Thi«n T§p Trong Ph§t Giáo

Hòa Thßþng Piyadassi
(PhÕm Kim Khánh d¸ch)

Vài l¶i cùng bÕn ð÷c
1. Con ð߶ng dçn ðªn nµi tâm v¡ng l£ng và minh mçn
2. Thª gian biªn ð±i
3. Giá tr¸ cüa l¯i s¯ng ¦n d§t
4. Tñ làm chü l¤y mình, và các loÕi ma túy
5. Pháp hành thi«n và th¥n bí giáo

Ph¥n 1

Vài l¶i cùng bÕn ð÷c

V¾i sñ phát tri¬n cüa ngành khoa h÷c tân tiªn, con ng߶i -- cä Ðông lçn Tây phß½ng -- hình nhß ngày càng chú tâm nhi«u h½n ðªn ð¶i s¯ng v§t ch¤t và lãng quên lãnh vñc tinh th¥n, thª gian bên trong cüa mình. Do ðó, con ng߶i h¥u nhß thiên hÇn v« mµt bên và l¡m khi m¤t cä thång b¢ng, sñ thång b¢ng giæa ð¶i s¯ng v§t ch¤t và ð¶i s¯ng tâm linh.

Quä th§t v§y, r¤t khó mà t× bö nhæng tác phong, nhæng tß tß·ng và nhæng hành ðµng quen thuµc mà t× lâu ðã th¤m nhu¥n sâu ð§m vào nªp s¯ng cüa mình. Tuy nhiên, nªu mu¯n, cûng có th¬ ði«u phøc nhæng gánh n£ng tr¥n gian ð¬ vßþt ðªn hÕnh phúc th§t sñ và tñ do. Ta c¥n phäi d¥n d¥n xây lßng, lánh xa nhæng gì mà ðªn nay hình nhß ðßþc xem là thân thuµc và quý mªn, ð¬ bß¾c lên con ð߶ng hành thi«n.

Chúng ta l¤y làm ph¤n kh·i mà nh§n th¤y r¢ng hi®n nay càng ngày ng߶i ta càng thích thú quan tâm ðªn pháp hành thi«n, nh¤t là trong gi¾i ng߶i Tây phß½ng, và pháp môn n¥y ðanh phát trin mÕnh m¨.

Trong nhæng nåm g¥n ðây, các nhà tâm lý h÷c khuyên b®nh nhân tâm th¥n nên hành thi«n, xem ðó là mµt phß½ng pháp tr¸ li®u, và ðã thâu hoÕch nhi«u thành quä khä quan. Do nh¶ hành thi«n, chúng ta có th¬ vßþt qua ph¥n l¾n nhæng tình trÕng b¤t ±n tâm linh, ho£c nhæng xáo trµn c½ th¬ do tâm th¥n gây nên cûng nhß nhæng c½n khüng hoäng th¥n kinh, ð¬ ðÕt ðªn trÕng thái tînh l£ng và an lÕc tinh th¥n mà chúng ta h¢ng ß¾c v÷ng.

N½i ðây, Sß c¯ g¡ng nêu lên mµt vài chï dçn thiªt thñc cho pháp hành, ðúng nhß Giáo Pháp ðã dÕy. Hy v÷ng r¢ng nhæng ði«u n¥y s¨ khích l® và làm ph¤n kh·i nhæng ai mu¯n m· mang tâm trí.

¿¾c mong r¢ng con ð߶ng hß¾ng thßþng cüa quý v¸ s¨ ðßþc suôn së, ch¡c ch¡n và væng vàng.

Piyadassi Mahathera
ngày 8 tháng 7, 1979

Tñ vi®n Vajirarama, 
Colombo, Tích Lan.

 

1. Con ð߶ng dçn ðªn nµi tâm v¡ng l£ng và minh mçn

Hai ngàn nåm tråm nåm v« trß¾c, mµt hoàng tØ „n е trong th¶i niên thiªu xuân xanh -- lúc ¤y Ngài hai mß½i chín tu±i -- t× bö mµt ngai vàng ð¥y hÑa h©n v« quy«n thª và vinh quang, ¦n rút vào nªp s¯ng ð½n ðµc giæa r×ng sâu, ð¬ tìm phß½ng thu¯c chæa tr¸ chÑng b®nh tr¥m kha, ph± c§p trong toàn th¬ chúng sanh. Ngài ði tìm con ð߶ng an toàn nh¤t, vßþt ra ngoài m÷i ràng buµc, con ð߶ng dçn ðªn Niªt Bàn.

Ngài hành theo sñ hß¾ng dçn cüa nhæng v¸ thi«n sß l²i lÕc nh¤t th¶i b¤y gi¶. Hy v÷ng ðßþc dçn d¡t ðªn giác ngµ và giäi thoát Ngài thñc hành thi«n "ð¸nh" (Samatha-bhavana, là pháp hành thi«n làm cho tâm tr· nên v¡ng l£ng, hay Samadhi, có nghîa là tâm ð¸nh) nhßng không th¬ thöa mãn v¾i b¤t lu§n gì kém h½n giác ngµ t¯i thßþng. Tri kiªn và sñ chÑng ngµ gi¾i hÕn cüa nhæng v¸ thi«n sß ¤y không ðü ðáp Ñng nhu c¥u kh¦n thiªt mà Ngài mong möi. Do ðó, Ngài r¶i các v¸ ðÕo sß ¤y, ra ði, tìm mµt cái gì còn chßa biªt.

