ÐÕo Ph§t, 
Ngu°n Vån Hóa Sinh еng

ÐÕo Ph§t có sÑ m®nh ðem ánh sáng cüa Trí Tu® và Tình Thß½ng ðªn v¾i muôn loài chúng sanh.

Ánh sáng cüa tinh tú, cüa m£t tr¶i. m£t trång giúp cho con ng߶i thoát khöi cänh t¯i tåm m¶ mçm.

Anh sáng cüa chính pháp Trí Tu® và Tình Thß½ng tÕo cho con ng߶i s¯ng an vui tñ tÕi, biªt thß½ng yêu t¤t cä mà không gây kh± ðau cho nhau Trí Tu® và Tình thß½ng là hai c¯t tính cüa ðÕo Ph§t. N«n vån hóa Nhân Bän cüa ðÕo Ph§t ðßþc th¬ hi®n tr÷n v©n trên hai tiêu chu¦n ¤y.

Nµi dung cüa ngu°n giáo lý ðÕo Ph§t ðßþc xây dñng trên n«n täng nhân bän hªt sÑc thñc tÕi và uy¬n chuy¬n. Vì v§y, nói t¾i "Nhân Bän" tÑc là nói t¾i ðÕo Ph§t. Mµt ÐÕo Ph§t Sinh еng Cüa Ngu°n Vån Hóa Nhân Bän Ðích Thñc. ÐÕo Ph§t là mµt thñc tÕi sinh hoÕt tinh th¥n và v§t ch¤t hi®n hØu trong cuµc ð¶i, là hß¾ng tính, l¯i s¯ng, l¨ s¯ng... cüa con ng߶i muôn loài vÕn v§t. Do ðó, ðÕo Ph§t chú tr÷ng l¤y Tình Thß½ng làm ðµng tâm sØ thª, l¤y Trí Tu® làm ng÷n ðu¯c soi ð߶ng cho con ng߶i hß¾ng v« chính ðÕo. Trên hai nghìn rß·i nåm l¸ch sØ truy«n bá, ngu°n vån hóa ðÕo Ph§t luôn luôn phát tri¬n v¾i không th¶i gian, hòa hþp ch£t ch¨ v¾i cuµc s¯ng t×ng th¶i ðÕi - Mµt n«n vån hóa thñc tÕi, quán thông vû trø nhân sinh, l¤y con ng߶i làm ð¯i tßþng ð¬ giäi quyªt nhæng vi®c cüa con ng߶i; l¤y nhân tính làm c½ chï kiªn thiªt mµt Xã hµi ng߶i công b¢ng và hþp lý: th×a nh§n giá tr¸ trí thÑc và khä nång sáng tÕo cüa con ng߶i, và khuyên con ng߶i thß½ng yêu t¤t cä, làm vi®c cho t¤t cä... Con ng߶i trong ðÕo Ph§t là con ng߶i d¬ hòa nh§p "ti¬u ngã" cüa mình làm mµt v¾i "ðÕi ngã" rµng l¾n cüa vû trø vÕn hØu. Không có Cái Này thì chÆng có Cái Kia, cûng nhß cái này có thì cái kia có: cä hai. Hi¬u ðßþc ti¬u ngã cûng chính là hi¬u ðßþc ðÕi ngã khám phá ðßþc chính nµi tÕi n½i ta, là th¤y ðßþc toàn th¬ vû trø. Cho nên ðÑc Ph§t ân c¥n khuyên con ng߶i:

Hãy tñ mình th¡p ðu¯c lên mà ði.!

Hãy im l£ng là r¤t s¯ng, r¤t sáng!

Hãy ðem lòng mình ð¯i di®n v¾i h°n cüa l¸ch sØ!

M²i s¥u thäm, m²i kh± ðau ð«u b¡t r¬ bén m¥m trong cái t¯i tâm, tham lam, ác ðµc, thù h§n, nghi kyî, th¤p hèn sþ s®t cüa con ng߶i cä. Con ng߶i ðang xô ð¦y nhau vào cái nghi®p chß¾ng cu°n loÕi kh± ðau d¬ r°i phiêu lßu trong cuµc luân h°i phi«n não vô t§n.

"Sao không cßú l¤y h÷?

Sao không ðßa h÷ ðªn Th¡ng иa?

