Mhtl-3 Ajahn Chah
M£t H° Tînh L£ng
TÏ kheo Khánh-HÖ chuy¬n d¸ch
Nguyên tác: "A still forest pool - The insight meditation of Ajahn Chah",
compiled and edited by Jack Kornfield and Paul Breiter

Ð×ng b¡t chß¾c
Thª nào là tñ nhiên
Ði«u hòa
Hãy nß½ng tña vào mình
Biªt mình, biªt ng߶i
Ь m£c ng߶i ta
Tình yêu th§t sñ
H÷c höi qua cuµc s¯ng
Xä bö
Ðß½ng ð¥u v¾i tâm mình
Chánh ni®m
C¯t tüy cüa Thi«n Minh Sát: Quan sát Tâm

Ð×ng b¡t chß¾c

Ng߶i ta th߶ng có khuynh hß¾ng b¡t chß¾c theo th¥y cüa mình. H÷ tr· thành bän sao, hình chøp hay r§p khuôn theo th¥y. ChÆng khác nào chuy®n ng߶i hu¤n luy®n ngña cho nhà vua sau ðây.

Ng߶i hu¤n luy®n ngña cho nhà vua chªt, nhà vua thuê mµt ng߶i hu¤n luy®n m¾i. B¤t hÕnh thay ng߶i m¾i này b¸ ki­ng chân. Nhæng con ngña m¾i và ch÷n l÷c kÛ càng ðßþc mang ðªn cho y. Và y ðã hu¤n luy®n chúng thu¥n thøc: chÕy, phi nß¾c ki®u, kéo xe, v. v., nhßng t¤t cä nhæng con ngña nhö ð«u có bß¾c ði kh§p khi­ng. Th¤y lÕ, nhà vua cho g÷i ng߶i hu¤n luy®n ðªn höi. Khi th¤y y kh§p khi­ng bß¾c vào ch¥u, nhà vua hi¬u ra m÷i l¨ và tÑc kh¡c mß¾n mµt ng߶i hu¤n luy®n ngña khác.

Là nhæng v¸ th¥y, quí sß phäi ý thÑc ðªn sÑc mÕnh cüa nhæng cØ chï và l¯i s¯ng, l¯i tu hành cüa mình. Và quan tr÷ng h½n, là h÷c trò, các bÕn không nên b¡t chß¾c theo hình änh, tß thái bên ngoài cüa th¥y mình. V¸ th¥y chï mu¯n bÕn ki®n toàn ph¥n nµi tâm cüa bÕn. Hãy l¤y trí tu® nµi tÕi cüa bÕn làm mô mçu, ð×ng b¡t chß¾c dáng ði kh§p khi­ng cüa th¥y.
 

Thª nào là tñ nhiên

Nhi«u ng߶i mu¯n hành ðÕo mµt cách "tñ nhiên." H÷ than phi«n r¢ng l¯i s¯ng · ðây không hþp tñ nhiên.

Tñ nhiên là cây trong r×ng. Nhßng nªu bÕn c¤t mµt ngôi nhà trong ðó, phäi chång sñ tñ nhiên không còn næa? Nªu bÕn biªt cách sØ døng cây, xë g² và c¤t nhà, cây s¨ có giá tr¸ v¾i bÕn nhi«u h½n. Ho£c giä nhß con chó tñ nhiên chÕy ðây chÕy ðó theo sau cái mûi cüa nó. Ném mµt khúc xß½ng thì cä ðám chó chÕy ðªn c¤u xé nhau. Phäi chång ðó là tñ nhiên mà bÕn mu¯n?

Nghîa ðúng thñc cüa tñ nhiên có th¬ khám phá ra b¢ng gi¾i lu§t và sñ hành thi«n. Sñ tñ nhiên này vßþt qua thói quen, ði«u ki®n và n²i sþ hãi cüa chúng ta. Nªu ð¬ tâm con ng߶i tñ do tiªn ðªn cái g÷i là tñ nhiên theo cäm tính, không c¥n rèn luy®n -- cäm xúc thª nào thì làm theo thª ¤y, thì tâm s¨ dçy ð¥y tham lam, sân h§n, si mê. Và ðau kh± cûng phát sinh t× ð¤y.

Qua thñc hành chúng ta có th¬ cho phép cây trí tu® và tình thß½ng trß·ng thành mµt cách tñ nhiên, b¤t kÏ n½i ðâu, cho ðªn khi nó ð½m hoa kªt trái.
 

Ði«u hòa

Ba ði¬m cån bän thñc hành là Thu Thúc Løc Cån (nghîa là không chìm ð¡m và dính m¡c trong døc lÕc ngû tr¥n), Ån U¯ng Tiªt е và Tïnh ThÑc.

