Mhtl-2 Ajahn Chah
M£t H° Tînh L£ng
TÏ kheo Khánh-HÖ chuy¬n d¸ch
Nguyên tác: "A still forest pool - The insight meditation of Ajahn Chah",
compiled and edited by Jack Kornfield and Paul Breiter

Bö ðói phi«n não
HÕnh phúc và Ðau kh±
Tâm phân bi®t
Theo th¥y
Cái gì còn m¾i thì ð«u t¯t ð©p
Hãy ð¬ cho cây m÷c tñ nhiên
TÕi sao phäi hành thi«n?
Thi«n trong m÷i tác ðµng
Giæ r¡n trong tay
Gi¾i hÕnh
Gi¾i, иnh, và Tu®

Bö ðói phi«n não

Nhæng ng߶i m¾i b¡t ð¥u hành thi«n th߶ng phân vân không biªt hành thi«n là gì. Hành thi«n là c¯ g¡ng ð¯i di®n v¾i phi«n não, không nuôi dßÞng thói quen cû. N½i nào b¤t hòa và khó khån, n½i ðó là ch² ð¬ hành thi«n.

Khi hái n¤m v« ån, không phäi ðøng thÑ n¤m nào bÕn cûng hái. Phäi hi¬u loÕi nào ån ðßþc, loÕi nào là n¤m ðµc. Vi®c hành thi«n cûng v§y, chúng ta phäi biªt m¯i nguy hi¬m phäi ðß½ng ð¥u khi hành thi«n là phi«n não. Phi«n não chÆng khác nào r¡n ðµc, phäi biªt nó ð¬ tránh nó. 

Phi«n não -- tham, sân, si -- n¢m · g¯c r­ cüa sñ ðau kh± và tâm ích kÖ. Chúng ta phäi h÷c cách chª ngñ chúng, chiªn th¡ng và thoát khöi sñ ki¬m soát và ði«u khi¬n cüa chúng, ð¬ làm chü tâm mình. Dî nhiên cuµc chiªn ð¤u này th§t khó khån. Khó khån nhß phäi xa r¶i ng߶i bÕn thân ðã s¯ng v¾i nhau t× th¶i th½ ¤u.

Phi«n não chÆng khác nào mµt con mèo. Nªu cho nó ån, nó s¨ quanh qu¦n bên ta. Ð×ng cho nó ån, nó s¨ không qu¤y r¥y næa.

Lúc m¾i b¡t ð¥u hành thi«n không th¬ nào tránh khöi nóng nñc và bu°n chán. Nhßng hãy nh¾ r¢ng chï có phi«n não nóng. Nhi«u ng߶i nghî: "Tôi chßa bao gi¶ g£p phäi sñ khó khån nhß v¥y trß¾c ðây. Ch¡c có cái gì x¦y ra ðây?" Chuy®n này chÆng có gì lÕ, vì trß¾c ðây khi nuôi dßÞng phi«n não, bÕn ðã ð¯i xØ nh© nhàng v¾i chúng, vu¯t ve, nuông chi«u chúng. Nhß ng߶i b¸ thß½ng bên trong mà chï ð¡p thu¯c bên ngoài nên chÆng có cäm giác gì. Bây gi¶ m± ra ð¬ tr¸ t§n g¯c thì ch¡c ch¡n không tránh khöi ðau ð¾n.

Mu¯n ð« kháng lÕi phi«n não thì bÕn ð×ng cho chúng ån, ngü theo ý mu¯n cüa chúng. Nhi«u ng߶i cho làm nhß thª là tñ hành hÕ mình thái quá. Nhßng ðó là ði«u c¥n thiªt ð¬ có sÑc mÕnh bên trong. BÕn phäi tñ mình ý thÑc v« mình. Luôn luôn theo dõi tâm, bÕn có th¬ nghî r¢ng bÕn chï nhìn vào kªt quä mà không biªt ðªn nguyên nhân. Giä sØ cha m© có mµt ðÑa con, l¾n lên nó không biªt kính tr÷ng cha m©. Cha m© r¤t ðau bu°n và tñ höi, "Không biªt th¢ng này t× ðâu ðªn ðây?" Thñc ra, ðau kh± cüa chúng ta ðªn t× sñ hi¬u biªt sai l¥m, t× sñ dính m¡c vào nhæng hoÕt ðµng cüa tâm. Chúng ta phäi hu¤n luy®n tâm nhß hu¤n luy®n mµt con trâu. Trâu là tß tß·ng cüa chúng ta, và ng߶i chån trâu là thi«n sinh. Nuôi trâu và hu¤n luy®n trâu là hành thi«n. V¾i mµt con trâu ðßþc hu¤n luy®n thu¥n thøc, chúng ta có th¬ th¤y chân lý, chúng ta có th¬ hi¬u nguyên nhân cüa "tñ ngã" cüa chúng ta và ch² ch¤m dÑt cüa nó, ch² ch¤m dÑt m÷i s¥u muµn. Nó không phÑc tÕp ðâu!

