ÐÑc Ph§t ra ð¶i ð¬ nói rõ tánh tñ nhiên chân th§t cüa chúng ta tñ nó rµng l¾n bao la, thu¥n mµt tình thß½ng yêu trong sáng, sñ thông minh tß½i mát, sñ hi¬u biªt chân th§t và ngu°n hÕnh phúc vô biên. Tánh ¤y ðßþc g÷i là Chân Tâm, tâm chân th§t hay Ph§t tánh. ÐÑc Ph§t m· bày, giäng dÕy cho ta rõ ràng v« cái tâm chân th§t ðó v¯n mãi mãi có m£t, v¯n rµng l¾n bao la, v¯n an vui vô cùng và v¯n trong sÕch không chút nhi­m ô hay tµi l²i. M²i ng߶i khi sinh ra dù giàu hay nghèo, nam hay næ, ðen hay tr¡ng ð«u có Ph§t tánh nhß nhau. Ngay cä v¾i ðÑc Ph§t dù ngài ðã thành Ph§t, tÑc là s¯ng an vui chân th§t vînh vi­n thì Ph§t tánh cüa Ngài cûng không khác gì Ph§t tánh cüa m²i chúng ta. Th§t nhß thª, Ph§t tánh v¯n có m£t và bình ðÆng n½i m÷i ng߶i.

Ngoài ra, ðÑc Ph§t còn chï cho chúng ta cách thñc hành, tÑc là phß½ng pháp cø th¬ ð¬ s¯ng v¾i ngu°n hÕnh phúc bao la sÇn có n½i m²i chúng ta trong ð¶i s¯ng hàng ngày, tÑc là s¯ng v¾i Ph§t tánh ðó trong các sinh hoÕt khác nhau · s· hay · nhà. Chúng ta có th¬ ch÷n s¯ng l¯i s¯ng vui trong các ngôi chùa hay trong mái ¤m gia ðình. Dù s¯ng cuµc ð¶i ng߶i tu sî hay cuµc ð¶i ng߶i cß sî, tÑc là Ph§t tØ có gia ðình, chúng ta ð«u có khä nång thñc hành và s¯ng ð¶i an vui hÕnh phúc nhß nhau.

Phß½ng pháp thñc hành s¯ng ð¶i an vui g°m nhi«u cách mà chúng ta g÷i là pháp môn nhß Thi«n, T¸nh е, Nguyên Thüy hay M§t tông. Nhßng dù theo tông phái nào chúng ta cûng có th¬ thñc hành s¯ng ð¶i an vui hÕnh phúc và ðÕt ðßþc sñ hi¬u biªt chân th§t nhß nhau. Các v¸ · trong chùa chi«n ðem tình thß½ng trong sáng mà hß¾ng dçn Ph§t tØ v« ðÕo Ph§t, giúp h÷ có sñ hi¬u biªt chân th§t ð¬ s¯ng ð¶i an lành hÕnh phúc. Các v¸ Ph§t tØ nß½ng tña vào ðÑc Ph§t, vào chân lý Ngài ðã giäng dÕy, vào qúy th¥y cô ð¬ hi¬u rõ giá tr¸ cüa ð¶i s¯ng chính mình và cách thñc hành ð¬ s¯ng ð¶i an vui ð©p ð¨ nh¤t mà mình, gia ðình mình, cµng ð°ng mình, xã hµi mình có th¬ ðÕt ðßþc.
 
 

Làm Sao S¯ng V¾i Ni«m An Vui HÕnh Phúc Bao La „y

Nªu cuµc s¯ng cÑ bình thän trôi qua thì chúng ta ít ð¬ ý ðªn ð¶i s¯ng nµi tâm cüa mình. Trên thñc tª, chúng ta th¤y ð¶i mình vui bu°n lçn lµn. Và nhi«u lúc bu°n phi«n kh± não quá, chúng ta ß¾c mong tìm mµt l¯i thoát nhßng tìm hoài chÆng ðßþc. Chúng ta ðªn v¾i ðÕo Ph§t ð¬ tìm v« su¯i ngu°n tâm linh sÇn có n½i mình.

ÐÑc Ph§t chï cho chúng ta các sñ hi¬u biªt chân th§t ð¬ chúng ta hi¬u rõ m÷i sñ v§t và thñc hành nhæng ði«u tích cñc, t¯t ð©p ð¬ cho ta có th¬ s¯ng cuµc ð¶i an lành hÕnh phúc cao vút nh¤t mà m²i ng߶i có th¬ ðÕt ðßþc.

Nhæng ði«u chân th§t và giän d¸ Ngài ðã dÕy ðó g÷i là B¯n Sñ Th§t Cao Qúy (TÑ Thánh Ъ hay TÑ Di®u Ъ, the Four Noble Truths).

1. Sñ Th§t Cao Qúy V« Kh± (Kh± Ъ):

Thông th߶ng chúng ta s¯ng yên ±n thì ít biªt v« nhæng cái kh±. Nhßng b¤t chþt mµt chuy®n gì không may xäy ra thì ta cu¯ng cu°ng trong sñ kh± ðau không biªt cách nào giäi quyªt vì không biªt cái kh± ðªn t× ðâu và làm sao di®t tr× chúng. Là mµt v¸ Th¥y chân th§t, ðÑc Ph§t chï rõ cho chúng ta các sñ kh± g°m hai loÕi: Kh± v« th¬ ch¤t và kh± v« tinh th¥n.

Kh± v« th¬ ch¤t chúng ta r¤t d­ nh§n biªt qua các hi®n tßþng nhß sinh sän, quá già cä yªu ðu¯i, b®nh hoÕn và chªt chóc. Tóm lÕi, t¤t cä nhæng gì làm cho thân th¬ chúng ta ðau ð¾n.

Kh± v« tinh th¥n nhß bu°n r¥u, tÑc t¯i, gi§n dæ, lo l¡ng, sþ hãi xu¤t hi®n khi ng߶i ho£c v§t ta ßa thích, thß½ng yêu b¸ chia lìa, xa cách, hay nhæng gì chúng ta không mu¯n hay ghét bö lÕi phäi g¥n gûi, g£p phäi. Nói khác ði: ¿a mà không ðßþc, ghét mà phäi g¥n.

2. Sñ Th§t Cao Qúy ThÑ Hai V« Nguyên Nhân Cüa Kh± (T§p Ъ):

Kh± v« th¬ ch¤t là do các sñ thay ð±i th¬ ch¤t tÕo ra nhß ðÑa bé khi sinh ra b¸ ðau ð¾n vì em bé ðang n¢m yên ±n và ¤m áp trong bøng m© b¸ áp lñc mÕnh m¨ t¯ng ra ngoài, lÕi phäi tiªp xúc v¾i ánh sáng làm chói m¡t, ðøng các v§t làm ðau da và th¸t, ho£c khi chúng ta b¸ b®nh t§t, tai nÕn làm chúng ta ðau ð¾n, v.v...