1. Thu Thúc Løc Cån: Chúng ta có th¬ d­ dàng nh§n ra mµt c½ th¬ b¤t bình th߶ng: mù, ðiªc, v©o, v. v., nhßng r¤t khó khån nh§n ra mµt tâm h°n b¤t th߶ng. Khi b¡t ð¥u hành thi«n, bÕn s¨ th¤y m÷i sñ khác hÆn. BÕn s¨ th¤y mµt tâm h°n "méo mó" mà trß¾c ðây bÕn th¤y có vë bình th߶ng. BÕn s¨ th¤y nguy hi¬m · n½i mà trß¾c ðây bÕn không th¤y. Ði«u này giúp bÕn thu thúc. BÕn tr· nên nhÕy cäm, nhß ng߶i ði vào r×ng sâu ý thÑc ðßþc m¯i nguy hi¬m cüa thú dæ, r¡n ðµc, gai nh÷n, v. v. Ng߶i có vªt thß½ng m¾i, r¤t th§n tr÷ng trß¾c sñ nguy hi¬m cüa ru°i và mu²i ðµc. Cûng v§y, ð¯i v¾i ng߶i hành thi«n, m¯i nguy hi¬m phát xu¤t t× các ð¯i tßþng cüa giác quan (løc tr¥n). B·i thª, thu thúc løc cån là loÕi ðÑc hÕnh cao nh¤t.

2. Tiªt е Ån U¯ng: Ån chay thì d­, nhßng ån ít và tiªt ðµ nhß mµt thi«n sinh thì th§t khó khån. Thay vì ån chay th߶ng xuyên, hãy h÷c cách ån trong chánh ni®m. Ý thÑc ðßþc nhu c¥u thñc sñ cüa mình; h÷c cách phân bi®t giæa mu¯n và c¥n.

Ðào luy®n c½ th¬ không phäi là tñ hành hÕ mình. Không ngü, không ån ðôi lúc có vë cñc ðoan, nhßng nó có giá tr¸ cüa nó. BÕn phäi thñc sñ mu¯n ch¯ng lÕi sñ biªng nhác và phi«n não. Khu¤y ðµng chúng lên và quan sát chúng. Mµt khi hi¬u ðßþc chúng thì nhæng sñ thñc hành có vë cñc ðoan trên s¨ không c¥n thiªt næa. Ðó là lý do tÕi sao chúng ta phäi ån, ngü, nói ít lÕi -- nh¢m ðè nén tâm luyªn ái và khiªn chúng tñ lµ di®n.

3. Tïnh ThÑc: Mu¯n có chánh ni®m thì phäi có n² lñc liên tøc, chÑ không phäi chï siêng nång mµt lúc r°i thôi. D¥u bÕn hành thi«n su¯t ðêm, nhßng nhæng lúc khác bÕn ð¬ cho l߶i biªng ngñ tr¸ thì cûng không phäi là hành thi«n ðúng. Phäi luôn luôn quan sát, theo dõi tâm nhß cha m© theo dõi con cái, bäo v® chúng không ð¬ chúng làm b§y, dÕy cho chúng biªt ði«u ðúng.

Th§t là sai l¥m khi nghî r¢ng có ðôi lúc bÕn không có c½ hµi ð¬ hành thi«n. BÕn phäi luôn luôn n² lñc ð¬ hi¬u chính mình, ði«u này cûng c¥n thiªt nhß sñ hô h¤p cüa bÕn, bÕn phäi tiªp tøc th· b¤t kÏ trong hoàn cänh nào. Nªu bÕn không thích mµt vài hoÕt ðµng nào ðó, nhß tøng kinh hay làm vi®c chÆng hÕn, và bÕn ðã v¤t bö chúng ð¬ hành thi«n, nhß thª thì bÕn chÆng bao gi¶ ðßþc Tïnh thÑc.

Hãy nß½ng tña vào mình

ÐÑc Ph§t dÕy ng߶i nào mu¯n hi¬u biªt thì phäi tñ mình th¤y rõ chân lý. Thª nên không có chút khác bi®t nào giæa nhæng l¶i tán dß½ng và câu chï trích. D¥u ng߶i ta nói thª nào cûng không qu¤y r¥y ðßþc bÕn. Mµt ng߶i không tñ tin s¨ cäm th¤y mình x¤u khi b¸ kë khác chê x¤u. Hãy tñ xét. Nªu h÷ nói sai, hãy quên ði; nªu h÷ nói ðúng, hãy h÷c theo h÷. B¤t kÏ tr߶ng hþp nào x¦y ra cûng chÆng có gì. TÕi sao phäi gi§n dæ? Nªu bÕn có th¬ nhìn sñ v§t nhß v§y, bÕn s¨ th§t sñ bình an. ChÆng có cái gì là sai cä; t¤t cä ð«u là Pháp. Nªu bÕn th§t sñ sØ døng khí cø mà ÐÑc Ph§t ðã ban cho bÕn, bÕn s¨ không c¥n phäi ganh t¸ v¾i ng߶i khác næa. Trong khi nhæng kë l߶i biªng chï mu¯n nghe và tin, bÕn có tñ tín và có th¬ kiªm s¯ng b¢ng sñ n² lñc cüa chính mình.