M÷i ng߶i ð«u có phi«n não trong lúc hành thi«n. Chúng ta phäi hi¬u chúng. Chiªn ð¤u v¾i chúng khi chúng hi®n kh·i. Ðây không phäi là chuy®n suy nghî mà là chuy®n thñc hành. C¥n phäi có nhi«u kiên nhçn. D¥n d¥n chúng ta s¨ thay ð±i l¯i suy nghî và cäm giác theo thói quen cüa chúng ta. Chúng ta s¨ th¤y biªt bao ðau kh± sinh ra khi chúng ta nghî ðªn danh t× Ta và Cüa Ta. Lúc ¤y chúng ta s¨ không còn ch¤p næa.

HÕnh phúc và Ðau kh±

Mµt thanh niên Tây phß½ng v×a m¾i ðªn mµt trong nhæng tu vi®n trong r×ng cüa Ngài Ajahn Chah xin · lÕi hành thi«n.

Câu trä l¶i ð¥u tiên cüa Ngài là:

-- Tôi hy v÷ng anh không sþ ðau kh±.

H½i b¤t ng¶ và sØng s¯t mµt chút trß¾c câu nói, chàng thanh niên giäi thích r¢ng anh ta không phäi ðªn ðây ð¬ ðau kh± mà mu¯n ðªn ðây ð¬ h÷c thi«n và s¯ng trong yên tînh trong r×ng.

Ajahn Chah giäi thích: 

-- Có hai loÕi ðau kh±: ðau kh± dçn ðªn ðau kh± h½n, và ðau kh± dçn ðªn ch¤m dÑt ðau kh±. Nªu anh không mu¯n g£p loÕi ðau kh± thÑ hai thì anh ch¡c ch¡n s¨ g£p loÕi ðau kh± ð¥u tiên.

L¯i dÕy cüa Ajahn Chah th߶ng thÆng th¡n và trñc tiªp. Khi g£p các v¸ sß h÷c trò cüa Ngài trong khuôn viên thi«n vi®n, Ngài th߶ng höi, "Hôm nay sß có ðau kh± nhi«u không?" Nªu có v¸ sß nào trä l¶i "Có," Ngài s¨ nói, "T¯t l¡m, sß phäi m×ng và mong mu¯n ðßþc nhß ngày hôm nay" và Ngài c߶i v¾i nhà sß v« chuy®n này.

BÕn ðã t×ng có hÕnh phúc chßa? BÕn ðã t×ng g£p ðau kh± chßa? BÕn có t×ng xét xem hai loÕi trên, loÕi nào thñc sñ có giá tr¸ h½n chßa? Nªu ðúng là hÕnh phúc thì nó s¨ không bao gi¶ m¤t. Có th¬ nhß v§y ðßþc không? BÕn phäi nghiên cÑu ði¬m này ð¬ th¤y sñ chân xác và thñc tª. Sñ nghiên cÑu này, sñ hành thi«n này dçn ðªn Chánh Kiªn.

Tâm phân bi®t

Nghîa r¯t ráo cüa Chánh Kiªn là không phân bi®t. Th¤y m÷i ng߶i nhß nhau, không t¯t cûng không x¤u, không thông minh cûng không ngu d¯t. Ð×ng nghî r¢ng m§t ong ng÷t và t¯t, còn mµt s¯ thñc ph¦m khác thì ð¡ng và x¤u. M£c d¥u bÕn có th¬ ån nhi«u loÕi thñc ph¦m khác nhau, nhßng khi c½ th¬ h¤p thø và bài tiªt ra ngoài chúng ð«u gi¯ng nhau. Mµt cái ly ðßþc xem là l¾n khi so sánh v¾i mµt cái chén nhö. Nhßng khi ð£t cÕnh cái bình thì ly không còn l¾n næa.

Tâm phân bi®t phát xu¤t t× tham mu¯n và si mê, nó nhuµm màu m÷i v§t b¢ng l¯i này. Ðó là thª gi¾i do chính chúng ta tÕo ra. Nhß v§y cái ly v¯n không l¾n không nhö. Cäm th¤y l¾n hay nhö do tâm phân bi®t cüa chúng ta. Chúng ta dùng tham ái và si mê ð¬ so sánh v¾i cái khác nên có sñ phân bi®t l¾n nhö.

Luôn luôn có sñ b¤t ð°ng trên thª gi¾i này. Xem xét sñ b¤t ð°ng cüa chúng, ð°ng th¶i tìm hi¬u luôn sñ tß½ng ð°ng næa. Nhæng ng߶i ðªn ðây khác bi®t nhau v« vån hóa và ngôn ngæ. Nhßng ð×ng nghî r¢ng: "Ðây là ng߶i Thái, ðây là ng߶i Lào, ðây là ng߶i Tây phß½ng." Hãy có sñ hi¬u biªt h² tß½ng và tôn tr÷ng l¯i s¯ng cüa nhau. H÷c th¤y nhæng ði¬m tß½ng ð°ng bên trong m÷i v§t, t¤t cä ð«u th§t sñ tß½ng ð°ng, ð«u tr¯ng r²ng. Khi ðã h÷c ðßþc, biªt ðßþc sñ tß½ng ð°ng bên trong m÷i v§t, lúc b¤y gi¶ bÕn s¨ biªt cách cß xØ và ð¯i di®n v¾i nhæng b¤t ð°ng bên ngoài mµt cách khôn ngoan và hi¬u biªt. Nhßng cûng ð×ng dính m¡c v¾i sñ tß½ng ð°ng næa.

