Ð߶ng Tu Không Hai

Lߧn giäi kinh Duy Ma C§t

Minh Tâm

L¶i Nói Ð¥u

 
 

L¸ch sØ truy«n bá tß tß·ng Ph§t giáo th߶ng ðßþc chia làm ba th¶i kÏ:

1/ Th¶i Nguyên Thüy: ÐÑc Ph§t Thích Ca còn tÕi thª, Ngài cùng các ð® tØ ði truy«n ðÕo rµng rãi kh¡p n½i, t× thành th¸ ðªn nông thôn, núi r×ng ð°ng ruµng, ðem pháp m¥u giáo hóa chúng sinh; giáo lý cüa Ngài chï có mµt v¸ là ðem lÕi sñ giác ngµ và giäi thoát cho nhæng ng߶i nào nghe theo và thñc hành. Ngài r¤t hoÕt ðµng, ði vào cuµc ð¶i ð¬ cÑu ðµ ð¶i.

2/ Th¶i các bµ phái: Th¶i kÏ này còn ðßþc g÷i là Ph§t Giáo Ti¬u Th×a ho£c Nam Tông. ÐÑc Ph§t ðã nh§p Niªt Bàn, các ðÕi ð® tØ cüa Ngài cûng l¥n lßþt t× tr¥n, tinh th¥n nh§p thª cÑu ðµ chúng sinh không còn ðßþc thi hành tích cñc, mà các v¸ tu sî Ph§t Giáo chï ð« cao công ðÑc xu¤t gia, ¦n tu trong núi r×ng, tìm ð߶ng giäi thoát cho chính mình mà thôi. Ph§t Giáo chia ra làm nhi«u bµ phái, m²i bµ phái giäng giäi l¶i Ph§t ho£c các gi¾i lu§t theo ý cüa v¸ Trß·ng Lão c¥m ð¥u bµ phái, sinh ra nhæng ý kiªn b¤t ð°ng. Chí hß¾ng cüa ng߶i tu theo Ph§t Giáo th¶i kÏ này là tñ lþi, tñ giác, xa lánh cuµc ð¶i tµi l²i x¤u xa, tìm sñ giäi thoát cho riêng mình, møc ðích cao tµt là ðÕt quä v¸ A La Hán, hß·ng thú vui niªt bàn, ra khöi vòng sinh tØ luân h°i. Các Ph§t tØ tÕi gia ðßþc dÕy bäo nên c¥u phß¾c báo cõi Tr¶i và cõi ng߶i, b¢ng cách cúng d߶ng chß Tång, làm lành lánh dæ, mà không có ý mong c¥u xu¤t thª, ðÕt t¾i nhæng cao siêu huy«n di®u.

3/ Th¶i phát tri¬n cüa ÐÕi Th×a, còn g÷i là Ph§t Giáo B¡c Tông:

Tinh th¥n hoÕt ðµng cüa Ph§t Giáo Nguyên Thüy ðßþc phøc hßng, ð« cao và v§n ðµng phong trào h÷c Ph§t, tu Ph§t, khuyªn khích cä hai gi¾i xu¤t gia và tÕi gia thñc hành B° Tát ÐÕo. Tß tß·ng c¤p tiªn này ðem lÕi mµt lu°ng gió m¾i, chü trß½ng ðem Ph§t Pháp vào thª gian, tìm sñ giác ngµ và giäi thoát · ngay cuµc ð¶i này; ng߶i xu¤t gia cûng nhß tÕi gia có b±n ph§n tñ lþi r°i lþi tha, tñ giác r°i giác tha, vì t¤t cä chúng sinh ð«u có liên h® m§t thiªt v¾i nhau, dính chùm v¾i nhau không th¬ tách r¶i ra ðßþc. T¤t cä chúng sinh ð«u có Ph§t tánh, ð«u có khä nång thành Ph§t, v§y phäi ðem ðÕo vào ð¶i, ng߶i tu hành không lìa ð¶i mà tìm th¤y giác ngµ, cò chúng sinh ðau kh± thì B° Tát còn phäi · ð¶i ð¬ tìm cách cÑu ðµ, mà không ðßþc vui hß·ng niªt bàn riêng mình.