Vào th¶i b¤y gi¶, các v¸ ðÕo sî · „n е tin tß·ng mãnh li®t r¢ng mu¯n ðßþc trong sÕch và mu¯n thoát ra khöi m÷i kh± ðau phäi khép mình vào nªp s¯ng ép xác kh± hÕnh. Ngài quyªt ð¸nh tr¡c nghi®m chân lý này và b¡t ð¥u cuµc chiªn ð¤u b¤t khu¤t ð¬ ði«u ngñ th¬ xác, v¾i hy v÷ng r¢ng tâm s¨ ðßþc thoát ra khöi vòng ràng buµc cüa thân và t× ðó, vßþt lên ðªn ðïnh cao cùng tµt cüa sñ giäi thoát. Ngài thñc hành kh± hÕnh ðªn mÑc ðµ cùng cñc, chï ån chút ít lá và r¬ cây, m£c väi b¯ rách lßþm · các ð¯ng rác, và ngü giæa ðám xác chªt ho£c trên ð¯ng gai. L¯i s¯ng thiªu th¯n ðü m÷i m£t này chï ðßa Ngài ðªn tàn tÕ g¥y mòn.

Tr÷n sáu nåm tr߶ng chiªn ð¤u cam go gi¾i kh± nhß thª Ngài ðã ðªn ngay ngßÞng cØa cüa sñ chªt, nhßng không g¥n møc tiêu h½n chút nào. Do kinh nghi®m bän thân, Ngài nh§n thÑc rõ ràng và t߶ng t§n r¢ng l¯i s¯ng kh± hÕnh quä th§t là không b± ích. C¯ g¡ng ð¥u tiên nh¢m ðÕt ðªn giác ngµ cüa Ngài ðã th¤t bÕi. Tuy nhiên, không s¶n lòng, không chùng bß¾c, tâm vçn dûng mãnh và tích cñc hoÕt ðµng, Ngài tìm l¯i khác ð¬ thành ðÕt møc tiêu. Ngài dÑt bö l¯i tu ép xác và tr· lÕi dùng v§t thñc nhß th߶ng. Thân hình ti«u tøy khô c¢n cüa Ngài d¥n d¥n bình phøc và sÑc khoë ki®t qu® cüa Ngài cûng ðßþc h°i sinh.

Ngài nh§n ð¸nh r¢ng con ð߶ng ðßa ðªn thành quä thiªt tha mong möi t× b¤y lâu phäi hß¾ng tr· lÕi vào nµi tâm. V¾i ý chí s¡t ðá và tin tß·ng mãnh li®t vào ðÑc hÕnh trong sÕch và hùng lñc cüa chính Ngài, không tìm nß½ng tña vào sñ h± trþ cüa b¤t lu§n v¸ th¥y nào, không s¯ng chung v¾i ai khác, ngoài cái bóng cüa Ngài, Ngài quyªt ð¸nh ð½n ðµc chiªn ð¤u ð¬ tiªn ðÕt ðªn møc tiêu cùng tµt. Ng°i tréo chân kiªt già dß¾i mµt cµi cây mà v« sau mang danh là cây b° ð« (phÕn ngæ "Bohdi", âm là b° ð«, có nghîa là giác ngµ), bên dòng sông Ni Liên Thi«n (Neranjara) tÕi Gaya (ngày nay là Buddhagaya, B° Ы ÐÕo Tràng), mµt khung cänh ngoÕn møc làm êm d¸u giác quan và kích thích tâm trí, Ngài chú nguy®n: "D¥u chï còn da b÷c xß½ng và gân, d¥u máu cÕn, th¸t khô và tàn héo, ta quyªt không r¶i khöi n½i này cho ðªn khi chÑng ngµ toàn giác". Mµt sñ tinh t¤n vô cùng dûng mãnh, mµt lòng nhi®t thành cñc kÏ væng ch¡c, mµt ý chí b¤t khu¤t, quyªt khám phá chân lý cho kÏ ðßþc và chÑng ðÕt ðÕo quä vô thßþng.

Ngài t§p trung m÷i n² lñc nh¡m thÆng vào t§n nhæng góc hëm sâu xa nh¤t cüa tâm linh ð¬ tìm mµt phß½ng pháp hành thi«n khä dî ðßa ðªn chân lÕc, giác ngµ và giäi thoát. Chuyên chú ni®m vào "h½i-th·-ra-th·-vào" (ana-apana-sati) Ngài nh§p s½ thi«n ('thi«n', Pali là 'jhana' và Sanskrit là 'dhyana'). R°i t× ðó d¥n d¥n Ngài nh§p nh¸ thi«n, ðªn tam thi«n và tÑ thi«n. Nhß v§y, b¢ng thi«n "ð¸nh" (samatha bhavana) Ngài gµi rØa tâm, làm cho tâm tr· nên trong sÕch và, v¾i tâm thanh ý t¸nh, b¢ng thi«n "tu®" (vipassana bhavana) Ngài phát tri¬n tu® minh sát, minh giác th§t sñ, hay là quan kiªn chân chánh, mà nh¶ ðó có th¬ nh§n thÑc thñc tß¾ng cüa vÕn pháp, th¤y sñ v§t ðúng nhß sñ v§t là nhß v§y, tÑc th¤y ba ð£c tß¾ng cüa các pháp hæu vi là vô th߶ng, kh±, vô ngã (anicca, dukkha, anatta). Chính nh¶ tu® minh sát ¤y -- hay trí tu® minh mçn th¤u ðÕt sñ v§t mµt cách t߶ng t§n và sâu s¡c -- mà Ngài phá tan l¾p vö vô minh d¥y cÑng ð¬ b×ng d§y, thoát ðªn Thñc TÕi, tri®t th¤u ð¥y ðü và tr÷n v©n TÑ Di®u Ъ: Kh±, nguyên nhân sanh kh±, dÑt kh±, và con ð߶ng dÑt kh±.