TÕi sao ð߶ng thì ng÷t mà nß¾c lã thì chÆng có v¸ gì cä? B·i vì bän ch¤t cüa chúng là v§y. Suy nghî hay tînh l£ng, ðau kh± hay khoái lÕc cûng thª -- mu¯n ð×ng suy nghî næa là mµt chuy®n sai l¥m. Ðôi lúc suy nghî, ðôi lúc yên t¸nh. Chúng ta phäi th¤y cä hai ð«u có cùng bän ch¤t vô th߶ng, b¤t toÕi nguy®n và ð«u không ðem lÕi hÕnh phúc vînh cØu. Nhßng nªu chúng ta bån khoån lo l¡ng và suy nghî xa h½n: "Tôi ðau kh±, tôi mu¯n không suy nghî," thì chúng ta ðã làm m÷i chuy®n tr· nên phÑc tÕp b·i quan kiªn sai l¥m cüa mình.

Vào lúc chúng ta cäm th¤y suy nghî là ðau kh±, chÆng khác nào chúng ta ðang b¸ cß¾p. Chúng ta phäi làm thª nào ð¬ ch¤m dÑt sñ suy nghî ðây? Ban ngày, tr¶i sáng. Ban ðêm, tr¶i t¯i. Phäi chång ðau kh± n¢m trong sñ sáng hay t¯i này? Chï khi chúng ta so sánh sñ v§t hi®n tÕi v¾i nhæng gì mà ta ðã g£p trß¾c ðây, ho£c chúng ta mong möi chúng x¦y ra trong chi«u hß¾ng mà chúng ta mong ðþi, chúng ta m¾i ðau kh±. Mµt cách r¯t ráo thì sñ v§t là nhß v§y, nhß v§y -- chï vì chúng ta so sánh nên m¾i nh§n l¤y ðau kh±.

Khi th¤y Tâm làm vi®c, bÕn có xem nó là chính bÕn hay là cái cüa bÕn không? BÕn s¨ trä l¶i: "Tôi không biªt nó có phäi là tôi hay cüa tôi không, nhßng ch¡c ch¡n là tôi không ki¬m soát ðßþc nó." Nó nhß mµt con khï nh¦y nhót vô ý thÑc. Nó chÕy lên l¥u, th¤y chán nó lÕi chÕy xu¯ng l¥u; m®t möi, ði xem ch¾p bóng, lÕi chán næa; ði ån, cûng chán næa. Nhæng hành ðµng này ðßþc ði«u khi¬n b·i nhæng hình thÑc khác nhau cüa chán ghét và sþ hãi.

BÕn phäi h÷c cách ki¬m soát. Ð×ng lo cho con khï næa mà hãy lo cho chân lý cüa cuµc s¯ng. Hãy nhìn bän ch¤t th§t sñ cüa tâm: vô th߶ng, b¤t toÕi nguy®n và tr¯ng r²ng. Phäi h÷c cách làm chü nó. Nªu c¥n thì xích nó lÕi. Hãy ð¬ nó tñ làm m®t nhoài r°i chªt. Thª r°i, bÕn có con khï chªt. Hãy ð¬ cho xác khï chªt th¯i ræa ra, bÕn s¨ có xß½ng khï.

Giác ngµ không có nghîa là chªt và b¤t ðµng nhß mµt pho tßþng Ph§t. Ng߶i giác ngµ cûng suy nghî, nhßng biªt tiªn trình suy nghî ðó là vô th߶ng, b¤t toÕi nguy®n, và không có tñ ngã. Ng߶i hành thi«n s¨ th¤y nhæng ði«u này mµt cách rõ ràng. Chúng ta c¥n phäi truy t¥m ðau kh± và ch§n ðÑng nguyên nhân gây ra kh± ðau. Nªu không th¤y ðßþc ði«u ðó thì trí tu® s¨ không bao gi¶ n¦y sinh. Không nên ðoán mò mà phäi th¤y sñ v§t mµt cách rõ ràng và chính xác, ðúng theo thñc tß¾ng cüa nó -- cäm giác chï là cäm giác; suy nghî chï là suy nghî. Ðó là cách thÑc ch¤m dÑt m÷i v¤n ð« cüa chúng ta.

Chúng ta có th¬ xem tâm nhß mµt ðóa sen. Mµt s¯ sen vçn còn n¢m trong bùn; mµt s¯ vßþt ra khöi bùn nhßng vçn còn · dß¾i m£t nß¾c; mµt s¯ khác ðã vß½n ðªn m£t nß¾c; và mµt s¯ khác næa ðã n· rµ và toä hß½ng th½m dß¾i ánh n¡ng m£t tr¶i. BÕn mu¯n mình là loÕi hoa nào ðây? Nªu bÕn th¤y mình còn n¢m dß¾i m£t nß¾c thì phäi coi ch×ng lû cá và bày rùa!

