Ph§t Giáo TÕi Mã Lai 

Thích Nguyên TÕng

Mã Lai (Malaysia) mµt qu¯c gia theo chª ðµ quân chü l§p hiªn (constitutional monarchy) n¢m · Ðông Nam Châu Á. Nam giáp v¾i Thái Lan, B¡c giáp v¾i Singapore, là mµt thành viên cüa kh¯i th¸nh Vßþng Chung (Commonwealth of Nations), thü ðô và cûng là thành ph¯ l¾n nh¤t Mã lai là Kuala Lumpur. Di®n tích: 329.750 km2. Dân s¯: 17.890.000 ng߶i. M§t ðµ dân cß: 54,2 ng߶i/km2. Dân s¯ dß¾i 15 tu±i: 36,2%. Tu±i th÷ trung bình: 70,1 tu±i. TØ su¤t trë em: 22%. H÷c sinh t× 12-17 tu±i: 70%. Nguyên thü qu¯c gia: qu¯c vß½ng Azlan Muhibuðin Shah. Thu nh§p bình quân ð¥u ng߶i: 2.420 ðô la. нn v¸ ti«n t®: Ringgit. Ngôn ngæ thông døng: tiªng Mã Lai, tiªng Hoa, tiªng „n và tiªng Anh. Giành lÕi n«n ðµc l§p t× nåm 1957, Mã Lai có ðßþc v¸ trí n¢m · ngã tß ð߶ng giao thông qu¯c tª. Dân s¯ ða ph¥n là ng߶i Mã Lai r¤t ða tÕp (khoäng 62%). Ng߶i Hoa (khoäng 30% dân s¯) n¡m v« ßu thª kinh tª. Ngoài ta còn có ng߶i „n, Nam Dß½ng, Thái Lan... s¯ng trong qu¯c gia này. Ng߶i theo ðÕo H°i, chiªm ða ph¥n trong dân s¯, ít ðßþc ßu ðãi trong lînh vñc kinh tª nhßng lÕi n¡m giæ ðµc quy«n v« chính tr¸. Mã lai có nhi«u tài nguyên thiên nhiên nhß thiªc, cao su, d¥u höa, r×ng. Trong ba th§p niên qua, Mã lai ðã hß¾ng theo con ð߶ng công nghi®p hóa nång ðµng, ßu tiên cho ngành xu¤t kh¦u, và có mÑc ðµ ð¥u tß cüa nß¾c ngoài cao nh¤t so v¾i các qu¯c gia láng gi«ng.

Tôn giáo chính cüa Mã Lai là H°i Giáo (Islam) và Ph§t giáo (Buddhism), nhæng tôn giáo nhö khác là Kh±ng giáo, Lão giáo, „n е giáo và Ky Tô giáo.

1. Th¶i kÏ ð¥u cüa Ph§t giáo tÕi Mã Lai

T¥m änh hß·ng cüa n«n vån minh „n е ðã vßþt qua biên gi¾i ð¬ ðªn v¾i vùng Ðông Nam châu Á. Nhu c¥u thß½ng mÕi lúc ¤y là ðµng lñc chính làm chiªc c¥u n¯i giæa các n«n vån hóa và tôn giáo lÕi v¾i nhau. M£t khác, „n е thành l§p mµt s¯ Chính quy«n Thñc dân · bán ðäo Mã Lai vào khoäng 5 thª kÖ ð¥u cüa Tây l¸ch. PG nh¶ thª mà ðßþc truy«n vào Mã Lai trong th¶i ði¬m ¤y. Có nhi«u b¢ng chÑng cho th¤y ði«u này hoàn toàn hþp lý qua nhæng ð¸a danh cüa Mã Lai b¡t ngu°n t× nguyên ngæ Pali nhß Niddesa và Milindapanha.

PG ðßþc truy«n vào Mã Lai vào khoäng ð¥u thª kÖ thÑ 3 Tây l¸ch. Nhi«u sách sØ ðã ghi nh§n r¢ng các nhà sß Sona và Uttara ðã ðªn mi«n Ðông Nam châu Á theo sau kÏ ðÕi hµi kªt t§p Kinh ði¬n l¥n thÑ 3 tÕi „n е vào 325 trß¾c Tây l¸ch ( sau Ph§t Niªt bàn 218 nåm. ÐÕi hµi l¥n này do Hoàng ðª A Døc ð« xß¾ng và bäo trþ.) Mµt tài li®u cüa PG Tây TÕng cûng ð« c§p ðªn ngài Dharmapala ðã ðªn ðäo Malay vào th¶i ði¬m này. Và theo l¶i cüa Ngài Pháp Hi¬n (Fa-Hsien), mµt nhà chiêm bái ng߶i Trung Hoa, t×ng du h÷c sang „n, trên ð߶ng h°i hß½ng, (khoäng th¶i gian: 399-414 Tây l¸ch) ngài có ghé ngang trung tâm vån hóa Java ( Indonesia) , Tích Lan và Mã Lai trß¾c khi ngài tr· v« Trung Hoa vào nåm 414 Tây l¸ch.