Biªt rõ nhß v§y, th¤y rõ nhß v§y, v¾i trí kiªn siêu vi®t ¤y, tâm Ngài ðã thoát ra khöi m÷i bþn nh½ (l§u ho£c) cüa ái døc (kama-asava, døc l§u), cüa sñ tr· thành (bhava-asava, hæu l§u), và cüa vô minh (avijja-asava, vô minh l§u). Tâm hoàn toàn giäi thoát nhß v§y, tuy®t ð¯i tñ do nhß v§y, Ngài chÑng ngµ: "Ta ðã giäi thoát" và Ngài th¤u hi¬u: "Tri và kiªn ðã phát sanh ðªn ta, sñ giäi thoát cüa ta không th¬ lay chuy¬n. Ðây là kiªp s¯ng cu¯i cùng, bây gi¶ ta không còn tr· thành, không còn tái sanh næa". (Majjhima Nikaya, Trung A Hàm, 26).

V¸ hoàng tØ „n е ¤y, nhân v§t tích cñc ¤y, không ai khác h½n là ÐÑc Thích Ca Mâu Ni, Sî ÐÕt Ta, C° Ðàm (Pali là Sakyamuni Siddhatta Gotama, Sanskrit là Sakyamuni Siddhartha Gautama), ÐÑc Ph§t Thích Ca.

"Nåm tháng trôi qua, và nghî cho cùng, hình nhß ÐÑc Ph§t không cách xa chúng ta l¡m; tiªng nói cüa Ngài vçn còn thì th¥m nói khë trong tai chúng ta, dÕy không nên bö chÕy, lçn tránh cuµc chiªn, mà phäi l¡ng tâm ð¬ ð¯i phó và 'bình thän nhìn' vào các din biªn cüa cuµc s¯ng nhß là nhæng c½ hµi tr÷ng ðÕi ð¬ cho ta trß·ng thành và tiªn bµ. Cûng nhß t× bao gi¶, nhân cách th§t vô cùng quan tr÷ng, và mµt ng߶i ðã tñ th¤m nhu¥n tß tß·ng cÑu nhân ðµ thª nhß ÐÑc Ph§t (d¥u cách bi®t xa xôi trong dî vãng) cho ðªn ngày nay vçn còn là mµt cái gì s¯ng và rung ðµng m²i khi ta tß·ng nh¾ ðªn. Ch¡c ch¡n Ngài là mµt con ng߶i tuy®t di®u! BÑc thông ði®p tuy xßa cû nhßng r¤t m¾i më và ð£c thù cüa Ngài ð¯i v¾i nhæng ai d¤n thân vào nhæng v¤n ð« vi ta cüa siêu hình h÷c ðã h¤p dçn cân não cüa hàng trí thÑc và ði sâu vào tâm tß cüa dân tµc". (Jawaharial Nehru, The Discovery of India, Calcutta, trang 113).

2. Thª gian biªn ð±i

Theo Ph§t Giáo, hành thi«n là trung tâm và ph¥n n°ng c¯t cüa Giáo Pháp mà ÐÑc Ph§t ðã truy«n dÕy. Ы tài rµng mênh mông, tôi ð« ngh¸ chï thäo lu§n v« mµt vài s¡c thái cüa pháp môn hành thi«n liên quan ðªn TÑ Ni®m XÑ (Satipatthana). Thª gi¾i ngày nay không còn gi¯ng nhß vào lúc nØa thª kÛ v« trß¾c. Nhæng quan ni®m v« cái gì t¯t và cái gì x¤u ðã thay ð±i nhanh chóng, nhæng thái ðµ ð¯i v¾i cái gì hþp ðÕo lý và cái gì không hþp ðÕo ðã ð±i m¾i, và cái nhìn chung vào con ng߶i và vào sñ v§t cûng tr· nên khác bi®t nhi«u.

Chúng ta ðang s¯ng trong mµt th¶i ðÕi h¯i hä, g¤p rút và nhanh chóng. Cång thÆng, ch² nào, · ðâu, cûng cång thÆng. Nªu bÕn ðÑng · mµt góc ð߶ng rµn r¸p nào và nhìn kÛ s¡c m£t cüa ng߶i qua kë lÕi luôn luôn vµi vã h¤p t¤p, bÕn s¨ nh§n th¤y r¢ng ph¥n l¾n nhæng ng߶i ¤y có vë lång xång, lµn xµn, và nghî ngþi lo âu, không m¤y ng߶i th¤y thoäi mái. H÷ mang theo v¾i h÷ b¥u không khí cång thÆng. Ph¥n l¾n h÷ là hình änh cüa sñ rµn r¸p và lo âu. Ít khi ta g£p ðßþc hình änh an tînh, bình thän và thoäi mái trong gß½ng m£t cüa h÷. Ðó là thª gi¾i hi®n ðÕi.

Уc ði¬m cüa thª gi¾i ngày nay là h¯i hä vô tr§t tñ, ðßa ðªn quyªt ð¸nh nhanh chóng và hành ðµng kém th§n tr÷ng. Ng߶i ta la to nói l¾n trong khi có th¬ ån nói bình th߶ng, và cûng có ng߶i kích thích nóng näy tung ra cä tràng nhæng l¶i l¨ gi§n dæ ð¬ r°i m®t nh× khi câu chuy®n kªt thúc. ÐÑng v« phß½ng di®n sinh lý h÷c, b¤t lu§n kích thích nào cûng làm cång thÆng th¥n kinh, và th¥n kinh cång thÆng ð¦y mÕnh các hoÕt ðµng trong c½ c¤u th¬ xác. Ta th߶ng th¤y mµt ng߶i lái xe bñc d÷c khi v×a ðªn ngã tß thì ðèn xanh cûng v×a t¡t và ðèn vàng b§t cháy. Ng߶i có tánh nóng näy xem mµt din biªn nhö nh£c nhß mµt khüng hoäng quan tr÷ng, mµt håm d÷a. R¯t cùng, con ng߶i lo âu, b¤t toÕi nguy®n và vô phúc.