Theo th¥y

Mu¯n hành thi«n tiªn bµ, bÕn phäi có mµt v¸ th¥y ð¬ dÕy d² và hß¾ng dçn bÕn. Có nhi«u hi¬u biªt sai l¥m v« sñ t§p trung tâm ý, nhi«u hi®n tßþng b¤t th߶ng s¨ x¦y ra trong lúc bÕn hành thi«n. Lúc chúng x¦y ra, v¸ th¥y s¨ k¸p th¶i hß¾ng dçn và ð£c bi®t ði«u chïnh nhæng sai l¥m cüa bÕn. Nhæng ði¬m th¥y sØa chæa th߶ng là nhæng ði¬m mà bÕn ðinh ninh là mình ðúng. Trong nhæng tß tß·ng phÑc tÕp cüa bÕn, mµt quan ði¬m phát sinh có th¬ ð¯i ngh¸ch v¾i nhæng quan ði¬m khác làm bÕn b¯i r¯i. Kính tr÷ng th¥y và tuân theo nhæng qui ð¸nh và h® th¯ng mà th¥y ðã ðßa ra. Th¥y dÕy làm gì phäi làm theo. Th¥y khuyên không nên làm ði«u gì phäi nghe theo l¶i th¥y. Nhæng l¶i th¥y dÕy th߶ng giúp bÕn tinh t¤n khiªn tri kiªn phát kh·i trong tâm bÕn. Nªu bÕn làm ðúng theo l¶i khuyên cüa tôi, bÕn s¨ th¤y và hi¬u rõ. 

V¸ chân sß th߶ng chï dÕy nhæng cách hành thi«n khó khån ðòi höi nhi«u n² lñc cüa bÕn ð¬ loÕi bö tñ ngã. D¥u có gì x¦y ra cûng ð×ng bö th¥y. Hãy ð¬ th¥y hß¾ng dçn vì bÕn r¤t d­ quên ð߶ng thñc hành.

Than ôi, r¤t ít ng߶i nghiên cÑu Ph§t giáo th§t sñ mu¯n hành thi«n. Tôi kh¦n khoän khuyên h÷ hành thi«n, nhßng h÷ chï có th¬ h÷c höi nghiên cÑu theo l¯i thu¥n lý mà thôi.

Cái gì còn m¾i thì ð«u t¯t ð©p

Ngài Ajahn Chah ðªn thåm mµt trung tâm thi«n · Hoa kÏ. Các thi«n sinh · ðây r¤t hân hoan thích thú trß¾c nhæng l¶i dÕy cüa Ngài.

Ngài dùng l¶i l¨ rõ ràng, trñc tiªp, dí döm và ð¥y tình thß½ng khi ð« c§p ðªn sñ luyªn ái và n²i sþ hãi cüa con ng߶i.

Còn gì sung sß¾ng và thích thú h½n khi ðßþc mµt v¸ thi«n sß tài ba và n±i tiªng nhß Ngài Ajahn Chah ðªn thåm.

Ðßþc thß·ng thÑc nhæng câu chuy®n ý nh¸, ðßþc nhìn nhæng nhà sß v¾i chiªc y vàng khiêm nh߶ng, ðßþc nghe giáo pháp qua l¯i di­n ðÕt m¾i më nên các thi«n sinh r¤t thích thú yêu c¥u Ngài:

-- Xin Ngài hãy · lÕi ðây thêm mµt th¶i gian, ð×ng v« s¾m nhß chß½ng trình ðã ð¸nh. Chúng tôi r¤t sung sß¾ng ðßþc h÷c höi v¾i Ngài.

Ngài c߶i nói:

-- Cái gì m¾i thì ð«u t¯t ð©p. Nhßng nªu tôi · ðây dÕy các bÕn và b¡t các bÕn thñc hành, các bÕn s¨ m®t möi vì chán tôi. Phäi v§y không? Vi®c thñc hành cüa các bÕn s¨ ra sao khi ni«m hân hoan ph¤n kh·i tan biªn? ChÆng bao lâu các bÕn s¨ ng¤y tôi thôi. Làm thª nào ð¬ tâm b¤t an và tâm mong möi này ch¤m dÑt? Ai có th¬ dÕy bÕn ði«u này? BÕn chï có th¬ h÷c t× n½i Chân Pháp mà thôi.

Hãy ð¬ cho cây m÷c tñ nhiên

ÐÑc Ph§t dÕy r¢ng sñ v§t di­n biªn theo ð߶ng l¯i riêng cüa nó. Mµt khi bÕn ðã làm ði«u gì, bÕn chÆng c¥n phäi nh÷c công theo dõi kªt quä cüa nó, hãy phó m£c cho thiên nhiên, ð¬ cho nghi®p lñc tñ v§n hành và tích lûy. N² lñc tinh t¤n không ng×ng, ðó là vi®c cüa bÕn. Còn chuy®n trí tu® ðªn nhanh hay ch§m chÆng c¥n ð¬ ý làm gì. BÕn không th¬ thúc ép nó ðßþc. ChÆng khác nào khi tr°ng cây bÕn không th¬ thúc ép cây m÷c nhanh h½n. Cây có bß¾c tiªn cüa nó. Nhi®m vø cüa bÕn là ðào l², tr°ng cây, tß¾i nß¾c, bón phân, tr× sâu, v. v. Nhßng cây m÷c thª nào là chuy®n cüa cây. Vi®c hành thi«n cüa bÕn cûng v§y. BÕn hãy væng tin là m÷i chuy®n s¨ t¯t ð©p: cây cüa bÕn s¨ m÷c t¯t.