T× thª kÖ thÑ 8 ðªn thª kÖ thÑ 13 Tây l¸ch, Java và Sri Vijava ð«u n¢m dß¾i sñ ki¬m soát cüa tri«u ðÕi hùng mÕnh Sailendra. Nhæng v¸ vua cüa tri«u ðÕi này ðã cho xây nhi«u công trình kiªn trúc PG vî ðÕi nhß v߶n Tháp n±i tiªng thª gi¾i Borobodur · Trung tâm Java. Ông I-Tsing, mµt nhà chiªm bái Trung Hoa khác, cûng mô tä r¢ng vào nåm 671 Tây l¸ch thü ðô Sti Vijayan · Bukit Seguntang ðßþc xem là mµt trung tâm vån hóa PG quan tr÷ng, v¾i h½n mµt ngàn tång sî ðang tu h÷c tÕi ðây. Sau khi tri«u ðÕi Sri Vijaya søp ð±, PG vçn tiªp tøc truy«n vào Mã Lai.

2. Nhæng b¢ng chÑng l¸ch sØ và khäo c±

Nhæng nhà khäo c± tìm th¤y nhæng b¢ng chÑng cüa th¶i kÏ ð¥u này qua nhæng tác ph¦m ðiêu kh¡c PG tÕi Mã lai. Tuy nhiên nhæng b¢ng chÑng l¸ch sØ có th¬ tìm th¤y trong vån h÷c Trung hoa r¢ng PG ðã ðßþc thiªt l§p tÕi Mã Lai vào thª kÖ thÑ 6 Tây l¸ch. Theo biên niên sØ Trung Hoa ghi nh§n r¢ng Hoàng ðª cüa Mã Lai ðã g·i mµt phái ðoàn ng÷ai giao ðªn Trung Hoa vào nhæng nåm 527, 530 và 536 Tây l¸ch v¾i nhæng món quà bao g°m xá lþi Ph§t (relics), tranh änh PG, và lá B° Ы. Tài li®u này cûng xác nh§n r¢ng nhæng thành viên trong ðoàn ngoÕi giao này có tên là Tan-Tan, Chip-Tu và Fo-Lo-An. Và tÕi n½i ðây, hàng nåm l­ Ph§t Ðän ðßþc t± chÑc vào ngày trång tròn tháng sáu v¾i nhæng ðám rß¾c và l­ nhÕc và pháp danh cüa v¸ Th¥y chü trì cuµc l­ lúc ¤y là TÏ kheo Pi-ch'iu. 

Ngành thß½ng mÕi cüa Trung hoa b¡t ð¥u tiªp xúc v¾i Ðông Nam châu Á vào khoäng ð¥u thª kÖ thÑ 3 TL, khi tri«u ðÕi nhà Wu g·i mµt phái ðoàn ðªn Ðông Nam châu Á ð¬ tìm hi¬u tình hình chính tr¸ và thß½ng mÕi · vùng này. T× ðó, th¸ tr߶ng cüa Trung Hoa ðã tr· thành quan tr÷ng ð¯i v¾i vùng Ðông Nam châu Á này, và ph¥n l¾n các thß½ng gia th¶i b¤y gi¶ ð«u là Ph§t tØ, nên PG ðã chÆng bao lâu ðã phát tri¬n mÕnh tÕi các qu¯c gia trong khu vñc.

Các cuµc khai qu§t · Kedak và Penang (các tïnh lÜ cüa Mã Lai), các nhà khäo c± ðã tìm th¤y nhi«u tàn tích v« các ngôi chùa, tháp và tßþng Ph§t còn sót lÕi · ðó. TÕi hai n½i này, vào khoäng ð¥u thª kÖ thÑ 4 hay 5 TL ðã có nhæng bia ðá kh¡c Kinh Ph§t b¢ng tiªng Sanskrit. Mµt trong nhæng bia ðá quý báu này ðßþc tìm th¤y dß¾i mµt ngôi nhà ð± nát · tïnh Kedah. 

Mµt di v§t quan tr÷ng khác ðßþc th¤y là mµt bia b¢ng ð¤t sét · Kedak v¾i ba bài k® chæ Sanskrit kh¡c vào thª kÖ thÑ 6 TL và hai bÑc tßþng Quan Thª Âm B° tát cûng ðßþc tìm th¤y · tÕi ð¸a danh này.

Nhæng tác ph¦m ðiêu kh¡c PG vào thª kÖ thÑ 4 TL ð«u ðßþc tìm th¤y · n½i khác cüa bán ðäo Malaysia, ð£c bi®t là Cheruk Tekun và tïnh Wellesley. Nhæng hình Ph§t và nhæng di v§t khác cûng ðßþc tìm th¤y · Kuala Selinsing, Kinta Valley, Tanjung Rambutan, Bidor and Sungei Siput và Perak.