Sñ kh± ðau v« tinh th¥n còn ghê g¾m h½n næa vì nó khó nh§n biªt, dai dÆng, thâm sâu và có m£t kh¡p m÷i n½i, ch² nào có loài ng߶i là có sñ ðau kh± này. Nß¾c giàu mÕnh nh¤t hi®n nay là Hoa KÏ hàng nåm có ðªn sáu chøc tri®u ng߶i b¸ chÑng ðau ð¥u (Xin ð÷c tài li®u ðính kèm), b¯n chøc tri®u ng߶i b¸ các chÑng sþ hãi, 30 % dân s¯ b¸ xem là có b¸nh tâm trí, nÕn nghi®n c¥n sa, ma túy, rßþu lan tràn vì áp lñc cüa ð¶i s¯ng, v.v... ÐÑc Ph§t th¤y rõ chung quy do sñ dính m¡c (Attachment) vào nhæng ði«u mình thích hay mình ghét nên ðßa ðªn nhæng cång thÆng bên trong tÕo ra oán ghét, bu°n r¥u, lo l¡ng, sþ hãi, b¤t an, thù h§n chua xót, bu°n tüi mà chúng ta g÷i chung là kh± ðau v« tinh th¥n.

3. Sñ Th§t Cao Qúy ThÑ Ba V« Di®t Kh± (Di®t Ъ):

ÐÕo Ph§t hß¾ng ðªn mµt thª gi¾i hoàn toàn hÕnh phúc. Nhi«u kinh ði¬n di­n tä ch¯n cñc lÕc, ch¯n T¸nh е trong ðó các hài nhi ðßþc sinh ra t× các ðóa hoa sen tinh khiªt, nhß thª ng߶i ðàn bà không b¸ kh± ðau vì thai nghén hay sinh n·, không ai b¸ b®nh t§t, già cä và chªt chóc. Tóm lÕi , m÷i sñ kh± ðau v« th¬ ch¤t và tinh th¥n không có n½i ðó. Ðó là thª gi¾i lý tß·ng mà ng߶i Ph§t tØ hß¾ng v« khi còn s¯ng ho£c khi qua ð¶i.

V« các kh± ðau th¬ ch¤t, ðÑc Ph§t khuyªn khích ng߶i Ph§t tØ ðem tình thß½ng yêu trong sáng mà giúp ðÞ nhæng ai ðang b¸ khó khån. Làm cách nào ngån ch£n nhæng b®nh t§t, ðói kém, nghèo nàn, kh± ðau qua các chß½ng trình y khoa, giáo døc hay xã hµi. Nói khác ði, chúng ta cäi tiªn và nâng cao ð¶i s¯ng con ng߶i ð¬ giäm thi¬u m÷i kh± ðau th¬ ch¤t: làm cho sñ sinh n· b¾t ðau d¾n cho ng߶i m© lçn ng߶i con, chæa tr¸ các b®nh t§t, chåm sóc ng߶i ðau ¯m, t§t nguy«n, già nua tu±i tác, làm cho các sñ chém giªt, tàn hÕi ð×ng xäy ra gây thß½ng tích và chªt chóc. Tóm lÕi, làm giäm thi¬u t¯i ða m÷i kh± ðau v« th¬ ch¤t. Do ðó, ng߶i Ph§t tØ xßng tøng ngài là b§c Y Vß½ng, v¸ vua th¥y thu¯c và là v¸ cha lành, Фng T× Phø vì ngài nói ði«u chân th§t, dÕy chúng ta ði«u chân th§t ð¬ chúng ta có ðßþc ð¶i s¯ng an lành hÕnh phúc. Các nhà khoa h÷c hy v÷ng trong thª kÖ t¾i, v¾i sñ tiªn bµ nhanh chóng cüa y khoa, hóa h÷c, v§t lý nguyên tØ, v.v...ng߶i ta có th¬ thay ð±i các di th¬ (Gene) trong thân th¬ ng߶i cha và m© ð¬ con cái sinh ra mÕnh khöe và không b®nh t§t, tu±i th÷ gia tång, nhæng ng߶i già yªu ðßþc chích các loÕi thu¯c ð¬ ðßþc trë trung tr· lÕi.

V« sñ ðau kh± tinh th¥n, ðÑc Ph§t chï dÕy phß½ng pháp m¥u nhi®m giúp cho m²i ng߶i chúng ta quay v« v¾i tánh an vui rµng l¾n trong sáng sÇn có n½i chính mình. Các phß½ng pháp thñc hành nhß ng°i thi«n, thi«n hành, tøng kinh, lÕy Ph§t, trì chú ð¬ buông xä m÷i sñ dính m¡c, m÷i sñ ám änh ð¬ cho lòng ta tràn ð¥y ni«m hÕnh phúc trong sáng bao la. Ng߶i Ph§t tØ thñc hành Pháp môn tu t§p nào nhß Thi«n, T¸nh, M§t mµt cách ðúng ð¡n ð«u ðßþc cä vì tu ðúng ðßa ðªn giäi thoát, tu sai tÕo thêm kh± ðau. (Do ðó, quý th¥y luôn luôn nh¡c nh· quý v¸ Ph§t tØ ð×ng ham tu t¡t, nghe b¤t cÑ ai hÑa h©n theo h÷ là lên thiên ðàng hay thành Ph§t, thành tiên ngay tÑc thì thì vµi theo mà không phân bi®t nhæng ði«u ¤y v¯n giä d¯i và vô ích, chï là sñ tr¯n chÕy kh± ðau chÑ không ð¯i di®n và giäi quyªt t§n cµi ngu°n cüa chúng theo l¶i Ph§t dÕy cùng phß½ng pháp ngài chï bày.)

Nhß thª, tu là quay v« v¾i Ph§t tánh tràn ð¥y ni«m an vui rµng l¾n, r°i t× kinh nghi®m tâm linh rõ r®t và chân th§t ðó chúng ta áp døng vào các sinh hoÕt hàng ngày nhß làm vi®c, h÷c hành, lái xe, ði chþ, n¤u ån, chùi nhà, t§p th¬ thao,v.v... Ng߶i Ph§t tØ tu ngay trong cuµc s¯ng hàng ngày, không phäi ch¶ già, ðªn tu±i v« hßu r°i m¾i lên chùa tu vì tu nhß thª không ích lþi gì cho khoäng th¶i gian trë trung ð¥y sÑc mÕnh tinh th¥n và th¬ ch¤t cüa h÷ cä và làm phí phÕm cuµc ð¶i thanh xuân trong nhæng kh± ðau tiªp n¯i. Chính t× kinh nghi®m an vui tß½i sáng có ðßþc khi thñc hành ðÕo Ph§t mà ng߶i Ph§t tØ th¤y rõ sñ chân th§t cüa cuµc s¯ng tích cñc nên biªt ½n ðÑc Ph§t và g÷i ngài là b§c Vô Thßþng Sß, b§c Th¥y không ai h½n ðßþc næa hay là b§c Dßþc Vß½ng, b§c ban cho món thu¯c linh di®u làm tan biªn m÷i kh± ðau tinh th¥n.

Khi tâm ta thñc hành sñ buông xä thoäi mái, không dính m¡c vào các ý tß·ng xung ðµt mâu thuçn làm d¤y kh·i nhæng lo âu, sþ hãi, gi§n h¶n, kh± ðau thì tâm ta quay v« v¾i trÕng thái trong sáng rµng l¾n tñ nhiên cüa nó. Tâm ta lúc ðó chÆng khác gì b¥u tr¶i rµng l¾n mênh mông. Trong khoäng không rµng l¾n ¤y b×ng d§y tình thß½ng yêu trong sáng bao la, sñ thông minh tß½i mát linh ðµng và ni«m an vui sung sß¾ng hÕnh phúc n°ng ¤m sâu thÆm. S¯ng hÕnh phúc nhß thª là s¯ng v¾i chân tâm, v¾i Ph§t tánh, v¾i tâm giác ngµ.