Không ai cÑu n±i h÷ ðâu! Chï có h÷ tñ cÑu l¤y mình. Không th¥n thánh nào cÑu n±i nhân loÕi hªt. Chï có nhân loÕi tñ cÑu l¤y mình thôi. Con ng߶i làm th¥n thánh l¤y chính mình và làm th¥n thánh l¤y vû trø. Chï có con ng߶i m¾i thñc hi®n ðßþc m÷i sñ t¯t ð©p cüa mình trong vû trø mà thôi".

Con ng߶i có toàn quy«n ð¸nh ðoÕt cuµc s¯ng cüa chính mình. Trß¾c hªt con ng߶i phäi gµt rØa tâm h°n cho trong sÕch, biªt nhóm lên ng÷n lØa thß½ng yêu, tin tß·ng, và vui s¯ng, không còn mang thành kiªn phân bi®t chüng tµc, màu da, tiªng nói, qu¯c gia hùng hay nhßþc ti¬u ð¬ t¤t cä cùng kiªn tÕo mµt xã hµi vån minh t¯t ð©p h½n.

Con ng߶i là mµt chüng loÕi trung gi¾i n¯i li«n Ph§t gi¾i v¾i chúng sanh gi¾i, nên con ng߶i có ð¥y ðü dæ ki®n ð¬ tñ giäi thoát mình và giäi phóng ð¶i.

Ь ðÕt ðßþc møc tiêu cao cä ¤y, con ng߶i c¥n hi¬u và thñc chÑng b¯n nguyên lý.

1.Nhân sinh là kh± (Kh± Ъ)

2.Nhæng nguyên nhân gây ra sØ kh± (T§p Ъ)

3.Ch¤m dÑt sñ kh± (giäi thoát) (Di®t Dª)

4.Phß½ng pháp tri®t tiêu sñ kh± (ÐÕo ðª)

Hai ðª Kh±, T§p thuµc v« nhân quä thª gian.

Hai ðª Di®t, ÐÕo là nhân quä xu¤t thª gian.

Ðó là bài thuyªt pháp ð¥u tiên cüa ðÑc Ph§p tÕi v߶n hoa Lµc Uy¬n ð¬ hình thành ngôi Tam Bäo: Ph§t, Pháp Tång.

Ðó cûng là nguyên nhân ð¬ Pháp lý hµi ðü ði«u ki®n thành l§p mµt n«n vån hóa Nhân Bän Toàn Di®n, g°m hai ph¥n:

a.. Ph¥n nµi dung là Tam tÕng thánh ði¬n và nhæng chÑng lý ðßþc trình

bày trong ðó hªt sÑc minh bÕch,

b.. Ph¥n hình thÑc mà ta th߶ng th¤y · ðÕo Ph§t ngày nay là các chùa, tháp, l¬ nghi v.v... T¤t cä nhæng thÑ ðó chï là phß½ng ti®n (tÕo không khí) ðßa con ng߶i tr· v« v¾i Ph§t tính sÆn có cüa m²i chúng sinh. Mà nói t¾i vån hóa tÑc phäi ð« c§p ba m£t :

"Ngh® Thu§t, H÷c Thu§t, KÖ thu§t".

*V« Ngh® Thu§t: Do sñ rung cäm suy tß cüa ng߶i ngh® sï ðã sáng tÕo ra nhæng công trình ngh® thu§t, và ðßþc ng߶i ðòi ð°ng cäm nhìn nh§n, nên nhæng công trình ngh® thu§t ðó tr· thành (d¤u ¤n tinh th¥n cüa các th¶i ðÕi). Riêng v« ngh® thu§t thuµc các tôn giáo thì chÆng có v¸ giáo chü nào nói t¾i. Nhßng chính cuµc s¯ng và nhæng ði«u truy«n dÕy cüa các Ngài ðã là nhßng tác ph¦m tuy®t mÛ r°i v§y. Thª nên m²i tôn giáo ð«u có nhßng nét ngh® thu§t ðµc ðáokhác nhau, do nhæng rung cäm suy tß cüa các tín ð° ngh® sî hß¾ng v« tôn giáo mình tÕo ra. Thª nên có n«n ngh® thu§t mang ð£c tính tôn giáo qua các th¶i ðÕi.