Trong khi ðó, mµt b¢ng chÑng l¸ch sØ khác vào nåm 1006 TL cûng ðßþc ghi nh§n, Vua Kataka · Kedak ðã xây dñng mµt ngôi chùa · Negapatam. Vua Rajaraja ð® nh¤t ðã ban hành nhæng ðÕo lu§t mi­n thuª cho chùa chi«n. Nhæng ngôi chùa c± cûng ðã ðßþc khai qu§t · phía ðông b¶ bi¬n Mã Lai. Dù có mµt s¯ n½i bây gi¶ thuµc v« ph¥n ð¤t cüa Thái Lan. Nhi«u tßþng Ph§t b¢ng ð°ng và ðá t× thª kÖ thÑ 13 TL cûng ðßþc khám phá trong vùng này. Theo biên niên sØ Trung Hoa, cho th¤y r¢ng PG ðã truy«n vào vùng P'an P'an này vào thª kÖ thÑ 6 TL và kéo dài ðªn 700 nåm sau.

Còn r¤t nhi«u di v§t khäo c± ðßþc tìm th¤y vào ð¥u nhæng nåm 1900, trong khoäng th¶i gian Thñc dân Anh xâm chiªm Mã Lai, mµt s¯ khác cûng ðßþc khám phá vào nhæng nåm 1970 · Kedah. Trong khi ðó có nhi«u d¤u tích cüa chùa chi«n cûng ðßþc tìm th¤y · thung lûng Bujang, ði«u này cung c¤p thêm nhi«u dæ ki®n cho sñ có m£t cüa PG · Mã Lai t× thª kÖ thÑ 4 ðªn thª kÖ thÑ 14 TL. Hi®n tÕi t¤t cä nhæng di sän khäo c± này ðßþc bäo trì và trßng bày tÕi Vi®n bäo tàng qu¯c gia · tïnh Bukit Batu Pahat mà m÷i du khách ð«u có th¬ ðªn viªng thåm.

3. Th¶i kÏ suy tàn cüa Ph§t giáo tÕi Mã Lai

Ph§t giáo ðã suy yªu d¥n theo sau sñ t¤n công cüa H°i giáo vào Mã Lai · thª kÖ thÑ 14 TL cüa ng߶i Ä R§p và thß½ng gia „n е. Ð¥u thª kÖ thÑ 15, mµt v¸ vua Mã Lai dñng Kinh ðô · Malacca, v¯n là tín ð° cüa „n е giáo, ðã cäi ðÕo theo H°i giáo và vì thª mà ðÕo này có c½ hµi ð¬ truy«n bá rµng kh¡p trên toàn bán ðäo Mã Lai. Lúc b¤y gi¶ PG lui d¥n v« ngoÕi ô và sau ðó chï còn ð¬ lÕi bóng dáng cüa mình trên n«n vån h÷c, trong truy®n c± tích, huy«n thoÕi và ð¸a danh cüa ð¤t nß¾c Mã Lai.

4. Th¶i kÏ phøc hßng cüa Ph§t giáo tÕi Mã Lai

Sau 300 nåm tàn løi, PG Mã Lai lÕi phøc h°i theo sau làn sóng di dân cüa ng߶i Trung Hoa ðªn Mã Lai vào thª kÖ thÑ 17. Tuy nhiên, sñ phøc hßng này ðßþc xác ð¸nh rõ ràng nh¤t là vào thª kÖ thÑ 19 khi di dân ng߶i Hoa ð± xô qua Mã Lai. PG · th¶i kÏ này mang s¡c thái t±ng hòa: Tam giáo ð°ng nguyên, Ph§t (ph¥n l¾n theo tông phái T¸nh е/Pure Land), Lão (Taoism) và Kh±ng giáo (Confucianism), ð¬ ðem lÕi ni«m an lÕc và lþi ích tâm linh cho ng߶i tín ð°.

Theo th¯ng kê cüa chính phü Mã Lai vào nåm 1991, có t¤t cä 3,2 tri®u tín ð° theo ÐÕo Ph§t và 0,9 tri®u ng߶i theo ÐÕo Lão và ÐÕo Kh±ng trong t±ng s¯ 17.6 tri®u ng߶i Mã Lai. Con s¯ này ðã minh chÑng r¢ng PG ðã thñc sñ h°i sinh và phát tri¬n mÕnh trên qu¯c gia này.

5. Ph§t giáo B¡c Tông tÕi Mã Lai:

Mµt s¯ chùa B¡c Tông ðßþc xây dñng r¤t s¾m tÕi Penang. Chùa Kuan Imm Teng xây dñng vào khoäng ð¥u nhæng nåm 1800, chùa Cheng Hoom Teng xây dñng r¤t s¾m · Malacca vào khoäng th¶i ði¬m ¤y. Hai ngôi chùa này hi®n nay là nhæng ngôi chùa c± nh¤t · Mã Lai, tuy nhiên nhæng n½i này chï ðßþc xem là danh lam ð¬ du khách viªng thåm h½n là n½i ð¬ ðªn nghiên cÑu và tu h÷c Ph§t Pháp.