Kinh Duy Ma C§t ðßþc phát hi®n và truy«n bá rµng rãi trong th¶i kÏ chuy¬n hß¾ng tß tß·ng, t× th¶i kÏ các bµ phái sang th¶i kÏ phát tri¬n ÐÕi Th×a, ch¯ng tß tß·ng yªm thª sþ vào ð¶i d­ b¸ ðµng tâm cüa các TÏ Kheo chï mong tñ lþi tñ giác, rút vào r×ng sâu; mà Kinh này, chü trß½ng nh§p thª, tích cñc vào ð¶i, · ðâu tu cûng ðßþc, · chùa, · nhà, · r×ng, · ruµng, n½i nào cûng là ðÕo tràng thanh t¸nh, mi­n là Tâm Thanh T¸nh thì qu¯c ðµ t¸nh, hoàn cänh nào tu cûng ðßþc, gi¥u nghèo, sang hèn, nam næ, già trë ... ai cûng tu ðßþc, con ð߶ng giäi thoát thênh thang rµng m· cho ng߶i có chí mu¯n tu, con ð߶ng tu hÕnh B° Tát lþi tha chung cho cä hai gi¾i xu¤t gia và tÕi gia, mà gi¾i tÕi gia lÕi ðßþc tán thán h½n, vì có nhi«u gia duyên ràng buµc mà vçn tu ðßþc. Kinh này chü trß½ng chuy¬n Tâm chÑ không chuy¬n Cänh, Tâm t¸nh thì cä thª gi¾i thanh t¸nh. Có l¨ t× bµ kinh này ng߶i Vi®t Nam có câu:

ThÑ nh¤t là tu tÕi gia,

ThÑ nhì tu chþ, thÑ ba tu Chùa.

Nhßng nói v§y không phäi là ch¯ng ð¯i, khinh th¸ l¯i tu xu¤t gia, mà chï mu¯n nh¤n mÕnh · ði¬m là · ðâu cûng tu ðßþc, mi­n là giæ tâm thanh t¸nh, không ð¬ hoàn cänh chi ph¯i, tâm an thì thª gi¾i bình, khi ðßþc giác ngµ và giäi thoát thì ai cûng b¢ng nhau, gi¯ng nhau, vì t¤t cä là mµt, B¤t Nh¸.
 
 

Kinh Duy Ma C§t ðßþc d¸ch t× chæ PhÕn sang chæ Hán, lßu truy«n ðªn nay còn ba bµ:

1/ Bµ thÑ nh¤t ðßþc g÷i là Ph§t Thuyªt Duy Ma C§t Kinh, do Ngài Trí Khiêm ð¶i Ngô d¸ch.

2/ Bµ thÑ hai ðßþc g÷i là Duy Ma C§t S· Thuyªt Kinh hay B¤t Khä Tß Ngh¸ Giäi Thoát Kinh, do Ngài Cßu Ma La Th§p ð¶i Diêu T¥n d¸ch.

3/ Bµ thÑ ba ðßþc g÷i là Thuyªt Vô C¤u XÑng Kinh, do Ngài Huy«n Trang ð¶i Ð߶ng d¸ch.

Trong ba bän d¸ch trên, bän cüa Ngài Cßu Ma La Th§p ðßþc ph± c§p h½n cä, vì Ngài d¸ch r¤t sát nghîa, vån chß½ng trang tr÷ng, lßu loát sáng süa nhß ng÷c lßu ly, m²i chæ m²i câu nhß thêu hoa d®t g¤m; ngoài giá tr¸ cüa mµt pháp môn giäi thoát siêu ðÆng, bµ kinh này còn là mµt tác ph¦m vån chß½ng n±i danh trong r×ng vån h÷c Ph§t Giáo.

Bän d¸ch cüa Ngài Cßu Ma La Th§p ðßþc d¸ch nhi«u l¥n dang chæ Vi®t, ðáng lßu ý nh¤t là bän d¸ch cüa Thßþng T÷a Thích Hu® Hßng xu¤t bän 1951, và ðã ðßþc tái bän nhi«u l¥n.