Mµt ð£c ði¬m khác næa cüa thª gi¾i hi®n ðÕi là °n ào. Ng߶i ta nói r¢ng "âm nhÕc có sñ h¤p dçn", nhßng ngày nay, chí ðªn cái âm nhÕc ¤y cûng không còn làm ð©p tai thích ý nªu nó không °n ào nhµn nh¸p. Яi v¾i h÷, tiªng °n ào càng to thì càng có tánh cách âm nhÕc. Nhæng ai trong chúng ta ðang s¯ng trong thành ph¯ l¾n không còn thì gi¶ ð¬ nghî ðªn tiªng °n. Cuµc s¯ng cüa chúng ta ðã b¸ nó ði«u ki®n hóa. Chúng ta ðã tr· nên r¤t quen thuµc v¾i nó. Sñ °n ào nhµn nh¸p và cång thÆng ¤y phß½ng hÕi nhi«u ðªn sÑc khoë cüa chúng ta và gây nhæng chÑng b®nh nhß ðau tim, ung thß, ung nh÷t, th¥n kinh và m¤t ngü. Ph¥n l¾n các chÑng b®nh cüa chúng ta phát sanh do nhæng trÕng thái bån khoån lo âu änh hß·ng ðªn sinh lý, nhæng phi«n muµn, s¥u não v« ð¶i s¯ng kinh ta, nhæng ch¤n ðµng th¥n kinh trong cuµc s¯ng hi®n ðÕi và luôn luôn b¸ kích thích, không yên nghï.

Th¥n kinh càng möi m®t càng làm cho ð¶i s¯ng cång thÆng, ð¦y mÕnh ðßa ðªn kích thích quá ðµ. Chuy®n th߶ng xäy ra là sau mµt ngày làm vi®c ng߶i ta tr· v« nhà v¾i tâm th¥n m®t möi. Do ðó, sñ chú tâm kém ði và có làm công vi®c gì b¢ng tay chân hay trí óc cûng không ðßþc công hi®u nhß th߶ng. Ng߶i ta d b¸ kích ðµng và nhanh chóng tìm l²i hay kiªm chuy®n gây g± kë khác. Bao nhiêu chuy®n d°n d§p quay tr· lÕi vào trong làm cho ng߶i ta ðau möi, áp xu¤t huyªt lên cao và m¤t ngü. Nhæng tri®u chÑng th¥n kinh m®t möi ¤y rõ ràng cho th¤y r¢ng tâm cüa con ng߶i hi®n ðÕi c¥n phäi ðßþc an nghï -- mµt sñ an nghï có ph¦m ch¤t · mÑc cao.

Chúng ta nên ð¬ ý r¢ng rút r¶i tâm ra khöi nhæng phi«n toái cüa ð¶i s¯ng rµn r¸p và t¸nh dßÞng tâm th¥n là mµt nhu c¥u thiªt yªu ð¬ giæ tâm ðßþc lành mÕnh. M²i khi chúng ta có ðßþc c½ hµi, hãy c¯ g¡ng thoát ra khöi thành ph¯ ng°i lÕi yên tînh tr¥m tß m£c ni®m. G÷i ðó là yoga, chú ni®m, ho£c hành thi«n cûng ðßþc. Chúng ta hãy t§p giæ im l£ng. Im l£ng ðem lÕi r¤t nhi«u lþi ích. Nghî r¢ng chï có nhæng ng߶i °n ào, ham nói, và lång xång lµn xµn m¾i là dûng mãnh thì quä th§t sai l¥m. Im l£ng là vàng, và chúng ta chï nên nói khi nào l¶i nói có lþi ích h½n là im l£ng. Chính trong sñ im l£ng mà ng߶i ta rèn ðúc nhæng nång lñc vî ðÕi nh¤t. Giæ im l£ng là t¯i tr÷ng yªu. Khi hành thi«n chúng ta giæ im l£ng.

Ðây là l¶i dÕy cüa ÐÑc Thª Tôn: "Này h·i các TÏ Khßu, khi các con tø h÷p thì có hai ði«u nên làm: Ho£c là nói v« Giáo Pháp (tÑc l¶i dÕy cüa ÐÑc Ph§t, hay là giáo lý chân chánh), ho£c giæ im l£ng". (Majjhima Nikaya, Trung A Hàm, 26, Udana tr. 31)

3. Giá tr¸ cüa l¯i s¯ng ¦n d§t

Vì ðã quen thuµc v¾i tiªng ðµng và chuy®n trò nên lúc nào không có nói chuy®n ng߶i ta cäm nghe cô ð½n quÕnh qu¨. Nhßng nªu chúng ta tñ rèn luy®n "ngh® thu§t trau gi°i im l£ng" d¥n d¥n chúng ta s¨ th¤y thöa thích v¾i im l£ng.

Hãy l£ng l¨ tiªn bß¾c giæa cänh °n ào rµn r¸p và nh¾ r¢ng có sñ an lÕc trong im l£ng. Chúng ta phäi r¶i bö l¯i s¯ng ph°n hoa ðô hµi và rút vào ¦n d§t ð¬ tìm im l£ng. Thïnh thoäng chúng ta phäi tách r¶i ra khöi sñ nhµn nh¸p quay cu°ng ð¬ s¯ng yên tînh. Ðó là mµt hình thÑc nhàn lÕc cüa kiªp sinh t°n. Trong nªp s¯ng ¦n d§t ð½n ðµc, chúng ta s¨ chÑng nghi®m giá tr¸ cüa nhæng phút tr¥m l£ng. Chúng ta hành trình vào tr· lÕi bên trong chúng ta. Khi ¦n rút vào im l£ng chúng ta s¨ tuy®t ð¯i ð½n ðµc ð¬ nhìn vào chúng ta, nhìn vào thñc ch¤t cüa chúng ta, th¤y chúng ta ðúng nhß th§t sñ chúng ta là nhß v§y, và ch×ng ðó, có th¬ h÷c ðßþc phß½ng cách vßþt qua nhæng khuyªt ði¬m và gi¾i hÕn cüa cuµc s¯ng bình th߶ng.