Nåm 1887, Pháp sß Miao Lian ðªn Penang t× Fuchow, Trung Hoa và b¡t ð¥u xây dñng chùa T¸nh е (Kek Lok/ Sukhavati). Ngôi chùa ðßþc thiªt kª t±ng hþp theo l¯i kiªn trúc PG Thái Lan, Miªn Ði®n và Trung Hoa. Ngôi chùa này ðã chính thÑc khánh thành vào nåm 1905 và nó ðßþc xem là mµt trong nhæng ngôi chùa l¾n nh¤t cüa vùng Ðông Nam châu Á. T× th§p niên tám mß½i ðªn nay, chùa T¸nh е là tø ði¬m an cß tu h÷c cüa ðông ðäo Tång Ni B¡c Tông cüa Mã Lai. Hi®n tÕi chùa cûng ðang ðßþc m· rµng thêm và cûng ðßþc xem là n½i thu hút khách du l¸ch.

Hµi Ph§t giáo Penang (The Penang Buddhist Association) ðßþc thành l§p nåm 1925 v¾i møc ðích truy«n bá l¶i Ph§t dÕy. Ngôi chùa cüa Hµi này ðßþc xây dñng trên ð߶ng Anson và hoàn thành nåm 1931. Hµi này ðã tr· thành mµt t± chÑc ho¢ng Pháp s¾m nh¤t tÕi xÑ s· này. Th¶i gian ð¥u, hµi này ðã g£p sñ ch¯ng phá cüa truy«n th¯ng mê tín ð¸a phß½ng lâu ð¶i tÕi Mã Lai này. Nhßng sau ðó do n² lñc hoÕt ðµng, nên Hµi ðã cäm hóa ðßþc qu¥n chúng và ðßa h÷ tr· v« v¾i ánh sáng cüa Chánh Pháp.

Nåm 1955, Hµi Thanh Niên Ph§t TØ Penang ra ð¶i (Youth Circle of the Penang Buddhist Association) dß¾i sñ kh·i xß¾ng và lãnh ðÕo cüa mµt tång sî ng߶i MÛ, ngài Venerable Sumangalo, ng߶i ðªn Mã Lai vào nåm 1955 và có nhæng chß½ng trình hoÕt ðµng ho¢ng Pháp ð±i m¾i, nhß m· tr߶ng Ph§t Pháp Chü Nh§t (Dharma Sunday School) cho thanh thiªu niên, thành l§p Hµi Liên Hæu PG Mã Lai (Malaysian Buddhist Youth Fellowship) cho m÷i gi¾i Ph§t tØ có th¬ tham dñ tu h÷c. Nåm 1956, Thßþng t÷a Sumangalo ðã viªng thåm Úc châu, và ngài ðã nhanh chóng thu hút thính giä qua các bu±i giäng giáo lý · Melbourne và Sydney trong nhi«u tu¥n l­. Sau ðó ngài tr· lÕi Mã Lai làm vi®c cho ðªn ngày viên t¸ch vào nåm 1963.

M£c dù Hµi PG Penang thuµc tr߶ng phái B¡c Tông, nhßng hµi luôn cung thïnh nhi«u tång sî Nam Tông ðªn ð¬ ho¢ng Pháp nhß c¯ trß·ng lão K. Gunaratana Maha Nayaka, Hòa thßþng P. Pemaratana Maha Nayaka t× Tích Lan.

Mµt v¸ næ tu B¡c tông, sß cô Fang Lian, xây dñng Ni Vi®n Phor Thay vào nåm 1936. Sß cô ðã có nhæng hoÕt ðµng tích cñc nhß xây dñng mµt trung tâm nuôi trë m° côi, mµt tr߶ng Ti¬u h÷c và mµt tr߶ng Trung h÷c, chß½ng h÷c có kèm môn Ph§t Pháp. Cä ba tr߶ng này hàng nåm thu nh§n h½n 3000 h÷c sinh ðªn ghi danh ð¬ h÷c.

Nåm 1950, 14 thành viên cüa Hµi Ph§t giáo Penang ðã ðªn tham dñ ÐÕi hµi khoáng ðÕi cüa Hµi Liên Hæu Ph§t giáo Thª gi¾i (The World Fellowship of Buddhists/WFB) nhóm tÕi Colombo, Tích Lan. Theo sau kÏ ðÕi hµi này, Ph§t tØ · Mã Lai ðã thành l§p mµt chi nhánh trung tâm cüa WFB tÕi Penang vào nåm 1951.

Tiªp ðó, Giáo Hµi Ph§t Giáo Mã Lai (The Malaysian Buddhist Association/MBA) ðßþc thành l§p vào ngày 19 tháng 4 nåm 1959, v¾i sñ hþp m£t cüa h¥u hªt các chùa chi«n ng߶i Mã Lai và ng߶i Hoa. V¸ chü t¸ch Giáo hµi ð¥u tiên là Hòa Thßþng Chuk Mor. Giáo hµi ðã thành l§p mµt H÷c vi®n Ph§t giáo (Buddhist Institute) ð¬ ðào tÕo tång ni và m· mµt tr߶ng Ph§t h÷c mi­n phí dành cho ng߶i l¾n tu±i. Tr߶ng dÕy nhi«u ngôn ngæ khác nhau nhß tiªng Mã Lai, tiªng Hoa và Anh vån.