4. Sñ Th§t Cao Qúy V« S¯ng жi An Vui HÕnh Phúc (ÐÕo Ъ):

S¯ng v¾i tâm chân th§t, v¾i Ph§t tánh nhß thª t× ngày này qua ngày khác là S¯ng жi An Vui HÕnh Phúc Chân Th§t. ÐÑc Ph§t là b§c giác ngµ nên ngài s¯ng miên vi­n trong ni«m an vui hÕnh phúc bao la ðó còn chúng ta khi thñc hành ð¶i s¯ng giác ngµ chúng ta s¯ng vài giây, vài phút hay vài gi¶ m²i ngày trong ni«m hÕnh phúc tràn ð¥y, ni«m hÕnh phúc tñ nó toä chiªu, tñ nó có m£t mà không nß½ng tña vào b¤t cÑ ði«u gì cä. Tâm ta lúc ðó nhß b¥u tr¶i xanh cao rµng l¾n bao la tß½i mát, êm d¸u, thoäi mái, vui vë và sung sß¾ng không cùng. Trong tâm ðó chï tràn ð¥y tình thß½ng yêu trong sáng và sñ hi¬u biªt chân th§t nên chúng ta th¤y biªt rõ ràng, suy nghî ðúng ð¡n, nói nång hoà nhã l¸ch sñ, làm nhæng ði«u t¯t cho mình và cho ng߶i, trí óc sáng su¯t và hi¬u biªt ðúng sai, v.v...

S¯ng ÐÕo là s¯ng an vui hòa thu§n thoäi mái vui vë nhß thª t× ngày n¥y qua ngày khác. T× kinh nghi®m tâm linh ðó chúng ta biªt rõ ý nghîa sñ có m£t cüa mình trong cuµc ð¶i này: Chúng ta sinh ra ð¬ s¯ng hÕnh phúc, l¾n lên trong hÕnh phúc, già ði trong hÕnh phúc và khi qua ð¶i, ta quay v« vû trø rµng l¾n bao la cüa ch¯n Cñc LÕc, thª gi¾i an vui rñc rÞ kÏ di®u cüa chß Ph§t.
 
 

ÐÕo Ph§t Không Di®t Døc Mà Chï Di®t Kh±

Døc là mu¯n. Mu¯n có thÑc ån ngon và b± dßÞng hay mu¯n u¯ng th§t nhi«u rßþu và ån th§t nhi«u th¸t, mu¯n có sñ giao tiªp t¯t ð©p v¾i bÕn bè hay mu¯n gây g± ðánh lµn, mu¯n chåm sóc con cái ð¬ chúng nên ng߶i t¯t hay mu¯n dùng thì gi¶ tìm thú vui cho mình không quan tâm ðªn gia ðình ð«u là nhæng cái mu¯n, chï khác nhau mµt bên là t¯t và mµt bên là x¤u. ÐÕo Ph§t khuyªn khích chúng ta thñc hành các ði«u mu¯n t¯t và ð×ng làm nhæng ði«u mu¯n x¤u chÑ không bao gi¶ dÕy phäi di®t t¤t cä m÷i cái mu¯n. Nªu chúng ta thñc hành các ði«u mu¯n t¯t (thi®n døc) thì chúng ta ðßþc nhi«u an vui.

Nhß thª ðÕo Ph§t không chü trß½ng di®t døc (di®t m÷i thÑ chúng ta mu¯n) mà chï di®t nhæng cái mu¯n x¤u ðßa ðªn kh± ðau và thñc hành nhæng cái mu¯n t¯t ðem lÕi nhi«u hÕnh phúc. Theo nhà tâm lý h÷c Abraham Maslow, có nåm nhu c¥u thông th߶ng mà m²i ng߶i chúng ta c¥n có ð¬ s¯ng ð¶i an vui lành mÕnh: có ðßþc sñ ð¥y ðü v« th¬ ch¤t, an ninh, tình thân thiªt, tñ kính tr÷ng và th¬ hi®n ðßþc khä nång cüa mình. Nåm nhu c¥u ¤y r¤t lành mÕnh, chúng c¥n phäi ðßþc thöa mãn ð¬ chúng ta có ðßþc ð¶i s¯ng khöe mÕnh, an vui và phát tri¬n v« tinh th¥n lçn th¬ ch¤t. Nhæng nhu c¥u tñ nhiên kia tÕo ra nhæng cái mu¯n. N½i ðây ðÕo Ph§t giúp chúng ta nh§n rõ nhæng cái mu¯n nào ð¬ thöa mãn các nhu c¥u nói trên là t¯t (thi®n døc) và nhæng thÑ nào là x¤u (ác døc) ð¬ chúng ta không b¸ nhæng cái mu¯n x¤u tàn hÕi ð¶i mình và ð¶i kë khác.

1. Nhu c¥u th¬ ch¤t:

M²i ng߶i chúng ta ð«u c¥n có c½m ån, áo m£c, nhà cØa, phß½ng ti®n di chuy¬n, thu¯c men khi ðau ¯m, b®nh t§t. Mu¯n có các thÑ ¤y cho bän thân và cho gia ðình là ði«u mu¯n t¯t (Thi®n døc). Nªu chúng ta có thñc ph¦m t¯t ð¬ ån, nhà t¯t ð¬ gia ðình ·, xe cµ t¯t ð¬ ði làm vi®c, tr߶ng h÷c t¯t ð¬ con cái h÷c hành, bÕn t¯t ð¬ giao du, vi®c làm t¯t ð¬ nuôi s¯ng bän thân và gia ðình thì ðó là sñ t¯t ð©p trong ð¶i s¯ng. Tuy nhiên, nªu chúng ta b¸ dính m¡c quá nhi«u b·i ý mu¯n phäi ån cho th§t nhi«u, u¯ng cho th§t nhi«u, có th§t nhi«u áo qu¥n, xe cµ, nhà cßä thì chúng s¨ làm cho thân th¬ và tinh th¥n chúng ta luôn luôn b¸ cång thÆng và d­ ðßa ðªn b®nh t§t. Ðó là ði«u mu¯n x¤u (ác døc).

2. Nhu c¥u an ninh:

M²i ng߶i chúng ta ði«u mu¯n ð¶i s¯ng mình ðßþc yên ±n, không b¸ ai ðe d÷a, b¡t b¾, ðánh ð§p hay hành hÕ v« tinh th¥n. Ði«u mu¯n này là thi®n døc, là ði«u mu¯n t¯t. Tuy nhiên, nªu chï mu¯n mình ðßþc an ±n mà lÕi tÕo ra sñ b¤t an, ðau kh± cho kë khác là ði«u mu¯n x¤u, là ác døc.