Th¶i gian mà chúng ta träi qua trong lúc hành thi«n không phäi là hoang phí. V« lâu v« dài, công trình tu t§p này s¨ tÕo nên mµt b¦m tánh dûng mãnh. Nªu có th¬ tìm ðßþc thì gi¶ ð¬ tñ tách r¶i ra khöi nhæng công vi®c mà t× lâu, h¢ng ngày ta vçn làm và bö ra mµt hay hai ngày ð¬ yên tînh hành thi«n thì ði«u ðó r¤t lþi ích cho vi®c làm th߶ng nh§t và cho sñ tiªn bµ cüa chúng ta. Ðây ch¡c ch¡n không phäi là ðào t¦u nhi®m vø, hay quen thói ån không ng°i r°i, mà là phß½ng cách t¯t ð©p nh¤t ð¬ tång c߶ng tâm trí và phát tri¬n tinh th¥n. Ðó là cái nhìn tr· vào bên trong chính mình, và cái nhìn này mang ðªn nhi«u lþi lÕc. Chính nh¶ quan sát nhæng tß tß·ng (tâm) và nhæng cäm giác (th÷) cüa mình mà ta có th¬ th¤y sâu vào ý nghîa cüa sñ v§t bên trong chúng ta và khám phá nhæng nång lñc hùng mÕnh cüa ta.

Con ng߶i hi®n ðÕi r¤t thiªu nªp s¯ng ð½n ðµc. Chút ít gi¶ phút ð½n ðµc m²i ngày, chút ít gi¶ phút xa lìa, chút ít gi¶ phút tách r¶i ðám ðông cu°ng ðiên, r¤t là thiªt yªu ð¬ giæ cho tâm trí thång b¢ng, cái tâm trí mà t× lâu ðã lâm b®nh vì h¯i hä quây cu°ng, vì °n ào huyên náo, vì va chÕm tranh ðua, trong cuµc s¯ng hi®n ðÕi. Chính nh¶ s¯ng ð½n ðµc mà tâm th¥n cüa con ng߶i ðßþc thêm dûng mãnh.

Hình nhß con ng߶i hi®n ðÕi mßu tìm hÕnh phúc · bên ngoài mình, thay vì · trong. Ng߶i ta hß¾ng ngoÕi, nhßng hÕnh phúc không tùy thuµc n½i thª gi¾i bên ngoài. N«n vån minh hi®n ðÕi không phäi là cái gì t¯t ð©p, mµt phß¾c lành, mà không có sñ pha trµn. Con ng߶i hình nhß ðã chª ngñ ðßþc thª gi¾i bên ngoài. Khoa h÷c và kÛ thu§t hình nhß ðã hÑa h©n biªn ð±i thª gi¾i này thành ra mµt thiên ðàng. Ngày nay ng߶i ta không ng×ng hoÕt ðµng nh¡m v« m÷i hß¾ng ð¬ làm cho thª gi¾i tr· nên t¯t ð©p h½n. Các nhà khoa h÷c nhi®t thành và quyªt chí theo ðu±i nhæng phß½ng pháp và nhæng cuµc thí nghi®m. C¯ g¡ng cüa con ng߶i ð¬ vén lên bÑc màng bí m§t bao trùm và che kín thiên nhiên vçn tiªp tøc b¤t khu¤t. Nhæng khám phá và nhæng phß½ng pháp truy«n thông hi®n ðÕi ðã tÕo ðßþc nhi«u thành quä ly kÏ. T¤t cä nhæng cäi thi®n trên, m£c d¥u ðã mang lÕi nhi«u thành quä lþi ích t¯t ð©p, ð«u hoàn toàn thuµc v« ngoÕi cänh và có tánh cách v§t ch¤t. M£c d¥u ðã tÕo ðßþc t¤t cä nhæng ßu ði¬m k¬ trên con ng߶i vçn chßa ki¬m soát ðßþc cái tâm cüa mình. M£c d¥u ðã tÕo ðßþc t¤t cä nhæng tiªn bµ khoa h÷c con ng߶i vçn chßa tr· nên t¯t ð©p h½n. Bên trong lu°ng trôi chäy cüa tâm và th¬ xác (danh-s¡c) có nhæng kÏ di®u mà các nhà khoa h÷c có th¬ còn phäi bö ra nhi«u nåm næa ð¬ khám phá.

Ng߶i ta ði tìm giäi pháp cho nhæng v¤n ð« khác nhau cüa mình nhßng vçn th¤t bÕi, vì phß½ng pháp và l¯i ð« c§p v¤n ð« sai lÕc. H÷ tß·ng r¢ng t¤t cä v¤n ð« ð«u có th¬ giäi quyªt t× bên ngoài. Nhßng ph¥n l¾n các v¤n ð« n¢m bên trong, không phäi · ngoÕi cänh. Các v¤n ð« ¤y phát xu¤t t× thª gi¾i bên trong.