Tuy thª, nªu khi thñc hành bÕn chï sØ døng nhæng gì bÕn có thì cûng phi«n toái b·i vì chúng là cüa bÕn. Ban ð¥u, có lúc bÕn nghî vi®c hành thi«n th§t khó khån và bÕn ðã khß khß n¡m giæ nhæng cái t¯t cüa kë khác. Thª r°i, ÐÑc Ph§t dÕy bÕn phäi làm v¾i nhæng gì bÕn có và bÕn nghî r¢ng m÷i chuy®n ð«u êm xuôi t¯t ð©p. Nhßng r°i bÕn lÕi th¤y khó khån næa, ÐÑc Ph§t lÕi dÕy thêm: Nªu bÕn dính m¡c và n¡m giæ ði«u gì, d¥u cüa chính bÕn hay cüa ai ði næa, bÕn cûng g£p phi«n toái. Nªu bÕn chÕy vào bªp nhà hàng xóm n¡m mµt cøc lØa, bÕn s¨ b¸ phöng tay. Nªu bÕn n¡m cøc lØa nhà bÕn, bÕn cûng b¸ phöng tay nhß th߶ng. V§y thì ð×ng n¡m giæ gì cä.

Ðó là l¯i thñc t§p áp døng · ðây -- phß½ng pháp trñc tiªp. Tôi không b¢ng lòng v¾i ai. Nªu bÕn ðem kinh ði¬n hay tâm lý h÷c tranh cãi v¾i tôi, tôi s¨ không tranh cãi. Tôi chï trình bày cho th¤y nhân và quä, ð¬ bÕn hi¬u chân lý cüa pháp hành. Chúng ta t¤t cä ð«u phäi nß½ng tña n½i chính mình.
 

Biªt mình, biªt ng߶i

Hãy tìm hi¬u chính thân tâm cüa bÕn, bÕn s¨ hi¬u ng߶i khác. Gß½ng m£t, cØ chï, hành ðµng cüa mµt ng߶i phát xu¤t t× trÕng thái tâm cüa ng߶i ¤y. ÐÑc Ph§t có th¬ ð÷c ðßþc chúng b·i vì Ngài có kinh nghi®m và nhìn th¤y v¾i trí tu® trÕng thái tâm làm cån bän cho nhæng bi¬u lµ ¤y. Cûng nhß mµt ng߶i già lão luy®n ðã träi qua th¶i th½ ¤u hi¬u rõ tâm lý trë con.

Sñ "tñ tri" này khác v¾i trí nh¾. Ng߶i già có th¬ bên trong r¤t sáng, nhßng bên ngoài có vë l¶ ð¶. Ð÷c sách ð¬ h÷c höi ð¯i v¾i h÷ r¤t khó khån vì h÷ quên tên, quên m£t, v. v. Có th¬ h÷ biªt rõ ràng h÷ c¥n mµt cái thau, nhßng vì trí nh¾ kém, h÷ nói l¤y cho h÷ mµt cái ly.

Nªu bÕn th¤y tình trÕng sinh di®t trong tâm và không dính m¡c vào tiªn trình, ð¬ trôi qua cä hÕnh phúc lçn ðau kh± thì sñ tái sinh cüa tâm s¨ ng¡n d¥n, ng¡n d¥n. Ь cho chúng trôi qua, dù bÕn có r½i vào ð¸a ngøc ði næa cûng ð×ng lo l¡ng thái quá, b·i vì bÕn biªt r¢ng ð¸a ngøc cûng vô th߶ng. Hành thi«n ðúng ð¡n thì bÕn s¨ thän nhiên nhìn nghi®p cû di­n ra và tiêu d¥n. Hi¬u biªt cách sinh di®t cüa sñ v§t, bÕn chï c¥n tïnh thÑc, chánh ni®m r°i ð¬ chúng tñ nhiên trôi chäy theo dòng cüa chúng. Cûng nhß tr߶ng hþp có hai cµi cây. Nªu bÕn vun phân tß¾i nß¾c cho mµt cây và bö m£c cây kia thì chÆng c¥n th¡c m¡c tÕi sao mµt cây lên t¯t, còn mµt cây thì èo uµt.
 