ÐÕo Ph§t v¯n mang bän ch¤t bao dung,trí tu® và khai phóng nên ðã không thành l§p hµi thánh giáo quy«n duy nh¤t, mà chï khuyªn l§p nhæng giáo ðoàn cüa con ng߶i tñ tu tñ giác (ði) vào ð¶i giáo hóa chúng sanh b¢ng nhæng c½ duyên sÆn có cüa chúng sanh "Tñ tu Tû giác").

Chính vì v§y nhæng kiªn trúc th¶ tñ cüa Ph§t giáo không mang mµt s¡c thái duy nh¤t, mà là ðã ðang thu§n theo v¾i sñ th¶ phøng cüa các nß¾c mà ðÕo Ph§t truy«n vào. Các chùa cänh vùng Nam A chøi änh hßÞng cüa vån minh „n е, thì v¦n giæ ki¬u cách vòm cao tháp tròn. Còn các nß¾c A Ðông lÕi giæ dáng v¨ vån minh Trung Hoa mái cong tháp vuông.

Nhæng nét chung khi nói ðªn chùa là phäi nói t¾i cänh. Cänh và chùa tuy hai mà mµt. Chính chùa cänh là công trình ph¯i hþp giæa thiên nhiên và nhân tÕo khiªn cho ng߶i ð£t chân t¾i n½i ðó ði«u có chung mµt cäm nh§n nhß th¤y tâm h°n mình ðßþc thanh thoát, tñ tÕi.

Hình änh ðÑc Ph§t thì tß¾ng mÕo phäi là tß¾ng mÕo cao ð©p nh¤t mà ng߶i bän ð¸a cäm nh§n. Thª nên xét v« phong ðµ cüa Ph§t lÕi mang tính cách th¯ng nh¤t, dù ng°i, n¢m hay ðÑng trong tßþng Ph§t ð«u toát lên v¨ an nhiên thoäi máy thoát tøc, nh¤t là nø c߶i ð÷ng trên môi, chï có th¬ g÷i ðó là nø c߶i Ph§t, d¸u hi«n, hoan hÛ, thanh thoát.

O b¤t kÏ n½i ðâucác ngh® sî Ph§t giáo cûng ð¬ lÕi cho ð¶i nhæng pho tßþng Ph§t siêu thoát, nhæng cänh chùa thoát tøc. Ь r°i nhæng tiªng chuông ngân dài nhß nhæng ðþt s¯ng haï tri«u theo nhau n±i lên r°i ngân xa chìm xu¯ng. Nhß tiªng g÷i vô th߶ng giæa cänh gi¾i vô biên.

Vån chß½ng thi ca Ph§t Giáov¯n ða dÕng, phong phú, nhßng nét chung · ðâu lúc nào cûng mang nµi dung gþi ý cho con ng߶i nh§n rõ thân ph§n cüa mình, tñ chü, tñ do bß¾c trên con ð߶ng thoát kh±.

Tóm lÕi, nhæng. ð߶ng, nét, hình dáng, âm s¡c, th½, vån Ph§t gíáo ð«u có nhæng ði¬m chung là t× bi, trí tu®, và giäi thoát, có th¬ nói Ngh® Thu§t ÐÕo Ph§t Không Chï Là nhæng Nét Sáng bén Cüa Rung Cäm, Suy Tß Cüa Con Ng߶i Không Thôi Mà.. Còn Vß½ng Lên Møc Ðích Cao Щp Là, Thång Hóa Con Ng߶i, бi M¾i Cuµc жi.

*V« H÷c Thu§t: V¾i mµt nh§n thÑc quan t±ng hþp rµng l¾n, v¾i mµt cån bän tñ do tß tß·ng và trên hai thiên niên kÖ t°n tÕi, ðÕo Ph§t không lúc nào ng×ng phát tri¬n ð¬ mãi mãi xÑng ðáng là ngu°n Vån Hóa Nhân Bän Ðích Thñc, vî ÐÕi, v¾i møc ðích phøc vø con ngß¾i và xây dñng mµt cuµc s¯ng an lành, HÕnh phúc · ngay c·i ð¶i ngü trßþc ác thª này.

