Vô
Minh T× Ðâu Ra?
Nhß Thüy
20
Chï
Mµt Gi¾i Thôi
Uttiya là mµt
thanh niên Bà La Môn · kinh thành Xá
V®. Sau khi làm ð¥y ðü b±n ph§n
cüa mµt cß sî tÕi gia nhß b¯ thí,
cúng d߶ng, Uttiya ðªn yªt kiªn Ph§t
và xin ðßþc xu¤t gia. ÐÑc ÐÕo
Sß ch¤p thu§n cho chàng ðßþc toÕi
nguy®n.
Sau ngày xu¤t
gia và th÷ TÏ Kheo gi¾i, Uttiya ðâm
hoäng. Chàng tñ nghî: "Không ng¶ mu¯n
làm mµt sa môn phäi giæ ðªn 250
gi¾i ... chï nh¾ thôi cûng ðã
m®t r°i ... nói gì ðªn th÷ trì.
Thôi chªt r°i!"
Và th¥y TÏ
Kheo Uttiya ðâm ra lúng túng vì th¥y
không tài nào nh¾ m²i 250 gi¾i c¤m.
Uttiya ðªn g£p Ph§t và xin hoàn tøc
vì chàng không tài nào xoay s·
v¾i ng¥n ¤y gi¾i lu§t phäi giæ.
ÐÑc ÐÕo Sß ân c¥n khuyên höi:
- Này TÏ Kheo!
Con xin hoàn tøc chï vì các ði«u
gi¾i quá nhi«u khiªn con không nh¾
n±i, chÑ không phäi vì con tiªc nu¯i
døc lÕc thª gian, có phäi thª không?
- BÕch Thª Tôn!
Ðúng nhß v§y! Con nghî r¢ng khi s¯ng
ð¶i cß sî, chï phäi giæ 5 gi¾i
c¤m, là nhæng ði«u con có th¬
thi hành ðßþc. Còn hôm nay, hai tråm
nåm mß½i gi¾i cüa TÏ Kheo, con không
tài nào nh¾ hªt thì làm sao mà
vâng giæ. Chi b¢ng con xin hoàn tøc ð¬
khöi vi phÕm ðªn gi¾i pháp cao sâu
vi di®u cüa Tång ðoàn.
- Này TÏ Kheo!
Nªu Nhß Lai rút 250 gi¾i lÕi th§t
tóm t¡t, chï còn mµt vài ði«u
gi¾i thôi thì con có th¬ tiªp tøc
ð¶i s¯ng xu¤t gia hay không?
- BÕch Thª Tôn!
Ðßþc nhß thª thì còn gì
b¢ng.
- Này TÏ Kheo!
V§y thì b¡t ð¥u t× hôm nay, con chï
giæ có m²i mµt gi¾i này thôi.
Ðó là canh ch×ng th§t ch£t ch¨ nhæng
m¯ng tâm ðµng ni®m cüa con, biªt rõ
t×ng ý nghî kh·i lên là thi®n
hay ác. Này TÏ Kheo! Làm sao ð¬ biªt
ðó là mµt ý tß·ng thi®n
hay ác: Ý tß·ng ác là nhæng
ý tß·ng mà nªu ðem ra nói hay
làm s¨ gây hÕi cho mình, cho ng߶i
ho£c cho cä hai. Яi v¾i nhæng ý
tß·ng nhß thª, con phäi canh ch×ng,
theo dõi nó t× lúc m¾i sanh, lan rµng,
cho ðªn khi di®t m¤t. Này TÏ Kheo! Thª
nào là nhæng ý tß·ng thi®n?
Ðó là nhæng ý tß·ng mà
khi ðem ra thi hành s¨ không làm hÕi
mình, hÕi ng߶i ho£c cä hai ... Яi
v¾i nhæng ý tß·ng loÕi này,
con cûng phäi theo dõi t× lúc chúng
sanh kh·i, lan rµng cho ðªn khi chúng di®t
m¤t. Này TÏ Kheo! V¾i mµt ði«u
gi¾i duy nh¤t nhß thª, con có th¬ giæ
ðßþc hay không?
Th¥y TÏ Kheo Uttiya
cung kính thßa:
- BÕch Thª Tôn!
Con có th¬ giæ ðßþc và con xin
Thª Tôn cho phép con · lÕi t¸nh xá
tu h÷c.
R°i TÏ Kheo Uttiya,
v¾i mµt ði«u gi¾i duy nh¤t nhß
thª, tinh c¥n tu t§p. Không may cho th¥y, mµt
c½n b®nh n£ng chþt ðªn khiªn th¥y
phäi gián ðoÕn công phu. C½n b®nh
này tiªp n¯i c½n b®nh khác không
thßa dÑt, khiªn th¥y Uttiya vô cùng
s¥u kh±. Mµt hôm trên gi߶ng b®nh,
th¥y chþt nghî: "Trong khi ta lâm b®nh kh±
thân th¬ khó ch¸u vô vàn nhß
thª này, các ý tß·ng sinh kh·i
liên miên không bao gi¶ dÑt. Nªu cái
thân xác th¸t này mà không ðßþc
tiªp tª thÑc ån, nß¾c u¯ng và
không khí thì nó có l¨ ðã
chªt t× lâu. Còn cái v÷ng tâm
cüa ta, nªu không ðßþc tiªp tª
b¢ng nhæng ý ni®m thì có l¨ ...
nó cûng ðã chªt t× lâu l¡m
r°i. Thân ta tuy hi®n ðang b¸ b®nh kh±
bÑc bách, nhßng ðó không phäi
là cái c¾ ð¬ ta buông lung ... hu¯ng
chi ð¤ng ðÕo sß ðã thß½ng
tình tóm t¡t 250 ði«u gi¾i vào
trong chï mµt gi¾i mà ta còn l½
ðnh thì th§t là ðáng trách
..."
Nghî nhß thª,
TÏ Kheo Uttiya tinh c¥n tu t§p. ChÆng bao lâu,
th¥y ð¡c A La Hán, ngay khi còn n¢m trên
gi߶ng b®nh. Ng߶i ta còn ghi lÕi
ðßþc mµt bài k® ð½n giän
cüa v¸ La Hán này nhß sau:
Trong khi ta lâm b®nh
Ni®m kh·i lên
n½i ta.
Trong khi ta lâm b®nh
Không phäi th¶i
phóng d§t.
L¶i bàn:
Em thân mªn,
Tr߶ng hþp cüa th¥y
TÏ Kheo Uttiya cûng là tr߶ng hþp cüa
em và tôi. Dù ðã th÷ 5 gi¾i,
10 gi¾i, 250 gi¾i hay 348 gi¾i ði næa, tuy
s¯ lßþng có sai bi®t nhßng tinh th¥n
cüa gi¾i lu§t không ngoài hai ði¬m:
"DÑt ác, làm lành". Ðó chính
là mµt gi¾i rån mà ð¤ng ÐÕo
Sß ðã tóm t¡t cho th¥y Uttiya giæ
gìn gi¾i này, nhà thi«n g÷i là
"chån trâu" ðó em.
"B¢ng sñ
c¯ g¡ng, hång hái không buông lung,
tñ kh¡c chª l¤y mình, kë tñ
tÕo cho mình mµt hòn ðäo. ChÆng
có ng÷n thüy tri«u nào nh§n chìm
ðßþc."