Ь m£c ng߶i ta

Ð×ng tìm l²i ng߶i. Nªu cách cß xØ cüa h÷ sai l¥m, bÕn cûng chÆng c¥n làm kh± mình mà chi. Nªu khi bÕn chï cho h÷ th¤y sai l¥m cüa h÷ mà h÷ vçn không sØa ð±i, hãy ð¬ yên nhß thª.

ÐÑc Ph§t ðã t×ng theo h÷c v¾i nhi«u th¥y. Ngài th¤y phß½ng pháp cüa th¥y thiªu sót, nhßng Ngài không dèm pha hay làm th¥y m¤t th¬ di®n. Nh¶ h÷c höi v¾i thái ðµ khiêm nh߶ng và tôn tr÷ng nên Ngài thâu th§p lþi ích trong khi s¯ng v¾i các th¥y. Th§t v§y, h÷c v¾i h÷ Ngài m¾i biªt h® th¯ng cüa h÷ chßa hoàn häo. LÕi næa, khi Ngài thành ðÕo, Ngài không chï trích hay tìm cách dÕy lÕi h÷. Sau khi giác ngµ, Ngài kính c¦n nh¾ lÕi nhæng v¸ th¥y Ngài ðã theo h÷c và mu¯n chia xë v¾i h÷ sñ hi¬u biªt mà Ngài m¾i tìm ra.
 

Tình yêu th§t sñ

Tình yêu th§t sñ là trí tu®. Tình yêu nhß ph¥n l¾n m÷i ng߶i nghî chï là mµt cäm giác tÕm. Có mµt món ån th§t ngon, nhßng nªu m²i ngày bÕn ð«u ån nhß thª, chÆng bao lâu bÕn s¨ chán lên t§n c±. Cûng thª, tình yêu ðó cu¯i cùng ði ðªn thù h§n và phi«n muµn. HÕnh phúc thª gian bao g°m tham ái và luôn luôn dính li«n v¾i ðau kh±. Th§t v§y, ðau kh± theo sau hÕnh phúc thª gian nhß cänh sát theo sau tên trµm.

Tuy thª, chúng ta không th¬ loÕi bö hay ngån tr· loÕi cäm giác này. Chúng ta không nên dính m¡c hay ð°ng hóa v¾i chúng mà chï c¥n biªt chúng là gì, sau ðó Pháp s¨ có m£t. Mµt ng߶i yêu mµt ng߶i khác r°i cu¯i cùng ng߶i yêu ra ði hay lìa ð¶i. Than khóc hay nh¾ tß·ng lâu dài, n¡m giæ cái ðã thay ð±i là ðau kh± chÑ không phäi là tình yêu. Khi chúng ta th¬ nh§p chân lý, không còn c¥n hay mu¯n næa, trí tu® và tình yêu th§t sñ s¨ l¤n át tham ái và tràn ng§p thª gian.
 

H÷c höi qua cuµc s¯ng

Bu°n chán không phäi là chuy®n th§t. Nªu nhìn g¥n, chúng ta s¨ th¤y tâm luôn luôn hoÕt ðµng. Nhß v§y ta luôn luôn có vi®c ð¬ làm. Hãy nß½ng tña vào chính mình ð¬ làm công vi®c l£t v£t trong nhà nhß d÷n d©p sÕch s¨ sau khi ån, làm công vi®c trong nhà mµt cách th§n tr÷ng và chánh ni®m, không khua chén bát, không ðóng s¥m cØa. Nhæng vi®c l£t v£t này giúp bÕn tiªn hành ð¸nh tâm và khiªn cho vi®c hành thi«n d­ dàng h½n. Chúng cûng có th¬ chÑng tö r¢ng bÕn th§t sñ có chánh ni®m hay vçn còn lÕc l¯i trong phi«n não.

BÕn, nhæng ng߶i Tây phß½ng, hay vµi vã. B·i thª bÕn cûng s¨ có hÕnh phúc, ðau kh± và phi«n não cñc l¾n. Nªu bÕn hành thi«n ðúng ð¡n, vi®c ðß½ng ð¥u v¾i nhi«u v¤n ð« cüa bÕn s¨ là ngu°n g¯c cüa trí tu® thâm sâu sau này.
 

Xä bö

Làm b¤t cÑ vi®c gì cûng v¾i tâm xä bö. Ð×ng kÏ v÷ng sñ ð«n ðáp hay tán dß½ng. Nªu xä bö mµt ít s¨ có mµt ít bình an. Nªu xä bö nhi«u s¨ ðßþc nhi«u bình an. Nªu xä bö hoàn toàn s¨ ðßþc bình an hoàn toàn và cuµc tranh ð¤u v¾i thª gian này ði ðªn ch² ch¤m dÑt.
 