Thª nên bÕn phäi biªt vi®c làm cüa bÕn khác v¾i vi®c làm cüa cây. Hãy ð¬ cho cây lo cho cây và bÕn làm b±n ph§n cüa bÕn. Nªu tâm không biªt làm vi®c gì nó c¥n phäi làm thì nó s¨ thúc ép cây m÷c nhanh, ð½m hoa kªt trái trong vòng mµt ngày. Ðó là quan kiªn sai l¥m, nguyên nhân cüa ðau kh±. CÑ hành thi«n ðúng và ð¬ ph¥n còn lÕi cho nghi®p lñc cüa bÕn. Và, d¥u cho nó có träi qua mµt ð¶i, tråm ð¶i hay ngàn ð¶i ði næa cûng chÆng ån nh¢m gì, vi®c hành thi«n cüa bÕn s¨ g£t hái kªt quä t¯t ð©p.

TÕi sao phäi hành thi«n?

Mµt nhóm ng߶i hành hß½ng ðªn thåm Ngài Ajahn Chah, höi Ngài ba câu höi l¾n:

1. TÕi sao Ngài hành thi«n?

2. Ngài hành thi«n nhß thª nào?

3. Kªt quä vi®c hành thi«n cüa Ngài ra sao?

Nhóm ng߶i hành hß½ng này là nhæng v¸ ðÕi di®n cho mµt t± chÑc tôn giáo Âu Châu ðã ðªn g£p nhi«u thi«n sß · Á Châu ð¬ höi nhæng câu höi trên.

Nghe ba câu höi này, Ngài Ajahn Chah nh¡m m¡t, tr¥m ngâm mµt lát, r°i trä l¶i b¢ng cách höi lÕi ba câu höi khác:

1. TÕi sao quí v¸ ån?

2. Quí v¸ ån nhß thª nào?

3. Sau khi ån xong quí v¸ cäm th¤y ra sao?

Nói xong Ngài c߶i.

V« sau Ngài giäi thích r¢ng: Nhæng l¶i dÕy cüa ÐÑc Ph§t nh¢m møc ðích hß¾ng dçn m÷i ng߶i hãy tr· v« v¾i Trí Tu® nµi tÕi cüa mình, tr· v« v¾i Giáo Pháp tñ nhiên cüa mình. B·i thª nên Ngài mu¯n nh¡c nh· nhæng v¸ hành hß½ng này không c¥n phäi ði kh¡p Á Châu tìm kiªm l¶i giäi ðáp mà hãy tr· v« tìm hi¬u ph¥n bên trong cüa mình.

Thi«n trong m÷i tác ðµng

Chánh tinh t¤n không phäi là c¯ g¡ng làm cho mµt ði«u gì ð£c bi®t phát sinh. Ðó là c¯ g¡ng ý thÑc và tïnh thÑc trong m÷i lúc, c¯ g¡ng chª ngñ sñ l߶i biªng và phi«n não, c¯ g¡ng thñc hi®n trong tïnh thÑc m÷i tác ðµng hàng ngày cüa chúng ta.

Giæ r¡n trong tay

Ngài Ajahn Chah nói v¾i mµt nhà sß m¾i:

-- Vi®c hành thi«n · ðây là không n¡m giæ mµt thÑ gì.

Nhà sß m¾i phát bi¬u:

-- Nhßng có vài thÑ ðôi khi c¥n n¡m giæ chÑ!

Ngài trä l¶i:

-- Ðúng thª, nhßng b¢ng tay chÑ không phäi b¢ng tâm. Khi tâm n¡m giæ sñ ðau kh± thì chÆng khác nào b¸ r¡n c¡n. Và thích thú n¡m giæ cái gì v¾i tâm tham ái chÆng khác nào n¡m l¤y ðuôi r¡n: ta chï n¡m ðßþc mµt th¶i gian ng¡n thôi, vì sau ðó không lâu, r¡n s¨ quay ð¥u lÕi c¡n ta.

L¤y chánh ni®m và không luyªn ái làm ng߶i canh giæ tâm mình, nhß cha m© giæ con cái. R°i thì yêu và ghét s¨ ðªn g÷i tâm bÕn nhß con cái ðªn g÷i cha m©: "Má ½i! Con không thích cái này!" "Ba ½i! Con mu¯n nhi«u h½n," "Ðßþc!" "Nhßng má ½i! Con thích có mµt con voi!" "Ðßþc!" "Con mu¯n ån k©o! Con mu¯n ði máy bay!" T¤t cä ð«u chÆng có gì quan tr÷ng nªu bÕn ð¬ cho m÷i sñ v§t ðªn và ði, mµt cách tñ nhiên mà không n¡m giæ.

Khi giác quan tiªp xúc v¾i sñ v§t thì yêu và ghét phát sinh, và si mê ði li«n theo ðó. Nhßng v¾i chánh ni®m thì cûng v¾i sñ tiªp xúc ðó, nhßng trí tu® phát sinh.