3. Nhu c¥u tình thân thiªt:

M²i chúng ta ði«u có tình thß½ng mªn cha m©, vþ ch°ng , con cái, anh em, bÕn bè,xóm làng, quê hß½ng xÑ s·. Tình thß½ng yêu ðó làm cho ð¶i s¯ng chúng ta ðßþc nhi«u an vui hÕnh phúc trong cuµc s¯ng. Tình thß½ng yêu ðó là ði«u lành mÕnh. Tuy nhiên, nªu chúng ta quá b¸ ám änh hay mê ð¡m mµt loÕi tình yêu nào ðßa ðªn sñ r¯i loÕn cho ð¶i s¯ng cüa mình và ð¶i s¯ng cüa ng߶i thì ðó là ác døc mà chúng ta th߶ng g÷i là ích kÖ: chï thß½ng gia ðình mình, mu¯n cho gia ðình mình sung sß¾ng dù phäi làm hÕi ðªn gia ðình ng߶i khác, chï mu¯n dân tµc mình, xÑ s· mình giàu mÕnh dù phäi xâm chiªm hay tàn hÕi xÑ s· ng߶i khác. Ðó là ác døc.

4. Nhu c¥u tñ tr÷ng:

Có sñ tñ tin và b¢ng lòng v« chính mình, biªt rõ mình có khä nång và làm nhæng ði«u t¯t ð©p cho mình, cho gia ðình và xã hµi. Nhß thª, ng߶i tñ tr÷ng là ng߶i r¤t thoäi mái vª chính mình, và khi ðã có ðßþc ði«u ¤y thì h÷ có ð¶i s¯ng quân bình, không ðòi höi ng߶i khác phäi ð« cao hay sùng kính mình. Mu¯n mình có ðßþc sñ tß tr÷ng là thi®n døc. Ngßþc lÕi, nªu mình thiªu sñ tñ tr÷ng, b¡t buµc kë khác phäi tôn kính mình nªu không mình tr×ng phÕt h÷ ho£c dùng nhæng cách l×a d¯i ð¬ cho h÷ tß·ng th§t và ca ngþi mình thì ðó là ác døc.

5. Nhu c¥u tñ th¬ hi®n, thñc hi®n các khä nång cüa mình:

M²i ng߶i chúng ta ði«u có nång khiªu khác nhau nhß sØa chæa máy móc, làm toán, làm th½, ca hát, viªt lách hay ðánh ðàn. Khi chúng ta phát tri¬n các khä nång ¤y và thñc hi®n chúng mµt cách t¯t ð©p thì chúng ta s¨ r¤t vui sß¾ng. Do ðó, mu¯n thñc hi®n khä nång mình là mµt ði«u r¤t t¯t. Tr߶ng hþp chúng ta chï mu¯n thñc hi®n nhæng khä nång cüa mình mà chèn ép không cho ng߶i khác phát tri¬n khä nång cüa h÷ thì ðó là ác døc.

V« sau, nhà tâm lý h÷c này nh§n th¤y ngoài nåm nhu c¥u chính nói trên, con ng߶i còn có nhu c¥u s¯ng v¾i ni«m hÕnh phúc rµng l¾n bao la cüa tâm giäi thoát. Яi v¾i mµt s¯ ng߶i, nhu c¥u ¤y có th¬ làm cho h÷ không còn quan tâm ðªn nhæng các nhu c¥u cån bän. Do ðó, chúng ta th¤y nhi«u v¸ tu sî tuy s¯ng cuµc ð¶i ðÕm bÕc nhßng h÷ r¤t an vui hÕnh phúc g¤p bµi l¥n nhæng ng߶i giàu sang hay có nhi«u tài nång. Các v¸ tu sî giác ngµ ðó, tÑc là nhæng v¸ s¯ng v¾i lòng an vui trong sáng hÕnh phúc tràn ð¥y ðó, ðem sñ hi¬u biªt chân th§t cüa mình mà hß¾ng dçn cho ng߶i Ph§t tØ ð¬ h÷ ðÕt ðßþc sñ an vui giäi thoát trong cuµc s¯ng hàng ngày trong gia ðình và ngoài xã hµi.

Nhß thª, m÷i ng߶i ð«u có các nhu c¥u c¥n phäi ðßþc ðáp Ñng ð¬ s¯ng lành mÕnh. Chính các nhu c¥u ¤y tÕo ra nhæng cái mu¯n n½i chúng ta và nêú chúng ta thñc hi®n nhæng cái mu¯n t¯t (thi®n døc) thì ta ðßþc khöe mÕnh an vui. Ngßþc lÕi, nªu chúng ta b¸ nhæng cái mu¯n x¤u lôi kéo (ác døc) thì chúng ta tÕo ra kh± ðau, b®nh t§t cho mình và cho ng߶i. Ь giúp cho ng߶i Ph§t tØ nh§n rõ nhæng ði«u mu¯n nào là có hÕi (Ác døc) ðÑc Ph§t khuyªn khích chúng ta nh§n và thñc hành nåm gi¾i cån bän nhß không giªt ng߶i, không ån n¢m v¾i vþ hay ch°ng ng߶i khác, không nói láo, không trµm c¡p, không u¯ng rßþu hay dùng các ch¤t ðµc hÕi nhß c¥n sa, ma tuý. Các ác døc trên là ham mu¯n sai l¥m nên g÷i là tham. Khi ðã có sñ ham mu¯n sai l¥m mà không thöa mãn chúng ðßþc thì ðâm ra tÑc gi§n, ðó là sân. S· dî có tham và sân là do mình mê m¶ không biªt ðßþc ði«u chân th§t, ðó là si. Tham, sân và si là ba thÑ ðµc hÕi, tam ðµc, tàn phá ð¶i s¯ng cüa r¤t nhi«u ng߶i quanh ta.

Quä th§t nhß thª,nhæng ði«u ác døc không nên làm, vì nªu làm s¨ gây ra nhæng t±n hÕi cho mình hay cho ng߶i. Ь ð¶i s¯ng ðßþc an vui phát tri¬n, ðÑc Ph§t dÕy nhæng ng߶i Ph§t tØ tÕi gia phäi c¯ g¡ng thñc hành b¯n ði«u mu¯n t¯t lành (thi®n døc) ð¬ tÕo cån bän cho ð¶i s¯ng lành mÕnh hÕnh phúc cüa m²i chúng ta.
 
 

B¯n Ði«u Mu¯n T¯t (Thi®n Døc) C¥n Thñc Hành

Trong kinh Thi®n Sanh, ðÑc Ph§t dÕy ng߶i Ph§t tØ tÕi gia phäi có b¯n ði«u mu¯n t¯t lành (thi®n døc) nhß sau:

1. Mu¯n h÷c t§p mµt ngh« nghi®p væng ch¡c (phß½ng ti®n cø túc): Tùy theo khä nång và hoàn cänh m²i ng߶i chúng ta ch÷n mµt ngh« mà h÷c và thñc hành cho hoàn häo (Nh¤t ngh® tinh, nh¤t thân vinh). Khi làm vi®c phäi hß¾ng ðªn kªt quä t¯t ð©p.

2. Mu¯n bäo t°n cüa cäi làm ra (thü hµ cø túc): Chúng ta biªt giæ gìn cüa cäi làm ra, không hoang phí trong bài bÕc, trai gái, rßþc chè, hút sách hay ån tiêu xa xï. ÐÑc Ph§t dÕy nên chia ti«n bÕc làm ba ph¥n:

3. Mu¯n có bÕn lành và t¯t (thi®n tri thÑc cø túc): Kªt thân v¾i nhæng ng߶i hi«n và t¯t ð¬ nâng ðÞ, khuyªn khích và giúp ðÞ lçn nhau phát tri¬n ngh« nghi®p, m· mang kinh doanh, h÷c höi ðÕo pháp, s¯ng ð¶i ðÕo hÕnh và hÕnh phúc.