Ðß½ng ð¥u v¾i tâm mình

ÐÕo, Quä và Niªt Bàn không phäi là chuy®n ngçu nhiên ðÕt ðßþc. ÐÕo, Quä, Niªt Bàn phát sinh t× sñ thñc hành ðúng, t× chánh tinh t¤n, t× can ðäm, dám t§p luy®n, suy nghî và b¡t tay vào vi®c. N² lñc này bao g°m cä vi®c ð¯i kháng hay ðß½ng ð¥u v¾i chính tâm bÕn.

ÐÑc Ph§t dÕy chúng ta ð×ng tin vào tâm vì nó phi«n não, b¤t t¸nh, không th¬ hi®n Gi¾i hÕnh hay Pháp. Trong t¤t cä m÷i cách thñc hành khác nhau mà chúng ta chú tâm n² lñc, chúng ta phäi ð¯i kháng lÕi con tâm này. Khi tâm b¸ ð¯i kháng, nó tr· nên nóng và âu s¥u, lúc ¤y chúng ta s¨ phân vân chÆng biªt ta ði có ðúng ð߶ng không. Vì sñ thñc hành b¸ phi«n não tham ái xâm nh§p nên chúng ta ðau kh± ðªn n²i có th¬ quyªt ð¸nh ngßng hành thi«n næa. Nhßng ÐÑc Ph§t dÕy chính ðó là sñ thñc hành ðúng ð¡n; phi«n não này ch¾ không phäi bÕn, ðang bùng cháy. Ðß½ng nhiên là vi®c hành thi«n khó khån chÑ không phäi d­.

Nhi«u nhà sß hành thi«n chï tìm giáo pháp phù hþp v¾i sách v·, kinh ði¬n. Dî nhiên, vào th¶i kÏ h÷c höi nghiên cÑu, phäi y cÑ vào kinh ði¬n. Nhßng lúc "chiªn ð¤u" v¾i phi«n não, phäi chiªn ð¤u ngoài sách v·. Nªu cån cÑ vào mô mçu có sÇn, bÕn không th¬ ðÑng væng trß¾c quân thù. Kinh ði¬n chï ðßa mµt mô mçu và có th¬ khiªn bÕn quên mình, b·i vì chúng ð£t cån bän trên trí nh¾ và khái ni®m. Suy nghî theo khái ni®m phát sinh ra äo tß·ng, m½ mµng vi¬n vông, có th¬ ðßa bÕn lên thiên ðàng hay xu¯ng höa ngøc, mµt n½i xa v¶i cüa tß·ng tßþng, vßþt ra ngoài chân lý ð½n giän n¢m ngay trß¾c m¡t bÕn.

Nªu ch¸u khó rèn luy®n, trß¾c tiên bÕn s¨ nh§n th¤y r¢ng thân ¦n cß là ði«u quan tr÷ng. Khi s¯ng ¦n cß bÕn có th¬ nghî ðªn l¶i khuyên cüa Ngài Sariputta v« ba loÕi ¦n cß: thân ¦n cß, tâm ¦n cß, xa lánh phi«n não cám d² ¦n cß. Ngài nói r¢ng: "Thân ¦n cß là nguyên nhân tÕo nên tâm ¦n cß, và tâm ¦n cß là nguyên nhân phát sinh t¸ phi«n não ¦n cß." Dî nhiên, khi tâm bÕn yên tînh, bÕn có th¬ s¯ng b¤t kÏ n½i nào. Nhßng trong giai ðoÕn ð¥u tìm hi¬u giáo pháp thì "Thân ¦n cß" có giá tr¸ vô l߶ng. Ngay hôm nay hay mµt ngày nào ðó bÕn hãy ði ra khöi xóm làng, ng°i xu¯ng. Hãy t§p mµt mình. BÕn cûng có th¬ mµt mình leo lên ðïnh ð°i cao ðáng sþ. R°i bÕn s¨ b¡t ð¥u hi¬u rõ: nhìn vào chính mình th§t sñ s¨ nhß thª nào.

Ð×ng quan tâm ðªn vi®c có an t¸nh hay không. Càng thñc t§p bÕn càng tÕo nên nhæng nhân ðúng và s¨ quen thuµc v¾i nhæng gì x¦y ra. Ð×ng sþ bÕn s¨ không thành công, không ðÕt ðßþc sñ an t¸nh. Nªu nghiêm chïnh thñc hành, bÕn s¨ trß·ng thành trong Giáp Pháp. Ai tìm s¨ th¤y. Chï ng߶i ån m¾i no.
 

Chánh ni®m

Thi«n có hai loÕi: Thi«n Chï và Thi«n Quán (Thi«n иnh và Thi«n Tu®). Thi«n Chï giúp cho hành giä ðßþc an t¸nh. Thi«n Quán, mµt m£t giúp phát tri¬n tri giác v« vô th߶ng, kh±, vô ngã, mµt m£t là chiªc c¥u ð¬ vßþt qua ba con sông l¾n này.