Nµi dung kinh này nói rõ cänh gi¾i cüa ÐÕi B° Tát chÑng nh§p, hi¬n bày pháp môn B¤t Nh¸, phá tr× m÷i ch¤p trß¾c: có, không, th߶ng ðoÕn, ... møc ðích giáo hóa chúng sinh thoát khöi phi«n trßþc kh± não, ð°ng hß·ng an vui giäi thoát. Mu¯n v§y, ði«u ki®n ð£c bi®t là Tâm phäi thanh t¸nh, nhß trong kinh nói: tùy Tâm thanh t¸nh mà cõi Ph§t ðßþc thanh t¸nh. 

Nhân v§t chính trong kinh này là mµt cß sî tÕi gia tên là Vimalakirty phiên âm là Duy Ma C§t L¸ Ъ, g÷i t¡t là Duy Ma C§t.

Duy Ma La nghîa là T¸nh, Vô C¤u, trong sÕch. C§t L¸ Ъ nghîa là danh tiªng l×ng lçy. Ng߶i ta ho£c dùng phiên âm Duy Ma C§t, ho£c dùng ðªn tên d¸ch nghîa T¸nh Danh hay Vô C¤u. T¸nh là sÕch, không ðóng bøi b¦n, v¡ng l£ng không lay ðµng. V« phß½ng di®n v§t ch¤t, t¸nh ðßþc ví nhß ly nß¾c trong sÕch không có c£n, ánh sáng chiªu thông su¯t qua không b¸ ngån ngÕi. V« phß½ng di®n tâm linh, T¸nh là v¡ng l£ng, an nhiên tñ tÕi, tâm không v÷ng ðµng, không d¤y kh·i. Danh là tên, là ph¥n tâm linh cüa các chúng sinh (Danh là ph¥n tinh th¥n ð¯i v¾i S¡c là ph¥n v§t ch¤t), là ðÑc hÕnh, ðÑc tánh, công hÕnh, công ðÑc.

Hai chæ T¸nh và Danh th߶ng ði ðôi v¾i chæ Thanh, hþp thành chæ kép Thanh T¸nh, Thanh Danh. Thanh t¸nh là trong sÕch, không nhi­m ô, không v÷ng ðµng. Thanh danh là tên sÕch, không mu¯n b¦n, ng߶i có thanh danh là ng߶i lß½ng thi®n lành t¯t, ðÑc hÕnh trang nghiêm, không phÕm l²i l¥m nh½ b¦n, không làm tµi ác th¤p hèn, ai cûng kính tr÷ng.

Danh ho£c ph¥n Tâm linh chính là chï cái Tâm vô hình, vô tß¾ng, b¤t c¤u, b¤t t¸nh, b¤t tång, b¤t giäm, bao trùm cä ba l¥n ngàn ðÕi thiên thª gi¾i. T× Tâm này phát sinh ra m÷i sñ m÷i v§t, và cûng chính là n½i cho m÷i sñ m÷i v§t tr· v« ngu°n g¯c cån bän, ðó là lý Chân Không Di®u Hæu.

Cß Sî Duy Ma C§t ðßþc ð£t tên là T¸nh Danh ho£c Vô C¤u, vì Ngài ðã lau sÕch bøi tr¥n, tâm tr· lÕi thanh t¸nh, hªt nhi­m ô. Ðúng lý ra thì dùng mµt chæ Tâm hay chæ Danh là ðü, không c¥n thêm chæ T¸nh, vì ðã là Chân Tâm thì b¤t c¤u b¤t t¸nh, nhßng · ðây ng߶i d¸ch mu¯n phân bi®t rõ ràng Chân Tâm v¾i v÷ng tâm hay v÷ng thÑc nên thêm chæ T¸nh ðÑng trß¾c chæ Danh.