4. Mu¯n s¯ng t¯t ð©p theo khä nång và tài sän cüa mình (chính mÕng cø túc): Không keo ki®t mà cûng không lãng phí. S¯ng tß½ng xÑng v¾i mÑc lþi tÑc cüa mình thu ðßþc ð¬ cá nhân mình an vui, gia ðình hÕnh phúc, bÕn bè hòa thu§n, cµng ðµng mªn mµ và ích lþi cho xã hµi.

Dî nhiên, cuµc s¯ng ngoài ð¶i r¤t phÑc tÕp, vi®c phân bi®t các ði«u mu¯n t¯t (thi®n døc) và các ði«u mu¯n x¤u (ác døc) nhi«u lúc không d­ dàng nên ðÑc Ph§t chï dÕy chúng ta giæ gìn nåm gi¾i cån bän, tÑc là không làm nhæng ði«u gây t±n hÕi cho mình hay cho ng߶i.
 
 

Nåm Ði«u X¤u Ác Không Làm (Ngû Gi¾i)

Ь giúp chúng ta nh§n biªt rõ ràng ðâu là ði«u mu¯n lành, ðâu là ði«u mu¯n ác, ðÑc Ph§t dÕy chúng ta thñc hành nåm gi¾i tÑc là nåm ði«u mình nguy®n không làm:

1. Không giªt ng߶i và không xúi døc kë khác giªt ng߶i. Trong tr߶ng hþp các quân nhân có nhi®m vø bäo v® xÑ s· ch¯ng xâm lång hay nhân viên công lñc thi hành nhi®m vø bäo v® an ninh cµng ð°ng thì hành vi cüa h÷ không phát xu¤t t× ý mu¯n giªt ng߶i mà là ý mu¯n mong bäo v® nhæng ng߶i yªu ðu¯i ch¯ng lÕi kë gây tµi ác. Nói khác ði, khi h÷ thñc hành nhi®m vø giao phó ðúng ð¡n.

Riêng v« gi¾i không sát hÕi loài v§t thì ng߶i th÷ gi¾i không giªt hÕi các loài v§t gây thi®t hÕi hay b®nh t§t cho cµng ð°ng. Còn nhæng con v§t mang m¥m b®nh nhß dán, ru°i, mu²i, chuµt b÷, vi trùng, v.v... thì chúng ta có th¬ tr× khØ chúng mà không phÕm vào l¶i nguy®n không giªt hÕi (B¤t sát). Nhß thª, ð¯i v¾i Ph§t tØ tÕi gia, gi¾i không giªt hÕi (B¤t sát) r¤t hÕn chª vì ng߶i cß sî phäi làm nhi«u công vi®c nhß làm v߶n thì phäi tr× sâu b÷ phá hoÕi mùa màng, làm bác sî thì phäi giªt các vi trùng gây b®nh t§t, làm cänh sát thì ngån ch£n kë trµm cß¾p sát nhân, v.v... Ng߶i tu sî thì giæ gìn gi¾i b¤t sát ch£t ch¨ h½n vì quý tång ni · trong chùa, và vi®c ån chay tr߶ng ð¬ bi¬u lµ lòng hiªu sinh, thß½ng yêu ð¶i s¯ng cüa m÷i loài.

2. Không tà dâm: Không ån n¢m v¾i vþ hay ch°ng ng߶i khác làm cho gia ðình h÷ b¸ ð± v·, kh± ðau vì sñ ham mu¯n b¤t thi®n cüa mình. Яi v¾i các v¸ tång ni, h÷ nguy®n không làm ði«u dâm døc ð¬ chuy¬n t¤t cä ngu°n nång lñc cüa các sñ ham mu¯n thành tình thß½ng yêu trong sáng bao la và sñ dûng mãnh trên con ð߶ng thñc hành cÑu ðµ chúng sinh.

3. Không trµm c¡p cüa cäi ng߶i hay làm giàu trên sñ ðau kh± cüa ng߶i khác nhß ð¥u c½ tích træ, cho vay n£ng l¶i, trä ti«n nhân công quá rë, v.v...

4. Không nói láo, nói ði«u ác ðµc hay nói ði«u tÕo ra sñ xung ðµt.

5. Không xØ døng các ch¤t ðµc hÕi nhß rßþu, ma túy và các thÑ làm tàn hÕi thân th¬.

Vi®c giæ gìn gi¾i lu§t nhß thª không phäi là ði«u d­ dàng, do ðó ng߶i Ph§t tØ tùy hòan cänh sinh hoÕt cüa mình mà xin th÷ t× t× các gi¾i. Dî nhiên th÷ và giæ ðßþc nåm gi¾i là ði«u r¤t t¯t, nhßng tùy theo khä nång cüa mình mà xin nh§n t× mµt ðªn nåm gi¾i. Nªu nh§n mµt gi¾i mà giæ gìn t¯t ð©p còn h½n là nh§n cä nåm gi¾i mà chÆng giæ ðßþc gi¾i nào cä làm m¤t ni«m tin cüa kë khác là di«u không t¯t. Ь cho ng߶i Ph§t tØ tiªn d¥n trên con ð߶ng ðÕo hÕnh và s¯ng ð¶i an vui, ð¥u tiên ng߶i Ph§t tØ nh§n (th÷) Ba Sñ Quay V« (Tam Quy): Quay v« nß½ng tña Ph§t ð¬ hi¬u biªt ði«u chân th§t, quay v« nß½ng tña Pháp ð¬ thñc hành cách s¯ng an lành hÕnh phúc, quay v« nß½ng tña Tång là nhæng ng߶i nguy®n s¯ng cuµc ð¶i an vui chân th§t và chï dçn cho kë khác tiªn bß¾c trên con ð߶ng cao ð©p ðó. Sau th¶i gian tìm hi¬u ði«u hay l¨ th§t cüa ðÕo, hi¬u rõ sñ giæ gìn gi¾i lu§t ðem ðªn cho mình nhi«u ði«u an lành t¯t ð©p trong cuµc s¯ng và tùy theo khä nång và hoàn cänh cüa m²i ng߶i, chúng ta xin th÷ nh§n t× mµt ðªn nåm gi¾i. Khi th÷ gi¾i nhß thª chúng ta phäi biªt rõ ràng là mình mu¯n th÷ gi¾i nào và phäi làm ði«u gì nhß thª m¾i có ích lþi cho con ð߶ng tâm linh cüa chúng ta. Dî nhiên, cu¯i cùng chúng ta cûng ð«u ði ðªn vi®c th÷ nh§n nåm gi¾i nhßng sñ tiªn bß¾c t× t× tÕo cho chúng ta mµt n«n täng tâm linh væng ch¡c và th¤y rõ mình tiªn bµ trên con ð߶ng tu t§p.
 