Hòa thßþng Chuk Mor là mµt Pháp sß r¤t n±i tiªng · Mã Lai, Ngài sinh ngày 13 tháng 8 nåm 1913 tÕi Trung Hoa. Ngài xu¤t gia nåm 12 tu±i (1924) và ðªn ho¢ng Pháp tÕi Mã Lai vào tháng 5 nåm 1954. Vào tháng 7 nåm 1962, Ngài ðã xây dñng Thi«n Ð߶ng Tam Trí (Triple Wisdom Hall) ð¬ dÕy thi«n cho Ph§t tØ Mã Lai. Mµt trong nhæng ð® tØ cüa Hòa thßþng là ÐÕi ÐÑc Sik Chi Chern, là ng߶i kª th×a sñ nghi®p cüa B±n sß và cûng là Chü T¸ch Hµi Thanh Niên Ph§t TØ Mã Lai (Young Buddhist Association of Malaysia/YBAM) trong hai nhi®m kÏ t× 1990 ðªn 1996.

V¸ chü t¸ch thÑ hai cüa MBA là Hòa thßþng Kim Beng, vi®n chü chùa Cheng Hoon Teng · Malacca, cûng là Pháp sß giäng dÕy Ph§t Pháp n±i tiªng · Mã Lai. Chính phü Mã Lai ðã trao t£ng Ngài giäi thß·ng Jasa Setia Mahkota ð¬ bi¬u dß½ng sñ ðóng góp và làm l¾n mÕnh n«n vån hóa Ph§t giáo tÕi xÑ s· này.

V¸ Chü t¸ch hi®n nay (1999) cüa MBA là Hòa Thßþng Negri Sembilan. Ngài cûng là mµt Pháp sß n±i tiªng · Mã Lai, ngài v¯n ðßþc xem là mµt v¸ Th¥y thu¯c b¡c l×ng danh tÕi Mã Lai.

Ngôi chùa chính cüa tr߶ng phái B¡c Tông · thü ðô Kuala Lumpur là chùa Kuan Imm Teng do ÐÕi ðÑc Keng Aun, ðây là ngôi chùa Tàu l¾n nh¤t · thü ðô.

Trong nhæng nåm g¥n ðây, các Pháp sß cüa Hµi Ph§t Quang S½n (Fo Kuang Shan) cûng ðªn ho¢ng Pháp tÕi Mã Lai, ð£c bi®t là Hòa Thßþng Tinh Vân ðªn dñ l­ khánh thành Chùa Ph§t Quang (Buddha's Light Vihara) vào nåm 1998. Trong d¸p này, mµt ðäng phái chính tr¸ ng߶i Hoa (ðäng này là liên minh v¾i Thü tß¾ng ðß½ng nhi®m, Tiªn sî Mahathir Mohamed) ðã cung thïnh HT. Tinh Vân thuyªt pháp cho qu¥n chúng Ph§t tØ. Ðây là l¥n ð¥u tiên chính quy«n Mã Lai ðã tham gia và ðóng góp thiªt thñc cho sinh hoÕt PG có ý nghîa nh¤t tÕi qu¯c gia này.

M£t khác, c¯ Hòa thßþng Tuyên Hóa và nhi«u ð® tØ ng߶i Hoa và MÛ cüa Ngài cûng t×ng ðªn ho¢ng Pháp tÕi Mã Lai vào hai th§p niên tám mßoi và chín mß½i. Nhæng hoÕt ðµng thuyªt giäng này ðã làm cho Ph§t giáo tÕi Mã Lai l¾n mÕnh nhi«u h½n trong nhæng nåm g¥n ðây.

Mµt sñ änh hß·ng B¡c tông khác ðªn t× Ðài Loan là Hi®p Hµi T× Thi®n Ph§t Giáo T× Tª (Buddhist Tzu Chi Merit Society) do Ni sß ChÑng Nghiêm thành l§p · Taiwan vào nåm 1966. TÕi Mã Lai, Hµi có trø s· chính · Kuala Lumpur và có nhæng hoÕt ðµng t× thi®n xã hµi t× nåm 1990. Hi®n nay hµi ðã có thêm nhi«u chi nhánh khác · Penang, Melaka và Ipoh.

6. Ph§t giáo Nam Tông tÕi Mã Lai

Nªu nhß ph¥n l¾n ng߶i Trung Hoa theo B¡c Tông PG, thì ngßþc lÕi, ng߶i Thái Lan, Miªn Ði®n và Tích Lan lÕi theo Nam Tông PG. Cµng ð°ng ng߶i Thái Lan t§p trung · Perlis, Kedah và Kelantan. ¿¾c lßþng có khoäng 200 ngôi chùa Thái Lan n¢m v« các tïnh này cüa mi«n B¡c Mã Lai. Các chùa Thái cûng thu hút nhi«u ng߶i Hoa ð¬ chiêm bái và tu h÷c.

