Lßu еng ÐÕo Tràng

L.H.

Trong cu¯n Ph§t Giáo V¤n Ðáp, nguyên tác là "The Buddhist Catechism" cüa tác giä Henry Olcott, sách do Thßþng T÷a Thích Trí Ch½n d¸ch, n½i trang 22, có câu höi s¯ 4 nhß sau:

"- Höi : Mµt ng߶i bÕn g÷i là Ph§t tØ, phäi chång chï vì cha m© sinh h÷ ra là Ph§t tØ ?

- Ðáp: Không phäi v§y ! Ph§t tØ là ng߶i không nhæng chï tin tß·ng vào ðÑc Ph§t nhß b§c th¥y cao cä nh¤t, tin vào giáo lý do Ngài thuyªt giäng và giáo ðoàn cüa các Thánh Tång (Arhats), mà còn phäi hành trì gi¾i lu§t cüa ðÑc Ph§t trong ð¶i s¯ng hàng ngày næa. "

Ng߶i viªt xin ðßþc phép gi¾i thi®u vài nét v« ng߶i nói câu này. B·i vì ng߶i ðó không nói suông, ng߶i ðó ðã dùng chính cuµc ð¶i ð¬ "hành trì gi¾i lu§t cüa ðÑc Ph§t trong ð¶i s¯ng hàng ngày" nói nôm na là "áp døng, thñc hi®n l¶i Ph§t dÕy trong ð¶i s¯ng hàng ngày". L¶i Ph§t dÕy ðó ðßþc gói g÷n trong bài k® ng¡n:

Chß ác mÕc tác
Chúng thi®n phøng hành
Tñ t¸nh kÏ ý
Th¸ chß Ph§t Giáo 

Bài k® ðã ðßþc d¸ch nhß sau:

Không làm ði«u gì ác
Vâng làm nhæng vi®c lành
Thanh t¸nh hóa tâm ý
L¶i chß Ph§t dÕy rành.

Có ng߶i nói r¢ng ðÕo Ph§t chü trß½ng tiêu cñc, tr¯n tránh cuµc ð¶i. Ðó là vì h÷ chßa có d¸p tìm hi¬u kÛ h½n v« ðÕo Ph§t. Ngay nhß câu ð¥u, có vë nhß tiêu cñc, nhßng mu¯n thñc hi®n nó, con ng߶i s¯ng trong cái xã hµi nhi­u nhß½ng, v§t ch¤t trên hªt, lß½ng tâm chï l¾n v×a ðü ð¬ khöi phäi lên ghª ði®n này, mu¯n "không làm nhæng vi®c ác", ng߶i ta ðã phäi ph¤n ð¤u v¾i døc v÷ng cüa bän thân l¡m m¾i giæ ðßþc. Các thi«n sß ng°i nh¡m m¡t b¤t ðµng, tß·ng nhß có vë chán ð¶i, trái lÕi, các v¸ ¤y ðã phäi v§n døng t¯i ða trí sáng su¯t ð¬ tñ t¦y uª các tß tß·ng luôn luôn d¤y lên trong óc, tñ mình thanh l÷c m÷i tÕp ni®m ð¬ thanh t¸nh hóa bän thân. Dùng mµt ví dø cø th¬ nhßng chï ðúng mµt ph¥n nhö, là cûng gi¯ng nhß con v§t b¸ r¾t xu¯ng nß¾c bùn, mu¯n sÕch, nó chï có cách tñ lúc l¡c, v¦y v¦y, ð¬ cho nß¾c bùn vång ði. Thi«n sß ng°i l£ng l¨, nhßng không ð¬ các tÕp ni®m d¤y lên, liên tøc qu¤y r¯i tâm não, là ði ðªn ch² "d©p phi«n não cõi lòng th߶ng thanh t¸nh". Còn nhß câu "Vâng làm nhæng vi®c lành", thì phäi là ng߶i tích cñc m¾i thñc hi®n n±i, ði«u ðó thì quá rõ.

V§y ng߶i Ph§t tØ Henry Olcott ðã thñc hi®n l¶i chß Ph§t dÕy nhß thª nào ?