Khi bÕn b¸ b¡t buµc phäi có m£t tÕi mµt n½i có nhi«u chuy®n qu¤y r¥y giác quan bÕn, bÕn ð×ng ngÕi, hãy tñ nhiên, vì Giác Ngµ không có nghîa là ðiªc và mù. Chï c¥n chú tâm chánh ni®m là ðü. Ð×ng kh¶ dÕi nghe theo kë khác mµt cách mù quáng. Khi nghe ai nói "Cái này ð©p," hãy tñ nhü "Không phäi thª." Khi nghe ai nói "Cái này tuy®t di®u," hãy tñ nhü "Không phäi thª." Ð×ng ð¬ dính m¡c vào tham ái cüa thª gian. Ð×ng ð¬ dính m¡c vào nhæng phán ðoán cüa thiên hÕ. Hãy ð¬ m÷i chuy®n trôi qua mµt cách tñ nhiên.

Mµt s¯ ng߶i sþ sñ b¯ thí. H÷ cäm th¤y s¨ b¸ bóc lµt hay b¸ áp chª khi phäi cho ai mµt cái gì. H÷ nghî h÷ c¥n phäi lo cho chính h÷. Mu¯n phát tri¬n tâm b¯ thí, chúng ta c¥n phäi ðè nén tính tham ái và dính m¡c. Nh¶ thª bän ch¤t thñc sñ cüa chúng ta s¨ tñ hi¬n lµ, tr· nên nh© nhàng h½n và giäi thoát h½n.

Gi¾i hÕnh

Có hai trình ðµ thñc hành giáo pháp. Gìn giæ gi¾i lu§t là ph¥n cån bän ð¥u tiên. Gi¾i lu§t ðem lÕi hÕnh phúc, thoäi mái và hòa hþp. ThÑ ðªn -- tích cñc h½n, không liên quan ðªn sñ thoäi mái -- ðó là thñc hành giáo pháp cüa ÐÑc Ph§t ð¬ tïnh thÑc và giäi thoát tâm mình ra khöi m÷i ràng buµc. Nhæng l¶i giáo hu¤n cüa ÐÑc Ph§t ð«u nh¡m ðªn møc tiêu này. Mu¯n thñc hành ðúng ð¡n giáo pháp cüa ÐÑc Ph§t, phäi hi¬u rõ gi¾i lu§t và pháp hành.

Gi¾i hÕnh là cha m© cüa giáo pháp n¦y n· trong chúng ta. Gi¾i hÕnh cung c¤p thÑc ån b± dßÞng và chï cho chúng ta hß¾ng ði ðích thñc.

Gi¾i hÕnh là ði«u ki®n cån bän ð¬ tÕo nên mµt thª gi¾i hài hòa, trong ðó con ng߶i thñc sñ s¯ng nhß mµt con ng߶i, chÑ không phäi nhß loài c¥m thú.

Giæ gi¾i lu§t là ði«u chính yªu trong vi®c hành thi«n. Gi¾i r¤t ð½n giän. Chï có nåm gi¾i: không sát sinh, không trµm c¡p, không tà hÕnh, không nói d¯i và không dùng ch¤t say làm m¤t chánh ni®m. Su¯t ð¶i trau gi°i tâm nhân ái, tr÷ng tha nhân. Th§n tr÷ng trong ngôn ngæ và hành ðµng, ðó là cüa cäi cüa bÕn. Nªu dùng gi¾i lu§t làm cån bän cho m÷i hành ðµng, tâm bÕn s¨ hi«n hòa, trong sáng và yên tînh. Thi«n s¨ d­ dàng phát tri¬n trên mänh ð¤t này.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Làm ði«u lành, lánh xa ði«u ác, giæ tâm trong sÕch." Vi®c hành thi«n cüa chúng ta cûng v§y: "Lánh xa ði«u x¤u và giæ gìn ði«u t¯t." Nhæng ði«u x¤u xa có còn t°n tÕi trong tâm bÕn không? Dî nhiên là còn! TÕi sao không quét d÷n nhà cØa sÕch s¨?

Trong vi®c thñc hành ðúng ð¡n, làm ði«u lành lánh xa ði«u ác là mµt vi®c t¯t, nhßng nó có hÕn chª, vì cu¯i cùng chúng ta phäi bß¾c qua cái t¯t lçn cái x¤u. Giäi thoát bao g°m t¤t cä và không dính m¡c gì cä. T× sñ không dính m¡c này, tình thß½ng và trí tu® lßu chuy¬n mµt cách tñ nhiên.

Chánh tinh t¤n và trí tu® không phäi là v¤n ð« bên ngoài mà là sñ b«n tâm tïnh thÑc và tñ chª bên trong. Nhß v§y, sñ b¯ thí, nªu làm v¾i ý t¯t có th¬ ðem lÕi hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i. Nhßng ðÑc hÕnh phäi là g¯c r­ thì lòng t× thi®n này m¾i hoàn toàn trong sáng.

Ng߶i không hi¬u giáo pháp, khi làm ði«u gì sai qu¤y, th߶ng nhìn trß¾c nhìn sau xem thØ có ai th¤y không. Th§t kh¶ dÕi làm sao! Ph§t, Pháp và Nghi®p luôn luôn theo dõi h÷. BÕn có nghî r¢ng ÐÑc Ph§t không th¬ th¤y xa nhß v§y chång? Không có gì kín ðáo trên cõi ð¶i này!

