L¶i Nói Ð¥u

Các bÕn thân mªn ! 

Khi ð£t bút viªt cu¯n sách, lòng tôi dâng lên v¾i bao ni«m hy v÷ng: ðó là kªt quä cüa sñ nghiên cÑu, lßþm l£t nhæng ðóa hoa tß tß·ng räi rác · kh¡p ðó ðây ðem xâu kªt lÕi thành mµt tràng hoa dâng hiªn cho ð¶i. Nhæng "yªu lý thâm uyên" v« tôn giáo, khoa h÷c, triªt h÷c Ðông Tây và ðÕo Ph§t . 

T× nghìn xßa, ðã có biªt bao ng߶i ð¬ hªt lòng mình vào vi®c suy tìm chân lý, nghîas¯ng cüa cuµc ð¶i (...) Nhæng khoa h÷c gia hi®n ðÕi, tuy ðã phát minh nhæng ði«u m¾i lÕ, các h÷c giä, các tß tß·ng gia cûng ðã dành nhi«u thì gi¶ cho vi®c tìm hi¬u ngu°n g¯c. Vû trø và con ng߶i nhßng (cho t¾i nay) vçn chßa có mµt kªt lu§n nào tÕm g÷i là thöa ðáng (!) 

M²i khi nghî ðªn m÷i tiªn tri¬n tinh th¥n cüa nhân loÕi, chúng ta không th¬ không có nhæng phút suy tß !..Tìm · khoa h÷c ?_Khoa h÷c ðang trong vòng nghiên cÑu, thñc nghi®m. Tìm · triªt h÷c ? Triªt h÷c v¾i nhæng lu§n lý b¤t ð°ng. Tìm · tôn giáo ? Tôi th߶ng bån khoån tñ höi, li®u r°i ðây ng߶i ta có th¬ nào tìm ra ánh sáng chân lý ð¬ giäi quyªt nhæng khác bi®t giæa các tß tß·ng tôn giáo, chü nghîa hi®n ðß½ng làm¯i xung ðµt mà m÷i giá tr¸ tinh th¥n xßa cü ð«u b¸ bôi ðen làm ðäo lµn cä nªp s¯ng vån minh nhân loÕi ?! V¯n mang trong th¥n trí nhæng nghi ng¶ ...,hàng ngày tôi lÕi ðßþc Tri ð°ng bên cÕnh nhæng tàng kinh sách, tuy ðã b¸ th¶i gian bøi phü (!) song tß tß·ng cüa nhæng áng vån trác tuy®t ðó bao gi¶ cûng vçn là di sän b¤t di d¸ch ðßþm hß½ng s¡c cüa ðÕo T×ø Bi Trí Tu®,vì · ðó ðã sän sanh nhæng hØng kÏ Thoa d¸ thäo làm tß½i ð©p cho cuµc ð¶i và giúp con ng߶i có mµt tinh th¥n tñ chü ,vui s¯ng .Bao nhiêu m¯i hoài nghi v« vû trø, con ng߶i, v« quan ni®m s¯ng, chªt và sñ tiªn hoa chung, ðÕo Ph§t ð«u giäi quyªt h¥u nhß toàn mÖ. 

Ði«u này cûng d­hi¬u. Ta hãy ôn lÕi nhæng l¶i dÕy cüa ðÑc Ph§t làm minh chÑng. 

"Này!các ng߶i hãy tñ mình th¡p ðu¯c lên mà ði. Hãy tinh tiªn ð¬ giäi thoát. Các ng߶i hãy quay lÕi v¾i: các ng߶i là Ph§t ð¤y". "*Bên phía tr¶i tây ,hi«n triªt Socrate(470_399TTL) cûng nói nhæng câu tß½ng tñ : "Connais_toi toi-même": Hãy tñ mình tìm hi¬u mình. Con ng߶i phäi làm chü cuµc s¯ng, ngoài sñ tñ cÑu, con ng߶i còn có ð£c quy«n khám phá nhæng gì...bí ¦n trong tr¶i ð¤t bao la. B¤t cÑ loài hØu tình nào cûng có nång lñc tiªn hóa và cäi tÕo, nâng cao ð¸a v¸ mình và thay ð±i hoàn cänh chung quanh ." 