Ông Henry Olcott là mµt ng߶i Hoa KÏ, sinh nåm 1832, tÕi ti¬u bang New Jersey. Là ðÕi tá trong quân lñc MÛ, ð°ng th¶i ông cûng là ký giä, mµt h÷c giä. Nåm 1875, ông ðßþc g£p bà Blavatsky, mµt Ph§t tØ ng߶i Nga : Cuµc g£p gÞ l¸ch sØ ðó ðã thay ð±i hÆn hß¾ng ði cüa ông, vì nh¶ có cuµc g£p gÞ ðó, ông có d¸p hi¬u biªt v« ðÕo Ph§t, r°i, v¯n bän ch¤t là mµt ng߶i hay tìm tòi, mµt h÷c giä, ông ngày càng ði sâu vào r×ng Thi«n, càng ngày ông càng g£p nhi«u hoa th½m cö lÕ trong r×ng kinh ði¬n Ph§t Giáo, giäi ðáp hài hòa nhæng câu höi v« con ng߶i, v« ð¶i s¯ng tâm linh luôn luôn d¤y lên trong kh¯i óc ng߶i quân nhân tôn tr÷ng khoa h÷c cüa ông.

Cùng v¾i bà Blavatsky, t× ðó, ông lån xä vào công cuµc ho¢ng dß½ng ðÕo pháp, trß¾c hªt tÕi Tích Lan, mµt nß¾c có r¤t ðông Ph§t Giáo ð°.

V¯n là mµt thuµc ð¸a cüa ðª qu¯c Anh, khi ðó, cä nß¾c Tích Lan không có l¤y mµt tr߶ng nào vì cái ði«u ki®n ð£c bi®t sau ðây do viên Toàn Quy«n ng߶i Anh ban hành : "Không tr߶ng nào hµi ðü ði«u ki®n nh§n sñ giúp ðÞ cüa chính phü, tr× phi tr߶ng ðó m²i ngày vào gi¶ ð¥u có giäng dÕy Kinh Thánh". Vì ði«u khoäng thiên v¸ này mà trong khi Thiên Chúa Giáo ðã có t¾i 800 tr߶ng ðßþc sñ tài trþ cüa chính quy«n thì phía Ph§t Giáo, dù chiªm tuy®t ðÕi ða s¯ dân chúng trong toàn qu¯c, ðã không có c½ hµi thiªt l§p mµt tr߶ng h÷c nào, vì không th¬ nh§n ði«u ki®n "... m²i ngày, dÕy Kinh Thánh vào gi¶ ð¥u tiên ..." !!!

Là ng߶i da tr¡ng, nhßng không gi¯ng nhæng ng߶i da tr¡ng thñc dân, ông Olcott nh§n th¤y ðây là mµt sñ kÏ th¸ tôn giáo, và r¢ng Ph§t Giáo ð° l¥m than làm løng nhß tôi m÷i ð¬ ðóng ðü loÕi thuª cho thñc dân, thì ít nh¤t, con cái h÷ cûng ðáng ðßþc hß·ng n«n giáo døc theo truy«n th¯ng tôn giáo cüa h÷ ð°ng th¶i v¾i sñ m· mang kiªn thÑc v« m÷i m£t, chÑ không th¬ gián tiªp b¡t h÷ cäi ðÕo b¢ng cách không còn sñ ch÷n lña nào khác ngoài sñ hàng ngày con h÷ phäi b¸ nh°i vào s÷ nhæng giáo lý khác trß¾c khi ðßþc h÷c chæ.

Sñ b¤t công ðã ð¦y ông càng sát cánh h½n v¾i Ph§t Giáo và qu¥n chúng Tích Lan. Trong mµt bu±i l­ vô cùng long tr÷ng và gây xúc ðµng, vì ðó là hai ng߶i Âu MÛ da tr¡ng ð¥u tiên ðßþc truy«n gi¾i: bà Blavatsky và ông ðã th÷ Tam Qui Ngû Gi¾i v¾i Thßþng T÷a Bulatgama.