 

Nåm Ði«u Lành Nguy®n Làm

Không làm các ði«u ác, làm các ði«u lành ð¬ lòng mình ðßþc trong sáng an vui ðó là l¶i dÕy cüa ðÑc Ph§t. Khi tr· thành ng߶i Ph§t tØ chúng ta th¤y lòng mình gia tång tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t do ðó t× nåm ði«u x¤u ác chúng ta nguy®n không làm, chúng ta lÕi còn mu¯n làm nhæng ði«u t¯t ð©p cho m÷i ng߶i an vui. Nåm ði«u t¯t ð©p ðó hoàn toàn ngßþc lÕi v¾i nåm ði«u x¤u ác nói trên mà chúng ta nguy®n không làm. Nåm ði«u lành này hoàn toàn tích cñc và mang lÕi nhi«u hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i khi ta thñc hành chúng:

1. CÑu giúp ng߶i ðang b¸ tai nÕn, b®nh t§t hay kh± ðau.

2. Bäo v® hÕnh phúc cho mình và cho m÷i ng߶i.

3. Nói l¶i thành th§t, hòa nhã và l¸ch sñ ð¬ tÕo sñ giao häo t¯t ð©p và an vui chung.

4. B¯ thí ti«n bÕc cho ng߶i nghèo khó hay ðóng góp tài lñc vào các chß½ng trình có ích lþi chung.

5. Thñc hành các chß½ng trình làm cho thân th¬ mình lành mÕnh, trí óc mình trong sáng, tài nång mình gia tång nhß th¬ thao, th½ vån, âm nhÕc, khoa h÷c,v.v...(Nåm ði«u lành này th߶ng ðßþc chia nhö ra thành m߶i ði«u lành g÷i là Th§p Thi®n, n½i ðây chúng ta thu tóm lÕi cho d­ nh¾ ð¬ tñ nh¡c nh· mình và ph± biªn cho nhi«u ng߶i hi¬u, tin và thñc hành).

Nhß thª, thñc hành các ði«u trên là thñc hành ðÕo Ph§t. Càng thñc hành ðÕo Ph§t thì càng th¤y an vui hÕnh phúc. Càng th¤y hÕnh phúc thì càng thñc hành nhæng ði«u trên mµt cách d­ dàng. T× ðó chúng ta có ni«m tin mãnh li®t (Tín) v« ðÕo Ph§t, có sñ mong ß¾c làm ði«u lành (Nguy®n) và thñc hành các ði«u lành trong cuµc s¯ng (HÕnh).
 
 

B° Tát ÐÕo

Khi thñc hành các ð«u trên tÑc là s¯ng v¾i tâm an vui giäi thoát, tÑc là s¯ng v¾i tâm Ph§t, lòng chúng ta chï thu¥n tình thß½ng trong sáng, sñ thông minh tß½i mát bén nhÕy,sñ hi¬u biªt chân th§t và ngu°n an vui rµng l¾n. Ðó tÑc là chúng ta th¤y biªt ðßþc, giác ngµ ðßþc, trñc tiªp s¯ng v¾i chân tâm hay Ph§t tánh n½i mình. Khi ð¶i s¯ng chúng ta có nhi«u tình thß½ng,sñ hi¬u biªt chân th§t và hÕnh phúc rµng l¾n thì ta mong mu¯n m÷i ng߶i ð«u hß·ng ðßþc ði«u qúy báu ¤y. Do ðó, ta thñc hành B° Tát ÐÕo, ðem chánh pháp truy«n bá sâu rµng và khuyªn khích h÷ thñc hành. Làm ði«u ¤y v¾i lòng thành là ph± ðµ chúng sinh, giúp ðÞ nhæng ng߶i ðang g£p nhæng khó khån v« tinh th¥n biªt cách hành trì chánh pháp ð¬ s¯ng ð¶i an vui hÕnh phúc.

Càng thñc hành vi®c ph± ðµ chúng sinh thì tình thß½ng yêu n½i ta càng phát tri¬n, sñ hi¬u biªt chân th§t càng l¾n mÕnh, ngu°n hÕnh phúc càng gia tång càng làm kh½i ðµng ngu°n nång lñc trong lành n½i m²i chúng ta thúc døc chúng ta mÕnh m¨ tiªn lên trên ð߶ng s¯ng an vui giác ngµ (Tñ giác) và giúp ng߶i khác s¯ng an vui hÕnh phúc chân th§t (Giác tha). Hai ði«u ¤y hòa hþp tròn ð¥y (Giác hÕnh viên mãn) làm cho cuµc s¯ng m²i chúng ta rñc rÞ nhß ánh sáng ban mai.

Quä th§t nhß thª, tñ mình thñc hành s¯ng ð¶i hÕnh phúc và giúp kë khác s¯ng ð¶i hÕnh phúc s¨ làm cho ð¶i s¯ng chúng ta tràn ð¥y hÕnh phúc. T× ðó, tñ thân m²i chúng ta kinh nghi®m ðßþc, biªt rõ ràng là hÕnh phúc cüa m²i chúng ta và hÕnh phúc cüa ng߶i khác v¯n không th¬ tách lìa ðßþc: hÕnh phúc cüa m²i ng߶i và m÷i ng߶i trong xã hµi liên h® v¾i nhau mµt cách m§t thiªt.
 
 

S¯ng жi Tích Cñc Là S¯ng Giác Ngµ

Sñ tu t§p quý v¸ tång ni n½i tu vi®n hay chùa chi«n theo nhæng quy lu§t rõ ràng, sñ tu t§p cüa quý v¸ Ph§t tØ · ngoài ð¶i phÑc tÕp h½n vì phäi Ñng døng ðÕo Ph§t vào ð¶i s¯ng hàng ngày sao cho phù hþp ni«m tin, v¾i l¶i nguy®n làm các ði«u lành cùng thñc hành nhæng ði«u lành ð¬ ðem lÕi hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i. Tám con ð߶ng cao quý, Bát Thánh ÐÕo (The Eight Noble Paths) còn ðßþc g÷i là Bát Chánh ÐÕo v¯n là ng÷n ðu¯c soi ð߶ng cho bao nhiêu thª h® Ph§t tØ t× hàng chøc thª kÖ qua vçn còn là nhæng nguyên t¡c hoÕt ðµng tích cñc nh¤t mà ng߶i Ph§t tØ chúng ta có th¬ noi theo. Dî nhiên, ðÕo Ph§t luôn luôn khuyªn khích ng߶i Ph§t tØ phäi có sñ hi¬u biªt chân th§t v« ðÕo và thñc hành sñ hi¬u biªt ¤y ð¬ ðem lÕi an vui hÕnh phúc nhßng ð°ng th¶i phäi áp døng sao cho phù hþp v¾i hoàn cänh sinh hoÕt hi®n nay. ÐÑc Ph§t ngày xßa chï ði bµ t× vùng này ðªn vùng khác ð¬ giáo hoá chúng sanh, quý v¸ tång ni ngày nay khi ði giäng ðÕo · nhæng n½i xa xôi thì xØ døng các phß½ng ti®n chuyên ch· nhanh chóng nhß xe h½i, máy bay hay xe lØa. ÐÕo Ph§t luôn luôn nh¡c nh· chúng ta trong m÷i sinh hoÕt và phát tri¬n ðÕo pháp làm sao cho phù hþp v¾i chánh pháp và hoàn cänh ðang sinh s¯ng. Chính ngay ðÑc Ph§t khi giáo hóa các ng߶i có sinh hoÕt và hi¬u biªt khác nhau, ngài cûng dÕy cho h÷ ðem tinh th¥n ðÕo Ph§t áp døng vào các sinh hoÕt h÷ vçn th߶ng làm. Ðó là khª lý và khª c½: phù hþp v¾i chân lý cao quý cüa ðÕo Ph§t ð°ng th¶i phù hþp v¾i hoàn cänh và trình ðµ m²i ng߶i hay m²i xã hµi.