Dù có quan ni®m thª nào v« cuµc s¯ng này, chúng ta cûng không nên tìm cách thay ð±i chúng theo chi«u hß¾ng cüa mình ßa thích mà chï c¥n nhìn chúng, ð¬ chúng di­n biªn mµt cách tñ nhiên. N½i nào có ðau kh±, n½i ðó cûng có con ð߶ng ð¬ thoát khöi kh± ðau. Th¤y r¢ng cái gì có sinh có di®t thì có kh± ðau, ÐÑc Ph§t biªt r¢ng phäi có cái gì ðó không sinh không di®t và không kh± ðau.

M÷i phß½ng pháp thi«n ð«u có khä nång phát tri¬n chánh ni®m. Møc ðích cüa chánh ni®m là ð¬ th¤y rõ chân lý ti«m tàng. V¾i chánh ni®m, bÕn quan sát m÷i ß¾c mu¯n kh·i d§y trong tâm -- yêu và ghét, lÕc thú và kh± ðau. Khi nh§n chân ðßþc ð£c tính vô th߶ng, kh± và vô ngã cüa chúng, bÕn hãy ð¬ chúng tñ nhiên. B¢ng cách này, trí tu® s¨ thay ch² cho kh± ðau, và hi¬u biªt s¨ thay thª cho hoài nghi.

M£c dù ð« møc thi«n nào cûng giúp phát tri¬n trí tu®, nhßng chính bÕn phäi lña ch÷n ð« møc thích hþp v¾i mình. Chánh ni®m là biªt ðßþc nhæng gì ngay trong hi®n tÕi, ghi nh§n và tïnh thÑc. Hi¬u biªt th¤u ðáo rõ ràng phÕm vi hoàn cänh cüa ð¯i tßþng xu¤t hi®n. Khi chánh ni®m ði li«n v¾i giác tïnh thì trí tu® s¨ luôn luôn xu¤t hi®n ð¬ giúp cho c£p "Chánh ni®m-Giác tïnh" này hoàn thành sÑ mÕng cüa chúng.

Hãy quan sát tâm, theo dõi tiªn trình kinh nghi®m v« sinh di®t. Lúc ð¥u chuy¬n ðµng có tính cách c¯ ð¸nh. Ngay khi mµt sñ v§t di®t ði, mµt sñ v§t khác lÕi sinh ra, và bÕn s¨ có cäm tß·ng r¢ng sinh nhi«u h½n di®t. D¥n d¥n khi tâm quan sát nhÕy bén và rõ ràng, bÕn s¨ hi¬u ðßþc tÕi sao sñ v§t sinh ra mµt cách mau l© nhß thª, cho ðªn mµt lúc nào ðó bÕn s¨ ðÕt ðªn mµt ði¬m, · ð¤y sñ v§t sinh r°i di®t và...không bao gi¶ sinh ra næa.

V¾i chánh ni®m bÕn s¨ nh§n di®n ðßþc chü nhân ông thñc sñ cüa m÷i pháp. BÕn s¨ không còn có tß tß·ng ðây là thª gi¾i cüa ta, ðây là thân th¬ cüa ta mà là thª gi¾i cüa thª gi¾i, và thân th¬ cüa thân th¬. BÕn có th¬ bäo thân th¬ bÕn ð×ng già ðßþc không? Khi dÕ dày bÕn ðau, nó có xin phép bÕn không? Chúng ta chï là ng߶i thuê nhà. TÕi sao chúng ta không tìm cho ra ai là chü nhân th§t sñ cüa thân th¬ này?
 

C¯t tüy cüa Thi«n Minh Sát: Quan sát Tâm

B¡t ð¥u thñc t§p b¢ng cách ng°i ngay thÆng và chú tâm. BÕn có th¬ ng°i trên sàn nhà hay trên ghª. Trß¾c tiên bÕn không c¥n phäi quá c¯ g¡ng chú tâm. Chï c¥n ð¬ ý ðªn h½i th· ra vào. Nªu cäm th¤y r¢ng ni®m Ph§t có th¬ giúp cho sñ chú tâm cüa bÕn mÕnh h½n, bÕn có th¬ ni®m "Ph§t," "Pháp," hay "Tång" khi bÕn quan sát h½i th· ra vào. (Ði«u quan tr÷ng là phäi chú tâm vào h½i th·, ni®m Ph§t chï là phß½ng ti®n giúp ð¸nh tâm.) Khi quan sát h½i th·, bÕn phäi quan sát mµt cách tñ nhiên, không ðßþc ði«u khi¬n h½i th·. C¯ g¡ng ði«u khi¬n hay ki¬m soát h½i th· là mµt vi®c làm sai l¥m, vì khi ði«u khi¬n h½i th·, bÕn s¨ có cäm giác h½i th· ho£c quá ng¡n, quá dài hay quá nh©, quá n£ng. BÕn s¨ có cäm tß·ng d߶ng nhß mình th· không ðúng cách, và s¨ cäm th¤y chÆng thoäi mái chút nào. BÕn hãy ð¬ h½i th· hoÕt ðµng mµt cách tñ nhiên. Làm nhß v§y cu¯i cùng bÕn s¨ nh§n th¤y h½i th· vào ra mµt cách nh© nhàng, ði«u hòa.