T× ðó, ðßþc sñ üng hµ ð¡c lñc cüa Giáo Hµi Tång Già và cß sî Ph§t tØ , ông thành l§p Giáo Hµi Ph§t Giáo Thông Thiên H÷c (The Buddhist Theosophical Society). Møc tiêu cüa hµi này là kªt hþp các t¥ng l¾p Ph§t tØ thành mµt kh¯i ð¬ tranh ð¤u cho sñ xây dñng các tr߶ng h÷c và giúp ðÞ các hàng dân chúng Ph§t tØ nghèo khó.

Do sñ tranh ð¤u b«n bï và tích cñc, có khi phäi sang t§n Anh Qu¯c ð¬ v§n ðµng v¾i các gi¾i trí thÑc tiªn bµ, ông ðã ðßa dân chúng Tích Lan t× ch² không có mµt tr߶ng Ph§t Giáo nào khi ông ð£t chân ðªn nß¾c h÷, 23 nåm sau, 1903, ðã có ðßþc 174 tr߶ng, m· ðßþc sinh lµ cho giáo lý nhà Ph§t, ðÕo t× bi, th¤m nhu¥n vào nhæng kh¯i óc còn thanh khiªt cüa các m¥m non th½ ¤u, con em các gia ðình theo ðÕo Ph§t. Nåm 1940, ðã lên ðªn con s¯ 429 tr߶ng.

Không riêng ð¯i v¾i Tích Lan, ông còn v§n ðµng, hô hào thành l§p các tr߶ng h÷c Ph§t Giáo tÕi các qu¯c gia khác nhß Nh§t Bän, Thái Lan, Miªn Ði®n, „n е v.v... Bôn ba trong nhæng vùng kém m· mang, ðèo heo hút gió, phß½ng ti®n giao thông hÕn h©p, ông th߶ng phäi dùng xe bò ho£c ði bµ t× làng này sang làng khác, t× th¸ tr¤n n÷ ðªn th¸ tr¤n kia, v§y mà vçn vác theo các kinh ði¬n ð¬ khi có thì gi¶ nghî ng½i là nghiên cÑu. Cu¯n "Ph§t Giáo V¤n Ðáp" k¬ trên là công trình ông tham khäo t× 15 ngàn trang kinh, rút ra ðßþc 383 câu höi ðáp, tóm lßþc v« cuµc ð¶i ðÑc Ph§t, giáo lý, sinh hoÕt, l¸ch sæ truy«n bá cûng nhß sñ tß½ng quan giæa Ph§t Giáo và khoa h÷c v.v...

Cu¯n sách xu¤t bän l¥n ð¥u tiên vào nåm 1881, cho t¾i nåm 1915 ðã in ðªn l¥n thÑ 44, ðßþc d¸ch ra khoäng trên 20 thÑ tiªng khác nhau, truy«n bá trong nhi«u nß¾c theo ðÕo Ph§t.

Cûng nh¶ sñ tranh ð¤u cüa ông mà nåm 1885, l¥n ð¥u tiên ngày l­ Ph§t Ðän r¢m tháng tß ðßþc chính quy«n thñc dân Anh công nh§n là ngày l­ công cµng.

Và cûng chính ông ðã v¨ ra lá c¶ Ph§t Giáo, dña theo m¥u hào quang cüa chß Ph§t, mà ngày nay chúng ta th߶ng th¤y ph¤t ph¾i trên n«n tr¶i n½i c±ng tam quan chùa.

Tôi ðã mÕn phép quí v¸ ð¬ ðßþc ca ngþi mµt ng߶i Ph§t tØ gß½ng mçu, ng߶i Ph§t tØ mà tôi nghî r¢ng k¬ t× ngày tr· thành Ph§t tØ, ðã t§n tøy "hành trì gi¾i lu§t cüa ðÑc Ph§t trong ð¶i s¯ng hàng ngày" nhß ông ðã ð¸nh nghîa v« ng߶i Ph§t tØ trong câu v¤n ðáp s¯ 4.