Nhß v§y, tên bµ Kinh Duy Ma C§t S· Thuyªt có nghîa ðen là bµ Kinh ghi chép nhæng l¶i nói cûa Cß sî T¸nh Danh, nhßng bao hàm nghîa ¦n là bµ Kinh nói v« Chân Tâm thanh t¸nh. Còn cái tên thÑ hai B¤t Khä Tß Ngh¸ Giäi Thoát Kinh là bµ Kinh nói v« pháp môn không th¬ nghî bàn ðßa ðªn ch² giäi thoát. ÐÑc Ph§t ðã l¤y c¯t tüy và møc ðích cüa Kinh mà ð£c tên.

Kinh Duy Ma C§t ðßþc xu¤t hi®n vào th¶i kÏ nào?

Theo sñ phân chia cüa Thiên Thai Trí Giä ÐÕi Sß thì có nåm th¶i kÏ thuyªt pháp cüa ÐÑc Ph§t:

1/ Th¶i Hoa Nghiêm, dài 21 ngày: Ngay sau khi thành ÐÕo, ÐÑc Ph§t Thích Ca ðem giáo lý t¯i thßþng th×a ra giäng, chï có hàng ÐÕi B° Tát hi¬u ðßþc, còn hàng Thanh vån, Duyên giác (Nh¸ Th×a) s½ c½ không hi¬u gì cä.

2/ Th¶i A Hàm, dài 12 nåm: ÐÑc Ph§t phäi phß½ng ti®n giäng giáo lý t× th¤p lên cao, tÕm chia Ph§t Th×a ra làm ba th×a ð¬ thích hþp v¾i cån c½ chúng sinh. Th¶i A Hàm thuµc Ph§t Giáo Ti¬u Th×a, còn ðßþc g÷i là Nguyên Thüy ho£c Nam Tông.

3/ Th¶i Phß½ng ÐÆng hay Phß½ng Quäng, dài 8 nåm: ÐÑc Ph§t chuy¬n giáo lý Ti¬u Th×a bß¾c sang ÐÕi Th×a. Kinh Duy Ma C§t thuµc th¶i này.

4/ Th¶i Bát Nhã, dài 22 nåm: ÐÑc Ph§t phá m÷i ch¤p trß¾c ð¬ hi¬n lµ lý Không, ð« cao trí hu® sÇn có cüa cá chúng sinh.

5/ Th¶i Pháp Hoa và Niªt Bàn, dài 8 nåm: ÐÑc Ph§t quy ba th×a v« Nh¤t Th×a hay Ph§t Th×a, bö phß½ng ti®n ð¬ ðÕt cÑu cánh.

Theo nhß trên thì Kinh Duy Ma C§t thuµc th¶i Phß½ng ÐÆng là giao th¶i giæa Ti¬u Th×a và ÐÕi Th×a, phá ch¤p các tß¾ng trÕng ð¬ bß¾c sang th¶i Bát Nhã. Bµ Kinh này thuyªt minh r¢ng nhæng lý thuyªt, phß½ng pháp tu hành trß¾c kia cho là ðúng, là phäi, chï là nhæng phß½ng ti®n tÕm dùng trong bu±i s½ c½, nay ðã ðªn lúc phäi bö nhæng ði«u ¤y, phäi lìa Tß¾ng nh§p Tánh, lìa Sñ chÑng Lý, lìa tß½ng ð¯i ngµ tuy®t ð¯i, bö ngã ch¤p và pháp ch¤p mà tu B° Tát ÐÕo, quên mình vì chúng sinh, tñ giác giác tha ð¬ t¾i giác hÕnh viên mãn, th¤y t¤t cä là Mµt, t¤t cä ð«u liên h® v¾i nhau, trùng trùng duyên kh·i.

Bµ Kinh Duy Ma C§t cûng góp nh£t các ð߶ng l¯i tu hành khác nhau ð¬ quy v« mµt l¯i, tråm sông ð± vào mµt bi¬n và hoà tan trong ðó. Bµ Kinh này cûng gián tiªp trä l¶i nhæng ði¬m cüa ngoÕi ðÕo ho£c các phe phái khác nhau trong Ph§t Giáo, ð¬ ð« cao Nh¤t Th×a Ph§t ÐÕo, tùng Tß¾ng nh§p Tánh, Lý Sñ viên dung.