Kinh Pháp Hoa, ph¦m Thí Dø, ðÑc Ph§t dÕy Tam gi¾i vô an do nhß höa trÕch (ba cöi không an ví nhß nhà cháy.) Hi®n nay nhân loÕi ðang s¯ng trong "th¶i ðÕi nhi¬u nhß½ng") tâm tß con ng߶i b¸ gi¢ng xé b·i nhæng mâu thu¦n cüa cuµc ð¶i: kiªp s¯ng thì kh± ðau c½ cñc, kiªn thÑc sai l¥m, tâm ð¸a x¤u xa, con ng߶i ác ðµc, và cuµc ð¶i lÕi quá ng¡n ngüi. Ðó là nhæng sñ th§t hi¬n nhiên bày ra trß¾c m¡t m²i ng߶i, "N±i kh± ðau cüa chúng sanh là n±i kh± ðau cüa mình"

Do Ðó, n«n Täng H÷c Thu§t cüa ðÕo Ph§t là dÕy cho con ng߶i thñc hành ba yªu lý c½ bän (Tín, Hành, Nguy®n) ð¬ gây nhân lành s¨ hái quä t¯t Trß¾c hªt là phäi có ðÑc "Tin" væng ch¡c: Tin ðÑc Ph§t là b§c Th¥y Sáng su¯t. Tin ðÕo Ph§t là ðÕo Giác Ngµ Giäi Thoát, có công nång ðßa (chuyên ch·)chúng sanh t× bªn Mê (kh± não, t¯i tâm. l¥m lÕc )t¾i b¶ Giác (ðßþc tñ tÕi an vui )ThÑ næa (Hành),làm t¤t cä m÷i vi®c (không lu§n là vi®c l¾n hay nhö )khi xét th¤y hØu ích cho cuµc ð¶i, cho chúng sanh, không trái v¾i l¨ phäi, không gây ra oan nghi®t làm hÕi ngß½ì t±n v§t, Sau cùng là phát "Nguy®n" l¾n cÑu ðµ hªt thäy chúng sanh.

Là nhæng tâm h°n l¾n, mu¯n thñc hi®n hÕnh nguy®n B° Tát "cÑu thª ðµ sinh" (mà) ði«u tiên quyªt ðòi höi · ng߶i ðó: là lòng phäi rµng, trí phäi sáng, phäi tñ chªt ði nhæng thói hß t§t x¤u, nhß tính ghen ghét, ngu d¯t, ích kÖ, d¯i trá,h§n thù, tñ cao tñ ðÕi.. ð¬ tái sanh mµt con ng߶i m¾i: Con ng߶i thánh thi®n, s¯ng b¢ng tâm.. h°n Ph§t mµt cuµc s¯ng ð©p nhß bông sen (sinh ß nê b¤t nhi­m ß nê) m¾i có ðü Th¡ng Nghîa ð¬ làm nhæng công vi®c hØu ích cho ðÕo và ð¶i.

Ph¥n tinh hoa cüa ðÕo ph§t lßu trú trong ba ðÕi tÕng kinh, Mµt n«n vån hóa nhân bän thñc tÕi ðã hß¾ng d¦n cho g¥n mµt ph¥n ba nhân loÕi s¯ng an vui và biªt Thß½ng yêu nhau h½n.

V« KÖ Thu§t: Khoa h÷c kÖ thu§t v¯n là kªt quä cüa công phu "suy tß thñc nghi®m" cüa con ng߶i. Sau khi thành ðÕo bên g¯c B° Ы, l¥n ð¥u tiên, ðÑc Ph§t long tr÷ng tuyên b¯ v¾i thª gian: (T¤t cä chúng sanh ð«u có Ph§t tính) Cûng l¥n ð¥u tiên ¤y, th§t vô ti«n khoáng h§u, ðÑc Ph§t ðã giäi thích nhæng l¨ huy«n bí v« (vû trø vÕn hØu) mµt cách tinh t߶ng quán tri®t. Ngài nói: trong cöi ta bà có tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i. cûng g÷i là (Th§p Phß½ng vi Tr¥n Thª gi¾i) Và ðã m· ra con Ð߶ng Sáng cho nhân loÕi chúng sanh ði theo. Nhæng nhà thiên vån h÷c hi®n ðÕi cûng th×a nh§n: trong vû trø không chï riêng có thª gi¾i chúng ta ·, mà có h¢ng hà sa s¯ thª gi¾i, Khoa h÷c tìm ðßþc nång lñc ti«m ¦n trong vÕn v§t.