Nhßng ðã có bao nhiêu Ph§t tØ chúng ta hành sØ ðßþc nhß ð¸nh nghîa v« ng߶i Ph§t tØ cüa ông.

Hãy coi nhß thành quä mà ông ðã c¯ng hiªn cho ð¶i là nhæng công trÕng ð£c bi®t do hoàn cänh ð£c bi®t và có th¬ là con ng߶i ð£c bi®t cüa ông, khiªn cho ông ðã ðÕt ðßþc trong mµt giai ðoÕn l¸ch sØ nào ðó. Nhßng nhìn lÕi trong ð¶i s¯ng bình th߶ng hàng ngày cüa chúng ta, chúng ta có áp døng l¶i Ph§t dÕy không? Nói v¡n t¡t, thí dø lu§t nhân quä, mà Ph§t ðã möi mi®ng nói ðªn, chúng ta có nghî ðªn nó m²i khi ð¸nh làm ði«u gì không? Có bao gi¶ chúng ta sþ s¨ gây nghi®p ác không?

Riêng tôi, xin thành thñc nói r¢ng, v¯n xu¤t thân t× mµt gia ðình theo ðÕo Ph§t t× lâu ð¶i, tôi ðang m¥y mò tr· lÕi ðÕo dù ðang s¯ng trong lòng ðÕo. Tôi hi¬u biªt r¤t ít v« giáo lý cån bän cüa ðÕo Ph§t, chßa nói ðªn vi®c "áp døng l¶i Ph§t dÕy vào ð¶i s¯ng hàng ngày". Mà kh± thay, sñ hi¬u biªt cüa tôi nhi«u khi lÕi còn sai lÕc, tµi nghi®p, ði¬n hình nhß nhæng ði«u mà tôi s¨ tâm tình v¾i bÕn ð÷c sau ðây.

Su¯t bao nhiêu nåm, khi còn s¯ng · quê hß½ng, m²i khi ði cùng v¾i bÕn bè khác tôn giáo, mà trông th¤y quí v¸ kh¤t sî ôm bình bát, là tôi ngßþng ngùng, kéo bÕn v« phía khác. Do thói quen thích s¯ng tñ l§p, tôi r¤t bu°n khi trông th¤y cänh ¤y, vì nó bi thäm quá, mà lÕi không biªt giäi thích ra làm sao v¾i bÕn bè cä. Sau này nh¶ tìm tòi trong các kinh ði¬n cüa nhà Ph§t, mà tôi hi¬u ðßþc. Hi¬u ðßþc r°i, tôi m¾i th¤y lòng ng§m ngùi h¯i tiªc là tôi ðã bö lÞ bao l¥n chiêm ngßÞng nhæng t¤m gß½ng kham nhçn. Quí v¸ kh¤t sî làm thª là ð¬ t¦y rØa thói quá tôn tr÷ng xác thân và v÷ng ngã, vì chúng mà ðu±i theo các døc v÷ng, gây bao nghi®p chß¾ng trong cuµc ð¶i, và ð°ng th¶i, tñ ðem thân mình ra ð¬ làm phß¾c ði«n, thñc t§p hÕnh b¯ thí, tÕo c½ duyên ðem giáo lý t× bi hï xä ðªn v¾i m÷i ng߶i. Khi biªt ðßþc ði«u ðó thì ðã tr¬. Tôi lÕi nh¾ ðªn nhæng ngày còn bé · mi«n B¡c, lâu lâu tôi th¤y có v¸ tång, ho£c ni, ðeo tay näi ðÑng · cØa nhà m© tôi. M© tôi bäo ng߶i nhà ðem ra bát gÕo t£ng nhà sß ði khuyªn giáo mà không giäng cho tôi biªt gì h½n v« chæ khuyªn giáo, m© tôi quá b§n!