Kinh này do ÐÑc Ph§t Thích Ca nói · Thành TÏ Xá Li, phiên âm chæ PhÕn Veisali, nghîa là thành Quäng Nghiêm, do Ngài A Nan ðßþc nghe và nói lÕi. Kinh Duy Ma C§t thuµc loÕi quy«n giáo, nghîa là ÐÑc Ph§t dùng nhæng thí dø (parables) ð¬ di­n tä Chân Lý cao siêu tuy®t v¶i mà nhæng danh t×, ngôn ngæ, tâm duyên không th¬ dùng ð¬ ðÕt t¾i ðßþc.

Thí dø: Mu¯n tä con c÷p cho mµt ng߶i chßa th¤y c÷p bao gi¶, chúng ta li«n chï con mèo, nói là con c÷p gi¯ng con mèo, nhßng l¾n và dæ tþn h½n nhi«u, mÕnh m¨ hung bÕo có th¬ ån th¸t ng߶i. Nhßng nªu ng߶i ðó ch¤p con mèo là con c÷p thì hoàn toàn sai, gi¯ng nhß ng߶i ch¤p ngón tay là m£t trång. Thí dø khác: Mu¯n tä máy bay trñc thång, chúng ta chï con chu°n chu°n, nói là máy bay trñc thång có hình gi¯ng con chu°n chu°n, nhßng to l¾n h½n nhi«u, có th¬ chuyên ch· nhi«u ng߶i. Ðây là mßþn mµt v§t cø th¬ ð¬ di­n tä mµt v§t hæu hình hæu tß¾ng mà còn khó khån m¾i m߶ng tßþng ra ðßþc, nªu mßþn mµt v§t hæu hình ð¬ di­n tä mµt cái gì vô hình, vô tß¾ng, siêu vi®t, thì th§t muôn ngàn l¥n khó h½n.

Kinh Duy Ma C§t là mµt bµ kinh thuµc ÐÕi Th×a do ÐÑc Ph§t nói cho các hàng B° Tát và các ð® tØ ðã phát B° Ы Tâm nghe, tä rõ cänh gi¾i cüa các ÐÕi B° Tát chÑng nh§p, v§y là nói v« mµt cái gì huy«n di®u nhi®m m¥u cao tµt mà không th¬ dùng tri thÑc phàm phu hi¬u ðßþc. Mu¯n tÕm hi¬u vài ba ph¥n, chúng ta c¥n phäi c¯ g¡ng vß½n lên cao, bö qua nhæng hình tß¾ng b« ngoài ð¬ th¤y cái Th¬ bên trong, bö Tß¾ng ð¬ nh§p Tánh, bö cái v÷ng thÑc suy nghî phân bi®t cüa phàm phu ð¬ nh§p vào ÐÕi Trí Hu® (Ma Ha Bát Nhã).

Vì Kinh này thuµc quy«n giáo nên mµt câu höi th߶ng ðßþc ð£t ra: Cß Sî Duy Ma C§t có phäi là mµt nhân v§t l¸ch sØ có th§t không?

Chúng ta ðã biªt ÐÑc Ph§t Thích Ca và các ð® tØ nhß Xá Lþi Ph¤t, Møc Ki«n Liên, A Nan, Ca Diªp, Ki«u Tr¥n Nhß, ... là nhæng nhân v§t l¸ch sØ có th§t, b¢ng xß½ng b¢ng th¸t, s¯ng · „n е vào mµt niên ðÕi l¸ch sØ ðßþc ghi chép rõ r®t, thuµc dòng h÷ nào, · ð¸a phß½ng nào, ð¶i s¯ng ra sao t× sinh ðªn chªt, có ð¬ lÕi nhæng di v§t ðßþc c¤t giæ c¦n th§n. Còn ÐÑc Ph§t A Di Ðà, ÐÑc Ph§t Dßþc Sß, chß B° Tát Quán Thª Âm, ÐÕi Thª Chí, Vån Thù, Ph± Hi«n, иa TÕng ... không phäi là nhæng nhân v§t l¸ch sØ b¢ng xß½ng b¢ng th¸t; s· dî chúng ta biªt ðßþc các Ngài là do ÐÑc Ph§t Thích Ca nói cho biªt. Chúng ta tin Ph§t không nói sai, nhßng có lúc Ngài nói th§t, có lúc nói quy«n, v§y ð×ng l¤y quy«n làm th§t, ð×ng ch¤p con mèo là con c÷p, ð×ng ch¤p con chu°n chu°n là máy bay trñc thång, mà chúng ta c¥n suy ngçm ð¬ tìm ra sñ th§t qua các thí dø cûng gi¯ng y nhß các câu chuy®n ngø ngôn.