Chính nång lñc chuy¬n ðµng không ng×ng m¾i giæ cho vÕn v§t thành hình phát tri¬n mà khöi phäi b¸ tri®t tiêu. Фy là lúc các nhà trí thÑc quan tâm nhi«u t¾i lu§n chÑng cüa ðÕo Ph§t, vì ðÑc Ph§t quä quyªt r¢ng: trong m²i loài m²i v§t ð«u có ph¥n nång lñc ti«m ¦n, ðó là ph§t tính Khoa h÷c ngày nay ðã g£p ðÕo Ph§t · nhæng ði¬m chung, nhß chúng ta th¤y. Tuy nhiên khoa h÷c chßa th¬ theo k¸p cái (biªt) cüa ð¤ng Giác Ngµ Viên Mãn, Ðây cûng là ði«u ð¬ lßß ý các nhà khoa h÷c kÖ thu§t c¥n nhgiên cÑu nhæng cái Th§t Cao, Щp · ðÕo Ph§t ð¬ b°i b± cho kiªn thÑc khoa h÷c thêm giàu có, sáng, ð©p.

Chúng tôi tinh tß·ng vån minh nhân loÕi ngày nay v¾i tinh th¥n g£p g· giæa khoa h÷c và Ph§t hoc (r¤t có th¬ )còn tiªn xa h½n næa trên nghánh kÖ thu§t, ð¬ tÕo dñng mµt cuµc s¯ng vån minh cho con ng߶i m²i ngày thêm hoàn thi®n.

V¾i mµt tinh th¥n c·i m·, bao dung và truy«n cäm hªt sÑc m¥u nhi®m, ðßþm s¡c thái hiªu sinh, hiªu hòa và giäi thoát, nên ðÕo Ph§t truy«n vào Qu¾c Gia nào cûng ðßþc qu¥n chúng nhân dân · qu¯c gia ðó nhi®t li®t hoan nghênh, tin tß·ng c± vû và phøng sñ. Ngoài các nß¾c A ðông, ðÕo Ph§t ðang trtên ðà phát tri¬n tÕi các nß¾c Âu MÛ và kh¡p toàn thª gi¾i. Nhæng tß tß·ng gia, nhæng nhà bác h÷c hi®n ðÕi cu¯i thª kÖ XX ðã bày tö sñ tán ð°ng thuyªt lý T× Bi, Trí Tu® và Tñ chü r¤t nhân bän cüa ðÕo Giác Ngµ, và l¤y làm cäm kích nguy®n nhgiên cÑu, h÷c höi ngu°n giáo lý vô thßþng cüa ðÕo Ph§t, chï vì tinh th¥n giáo lý ¤y không bao gi¶ trái v¾i sñ vi®c nào, b¤t cÑ · ðâu, hÕng ng߶i nào, khi h÷ hß¾ng ðªn chân lý.

Trong khi con ng߶i th¶i ðÕi ðang khao khát ti«m hi¬u sñ th§t nghîa s¯ng cüa cuµc ð¶i ÐÕo Ph§t chính là ch¤t li®u cho con ng߶i tìm hi¬u nhgîa s¯ng cuµc ð¶i. ÐÕo Ph§t truy«n t¾i ðâu cûng dung hþp ðßþc v¾i dân tµc tính Dân tµc tình, Dân tµc trí cüa các nß¾c tiªp nh§n ð¬ làm giàu, Làm m¾i cho con ng߶i và cuµc ð¶i.

V¾i tß tß·ng cao ð©p ¤y mà Ngu°n vån hóa ðÕo Ph§t ðã th¤m sâu trong tim, óc qu¥n chúng, t×ng th¶i ðÕi, làm thöa mãn nhæng nhu c¥u khát v÷ng tâm linh cüa nhân loÕi trí thÑc ngày nay.

ÐÕo Ph§t v¯n không tñ ðóng khung, nên không b¸ thoái hóa, do ðó, xÑng ðáng tiêu bi¬u cho n«n vån hóa thñc tÕi, bao dung, toàn thi®n cûa nhânloÕi · hi®n tÕi và tß½ng lai, vì tñ bän thân ðÕo Ph§t ðã viên mãn Vån Hóa tính r°i v§y.

ÐÕo Ph§t, Ngu°n Vån Hóa sinh еng Cüa Nhân LoÕi

SÑc MÕnh cüa ÐÕo Ph§t th¬ hi®n trong ba ðÑc tính :

ÐÕi Bi, ÐÕi Trí, ÐÕi hùng, Mµt ðÕo có änh hß·ngl¾n ðã th¤m sâu vào жi s¯ng dân tµc vi®t.