Nhæng ng߶i h¢ng lßu tâm ðªn các nÕn ô nhim ðã lên tiªng ch¯ng lÕi ô nhim không gi¾i, ô nhim bi¬n cä, ô nhim ð¤t ðai, nhßng còn tâm ô nhim thì sao? Chúng ta có chú ý ðªn vi®c bäo v® và gµi rØa tâm cüa chúng ta không? ÐÑc Ph§t dÕy: "T× lâu r°i tâm cüa con ng߶i ðã t×ng b¸ tham, sân, si làm ô nhim. Bþn nh½ tinh th¥n làm cho tâm chúng sanh ô nhim. Gµi rØa tâm làm cho chúng sanh trong sÕch". (Samyutta Nikaya, TÕp A Hàm, quy¬n III, bài kinh s¯ 100)

L¯i s¯ng cüa ng߶i Ph§t tØ là mµt tiªn trình tích cñc thanh l÷c hành ðµng, l¶i nói và tß tß·ng (thân, kh¦u, ý). Ðó là tñ trau gi°i, tñ phát tri¬n và tñ thanh l÷c, dçn ðªn tñ chÑng ngµ. Ði¬m chánh yªu là thành quä thâu ðÕt ch¾ không phäi · l¯i tranh lu§n v« triªt h÷c hay tr×u tßþng hþp lý. Do ðó, c¥n phäi thñc hành h¢ng ngày, chút ít hành thi«n và làm nhß gà mái ¤p trÑng, b·i vì, cho ðªn nay chúng ta th߶ng hành ðµng nhß con chuµt tr¡ng chÕy vòng quanh, l¦n qu¦n trong cái l°ng.

Hành thi«n không phäi là mµt pháp môn m¾i có t× hôm nay, hay hôm qua. T× ngàn xßa ðã có nhi«u ng߶i hành thi«n, b¢ng nhi«u phß½ng cách. Các v¸ du già (yogi), các b§c Thánh, các Фng Toàn Giác trong t¤t cä các th¶i ðÕi ð«u phäi träi qua trên con ð߶ng hành thi«n và ðã thành tñu ðÕo quä, giác ngµ, nh¶ pháp hành thi«n, hay pháp trau gi°i tinh th¥n. Chßa h« bao gi¶ và s¨ không bao gi¶ có sñ phát tri¬n tâm trí hay thanh l÷c bþn nh½ tinh th¥n nào mà không do nh¶ hành thi«n. Chính nh¶ hành thi«n mà ÐÑc Ph§t Thích Ca ðã chÑng ngµ ðÕo quä vô thßþng, Chánh ÐÆng Chánh Giác.

Pháp hành thi«n không phäi dành riêng cho ng߶i „n е, cho xÑ „n е, hay cho th¶i ÐÑc Ph§t còn tÕi tha, mà cho t¤t cä nhân loÕi, t¤t cä m÷i th¶i ðÕi, m÷i n½i. Nhæng gi¾i hÕn v« chüng tµc, tôn giáo, không gi¾i và th¶i gi¾i không th¬ áp døng cho pháp hành thi«n.

T¤t cä tôn giáo ð«u có giáo truy«n mµt vài hình thÑc hành thi«n, hay rèn luy®n tâm trí, ð¬ cho hàng tín ð° trau gi°i nµi tâm. Nhæng hình thÑc này có th¬ là im l£ng tøng ni®m, t×ng cá nhân hay t§p th¬ ð÷c tøng lên "Thánh Kinh", ho£c chú ni®m vào mµt ð« møc, mµt nhân v§t, hay mµt ý ni®m thiêng liêng.

Ng߶i ta tin tß·ng r¢ng nhæng công trình trau gi°i tâm trí ¤y ðôi khi ðßa ðªn kªt quä là nhìn th¤y ðßþc các Thánh Nhân, ho£c Фng Thiêng Liêng, và có th¬ h¥u chuy®n cùng các Ngài, nghe tiªng nói cüa các Ngài, và ðôi khi cûng có vài biªn chuy¬n huy«n bí xäy ra. Nói r¢ng ðó là äo tß·ng, là trí tß·ng tßþng, là mµt cái gì chï hi¬n hi®n trong tâm, là mµt hình änh do ti«m thÑc tÕo nên, hay ðó là nhæng hi®n tßþng th§t sñ có, ta không th¬ xác quyªt mµt cách ch¡c ch¡n. Tâm là mµt nång lñc có th¬ gây nên t¤t cä nhæng hi®n tßþng trên.

TrÕng thái xu¤t th¥n cüa mµt vài v¸ du già (yogi) và các ðÕo sî huy«n bí có th¬ ðßþc ðßa ði xa ðªn ð±i trong khi ¤y các v¸ ðó không còn hay biªt gì, không còn cäm giác ði«u gì. (With Mystics and Magicians in Tibet, Alexandra David Neel -- Penguin, 1940). Chúng tôi ðã t×ng th¤y có ng߶i ðang ng°i trong thª hành thi«n mà tâm th¥n mê man và hình nhß không còn biªt gì hªt. Có ng߶i ðã møc kích nhæng cänh tßþng kÏ lÕ và l¥m tß·ng r¢ng ðó là mµt hình thÑc hành thi«n (bhavana).

Kinh ði¬n Ph§t Giáo có ghi r¢ng do sñ chÑng ðÕt "thi«n" (jhana, hay dhyana), nh¶ sñ phát tri¬n các quan nång, con ng߶i có th¬ ð¡c th¥n thông. Tuy nhiên, ði¬m quan tr÷ng là nên nh¾ r¢ng "thi«n" trong Ph§t Giáo không phäi là trÕng thái tñ thôi miên, hay mê säng. Ðó là mµt trÕng thái tâm trong sÕch, hàng phøc và ðè nén các khát v÷ng -- các thúc giøc có tánh cách gây xáo trµn, và làm cho tâm tr· nên an trø, t§p trung vào mµt ði¬m và nh§p vào trÕng thái sáng tö, th¤y rõ sñ v§t.