Khi quan sát h½i th· ra vào mà bÕn tïnh giác và hoàn toàn ±n ð¸nh tâm là bÕn ðã th· ðúng cách.

Khi b¸ phóng tâm, bÕn hãy d×ng lÕi, ði«u chïnh sñ chú tâm, tr· v« v¾i ð« møc chính cüa mình. ThoÕt ð¥u, khi chú tâm vào h½i th·, tâm bÕn có khuynh hß¾ng mu¯n ðßa h½i th· ði theo mµt chi«u hß¾ng nào ðó. Hãy bình thän, ð×ng lo l¡ng hay tìm cách ði«u chïnh nó. BÕn hãy quan sát nó, và ð¬ nó tñ nhiên. Thi«n s¨ tñ nó phát tri¬n. Khi bÕn làm nhß thª, có lúc bÕn s¨ th¤y h½i th· ngßng hÆn, nhßng ð×ng sþ, bÕn s¨ th· lÕi ði«u hòa sau ðó. Sñ ngßng th· chï là cäm giác phát sinh t× tri giác cüa bÕn, thñc ra h½i th· vçn tñ nhiên và nh© nhàng tiªp n¯i. Mµt lát sau bÕn s¨ th¤y h½i th· rõ ràng nhß trß¾c.

Nªu bÕn tiªp tøc giæ tâm an t¸nh nhß thª thì b¤t kÏ bÕn ðang · n½i nào -- ðang ng°i trên ghª, ðang · trên xe, trên tàu, v. v., bÕn ð«u có th¬ chú tâm vào ð« møc và bß¾c vào trÕng thái an lÕc mµt cách mau chóng d­ dàng. B¤t kÏ bÕn ðang · ðâu, b¤t kÏ lúc nào, bÕn ð«u có th¬ hành thi«n ðßþc cä.

Khi ðÕt ðªn sñ tiªn bµ này thì bÕn ðã hi¬u ÐÕo ph¥n nào r°i ð¤y. Nhßng bÕn phäi quan sát nhæng ð¯i tßþng cüa giác quan næa.

Hãy hß¾ng tâm an t¸nh cüa bÕn vào hình s¡c, âm thanh, mùi v¸, sñ ðøng chÕm và suy nghî. T¤t cä m÷i ð¯i tßþng cüa thân và tâm ð«u là ð« møc ð¬ bÕn hß¾ng ðªn. B¤t kÏ cái gì phát sinh ð«u phäi quan sát, ghi nh§n; phäi ghi nh§n dù bÕn thích hay không thích chúng. Hãy ghi nh§n mµt cách khách quan, ð×ng ð¬ ð¯i tßþng yêu ghét änh hß·ng ðªn tâm mình. Yêu, ghét chï là nhæng phän Ñng ð¯i v¾i thª gi¾i bên ngoài. BÕn phäi có cái nhìn sâu rµng h½n. D¥n d¥n bÕn s¨ th¤y m÷i cäm giác yêu ghét thñc ra chï là sñ vô th߶ng, kh± và vô ngã. Hãy xªp m÷i t¯t x¤u, hay d· vào ba loÕi vô th߶ng, kh± và vô ngã. D¥u chúng thª nào ði næa cûng ð¬ chúng yên, chï quan sát mà ð×ng can thi®p vào chúng. Ðó là cách hành thi«n minh sát. Làm nhß thª t¤t cä s¨ ðßþc bình an tînh l£ng.

ChÆng bao lâu, tu® giác, vô th߶ng, kh±, vô ngã s¨ xu¤t hi®n. Ðó là bß¾c ð¥u cüa trí tu® th§t sñ, c¯t tüy cüa thi«n, dçn ðªn giäi thoát. Hãy theo dõi kinh nghi®m cüa mình, nhìn nó và tiªp tøc c¯ g¡ng ð¬ th¤y chân lý. Hãy h÷c cách khß¾c t×, không vß¾ng m¡c ð¬ ðÕt ðªn bình an tînh l£ng.