Dî nhiên là chß Ph§t, chß ÐÕi B° Tát th߶ng dùng m÷i thân hình th¸ hi®n trong thª gian ð¬ ðµ chúng sinh, nhßng các Ngài s¯ng chung ðøng lçn lµn v¾i chúng sinh mà không ai biªt ðó là Ph§t hay B° Tát, vì các Ngài dùng mµt thân t¥m th߶ng nhß m÷i chúng sinh khác ð¬ dÕy d² hß¾ng dçn tu hành, chÑ không hi®n th¥n thông bay trên tr¶i, chiªu hào quang rñc rÞ. Khi r¶i bö xác phàm, các Ngài ð¬ lÕi mµt bài k®, m÷i ng߶i m¾i biªt ðó là Ph§t ho£c B° Tát giáng tr¥n th¸ hi®n, cÑu ðµ chúng sinh.

Chß Ph§t, chß B° Tát, chß Thánh Hi«n ðã có hai loÕi (l¸ch sØ có th§t ho£c do ÐÑc Thích Ca nói cho biªt) thì các chúng sinh t¾i nghe Ph§t nói Kinh Duy Ma C§t cûng có hai loÕi:

1/ Thính chúng hi¬n hi®n là các ð® tØ sinh cùng th¶i v¾i ÐÑc Thích Ca, nhß Xá Lþi Ph¤t, Møc Ki«n Liên, A Nan, Ca Diªp, Ki«u Tr¥n Nhß ... cùng các v¸ TÏ Kheo, TÏ Kheo Ni, C§n Sñ Nam, C§n Sñ Næ, ðÕi chúng ...

2/ Thính chúng ¦n m£t là các B° Tát Vån Thù, Di L£c, Quán Thª Âm, ÐÕi Thª Chí ... chß Thiên Long Bát Bµ, Thiên Th¥n Hµ Pháp, иa Th¥n, QuÖ Th¥n, Thø Th¥n, ... t× các cõi khác ðªn nghe pháp.

Theo l¶i Kinh thì thu· ¤y trong Thành TÏ Xá Li có ông trß·ng giä tên là Duy Ma C§t tu hành chân chánh, sâu tr°ng cµi lành, ðßþc vô sinh nhçn, bi®n tài vô ngÕi, du hí th¥n thông ... ðßþc chß Ph§t khen ngþi, Tr¶i ng߶i kính tr÷ng. Vì mu¯n ðµ ng߶i nên ông dùng phß½ng ti®n khéo th¸ hi®n là thân trß·ng giä, có nhi«u cüa ð¬ b¯ thí cho dân nghèo, tu løc ðµ ð¬ nhiªp ðµ chúng sinh, tuy là cß sî mà giæ gi¾i thanh t¸nh cüa Sa môn, th¸ hi®n có vþ con nhßng th߶ng tu phÕm hÕnh, dÕy bäo các hàng Tr¶i ng߶i làm cho t¤t cä chúng sinh ð«u ðßþc lþi ích.

— ph¦m thÑ 10 g÷i là ph¦m Ph§t Hß½ng Tích, Cß Sî Duy Ma C§t sai mµt v¸ Hóa B° Tát sang nß¾c Chúng Hß½ng, xa h½n 42 H¢ng Hà Sa cõi Ph§t, có Ph§t hi®u là Hß½ng Tích, ð¬ xin c½m th½m mang v« cho ðÕi chúng ån, chï có mµt bát c½m mà t¤t cä chúng hµi tråm ngàn ng߶i ån không hªt.