Ngôi chùa c± nh¤t cüa Nam Tông tÕi Mã Lai là chùa Candaram · Green Lane, Penang, hi®n nay chùa này ð±i sang làm Trung Tâm Thi«n PG Mã Lai (Malaysian Buddhist Meditation Centre), chùa ðßþc xây dñng vào nåm 1918. Ð¥u th§p niên 1970, Thßþng t÷a Abhidhammapalanana, mµt tång sî trí thÑc Thái Lan ðã ðªn trø trì ngôi chùa này và ngài b¡t ð¥u dÕy v« Thi«n quán ni®m và lu§n Abhidhamma cho Ph§t tØ Mã Lai. Các bu±i thuyªt giäng cüa ngài ðã thu hút gi¾i trë Mã Lai, cä h÷c sinh Trung h÷c và sinh viên ðÕi h÷c ð«u ðªn tham dñ. Hi®n nay sñ nghi®p ho¢ng Pháp này ðßþc ð® tØ cüa ngài th×a kª là ÐÕi ðÑc Sujivo, mµt tång sî Mã Lai. Mµt tu sî Thái Lan khác có công truy«n bá PG tÕi Mã Lai là Thßþng t÷a Silananda, trø trì chùa Pin Wang · Penang ( chùa này xây dñng nåm 1889) ngài cûng thành l§p tr߶ng Ph§t Pháp Chü nh§t và dÕy thi«n h¢ng tu¥n cho Ph§t tØ trong ð¸a phß½ng.

So v¾i ng߶i Thái Lan, cµng ð°ng ng߶i Miªn và Tích Lan thì nhö h½n. Ng߶i Miªn Ði®n ph¥n l¾n · tïnh Penang và ngôi chùa sinh hoÕt chính cüa h÷ là Dhammikarama, xây dñng 1828, ðây là ngôi chùa duy nh¤t cüa ng߶i Miªn tÕi xÑ s· này. Chùa do ÐÕi ðÑc U Pannavamsa trø trì, ngài là ng߶i làu thông v« TÕng lu§n và Thi«n quán ni®m, ngài cûng cho m· tr߶ng Ph§t Pháp chü nh§t ð¬ ph± biªn giáo lý. Nhi«u tång sî Miªn khác cûng có công truy«n bá l¶i Ph§t dÕy ·ü Mã Lai là các ÐÕi ðÑc Dhammabanchanvud, Mahasi Sayadaw, Sayadaw U Pandita, Sayadaw U Janaka, các ngài ðªn Mã lai vào cu¯i nhæng nåm 1980 và thành l§p nhi«u Trung Tâm Thi«n H÷c · Johor, Perak, Malacca, Petaling Jaya và Selangor.

Sñ ðóng góp chính cho PG Nam Tông · Mã Lai phäi nói là ðªn t× phía các Tång sî ng߶i Tích Lan. Ph¥n l¾n h÷ ð«u nói tiªng Anh và ðßþc ðào tÕo trong môi tr߶ng Ph§t h÷c chính quy tÕi quê nhà. Các chùa Tích Lan t§p trung · tïnh Penang, Taiping, và hai chùa l¾n khác · thü ðô Kuala Lumpur, nhæng ngôi chùa này ð«u có s¯ 1ßþng l¾n tín ð° ng߶i bän xÑ nói tiªng Anh ðªn tham h÷c.

Ngôi chùa chính cüa PG Tích Lan là Mahindarama · ð߶ng Kampar, Penang, do Hòa thßþng A. Pemaratana xây dñng vào nåm 1918. Ngôi chùa ðã mµt th¶i n±i tiªng là trung tâm tu h÷c dß¾i sñ dçn d¡t cüa Trß·ng lão K. Gunaratana Maha Nayaka Thera (1933-1964). Là mµt pháp sß hùng bi®n, ngài Gunaratana ðã t± chÑc nhi«u khóa tu h÷c và thuyªt giäng cho Ph§t tØ ð¸a phß½ng cûng nhß ði di­n giäng trên kh¡p xÑ Mã Lai. Sau khi ngài viên t¸ch, Hòa thßþng P. Pemaratana Maha Nayaka Thera ðã kª th×a sñ nghi®p ho¢ng Pháp tÕi ngôi chùa này.