Hoa sen (tßþng trßng ÐÕo Ph§t )sinh trß·ng · trong bùn mà không nhi¬m bùn. ÐÕo Ph§t xu¤t hi®n ngay · cöi ð¶i ngû trßþc này ð¬ làm ð©p cho cuµc ð¶i. Ðó là sÑc mÕnh tinh th¥n cüa ðÕo Ph§t ðã th¬ hi®n trong cuµc s¯ng con ng߶i t× h½n hai thiên niên kÖ nay và mãi mãi. Khi ta mÞ trang sØ vàng son cüa ðÕo Ph§t và xét ð¸nh giá tr¸ ðích thñc cûa nó, k¬ t× khi ðÕo Ph§t truy«n bá trên trái ð¤t và riêng tÕi Vi®t Nam: sñ hi®n di®n cüa ðÕo Ph§t ðã có hai mß½i thª kÖ, träi qua nhi«u thång tr¥m biªn thiên l¸ch sØ (ðÕo Ph§t ðã cùng v¾i dân tµc Vi®t cùng chung cänh ngµ) g£p khi biªn ðÕo Ph§t b¸ chìm ði cùng v¾i v§n nß¾c n±i trên, nhßng chï nhß c½n gío ð¬ quét ði nhæng rác rß¾i c£n bã xâu xa. cûng có nhæng th¶i kÏ ðÕo Ph§t cñc th¸nh, nhß hai tri«u ðÕi Lý. Tr¥n(Thª kÖ X.IV cûng chính là lúc qu¯c gia Vi­t Nam hùng mÕnh, Chân tinh th¥n ðÕo Ph§t quä ðã th¡m sâu ð§m trong ð¶i s¯ng toàn th¬ qu¯c dân. ÐÕo Ph§t do ðó ðã tr· thành mµt ÐÕo Ph§t Vi®t nam, nên dù cho có g£p nhæng th¶i gian mßa n¡ng thì ðÕo Ph§t bao gi¶ cûng vçn là ðÕo Ph§t cüa qu¥n chúng Vi®t Nam.

Nói ðªn sÑc mÕnh tinh th¥n là nói ðªn nµi dung ngu°n giáo lý cao di®u trong Ba ÐÕi TÕng Kinh to l¾n cüa ðÕo Ph§t. SÑc mÕnh ¤y ðßþc hi¬n lµ qua ba ðÑc tính:ÐÕi Bi, ÐÕi Trí, ÐÕi Hùng.

1.ÐÕi Bi: Là lòng tß½ng yêu rµng l¾n và sáng su¯t. Là sñ tôn tr÷ng sñ s¯ng và quy«n s¯ng cüa hªt thäy chúng sanh. Lòng thß½ng yêu ¤y ðßþc bi¬u th¸ qua ðÑc T× bi, lòng v¸ tha, nhØng ðÑc tính trong sáng mà m÷i ng߶i, m²i ng߶i c¥n ghi nh¾ và thñc hành. Trong sñ trau d°i ðÑc hÕnh ðÕo Ph§t khuyên con ng߶i di®t tr× m÷i thói hß, nªt x¤u, nhß phi«n não, thù h§n, ganh ghét,tham lam, ích kÖ, và tñ phø. Không lþi døng lòng t¯t cüa ng߶i. Chï biªt t§n tâm phøc vø cho công ích, b¢ng tình thß½ng ngay thÆng, không hÕn cuµc · th¶i gian, phß½ng s·. Cuµc ð¶i v¯n dî ðã phÑc tÕp, kh± ðau, kiªp s¯ng con ng߶i thì ng¡n ngüi và ð¥y b¤t tr¡c. Chúng ta hãy thß½ng yêu nhau, xin ð×ng bao gi¶ làm kh± nhau..Vì m²i con ng߶i ð«u ðáng thß½ng và c¥n ðßþc phøng sñ. T× Bi là yªu t¯ cån bän làm khuôn mçu s¯ng cho con ng߶ivà cuµc ð¶i v§y.

Фy là mµt lòng thß½ng yêu chân chánh.