Bát Thánh ÐÕo là tám sñ thñc hành cao quý ðßa chúng ta ðªn con ð߶ng an vui tuy®t ð¯i, là ðµng lñc mãnh li®t khai m· su¯i ngu°n hÕnh phúc n½i m²i chúng ta, là chìa khóa quý báu m· cánh cØa tâm linh bao la cüa tình thß½ng yêu rµng l¾n và sñ hi¬u biªt chân th§t làm cho ð¶i s¯ng chúng ta tràn ð¥y ánh sáng giác ngµ. Tám ði«u thñc hành ¤y g°m có:

1. Chánh kiªn:

Th¤y biªt chân th§t m÷i sñ v§t. Khi ta buông xä m÷i sñ dính m¡c v¾i các ý tß·ng xung ðµt mâu thuçn làm kh½i d§y nhæng gi§n h¶n, lo sþ, phân bi®t, kh± ðau thì tâm ta tràn ð¥y tình thß½ng yêu trong sáng và sñ hi¬u biªt chân th§t. T× ðó, ta nh§n biªt rõ ràng m÷i sñ v§t tñ chúng ð¥y ðü, tñ tÕi, r²ng l£ng, không ngån ngÕi hay ch¯ng ð¯i nhau. Khi tình thß½ng yêu trong sáng có m£t thì ta th¤y Ph§t tánh , ni«m an vui trong sáng rµng l¾n bao la, có n½i ta cûng nhß n½i m÷i ng߶i. Ph§t tánh có ð¥y ðü n½i chß Ph§t cûng nhß n½i m²i chúng ta, dù chúng ta chßa kinh nghi®m ðßþc sñ m¥u nhi®m ðó. M÷i ng߶i v¯n không khác nhau vì m÷i ng߶i ð«u có Ph§t tánh. T× sñ th¤y biªt chân th§t ðó chúng ta biªt rõ m÷i ng߶i ð«u bình ðÆng không phân bi®t nam næ, chüng tµc, v.v... và áp døng nguyên t¡c bình ðÆng này vào trong các sinh hoÕt xã hµi, giáo døc, chính tr¸, phát tri¬n ngh« nghi®p và khuyªch trß½ng thß½ng mÕi: TÕo cho m²i ng߶i nhæng ði«u ki®n t¯t ð©p nh¤t ð¬ h÷ có th¬ phát tri¬n các khä nång ti«m ¦n và hß·ng ðßþc hÕnh phúc an lành và giúp ðÞ nhæng ng߶i nghèo kh± ð¬ h÷ có c½ hµi s¯ng an lành hÕnh phúc.

2.Chánh Tß Duy:

Nh¶ sñ hi¬u biªt chân th§t nói trên mà chúng ta suy nghî, nghi®m xét m÷i thÑ hþp v¾i l¨ th§t trong ðÕo cûng nhß ngoài ð¶i, không b¸ các thành kiªn, tình cäm riêng tß hay sñ thiªu hi¬u biªt v« các kiªn thÑc khoa h÷c, giáo døc, tâm lý, xã hµi mà lý lu§n sai l¥m, không phù hþp v¾i chân lý ðÕo Ph§t cùng các sñ hi¬u biªt khách quan.

T× sñ hi¬u biªt chân th§t và suy nghî ðúng ð¡n ¤y mà ta hi¬u rõ mình phäi s¯ng cuµc ð¶i ðÕo hÕnh trong gia ðình: Có hiªu v¾i cha m©, thß½ng yêu và trung thành v¾i ch°ng vþ, thß½ng mªn con cái và nuôi dßÞng chúng nên ng߶i, cûng nhß ngoài xã hµi: có tình nghîa v¾i bÕn bè, thân thuµc, s· mình làm vi®c, yêu thß½ng ð°ng bào, xÑ s· và m÷i ng߶i.

Ði«u ¤y làm cho chúng ta th¤y rõ là ánh sáng cüa lòng t× bi và sñ hi¬u biªt chân th§t ðßa chúng ta tr· v« v¾i thª gi¾i hÕnh phúc bao la cüa Ph§t tánh có sÇn n½i m²i chúng ta. Nªu chúng ta xØ døng ðÕo ð¬ bi®n minh cho các sai l¥m cüa mình thì ðó là vô minh, sñ m¶ t¯i, còn nªu chúng ta theo ánh sáng cüa ðÕo, tÑc là tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t, tÑc là Ph§t tánh n½i m²i chúng ta, thì hÕnh phúc s¨ dâng tràn. Ngu°n hÕnh phúc trong lành bao la ¤y l§p tÑc xu¤t hi®n, bây gi¶ và n½i ðây chÑ không phäi ch¶ ðþi phäi ðªn mµt ch¯n thiên ðàng xa v¶i nào.

Nhß thª, ng߶i Ph§t tØ ð« cao sñ h÷c höi trong ðÕo cûng nhß ngoài ð¶i: H÷c ðÕo ð¬ biªt rõ sñ chân th§t và h÷c các môn nhß vån chß½ng, khoa h÷c, ngh® thu§t, các bµ môn th¬ thao và các kÛ thu§t sinh hoÕt ð¬ có sñ hi¬u biªt và sñ suy nghî ðúng trong m÷i hoàn cänh sinh hoÕt xã hµi.

3. Chánh ngæ:

Nói ði«u chân th§t, thÆng th¡n, ði«u mang lÕi lþi ích và an vui cho mình và cho ng߶i. Nhß thª, chúng ta:

4. Chánh nghi®p:

Nghi®p là các hành vi do thân, kh¦u và ý cùng h§u quä cüa chúng. Nhß thª chánh nghi®p là hành ðµng, l¶i nói, ý tß·ng bi¬u lµ tình thß½ng yêu và lòng mong mu¯n ðem lÕi sñ an vui, lþi lÕc cho chính mình và cho m÷i ng߶i. Ng߶i Ph§t tØ · ngoài ð¶i, khi thñc hành chánh nghi®p h÷ hß¾ng t¾i:

5. Chánh mÕng:

S¯ng b¢ng ngh« nghi®p chân chánh tÑc là nhæng ngh« nghi®p không gây t±n hÕi và kh± ðau cho kë khác. Và rµng h½n, không nhæng không gây t±n hÕi mà còn ðem lÕi nhi«u lþi ích cho xã hµi. Nhß thª, ng߶i Ph§t tØ ð« cao sñ làm vi®c, hi®u quä sñ làm vi®c, sñ thích nghi v¾i các hoàn cänh ð¬ cäi thi®n và gia tång sñ t¯t ð©p cüa ð¶i s¯ng cá nhân và cµng ð°ng:

Siêng nång và mÕnh m¨ thñc hi®n các ði«u nói trên trong ð¶i s¯ng hàng ngày.

Nhß thª, v« phß½ng di®n ÐÕo ng߶i Ph§t tØ thñc hi®n sñ tu t§p trong gia ðình ð¬ m÷i ng߶i an vui, tu h÷c · chùa ð¬ gia tång sñ hi¬u biªt v« chân lý và thñc hành các chß½ng trình Pháp Thí ð¬ ðem lÕi nhi«u an vui cho mình và cho m÷i ng߶i.