Trong mµt cu¯n sách loÕi H÷c Làm Ng߶i, bàn v« cách thu phøc nhân tâm ð¬ ng߶i ta l¡ng tai nghe mình nói, ho£c ð¬ ðªn g¥n ðßþc v¾i ng߶i ta, tác giä khuyên chúng ta hãy ð« ngh¸ v¾i ng߶i mà mình mu¯n giao d¸ch, xin hãy giúp mình mµt vi®c nhö ð¬ tÕo cho h÷ mµt cäm giác thoäi mái, khoan dung. ÐÑc Ph§t dÕy ð® tØ r¢ng kh¤t thñc s¨ giúp tång ni s¯ng ð¶i thanh bÕch, buông xä, không nhi­m thói gom góp cüa cäi ð¬ tích lûy - lý do cån bän cüa phi«n não nghi®p chß¾ng - ð°ng th¶i gây duyên lành v¾i chúng sinh, tÕo c½ hµi cho chúng sinh có d¸p ðªn v¾i giáo lý nhà Ph§t, m· cØa b¯ thí. Mà ng߶i kh¤t sî ðâu có nh§n cüa cäi gì ðáng giá - không ðßþc nh§n ð° gì quí ðó là lu§t- chÆng qua chï cü khoai, n¡m c½m v.v... có thª thôi, nhßng lÕi ðem ðªn cho ng߶i b¯ thí ni«m vui cao thßþng, thñc t§p thói quen t¯t. Quä th§t, trong tr߶ng hþp này, ng߶i th÷ thí ðã "cho" ði nhi«u h½n là "nh§n" cüa ng߶i b¯ thí biªt bao nhiêu l¥n. „y v§y mà trong Qui S½n Cänh Sách, Thi«n Sß Linh Hñu ðã nh¡c ðªn bao nhiêu l¥n câu "cüa tín thí khó tiêu", ð¬ giøc dã các tång ni tinh tiªn tu hành, ðÕt ðÕo giäi thoát ð¬ h°i hß¾ng công ðÑc cho thí chü.

Trên kia, tôi chï dùng mµt thí dø r¤t ph± thông trong giáo lý nhà Ph§t, là áp døng lý nhân quä vào ð¶i s¯ng hàng ngày. Th§t ra, trong Tam tÕng kinh ði¬n có không biªt c½ man nào là bài h÷c, ð¬ có th¬ áp døng vào ð¶i s¯ng hàng ngày.

Vào th¶i Ph§t còn tÕi thª, các hµi thuyªt pháp th߶ng k¬ ðªn ng߶i tham dñ b¢ng con s¯ ngàn. Cho nên ng߶i ð¡c ðÕo cûng nhi«u vô s¯ k¬. Ngày nay, ð¶i s¯ng v§t ch¤t lôi cu¯n hªt thì gi¶ cüa chúng ta, nhßng lÕi giúp chúng ta có nhæng phß½ng ti®n truy«n thông r¤t t¯t, ðó là kinh sách và các bài thuyªt pháp cüa quí Hoà Thßþng, Thßþng T÷a, ÐÕi ÐÑc, ðßþc thu vào bång, in lÕi, ph± biªn r¤t rµng rãi, ðªn t§n nhæng n½i xa xåm, h¨o lánh, nªu ng߶i Ph§t tØ có c½ duyên, thïnh v«, ð÷c, nghe và thñc hành, nh¤t là thñc hành.

Các phß½ng ti®n truy«n bá này xÑng ðáng ðßþc g÷i là Lßu еng ÐÕo Tràng.

T× Vi®t Nam xa xôi, l¶i giäng sang säng cüa Thi«n Sß Thích Thanh T× v« các bµ kinh l¾n nhß Hoa Nghiêm, Thü Lång Nghiêm, ÐÕi Bát Niªt Bàn hay bµ kinh n±i tiªng Kinh Pháp Bäo Ðàn chï thÆng tâm ng߶i cüa Løc T± Hu® Nång v.v... th§t là minh bÕch khúc triªt, d­ hi¬u. Sñ bình tînh, an nhiên tñ tÕi có th¬ cäm nh§n ðßþc qua gi÷ng c߶i và nhæng câu th¥y ðùa v¾i Thi«n sinh :

- Nghe ðªn ðây Ngài ngµ, quí v¸ ngµ chßa ?

Cä ðÕo tràng phá lên c߶i, th¥y lÕi ðùa:

- Nghe v§y thì biªt v§y thôi chÑ ngµ gì ðâu ?