Sån sóc và giæ gìn gi¾i lu§t nhß ng߶i làm v߶n sån sóc giæ gìn c¤y c¯i. Không b¸ dính m¡c vào cây l¾n, cây nhö, cây quan tr÷ng và cây không quan tr÷ng. Mµt s¯ ng߶i mu¯n ði ð߶ng t¡t -- h÷ nói "Bö qua Thi«n иnh, ta ði ngay vô Thi«n Quán; bö qua gi¾i lu§t, ta ði ngay vào Thi«n иnh." Chúng ta có nhi«u lý do ð¬ bào chæa cho lòng tham ái cüa chúng ta.

Chúng ta phäi b¡t ð¥u ngay n½i chúng ta hi®n ðang có m£t, trñc tiªp và ð½n giän. Hai bß¾c ð¥u tiên là hoàn thành gi¾i lu§t và chánh kiªn. R°i bß¾c thÑ ba là nh± g¯c r­ phi«n não, s¨ tñ nhiên xu¤t hi®n. Cûng nhß lúc ðèn ðßþc th¡p lên, chúng ta chÆng c¥n phäi lo l¡ng ðªn vi®c xóa tan bóng t¯i. ChÆng c¥n th¡c m¡c bóng t¯i ðã ði phß½ng nào. Chúng ta chï biªt có ánh sáng.

Có ba mÑc ðµ giæ gi¾i. Ð¥u tiên là th÷ gi¾i t× v¸ th¥y. ThÑ ðªn là giæ gi¾i và s¯ng trong gi¾i. — mÑc cao nh¤t, cÞ các b§c thánh nhân, các Ngài chÆng c¥n nghî ðªn gi¾i lu§t, ðªn ðúng sai. Chân gi¾i ðªn t× trí tu®, hi¬u th¤u ðáo TÑ Di®u Ъ. Hành ðµng cüa các Ngài phát xu¤t mµt cách tñ nhiên t× sñ chÑng ngµ này.

Gi¾i, иnh,và Tu®

ÐÑc Ph§t chï dÕy con ð߶ng thoát kh± -- nguyên nhân kh± ðau và con ð߶ng thñc hành. Trong vi®c thñc hành cüa tôi, tôi chï biªt có con ð߶ng ð½n giän này thôi. Con ð߶ng thoát kh±, t¯t ð©p · giai ðoÕn ð¥u: Gi¾i; t¯t ð©p · giai ðoÕn giæa: иnh; và t¯t ð©p · giai ðoÕn cu¯i: Tu®. Nªu xem xét mµt cách kÛ càng, chúng ta s¨ th¤y cä ba nh§p mµt. Chúng ta thØ xét xem ba yªu t¯ tß½ng quan này.

Thñc hành gi¾i nhß thª nào? Thñc ra mu¯n thñc hành gi¾i ta phäi b¡t ð¥u b¢ng trí tu®. Thói th߶ng ta nói giæ gi¾i hay trì gi¾i trß¾c. Nhßng mu¯n cho gi¾i thành tñu tr÷n v©n, ta phäi có trí tu® ð¬ hi¬u rõ nhæng gì bao hàm trong gi¾i. Kh·i ð¥u, chúng ta phäi xem xét thân th¬ và ngôn ngæ cüa chúng ta, tìm hi¬u tiªn trình nhân quä. Khi quan sát thân th¬ và l¶i nói ð¬ th¤y phß½ng cách chúng ta gây ra tai hÕi, bÕn s¨ b¡t ð¥u hi¬u, ki¬m soát và trong sÕch hóa nhân quä.

Nªu bÕn biªt ðßþc thª nào là hành ðµng và ngôn ngæ b¤t thi®n, thª nào là hành ðµng và ngôn ngæ thi®n, bÕn ðã biªt ðßþc cách thñc hành ð¬ "khØ ác vi thi®n" (bö ác làm lành). Khi bÕn bö ác làm lành, tâm bÕn s¨ ±n ð¸nh và t§p trung. Sñ ð¸nh tâm này chª ngñ ðßþc dao ðµng và hoài nghi. V¾i tâm tînh l£ng này, bÕn có th¬ quan sát và th¤y rõ hình s¡c và âm thanh khi chúng xu¤t hi®n. Nh¶ không ð¬ tâm phóng ði n½i khác, bÕn s¨ th¤y rõ bän ch¤t cüa m÷i di­n biªn ðúng theo chân lý. Khi sñ hi¬u biªt này trñc tiªp, trí tu® s¨ phát sinh.

Lúc b¤y gi¶ Gi¾i, иnh và Tu® có th¬ biªn thành mµt. Khi chúng chín mùi là Bát Chánh ÐÕo. Khi Tham, Sân, Si xu¤t hi®n, chï có Bát Chánh ÐÕo m¾i ðü khä nång tiêu di®t chúng.

Gi¾i, иnh, Tu® phäi ðßþc phát tri¬n ð¬ h² trþ lçn nhau. B¤t kÏ ð¯i tßþng gì hi®n ra · sáu cån, ÐÕo ð«u ki¬m soát ðßþc. Nªu ÐÕo mÕnh thì có th¬ tiêu di®t ðßþc phi«n não -- Tham, Sân, Si. Nªu ÐÕo yªu, phi«n não s¨ n¡m quy«n ki¬m soát và giªt chªt tâm chúng ta. Vì không hi¬u rõ chân tß¾ng cüa løc tr¥n nên khi løc tr¥n xu¤t hi®n, ta ð¬ nó tñ do tàn phá, hüy hoÕi chúng ta.