V« phß½ng di®n ð¶i, ng߶i Ph§t tØ siêng nång làm vi®c ð¬ sinh s¯ng, nâng cao hi®u nång làm vi®c, cäi thi®n hoàn cänh sinh s¯ng cho m²i ngày mµt t¯t ð©p h½n thêm. Kinh A Di Ðà cho chúng ta mµt hình änh lý tß·ng v« mµt ð¶i s¯ng ð¥y ðü ti®n nghi v§t ch¤t và an vui tinh th¥n mà ng߶i Ph§t tØ hß¾ng ðªn ð¬ tÕo dñng trên cõi ð¶i n¥y cûng nhß mãi mãi v« sau. жi s¯ng siêng nång ðó là chìa khóa m· cánh cØa hÕnh phúc và tiªn bµ. Theo tinh th¥n các bµ kinh Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, A Di Ðà, v.v... ð¶i s¯ng v§t ch¤t ð¥y ðü và t¯t ð©p cüa cá nhân và cµng ð°ng làm cho ða s¯ dân chúng có ðßþc thì gi¶ và phß½ng ti®n thñc hành tu t§p và s¯ng ð¶i an vui giäi thoát.

7. Chánh ni®m:

Tâm luôn luôn trong sáng và tïnh thÑc, biªt rõ các hoÕt ðµng cüa thân th¬ (Khi ði, ðÑng, n¢m, ng°i) cùng tâm ý (Các ý tß·ng cùng tâm tß nhß vui, bu°n, thß½ng, ghét mà không dính m¡c vào chúng). Nhß thª tâm ta r¤t nhÕy bén v¾i m÷i ý tß·ng tâm tß bên trong cûng nhß nhæng vi®c xäy ra bên ngoài, hi¬u biªt rõ ràng nhßng không dính m¡c vào ðâu cä. Thñc hành sñ tu t§p nhß thª thì chúng ta tr· thành nång ðµng và tích cñc h½n trong ð¶i s¯ng. S¯ng tích cñc, thñc hành các công vi®c t¯t ð©p v¾i tâm an vui hÕnh phúc töa sáng là l¯i tu hoÕt ðµng, là thi«n hoÕt ðµng khác xa v¾i nhæng ng߶i chü trß½ng sai l¥m tu là xa lánh cuµc ð¶i, ðó th§t là ðúng nhß l¶i các b§c chân tu t×ng nói rõ áp døng sñ tu hành khó nh¤t là tÕi gia ðình, thÑ nhì là · n½i ch¯n làm ån buôn bán và thÑ ba là ch¯n chùa chi«n. Ng߶i Ph§t tØ s¯ng trong cuµc ð¶i, phäi áp døng sñ tu t§p trong các sinh hoÕt hàng ngày ð¬ làm gia tång hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i.

Khi ta s¯ng trong chánh ni®m thì tâm ta tr· v« trÕng thái trong sáng rµng l¾n tñ nhiên cüa nó, do ðó nång lñc trong ng߶i gia tång, ta tr· thành hoÕt dµng h½n,thích làm nhæng công vi®c t¯t ðem lÕi lþi ích cho mình và cho ng߶i. Làm vi®c v¾i tâm tïnh thÑc và an vui thì làm vi®c tr· thành sñ giäi trí chÑ không còn là mµt gánh n£ng, chính sñ ån không ng°i r°i là gánh n£ng cho ð¶i s¯ng tinh th¥n cüa m²i chúng ta.

8. Chánh ð¸nh:

Thñc hành chánh ni®m trong các hoÕt ðµng th߶ng ngày thì tâm ta lúc nào cûng an trú trong tánh rµng l¾n, trong sáng, an lÕc và chân th§t tñ nhiên. Ðó tÑc là chánh ð¸nh: M¡t th¤y, tai nghe, tay chân cØ ðµng, trí óc nh§n biªt nhßng tâm luôn luôn trong sáng và bén nhÕy. Lúc ðó, m÷i phän Ñng trong ð¶i s¯ng hàng ngày cüa chúng ta xäy ra r¤t tñ nhiên, r¤t nhanh nh©n, r¤t t¯t ð©p, r¤t an vui, r¤t linh ðµng r¤t thoäi mái. Tâm m²i chúng ta khi quay v« v¾i sñ yên ±n, thoäi mái và chân th§t cüa mình thì tñ nó là t¯t, tñ nó là tình thß½ng yêu bao la, tñ nó là sñ hi¬u biªt chân th§t, tñ nó là sß thông minh tß½i mát và tñ nó là ngu°n hÕnh phúc vô biên. Khi s¯ng v¾i tâm Ph§t ðó thì chúng ta biªt rõ:

"Chính ta cûng phäi trß·ng thành và suy nhßþc, nhßng xét th¤y có trß·ng thành và suy nhßþc là kh± nên ta hß¾ng ðªn cänh an t¸nh vô thßþng cüa Niªt Bàn v¯n không trß·ng thành và suy nhßþc, cänh an t¸nh vô thßþng ¤y chính ta ðã chÑng, và cä Niªt Bàn không trß·ng thành và suy nhßþc næa.

"Chính ta cûng phäi m¡c phäi b®nh t§t, nhßng xét th¤y có b®nh t§t thì có kh± nên ta hß¾ng ðªn cänh an t¸nh vô thßþng cüa Niªt Bàn v¯n không b®nh t§t, cänh an t¸nh ¤y ta ðã chÑng ðªn và cä Niªt Bàn không b®nh t§t næa.

"Chính ta cûng phäi chªt ði, nhßng xét th¤y có chªt thì có kh± nên ta hß¾ng ðªn cänh an t¸nh vô thßþng cüa Niªt Bàn v¯n không có chªt. Cänh an t¸nh vô thßþng ¤y ta ðã chÑng và cä Niªt Bàn không có chªt næa..."

(Kinh Trung A Hàm)

Nhß thª thñc hành ðÕo Ph§t là thñc hành ðÕo chiªn th¡ng: chiªn th¡ng nhæng thÑ tiêu cñc, nhæng kh± ðau phi«n não và ðÕt ðßþc ni«m an vui và hÕnh phúc vô cùng. Ðó chính là b¥u tr¶i mênh mông cüa tâm Ph§t n½i m²i chúng ta nhß l¶i Ph§t dÕy:

• Childhood Stress: How to Raise a Healthier, Happier Child, Bell Publisher Co., New York, 1987

• Forever Young, Stuart Berger, M.D., William Morrow & Company, Inc., New York 1989

• Healing and the Mind, Bill Moyers, Double Day, New York, 1993

• Health Science, The Harford Courant, October 18, 1993

• Health Through Balance, Dr. Yeshi Donden

• Peace, Love & Healing, Bernie S. Siegel, M.D., Harper & Row, Publishers, New York, 1989

• Perfect Health, Dr. Deepak Chopra, Harmony Books, New York, 1991

• The Art of Happiness, Teaching of Buddhist Psychology, Mirko Fryba, Sambala, Boston & Shatesbury, 1989

• The Healing Heart, Norman Cousins, W.W. Norton, New York, 1983

• The Relaxation Response, Dr. Herbert Benson, William Morrow, New York, 1975

• Thi«n Lu§n t§p I, II và III, Vi®n ÐÕi H÷c VÕn HÕnh, Trúc Thiên Và Tu® SÛ d¸ch, Chùa Khánh Anh tái bän