Trong khi hành thi«n, nhi«u hi®n tßþng kÏ lÕ s¨ ðªn v¾i bÕn -- bÕn s¨ th¤y ánh sáng, th¤y chß thiên, th¤y Ph§t, v. v. Khi th¤y nhæng ði«u ðó bÕn hãy quan sát mình trß¾c ð¬ tìm xem tâm mình ðang · trÕng thái nào. Ch¾ quên ði¬m cån bän này. Hãy chú tâm, ch¾ mong möi th¤y gì, cûng ch¾ mong hình änh ð×ng ðªn v¾i mình. Nªu bÕn theo ðu±i nhæng hình änh này, bÕn s¨ r½i vào tình trÕng ng½ ng¦n vô v¸, vì tâm ðã ði ra ngoài tình trÕng ±n c¯. V§y thì khi nhæng hình änh ¤y ðªn, bÕn hãy quan sát chúng. Khi quan sát chúng, bÕn phäi tñ chü, ð×ng si mê theo chúng. BÕn hãy quán chiªu r¢ng chúng chï là vô th߶ng, kh± và vô ngã. Khi chúng có ðªn g¥n bÕn ði næa, bÕn cûng ð×ng l¤y ðó làm ði«u quan tr÷ng, hãy nhìn chúng r°i ð¬ chúng tñ ra ði. Nªu chúng không ði, cûng vçn tñ nhiên, b¤y gi¶ hãy tr· v« v¾i møc ðích cüa bÕn, ðó là h½i th·. BÕn hãy th· ra vào ba h½i th§t dài, m÷i hình änh s¨ biªn m¤t. B¤t kÏ cái gì hi®n ra cûng m£c, hãy tái l§p sñ chú tâm. Ð×ng n¡m l¤y cái gì và xem ðó là cüa mình. Nhæng gì bÕn th¤y chï là nhæng hình änh hay nhæng c¤u trúc do tâm tÕo ra. Ðó là sñ giä tÕo, hß äo, gây nên yêu thích, n¡m giæ hay sþ hãi. Ð×ng ð¡m mình vào khi th¤y nhæng c¤u trúc giä tÕo này. M÷i kinh nghi®m b¤t th߶ng ð«u ðem ðªn lþi ích cho kë trí, nhßng là m¯i tai hoÕ cho ng߶i thiªu khôn ngoan. Hãy tiªp tøc hành thi«n cho ðªn khi nào bÕn không còn b¸ nhæng hình änh qu¤y nhi­u næa.

Nªu bÕn có th¬ phó m£c cho tâm nhß thª thì không còn gì khó khån næa. Nªu tâm mu¯n vui, bÕn chï c¥n ý thÑc r¢ng ni«m vui này không væng b«n. BÕn có sþ nhæng hình änh xu¤t hi®n trong tâm bÕn hay sþ nhæng kinh nghi®m khác mà bÕn g£p trong lúc hành thi«n không? Hãy tñ nhiên làm vi®c v¾i chúng. B¢ng cách này bÕn có th¬ dùng phi«n não ð¬ hu¤n luy®n tâm mình, và bÕn s¨ hi¬u ðßþc bän ch¤t tñ nhiên cüa tâm, thoát khöi m÷i thái cñc, rõ ràng và không dính m¡c.

Tâm chï là mµt ði¬m ð½n giän, là trung tâm cüa vû trø, và tâm s· chÆng khác nào du khách ðªn ngø trong mµt th¶i gian. Hãy tìm hi¬u kÛ nhæng du khách này. Hãy làm quen v¾i nhæng bÑc tranh s¯ng ðµng do h÷ v¨ và nhæng câu chuy®n h¤p dçn do h÷ k¬, hãy ngoan ngoãn theo h÷. Nhßng nh¾ ð×ng r¶i khöi ch² ng°i cüa bÕn, b·i vì ngoài chiªc ghª bÕn ðang sØ døng không còn chiªc ghª nào khác quanh ð¤y næa. Nªu bÕn tiªp tøc giæ ch² ng°i không r¶i, chào m×ng t×ng v¸ khách m²i khi h÷ ðªn, nghîa là luôn luôn giæ chánh ni®m, chuy¬n tâm ðªn nhæng ng߶i hi¬u biªt, tïnh thÑc, thì nhæng ng߶i khách khác cu¯i cùng s¨ không ðªn næa. Nªu bÕn thñc sñ chú ý ðªn h÷ thì h÷ s¨ ðªn v¾i bÕn bao nhiêu l¥n næa? Chuy®n trò v¾i h÷, bÕn s¨ hi¬u rõ t×ng ng߶i mµt. Ch¡c ch¡n cu¯i cùng tâm bÕn s¨ an t¸nh.

..
[Møc Løc][Gi¾i Thi®u][Mhtl-1][Mhtl-2][Mhtl-3[Mhtl-4][Mhtl-5][Mhtl-6][Mhtl-7][Mhtl-8]
.