2.ÐÕi Trí: Là tâm trí trong sáng. Nhßng thª nào là trong sáng? Dña trên nhØng lý giäi cüa ðÕo Ph§t ð¬ nh§n thÑc, tìm hi¬u sñ v§t mµt cách chính xáchòng chuy¬n hóa sñ v§t ¤y. Nhß tin vào giáo lý cûa ðÑc Ph§t ðã d¦n giäi trong kinh là chân lý, r°i nß½ng theo ðó ð¬ thñc hành m¾i mong chÑng ngµ chân lý (ðÕt ðÕo quä B° Ы). Nh¶ có trí tu® mà con ng߶i có nhæng cái nhìn, th¤y và hi¬u rõ sñ th§t, l¨ s¯ng muôn m£t cüa cuµc ð¶i :cån cÑ trên hai tiêu chu¦n :

1..L¤y sñ giác ngµ niên mãn làm ð¯i tßþng chính cüa cuµc s¯ng con ng߶i.

2..L¤y giäi thoát m÷i phi«n não,kh± ðau làm møc ðích t¯i thßþng.

Thì ðó g÷i là thñc hi®n bát nhã trí _Trí sáng tròn ð¥y.

3.ÐÕi Hùng: Là sñ bi¬u tßþng cüa ý chí và hành ðµng. Nhßng phäi là hành ðµng trong minh ðµng khª lý và khª c½. Hành ðµng minh ðµng là hành ðµng bao gi¶ cûng kèm theo b¢ng t¤m lòng nhi®t thành v¾i mµt kh¯i óc sáng, mµt ngh¸ lñc quä cäm, và luôn tö ra mình là Ng߶i chæ ng߶i viªt hoa có mµt ý chí cao thßþng, biªt làm, dám làm, làm cho kÏ ðßþc. Фy g÷i là ÐÕi Hùng.

—ü ð¶i, không có gì là khó. Khi xßa, ðÑc Thích Ca Mâu Ni sau phút ngµ ðÕo bên g¯c B° Ы r°i do tình thß½ng yêu (ðÕi bi) trí sáng su¯t (ðÕi trí ) và lòng quä cäm (ðÕi hùng ) nên Ngài ðã tñ nguy®n d¤n thân vào ð¶i ð¬ hóa ðµ chúng sanh. ÐÑc Ph§t ðã chu du kh¡p xÑ „n е, cÑu cho hªt thäy.. ÐÕo Ph§t là ánh sáng m£t tr¶i bu±i giæa trßa làm ¤m áp nhæng tâm h°n cóng lÕnh, kh± ðau, ðem an vui, hÕnh phúc ðªn cho muôn loài vÕn v§t, và do ðó, ðã gây ðßþc ni«m Tin Tß·ng n½i con ng߶i.

B¢ng vào sÑc mÕnh tinh th¥n, ðÕo Ph§t m²i ngày thêm phát tri¬n l¾n mÕnh, sáng, ð©p.

Nói t¡t, lý thuyªt và thñc hành cüa ðÕo Ph§t là Nhß Th§t.

SÑc mÕnh cüa ðÕo Ph§t là sÑc mÕnh cüa toàn th¬. B·i sÑc mÕnh tinh th¥n ¤y l¤y Con ng߶i Nhân Bän) làm cÑu cánh ð¬ xây dñng mµt xä hµi ng߶i vån minh, giác ngµ và giäi thoát. Änh hß·ng cüa xã hµi t¯t hay x¤u là do sñ ði«u hành cüa con ng߶i chï có con ng߶i m¾i làm chü cuµc s¯ng cüa chính mình. Cho nên, giá tr¸ con ng߶i trong ðÕo Ph§t là cån cÑ trên vi®c làm và sñ tu chÑng trên công hÕnh :Biªt thñc là làm ðßþc. Làm nhæng vi®c khó làm. Biªt nhæng ði«u khó biªt "SÑc mÕnh tinh th¥n" ¤y th¬ hi®n trong ba ðÑc tính: ÐÕi Bi, ÐÕi Trí, ÐÕi Hùng. mµt sÑc mÕnh vÕn nång. Có th¬ nói ð¤y là møc tiêu hß¾ng thßþng cüa con ngß½ì, và là Ngu°n S¯ng làm n· hoa cuµc ð¶i.

Mµt (ðÕo) hþp tình, hþp lý, hþp cänh và hþp th¶i..