Tr· v« ngu°n, ta có th¬ cån cÑ · ði¬m xu¤t phát t¯i s½ trong "l¸ch sØ truy«n bá ðÕo Ph§t", cách nay trên XXVthª kÖ, v¾i th¶i gian dài d£c ¤y (và hi®n nay) ðÕo Ph§t vçn giæ ð¸a v¸ quan tr÷ng trong công cuµc hß¾ng dçn con ng߶i trên ð߶ng sáng hóa : S¯ là :_Chính kiªn trong vi®c tìm hi¬u sñ th§t (chân lý)_Tôn tr÷ng sñ s¯ng và quyªt s¯ng cüa hªt thäy chúng sanh _Th¬ nh§n giá tr¸ tuy®t ð¯i mà con ng߶i là chü ðµng lñc cüa t¤t cä v¤n ð« _HoÕch ð¸nh cho con ng߶i có mµt ð߶ng l¯i thÆng tiªn ð¬ tñ giäi thoát m÷i phi«n näo ,kh± ðau ,mê t¯i _Kiªn thiªt mµt xã hµi ng߶i vån minh giác ngµ và giäi thoát cån cÑ trên quan ði¬m giáo døc con ng߶i v« ba ðÑc tính ÐÕi Bi, ÐÕi Trí, ÐÕi Hùng ; nh¢m giúp con ng߶i có mµt ý ni®m chính xác trong cuµc s¯ng ,biªt nh§n rö v« mình mµt ý nghîa chân th§t ng߶i ð¬ có mµt ðÑc tin væng ch¡c có th¬ vßþt và tÕo hoàn cänh ,tìm mµt l¯i thoát ,mµt trß½ng trình cäi tiªn thích hþp v¾i nhu c¥u cüa qu¥n chúng th¶i ðÕi ,tÕo cho ð¶i mµt cänh gi¾i t¯t ð©p h½n . 

Xßa kia, ng߶i ta quan ni®m "ðông phß½ng là ðông phß½ng ,tây phß½ng là tây phß½ng giæa hai thái cñc ¤y không th¬ nào g£p nhau ðßþc". Mµt quan ni®m sai l¥m. Chân lý là chân lý. Ta không th¬ tách r¶i nó · ði¬m nào;v ¾i mµt vài chi tiªt vøn v£t , chÆng qua do "danh ngôn ,t§p khí" gây nên !Nªu ta mãi c¯ ch¤p , sñ th§t s¨ không ðªn v¾i ta và do ð¤y, con ng߶i chÆng bao gi¶ nh§n chân ðßþc bän th¬ chung cùng cüa mµt ngu°n s¯ng vô biên di®u døng ...ð¬ có mµt chính tri kiªn trong vi®c tìm hi¬u chân lý nên (nµidung cu¯n sách) tôi chï trình bày trung thñc ngu°n giáo lý cao ð©p cüa ðÕo Ph§t ð¬ t¤t cä chúng ta cùng suy nghî và thñc hành . C¯ nhiên trong ðó s¨ khái quát nhæng tinh chï v« "Ph§t H÷c Tinh Hoa, mµt t±ng hþp ðÕo lý"; ð°ng th¶i có tham chiªu tß tß·ng các b§c thánh nhân ,hi«n triªt ðông tây .(Có th¬ nói) ðây là T§p ðÕi thành m· ra mµt chân tr¶i m¾i cho nhæng ai mu¯n ði trên ð߶ng tìm v« ánh sáng chân lý Ph§t Ðàø. Và, sñ th§t bao gi¶ cûng là sñ th§t, ð¤y là ð¸nh hß¾ng cüa mµt l¯i ði ,mµt con ð߶ng sáng v§y . 

Giæa th¶i gian, hoàn cänh ð¥y gian lao thØ thách, nhßng vì nghîa vø "ho¢ng pháp lþi sinh" tôi không ngÕi lñc mình, mÕnh dÕn viªt cu¯n sách mong góp mµt ph¥n nhö trong công cuµc xây dñng n«n vån hóa ,vån minh dân tµc mà änh hß·ng sâu xa cüa ðÕo Ph§t · nß¾c ta là bäo chÑng cho mµt quá trình vë vang cüa l¸ch sØ t× bu±i sáng qu¯c ;nó ðã in sâu trong tim óc m÷i ng߶i Vi®t mªn yêu . 

V§y cu¯n sách này dù có ghi chép nhæng ði«u ðã tham cÑu, ch¡c ch¡n còn nhi«u thiªu sót, vì gíao lý ðÕo Ph§t r¤t thâm di®u, nay ðem toát yªu trong mµt cu¯n sách th§t vô cùng khó khån ! Tuy chï là mµt gi÷t nß¾c ð¯i v¾i ðÕi dß½ng trong su¯t là ðÕo Ph§t, nhßng nªu may m¡n ðßþc ð£t trên tay bÕn, nhæng tâm h°n hß¾ng thßþng, ham hi¬u... nó s¨ là ði¬m tña ðßa ta qua mµt khúc quanh, tr· v« "Th¡ng nghîa". Ðó cûng là ph¥n thß·ng tinh th¥n mà bÕn ðã dành t£ng cho v§y. 

Thßa bÕn , 

Vì mªn "Sñ Th§t" muôn ð¶i ,tôi viªt cu¯n sách này ; 

* Tri ân các nhà nghîa h÷c Ph§t giáo, các b§c trÑ tác, d¸ch thu§t ðã giúp tác giä có nhæng ðóa tß tß·ng ð¬ hoàn thành tác ph¦m . 

* Riêng t£ng nhæng ng߶i bÕn tôi quen và · cu¯i thª kÖ XX, ðß½ng bån khoån tìm "lë s¯ng" cho hi®n tÕi, tß½ng lai . 

* Kính dâng Tam Bäo chÑng minh, và thành thñc c¥u mong các b§c cao minh cho nhæng ði«u s½ l§u 

Ph§t l¸ch 2500_dß½ng l¸ch 1.957 

Tác giä c¦n chí . 

HT.Thích ÐÑc Nhu§n