y...

" Nªu có ng߶i ðªn höi tôi là mu¯n c¥u Ph§t, tôi tÑc Ñng hþp cänh thanh t¸nh ma 2xu¤t hi®n. Có ng߶i höi tôi B° tát, tôi tÑc Ñng hþp v¾i t× bi mà xu¤t hi®n. Nªu có ng߶i ðªn höi tôi v« B° ð«, tôi tÑc Ñng hþp v¾i cänh t¸nh di®u mà xu¤t hi®n. cänh thì vÕn loÕi sai bi®t, nhßng Nhân thì không sai bi®t. Cho nên Ñng v§t hi®n hình, nhß m£t trång phän chiªu trong nß¾c...

" HÞi các ðÕo lßu! Sß núi tôi thuyªt pháp, thuyªt pháp gì v§y? „y là thuyªt tâm ð¸a pháp, cái pháp ði vào phàm, ði vào thánh, ði vào t¸nh, ði vào uª, ði vào chân ði vào tøc. Ði¬m chính yªu là các ông (Nhân) không phäi chân tøc phàm thánh, mà các ông có th¬ gán cái danh cho chân tøc phàm thánh. Chân tøc phàm thánh ð¯i v¾i ng߶i (Nhân) không gán cho cái danh ðßþc. HÞi các ðÕo lßu! Nhß các ông mà n¡m ðßþc thì tha h° mà dùng nó. Ð×ng có ch¤p trß¾c vào danh tñ. „y g÷i là huy«n chï...

" Nhß ch² døng xÑ hôm nay cüa sß núi tôi, dù thành dù hoÕi ð«u Ñng hþp v¾i chân tri. NgoÕn lµng th¥n biªn ði vào t¤t cä cänh mà ðâu ðâu cûng nhß vô sñ. Cänh chÆng änh hß·ng ðßþc ðªn tôi.. Nhß có kë ðªn c¥u gì n½i tôi, tôi chï ra mà xem h¡n. H¡n không nh§n ðßþc tôi, tôi bèn m£c mµt vài thÑ áo, nhæng ng߶i h÷c bèn r½i vào ngôn cú cüa tôi mà làm ra hi¬u biªt. Kh± thay nhæng kë ng¯c nghªch mù quáng, kë không có m¡t bám vào y phøc tôi m£c, mà nh§n là xanh vàng ðö tr¡ng. Ta bèn c·i bö mà vào cänh gi¾i thanh t¸nh, kë h÷c khi th¤y bèn sinh ham thích; tôi lÕi c·i bö næa, kë h÷c li«n ng½ ngác hoang mang chÕy quanh nói r¢ng tôi vô y. Tôi bè quay qua h¡n mà bäo: "Ông có biªt cái Ng߶i m£c áo ðó chång?" H¯t nhiên h÷ quay ð¥u lÕi mà nh§n ra tôi.

" Này các ðÕi ðÑc, ð×ng nh§n l¥m y phøc, y phøc không tñ quyªt ðßþc, Ng߶i m£c ðßþc y phøc: Có thanh t¸nh y, có vô sanh y, có b° ð« y, có niªt bàn y, có t± y, có ph§t y. Này các ðÕi ðÑc, chúng ta chï có âm thanh, danh t× ngôn cú, thäy ð«u là y phøc mà chúng ta thay ð±i. T× cái khí häi trong bøng ðánh vào rång, gõ vào kh¦u cái thành cú nghîa. Nhß thª ta m¾i rõ r¢ng chï là huyn hóa.

" Này các ðÕi ðÑc, bên ngoài phát ra cái âm thanh cüa nghi®p ngôn ngæ, bên trong bi¬u hi®n tâm s· pháp, ð¬ suy nghî mà kh·i ni®m, thäy ð«u là y phøc mà ta mang. Sao các ông lÕi nh§n cái y phøc mà ng߶i ta mang là thñc tÕi. Dù có träi qua s¯ kiªp nhß vi tr¥n, cûng chï là kë không hi¬u y phøc thôi. Các ông s¨ tu¥n hoàn trong ba cõi, luân h°i trong sanh tØ. Nhß thª sao b¢ng ðßþc vô sñ. C± ðÑc nói:

" G£p nhau mà chÆng biªt, 
Cùng nói chÆng biªt tên."
Tß½ng phùng b¤t tß½ng thÑc,
C÷ng ngæ b¤t tri danh."

[Trang Kª]