Các cuµc khäo cÑu g¥n ðây cüa ngành siêu-tâm-lý-h÷c ph¥n nào ðã xác nh§n các hi®n tßþng ¤y. Ngành tâm-lý-h÷c thñc-nghi®m d¥n d¥n lßu tâm nhi«u h½n ðªn nhæng tri giác có th¬ thâu nh§n ðßþc ngoài giác quan, và thành quä thâu hoÕch ðßþc hình nhß ðã vßþt qua sñ hi¬u biªt thông th߶ng. Tuy nhiên, nhæng sñ chÑng ðÕt k¬ trên chï là sän ph¦m phø, không quan tr÷ng ð¯i v¾i sñ giäi thoát cu¯i cùng cüa con ng߶i, thoát ra ngoài m÷i hình thÑc trói buµc tinh th¥n. Ðôi khi chính các thành quä siêu-bình-th߶ng ¤y (các th¥n thông) có th¬ là nhæng tr· ngÕi làm ch§m tr¬ bß¾c tiªn ðªn møc tiêu giác ngµ cüa hành giä.

Pháp hành thi«n trong Ph§t Giáo không nh¢m hµi nh§p, hay hþp lÕi, v¾i mµt Фng T¯i Thßþng, cûng không nh¢m ðÕt ðªn nhæng chÑng nghi®m huy«n bí, hay tñ thôi miên, mà nh¢m thành tñu tâm v¡ng l£ng (samatha) và trí tu® minh sát (vipassana). Pháp hành thi«n trong Ph§t Giáo nh¢m tiªn ðªn møc tiêu duy nh¤t là thành ðÕt trÕng thái tâm hoàn toàn giäi thoát, mµt sñ giäi thoát không lay chuy¬n (akuppa ceto vimutti), mµt sñ giäi thoát toàn v©n và châu toàn ra khöi m÷i trói buµc, b¢ng cách t§n di®t các bþn nh½ tinh th¥n và tr· thành tuy®t ð¯i trong sÕch.

T¤t cä m÷i ng߶i có th¬ không ðü khä nång ð¬ tiªn ðÕt ðªn ðïnh cao cùng tµt cüa tâm giäi thoát không lay chuy¬n, nhßng th¤t bÕi không quan tr÷ng, ngày nào mà chúng ta còn thành th§t trong tinh t¤n và trong sÕch trong ý chí. Chúng ta hãy c¯ g¡ng lên, hãy tinh t¤n thêm, không nên chùn bß¾c. Ðây là thành quä ðáng cho ta c¯ g¡ng, c¯ g¡ng mãi mãi ð¬ thâu ho£ch. R°i mµt ngày nào, nªu không phäi trong chính kiªp s¯ng này, chúng ta có th¬ ðÕt ðªn ðïnh t§n cùng mà nhæng v¸ ti«n b¯i ðã t§n lñc c¯ g¡ng ðÕt ðªn và ðã thành công.

D¥u chúng ta có th¤t bÕi, không chÑng ngµ toàn giác, ch¡c ch¡n chúng ta cûng ðßþc nhi«u lþi ích thiªt thñc. Trong mµt xã hµi luôn luôn chuy¬n ðµng nhanh chóng ta c¥n phäi hành thi«n ðôi chút ð¬ làm d¸u b¾t sñ cång thÆng th¥n kinh và ch¸u ðñng nhæng thång tr¥m cüa cuµc s¯ng.

Do nh¶ hành thi«n chúng ta có th¬ vßþt qua ph¥n l¾n các khó khån tâm lý hay nhæng xáo trµn c½ th¬ do tâm th¥n gây nên, và nhæng xáo trµn tâm linh, nhæng cäm xúc và nhæng thúc giøc, và ðÕt ðªn trÕng thái tâm v¡ng l£ng và nhàn lÕc mà chúng ta h¢ng ß¾c v÷ng.

4. Tñ làm chü l¤y mình, và các loÕi ma túy

ÐÑc Ph§t dÕy: "D¥u ta có chinh phøc cä ngàn l¥n, cä ngàn ng߶i · chiªn tr߶ng, tuy nhiên, quä th§t v§y, chinh phøc ðßþc chính mình là chiªn th¡ng cao quý nh¤t". (Pháp Cú Kinh, câu 103).

Chinh phøc chính mình không phäi gì khác h½n là tñ chü, tñ làm chü l¤y mình. Chinh phøc chính mình có nghîa là n¡m væng ph¥n tâm linh cüa mình, làm chü nhæng cäm kích, nhæng xúc ðµng, nhæng ßa thích và ghét bö v.v... cüa chính mình. L¶i cüa thi hào Milton chï là vang âm nhæng gì ÐÑc Ph§t dÕy, khi ông nói: "Tñ ði«u khi¬n mình là ða qu¯c vî ðÕi nh¤t mà con ng߶i có th¬ ß¾c v÷ng ðÕt ðßþc, và do ðó, ð¬ cho nhæng khát v÷ng cüa mình ði«u khi¬n mình là làm nô l® cách t® hÕi nh¤t".

Tñ ki¬m soát mình là chìa khóa m· cØa ðßa vào hÕnh phúc. Ðó là nång lñc n¢m phía sau t¤t cä m÷i thành tñu chánh ðáng. Hành ðµng mà thiªu ki¬m soát ¡t không ðßa ðªn møc ðích nh¤t ð¸nh nào. Chï vì con ng߶i không ki¬m soát ðßþc ph¥n tâm linh nên b¸ ðü m÷i thÑ xung ðµt phát sanh trong tâm. Và nªu nhæng xung ðµt ¤y c¥n phäi ðßþc ki¬m soát, ho£c næa, c¥n phäi ðßþc loÕi tr×, con ng߶i phäi k«m chª nhæng tham v÷ng và nhæng thích thú cüa mình và c¯ g¡ng s¯ng ð¶i tñ chü và trong sÕch. M÷i ng߶i ð«u biªt lþi ích cüa th¬ thao, hay công trình luy®n t§p c½ th¬. Tuy nhiên, chúng ta không phäi chï có th¬ xác mà thôi. Chúng ta còn có cái tâm, và tâm cûng c¥n phäi ðßþc rèn luy®n. Rèn luy®n tâm, hay hành thi«n, là chìa khóa m· ð߶ng ðªn tñ chü, ðªn trÕng thái thoäi mái, và trÕng thái thoäi mái ðem lÕi hÕnh phúc.