Mµt trong nhæng tång sî Tích Lan thành công nh¤t trong sñ nghi®p ho¢ng Pháp tÕi Mã Lai là ÐÕi lão Hòa thßþng K. Sri Dhammananda Maha Nayaka Thera, sñ xu¤t hi®n cüa ngài ðã làm cho PG tÕi xÑ s· này l§t qua mµt trang sØ m¾i. Ngài Dhammananda sinh nåm 1919 và ðªn Mã Lai vào ngày 2 tháng giêng nåm 1952. Ngài thành l§p ngay mµt Hi®p Hµi Truy«n Bá Chánh Pháp (Buddhist Missionary Society) vào nåm 1963 và t± chÑc thuyªt giäng, hµi thäo Ph§t Pháp trên toàn qu¯c. Bên cÕnh ðó, ngài viªt và xu¤t bän nhi«u tác ph¦m Ph§t h÷c, ð£c bi®t là loÕi bö nhæng quan ni®m sai l¥m v« PG cûng nhß quan ði¬m tu h÷c cüa ng߶i Ph§t tØ trong ð¶i s¯ng h¢ng ngày. Các tác ph¦m ð£c s¡c nhß "Ng߶i Ph§t TØ phäi tin gì ?" (What Buddhists believe); "Làm thª nào ð¬ s¯ng khöi sþ häi và lo lâu" (How to live without fear and worry); "HÕnh Phúc lÑa ðôi" (A happy married life); "Thi«n иnh , con ð߶ng duy nh¤t" (Meditation, the Only way); "Kho báu cüa Chánh Pháp" (Treasures of the Dhamma)... ðã nhanh chong thu hút m÷i gi¾i Ph§t tØ và ðªn nay nhæng tác ph¦m này ðã ðßþc d¸ch ra nhi«u thÑ tiªng trên thª gi¾i. 

Mµt trong nhæng ð® tØ xu¤t gia cüa HT. Dhammananda, là Thßþng t÷a Mahinda, ng߶i có khä nång kª th×a sñ nghi®p to l¾n cüa B±n sß.

7. Ph§t Giáo Nh§t Bän · Mã Lai: 

Ph§t giáo Nh§t Bän (Thi«n tông và Pháp Hoa tông) ðßþc gi¾i thi®u · Mã Lai vào ð¥u nhæng nåm 1960 b·i các thß½ng gia ng߶i Nh§t ðªn làm vi®c tÕi Mã Lai, ho£c do mµt s¯ t± chÑc cüa ng߶i Mã Lai sang Nh§t du h÷c r°i v« nß¾c thành l§p. Th§p niên tám mß½i, chính quy«n Mã Lai v¾i chính sách "Hß¾ng v« Phß½ng Ðông" (Look East Policy) Nh§t Bän là mµt trong nhæng qu¯c gia ð¬ h÷ hß¾ng v« h÷c höi. V« công nghi®p hóa, h® th¯ng quän lý, ðÕo ðÑc ngh« nghi®p và nhæng thÑ khác mà Nh§t Bän ðã thành công, trong ðó PG Nh§t Bän là mµt trong nhæng chü ð« ð¬ Mã Lai nghiên cÑu và h÷c höi. Ngày nay Tông Pháp Hoa ð«u có chi nhánh · các thành ph¯ l¾n cüa Mã Lai, bao g°m Kuala Lumpur, Penang, Ipoh, Malacca và Kuantan. 

8. Ph§t Giáo Tây TÕng · Mã Lai

PG Tây TÕng ðßþc gi¾i thi®u · Mã Lai tr­ nh¤t nhßng lÕi ðßþc ðÕi ða s¯ qu¥n chúng biªt ðªn theo sau các sñ ki®n: giäi thß·ng Nobel Hòa Bình cüa ÐÑc Dalai Lama vào nåm 1989; tác ph¦m "TÕng Thß S¯ng Chªt" (Tibetan Book of Living and Dying) cüa Lama Sogyal Rinpoche; Phong trào giäi phóng cho Tây TÕng do các ca sî, di­n viên n±i tiªng cüa Hollywood kh·i xß¾ng, hai cu¯n phim "Bäy nåm · Tây TÕng" và "KunDun"... ðã làm khu¤y ðµng và thu hút m÷i gi¾i Ph§t tØ hay nhæng tín ð° ðÕo khác · Mã Lai ð«u chú ý ðªn PG Tây TÕng.

Tuy nhiên trß¾c ðó, vào tháng 12 nåm 1980, LÕt ma Gwalya Karmapa ðã ðªn ho¢ng Pháp tÕi Mã lai. Sñ xu¤t hi®n cüa ngài ðã ðánh d¤u chính thÑc cüa sñ truy«n nh§p cüa PG Tây TÕng vào Mã Lai. T× ðó ðªn nay ðã có nhi«u LÕt ma Tây TÕng ðªn thuyªt Pháp và nhi«u Trung tâm tu h÷c ðã xây dñng räi rác · kh¡p Mã Lai.

9. Mµt s¯ T± chÑc Ph§t giáo tÕi Mã Lai

* Hµi Thanh Niên Ph§t TØ Mã Lai (the Young Buddhist Association of Malaysia/ YBAM): Hµi ðßþc thành l§p vào 1970, kªt quä t× sñ th¯ng nh¤t cüa 243 t± chÑc thanh niên Ph§t tØ trên toàn qu¯c v¾i t±ng s¯ hµi viên là 3000. T± chÑc này ðã có các sinh hoÕt nhß giäng dÕy Ph§t Pháp, c¡m trÕi tu h÷c, và ðóng góp cho các hoÕt ðµng t× thi®n xã hµi. Hµi này hàng nåm ðã kªt hþp v¾i Giáo Hµi PG Mã Lai t± chÑc kÏ thi Ph§t Pháp cho Ph§t tØ trên toàn qu¯c. Hµi YBAM cûng t×ng nh§n ðßþc giäi thß·ng Hµi ðoàn thanh niên xu¤t s¡c cüa Mã Lai. Hµi cûng có nhæng phß½ng cách ð¬ tÕo ngân quÛ cho t± chÑc nhß m· nhà hàng c½m chay và trung tâm dÕy ði®n toán..... S¯ ti«n thu ðßþc dùng ð¬ xây dñng t± chÑc, cúng d߶ng Tång Ni, c¤p h÷c b±ng và các công tác t× thi®n xã hµi khác.