Làm tôi cûng phäi phì c߶i.

Th¥y giäng pháp nhß nói chuy®n ch½i mà khiªn cho thính giä länh hµi r¤t d­. Nh¶ th¥y, mà khi ð÷c kinh tôi th¤y vô cùng thích thú.

T× th¥y Thanh T×, tôi ði tìm tòi thêm các tape giäng kinh khác cüa Hòa Thßþng Huy«n Vi, Thi«n Sß Nh¤t HÕnh, Thßþng T÷a Minh ÐÑc v.v... m²i th¥y tôi lÕi th¤y có nhi«u ð£c ði¬m.

Nghe th¥y Huy«n Vi, tôi tß·ng nhß ðang nghe ông ngoÕi nói. Gi÷ng th¥y hi«n t× và ch§m rãi. Giäng cho tång ni th¥y nghiêm kh¡c h½n, nhßng giäng cho ðÕi chúng Ph§t tØ, th¥y d­ dãi, hay pha trò, vì biªt thính giä hãy còn ch§p chæng n½i cØa Ph§t. Cûng là bµ Hoa Nghiêm, th¥y Thanh T× giäng có cái hay riêng, cß sî Nghiêm Xuân H°ng lÕi có cái ð£c bi®t khác. Tôi · xa chùa, không có c½ duyên ði nghe giäng hàng tu¥n (bµ Thü Lång Nghiêm ðßþc th¥y Huy«n Vi giäng trong ba nåm). Nhßng tôi t§n døng khä nång cüa khoa h÷c kÛ thu§t, thïnh tape v«, tôi mua cái cassette nhö xíu, b¤t cÑ lúc nào, ði ðÑng n¢m ng°i, làm vi®c mà không phäi v§n døng ðªn sñ suy nghî, là tôi b§t máy lên, tôi ði vào ÐÕo Tràng Lßu еng, lÕi nghe gi÷ng th¥y Thanh T× sang säng t× Vi®t Nam, th¥y Nh¤t HÕnh, th¥y Huy«n Vi tr¥m ¤m t× Pháp, ho£c th¥y Minh ÐÑc hi«n lành t× chùa ÐÑc Viên, n½i Sß Bà Ðàm Lñu, có cái phong thái an nhiên mà tôi r¤t mªn phøc, trø trì. Tôi còn nghe th¤y gi÷ng Sß bà c߶i góp m²i khi di­n giä có câu ðùa ý nh¸. Do không giæ thành kiªn, tôi nghe nhi«u th¥y giäng chÑ không ð£c bi®t chï nghe mµt th¥y nào. T× ðó tôi rút ra ðßþc kinh nghi®m là cÑ th¥y nào giäng pháp mà bình tïnh thän nhiên không chê bai pháp môn nào khác, thì tôi cäm th¤y có vë g¥n Ph§t h½n, ðÕt ðÕo h½n.

Tôi thß·ng thÑc hß½ng hoa cüa ðÕo trong sñ l§t b§t, v¤t vä cüa ð¶i s¯ng MÛ. Nhßng chính nh¶ ðó mà tôi hoàn t¤t ðßþc công vi®c lao ðµng, ð°ng th¶i tß¾i mát ph¥n tâm linh b¢ng Ánh ÐÕo Vàng t× cái máy cassette nhö ðeo bên lßng tôi phát ra.

¿¾c mong quí v¸ ðµc giä có c½ duyên thïnh ÐÕo Tràng Lßu еng v« và nªu nhß nh¶ sñ gi¾i thi®u này mà có thêm v¸ nào hi¬u ðßþc kinh sách, r°i phát tâm hành trì theo l¶i dÕy t×ng bß¾c mµt, tiªn lên trên con ð߶ng Tín, Giäi, Hành, ChÑng thì công ðÑc ¤y xin ðßþc h°i hß¾ng v« toàn th¬ chúng sinh ð«u thành Ph§t ðÕo. 

L H.

KÛ Thu§t Vi Tính: Trí ÐÕt