ÐÕo và phi«n não hoÕt ðµng song hành. Ng߶i h÷c giáo pháp phäi luôn luôn hài lòng v¾i cä hai. Gi¯ng nhß tr߶ng hþp hai ng߶i ðánh nhau. Khi ÐÕo n¡m quy«n ði«u khi¬n thì ÐÕo s¨ giúp sÑc cho chánh ni®m. Nªu bÕn duy trì ðßþc chánh ni®m thì phi«n não s¨ nh§n ph¥n th¤t bÕi khi nó mu¯n tái chiªn. Nªu sñ tinh t¤n cüa bÕn ði theo ð߶ng ÐÕo, nó s¨ tiªp tøc di®t tr× phi«n não. Nªu ÐÕo yªu, phi«n não s¨ chiªm ßu thª, lúc ¤y tham ái, si mê và lo âu s¨ hi®n kh·i. Ðau kh± chï phát sinh khi Gi¾i, иnh, Tu® yªu.

Khi ðau kh± phát sinh thì khä nång ð¬ tiêu di®t lo âu biªn m¤t. Chï có Gi¾i, иnh, Tu® m¾i giúp cho ÐÕo h°i sinh. Khi Gi¾i, иnh, Tu® khai tri¬n, ÐÕo s¨ b¡t ð¥u khôi phøc chÑc nång và liên tøc hoÕt ðµng ð¬ hüy di®t nguyên nhân phát sinh ðau kh± trong m÷i lúc và m÷i n½i.

Cuµc chiªn ð¤u này s¨ kéo dài cho ðªn lúc mµt bên chiªn th¡ng và v¤n ð« s¨ ðßþc ngã ngû. Nhß thª ð¤y! V§y các bÕn hãy kiên trì thñc hành không ng×ng nghï.

Vi®c hành ðÕo b¤t ð¥u tÕi ðây và ngay bây gi¶. Ðau kh± và giäi thoát hay ÐÕo · tÕi ðây và ngay bây gi¶. Nhæng l¶i dÕy cüa ÐÑc Ph§t nhß gi¾i lu§t và trí tu® trñc chï hß¾ng ðªn tâm. Nhßng hai yªu t¯ ÐÕo và Phi«n Não này tranh nhau cho ðªn cùng. B·i thª phäi dùng khí cø thñc hành th§t khó khån, n£ng n«. BÕn c¥n phäi kiên nhçn, ch¸u ðñng và tinh t¤n ðúng mÑc. Sau ðó chân trí tu® s¨ tñ ðªn.

Gi¾i, иnh, Tu® tÕo nên ÐÕo. Nhßng ÐÕo không phäi là Chân Pháp, không phäi là møc tiêu. ÐÕo chï là con ð߶ng dçn ðªn møc tiêu. Nhß bÕn mu¯n ði t× Bangkok ðªn thi«n vi®n Wat Pah Pong chÆng hÕn. Con ð߶ng r¤t c¥n thiªt cho hành trình cüa bÕn, nhßng møc tiêu cüa bÕn là thi«n vi®n, chÑ không phäi con ð߶ng. Cûng thª ¤y, chúng ta có th¬ nói r¢ng Gi¾i, иnh, Tu® · ngoài giáo pháp cüa ÐÑc Ph§t, nhßng là con ð߶ng dçn ðªn chân lý này. Khi bÕn phát tri¬n ba yªu t¯ này, kªt quä s¨ là sñ bình an kÏ di®u nh¤t. Trong sñ bình an này, hình s¡c và âm thanh không còn ðü sÑc mÕnh ð¬ qu¤y nhi­u tâm bÕn. BÕn không còn gì phäi làm næa. B·i v§y, ÐÑc Ph§t dÕy chúng ta phäi v¤t bö hªt nhæng gì ðang n¡m giæ không chút ng¥n ngÕi. Ðßþc thª, bÕn s¨ tñ mình hi¬u ðßþc sñ bình an này và không còn phäi dña vào mµt ai khác.

Tuy nhiên, không nên vµi ðo l߶ng sÑc tiªn bµ cüa mình. Chï c¥n thñc hành mà thôi. Ngoài ra, nªu m²i khi tâm bÕn an t¸nh, bÕn lÕi höi: "Phäi ðây không?" thì m÷i n² lñc ð«u tiêu tan. Không có d¤u hi®u gì ð¬ nh§n th§t sñ tiªn bµ cüa bÕn, nhß d¤u hi®u, "Ðây là con ð߶ng ðên Thi«n vi®n Wat Pah Pong." Hãy vÑt bö m÷i tham ái và kÏ v÷ng, hãy nhìn thÆng vào hß¾ng ði cüa tâm.
.

.
[Møc Løc][Gi¾i Thi®u][Mhtl-1][Mhtl-2][Mhtl-3[Mhtl-4][Mhtl-5][Mhtl-6][Mhtl-7][Mhtl-8]
.