* Các t± chÑc in ¤n và phát hànhh kinh sách Ph§t giáo (Dharma publications): Mµt s¯ Hµi ðoàn PG Mã Lai n±i b§t trong vi®c in ¤n và phát hành kinh sách PG b¢ng tiªng Trung Hoa, tiªng Anh nhß Hi®p Hµi Truy«n Bá Chánh Pháp; T± chÑc thu sang bång Trí Tu® (Wisdom Audio Visual) · Kuala Lumpur; và Giáo Hµi PH Mã Lai · Penang..v.v...ð«u t± chÑc in và ¤n t¯ng mi­n phí r¤t nhi«u Kinh, sách, truy®n PG ð¬ phát không cho ng߶i ð÷c, không nhæng cho Ph§t tØ · Mã Lai và còn g·i ði ¤n t¯ng cho các trung tâm PG có liên h® trên kh¡p thª gi¾i.

10. Kªt Lu§n

M£c dù H°i giáo là qu¯c giáo nhßng con s¯ tín ð° Ph§t giáo ðã gia tång · Mã Lai trong nhæng th§p niên qua. Ph§t tØ Mã Lai luôn yêu chuµng hòa bình và tinh t¤n thñc hành ðÕo Pháp. Cûng gi¯ng nhß Vi®t Nam, PG Mã Lai là mµt hình änh t±ng hòa giæa các tr߶ng phái Nam và B¡c Tông, Thi«n tông và Kim cang tông ð«u sinh hoÕt hài hòa trong ni«m tß½ng kính ð¬ ðem lÕi ánh sáng và bình yên cho xÑ s·.

R¤t nhi«u chùa chi«n do Ph§t tØ Mã Lai ðÑng ra xây dñng trong vòng hai mß½i nåm qua. Nhi«u ng߶i Mã lai ðã phát tâm xu¤t gia tu h÷c và tr· thành nhæng nhà hành ðÕo và truy«n ðÕo cho ð¤t nß¾c. Nhi«u hµi ðoàn thanh niên, Ph§t tØ trë tu±i ðã và ðang tìm v« v¾i ánh sáng cüa Chánh Pháp qua các khóa h÷c Tr߶ng Ph§t Pháp ngày chü nh§t · thü ðô Kuala Lumpur và nhi«u thành ph¯ khác. Rõ ràng h÷ thích thú khám phá ra cái ð©p trong l¶i Ph§t dÕy h½n là dña theo truy«n th¯ng tín ngßÞng mà cha m© hay ông bà t×ng tin theo.

Tß½ng lai cüa PG Mã Lai tß½ng ð¯i r¤t sáng süa v¾i t¥ng l¾p, thª h® trë cüa Mã Lai ðang hß¾ng v« Chánh Pháp, nh¤t là xuyên qua lãnh vñc giáo døc và t× thi®m xã hµi. Nguy®n c¥u cho PG Mã Lai ð¥y ðü ti«m lñc, phß½ng ti®n và thu§n duyên ð¬ chu¦n b¸ bß¾c vào thiên niên kÖ m¾i v¾i ð¥y ni«m tin và hy v÷ng trong sÑ m®nh mang hÕnh phúc ðªn cho cuµc ð¶i./.

T±ng hþp theo các tài li®u:

- Dr Sukumar Sengupta (1994), Buddhism in South-East Asia, Atisha Memorial Publishing Society, Calcutta, 
- Benny Liow Woon Khin (1989), Buddhist Temples and Associations in Penang, 1945-1948, Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society, Vol LXII Part 1.
- Venerable Sumangalo - 40 Years of Appreciation, a collection of some of Venerable Sumangalo's Dharma talks with biographical notes by Dato' Khoo Keat Soo, a free distribution publication of the Penang Buddhist Association Dharma Sunday School, undated.
- Buddhism in Malaysia, Volume 2 (1987), Young Buddhist Association of Malaysia, Buddhist Digest Publication Board.
- Paul Croucher (1989), Buddhism in Australia 1848-1988, New South Wales University Press.
- Unpublished Notes on the history and contemporary status of Buddhism in Malaysia compiled by Mr Yeap Tor Hor & Kerry Trembath, Malaysia (1999).
- BUDDHISM IN MALAYSIA, Volume One, published by YBAM in 1984.

--------------------------------------------

Computer typesetting: Ng÷c Dung