— ph¦m thÑ 12 g÷i là ph¦m Th¤y Ph§t A Súc, ÐÑc Thích Ca bäo ông Xá Lþ Ph¤t: "Có cõi nß¾c tên là Di®u HÖ, Ph§t hi®u Vô еng, ông Duy Ma C§t này · nß¾c ðó chªt r°i sinh n½i ðây ... ". Cß sî Duy Ma C§t không r¶i ch² ng°i, nh§p chánh ð¸nh, hi®n sÑc th¥n thông l¤y tay bên hæu n¡m l¤y cõi nß¾c Di®u HÖ, g°m cä Ph§t Vô еng, chß B° Tát Thanh Vån, núi sông, bi¬n, m£t tr¶i, m£t trång, tinh tú, Tr¶i, ng߶i, cây c¯i ... ðem v« cõi Ta Bà này cho m÷i ng߶i th¤y. Cõi nß¾c Di®u HÖ dù vào cõi Ta Bà mà không thêm không b¾t, còn cõi Ta Bà này cûng không ch§t h©p, vçn y nguyên nhß trß¾c.

Ðó là hai ðoÕn kinh nói v« oai lñc siêu phàm cüa Cß sî Duy Ma C§t. V§y Duy Ma C§t có th§t hay không? Có hai ý kiªn:

1/ Cß sî Duy Ma C§t có th§t, là mµt v¸ trß·ng giä · thành TÏ Xá Li bên „n е, có gia ðình vþ con, s¯ng cùng th¶i v¾i ÐÑc Ph§t Thích Ca; ông dùng phß½ng ti®n hi®n thân có b®nh ð¬ m÷i ng߶i t¾i thåm, ông nhân d¸p ðó nói Pháp ð¬ ðµ chúng sinh. Ông Duy Ma C§t chính là mµt v¸ ÐÕi B° Tát ðã chÑng Thánh quä, nhßng khéo hi®n thân mµt cß sî, làm m÷i vi®c nhß các cß sî khác, nhßng v¾i Tâm thanh t¸nh, không còn nhi­m ô ái døc ch¤p trß¾c, t§n di®t tham sân si, nên tuy s¯ng · thª gian mà không gây nghi®p ác, ông ðã chÑng minh r¢ng không cÑ phäi xu¤t gia m¾i ð¡c ÐÕo, mà mµt ng߶i cß sî tÕi gia tu hành chân chánh thì cûng ðßþc giác ngµ và giäi thoát. S· dî B° Tát Duy Ma C§t th¸ hi®n làm trß·ng giä chính là ð¬ ð« cao vai trò cüa gi¾i Ph§t tØ tÕi gia, còn s¯ng lçn lµn trong bøi tr¥n mà không nhi­m ô. Ông phäi là mµt ng߶i bình th߶ng, b¢ng xß½ng b¢ng th¸t, cho m÷i ng߶i trông th¤y, g£p gÞ nói chuy®n, th¤y oai lñc th¥n thông cüa ông, khiªn m÷i ng߶i kính phøc tin theo. Ông ðã có d¸p g£p các ðÕi ð® tØ cüa Ph§t là Xá Lþi Ph¤t, Møc Kiên Liên, A Nan ... g£p các B° Tát Di L£c, Quang Nghiêm, Trì Thª, Vån Thù ... ÐÑc Ph§t Thích Ca ðã nói rõ nhß v§y thì t¤t nhiên là ðúng, cß sî Duy Ma C§t là có th§t.

2/ Cß sî Duy Ma C§t là mµt nhân v§t tßþng trßng do ÐÑc Ph§t ðßa ra ð¬ di­n tä Chân Lý cao siêu tuy®t v¶i không hai, ðó là pháp môn B¤t Nh¸ , là Chân Tâm, Ph§t Tánh. Ai có ðßþc Tâm thanh t¸nh thì th¤y thª gi¾i thanh t¸nh, th¤y ðßþc nß¾c Ph§t (Ph§t Qu¯c) và ðßþc giác ngµ và giäi thoát. Ph§t nói Kinh Duy Ma C§t là mu¯n ðßa ra mµt phß½ng pháp tu hành r¯t ráo, phá tr× ch¤p có ch¤p không, tÕm dùng truy®n ông Duy Ma C§t nhß mµt câu truy®n ngø ngôn ð¬ m÷i ng߶i d­ hi¬u, d­ nh¾. H½n næa, các nhân v§t ðã g£p Cß sî Duy Ma C§t thì mµt ph¥n là nhân v§t l¸ch sØ, mµt ph¥n là nhân v§t ¦n m£t siêu hình thì cûng khó mà cho r¢ng Ông Duy Ma C§t là có th§t. LÕi næa, Cß sî Duy Ma C§t có th¥n thông biªn hóa không th¬ nghî bàn, chß Ph§t ð«u khen ngþi, chß thiên th¥n ð«u cung kính theo h÷c, nghe l¶i dÕy bäo, thì trong l¸ch sØ loài ng߶i chßa th¤y ai ðßþc nhß v§y, ngoài ÐÑc Ph§t Thích Ca.

Ðây là mµt v¤n ð« siêu hình không th¬ dùng b¢ng chÑng rõ ràng ð¬ minh xác, tùy theo cån c½ cüa m²i ng߶i mà tin ho£c không tin, nhßng ði«u quan tr÷ng là phäi h÷c hi¬u, thâm nh§p Lý kinh, r°i thñc hành các ðÑc tánh ðßþc chï dÕy trong quy¬n kinh, lià ch¤p có ch¤p không ð¬ th¤y ðßþc Chân Lý, tr· v« Bän Tánh Không Hai, ðßþc giác ngµ và giäi thoát. Cûng vì có di®u døng siêu vi®t nhß v§y nên Kinh này còn ðßþc g÷i là Pháp Môn Giäi Thoát Không Th¬ Nghî Bàn, ðây là l¤y di®u døng cüa Kinh ðem ra ð£c tên.

Ðã không th¬ nghî bàn thì xin quí v¸ ð×ng bàn suông, cãi vã m¤t th¶i gi¶ vô ích v« vi®c Cß sî Duy Ma C§t có th§t hay không, mà hãy tinh t¤n tu h÷c, suy ngçm lý ¦n, thñc hành nhæng l¶i dÕy trong Kinh, vßþt qua ngôn ngæ ð¬ thâm nh§p Bän Th¬ Chân Nhß, biªt m÷i sñ m÷i v§t là giä huy¬n, là mµng äo mà vçn kiên trì thñc hành B° Tát ÐÕo, tñ giác giác tha, tñ lþi lþi tha, giæ Tâm thanh t¸nh thì qu¯c ðµ thanh t¸nh, t¾i ch² B¤t Nh¸ thì ch¡c ch¡n s¨ biªt Cß sî Duy Ma C§t là nhân v§t l¸ch sæ hay tßþng trßng. Ð÷c Kinh c¥u lý, y nghîa b¤t y ngæ, có bö qua vån tñ m¾i ðÕt lý, chÑng tri, nhßng tri giä b¤t ngôn, ngôn giä b¤t tri, ng߶i ðã biªt, ðã tu chÑng thì không ch¸u nói (vì nói không ðßþc), còn phàm phu thì nói r¤t nhi«u nhßng th§t ra lÕi chÆng hi¬u biªt th¤u ðáo.

Trong khi ch¶ ðþi v¤n ð« ðßþc giäi quyªt thöa ðáng, kính m¶i quí v¸ hãy mÞ quy¬n Kinh Duy Ma C§t ra ð¬ cùng h÷c. Quí v¸ c¥n có quy¬n Kinh Duy Ma C§t do Thßþng ToÕ Thích Hu® Hßng d¸ch ra tiªng Vi®t ð¬ ð÷c trß¾c và dò theo quy¬n sách này thì m¾i ð¥y ðü Sñ và Lý, mµt bên là Kinh, mµt bên là sách lu§n giäi thâm ý, huy«n nghîa cüa Kinh.