Trong t¤t cä các nång lñc tâm lñc là hùng mÕnh nh¤t. Tâm lñc tñ nó chính là mµt nång lñc hùng mÕnh. Ь th¤u ðÕt bän ch¤t th§t sñ cüa ð¶i s¯ng ta c¥n phäi khäo sát t§n t߶ng nhæng hóc hëm sâu kín bên trong nµi tâm. Ði«u này chï có th¬ thñc hi®n ðßþc b¢ng cách nhìn tr· lÕi vào sâu bên trong chính mình, mµt công trình khäo sát ð£t n«n täng trên gi¾i ðÑc trong sÕch và pháp hành thi«n.

Vì nh§n thÑc ðßþc chân lý này, càng ngày càng có nhi«u ng߶i phß½ng Tây h÷c höi Giáo Pháp, nhæng l¶i dÕy cüa ÐÑc Thª Tôn. Trong gi¾i trí thÑc Tây phß½ng ng߶i ta hi¬u rõ r¢ng Ph§t Giáo là tôn giáo có mµt n«n täng tâm lý h÷c cao thâm nh¤t, và nói v« nhæng hoÕt ðµng vô cùng phÑc tÕp cüa tâm thì Ph§t Giáo giäng giäi ð¥y ðü, t§n t߶ng, và rành mÕch h½n t¤t cä các h® th¯ng tß tß·ng khác.

Theo quan ði¬m cüa Ph§t Giáo, tâm, hay thÑc, là ph¥n n°ng c¯t, là trø cµt cüa kiªp nhân sinh. T¤t cä nhæng kinh nghi®m tâm lý nhß ðau ð¾n hay sung sß¾ng, bu°n hay vui, thi®n hay ác, s¯ng hay chªt, ð«u không do mµt nguyên lý ngoÕi lai nào mà chï là kªt quä cüa nhæng tß tß·ng cüa chúng ta và nhæng hành ðµng do nhæng tß tß·ng ¤y ðßa ðªn.

Trong th¶i gian g¥n ðây ng߶i ta gia công khäo sát và nghiên cÑu nhæng hi®n tßþng tâm linh và hình nhß công trình tìm tòi h÷c höi ¤y ðã khám phá ðßþc nhæng tài nguyên phong phú cüa tâm mà t× lâu còn b¸ che d¤u. Con ng߶i càng ngày càng nóng lòng tìm sñ hß¾ng dçn tinh th¥n và ß¾c mu¯n phát tri¬n nµi tâm. Ðó là d¤u hi®u t¯t.

Ng߶i phß½ng Tây càng ngày càng thích thú nghiên cÑu tß tß·ng „n е, pháp hành du dà (yoga) và pháp hành thi«n. Lý do không c¥n phäi tìm · ðâu xa lÕ. Có mµt cäm giác b¤t an tâm càng ngày càng tång trß·ng cùng kh¡p nåm châu. Và cäm giác b¤t an này càng ngày càng n±i b§t trong gi¾i trë. Ng߶i thanh niên mu¯n có nhanh chóng mµt phß½ng thu¯c chæa tr¸ b®nh r¯i loÕn quây cu°ng cüa thª gi¾i v§t ch¤t. H÷ ði tìm an lÕc và v¡ng l£ng.

Không có mµt giäi pháp thöa ðáng cho v¤n ð« thanh niên ngày nay trong h® th¯ng tín ngßÞng c± truy«n l¤y tín ði«u làm n«n täng. Câu höi v« thª gi¾i nµi tâm không ðßþc giäi ðáp. Яi v¾i tâm trí tìm tòi, giá tr¸ mà ng߶i ta ð£t vào nhæng s¡c thái v§t ch¤t cüa ð¶i s¯ng hình nhß quá nông cÕn -- nhæng s¡c thái v§t ch¤t mà con ng߶i hi®n ðÕi xem nhß là hi¬n nhiên phäi có. Ði¬m tr÷ng yªu trong nhæng v¤n ð« cüa ng߶i phß½ng Tây là ph¥n tâm lý. Kiªn thÑc v« v§t ch¤t và khoa h÷c và kÛ thu§t "hi¬u-biªt-phäi-làm-thª-nào" rõ ràng không ðem lÕi con ng߶i câu giäi ðáp cho v¤n ð« thª gi¾i, v¤n ð« con ng߶i. LoÕi hi¬u biªt này chï ðßa ðªn vi®c tÕo thêm các v¤n ð« khác.

Nhæng bÕn trë, trß¾c kia dùng ch¤t ma túy v¾i lòng tin tß·ng r¢ng ðó là giäi ðáp cho nhæng b¤t mãn cüa h÷, nay ðã quay v« kÖ lu§t du dà và pháp hành thi«n. Ch¡c ch¡n là các loÕi ma túy không phäi là cái gì ð¬ thay thª pháp hành thi«n chân chánh trong công cuµc ði tìm nµi tâm v¡ng l£ng. Ma túy chï làm giäm suy tâm lñc, không tång trß·ng.

"Thª gi¾i b¸ phü vây tÑ b« và b¸ t¤n công t× m÷i phía do mµt chÑng b®nh m¾i, mµt chÑng b®nh không th¬ chæa tr¸ ð¯i v¾i ph¥n l¾n nhæng ng߶i b¸ nhim, và r¤t ðông b®nh nhân phäi bö mÕng; mµt chÑng b®nh truy«n nhim hÑa h©n ðßa b®nh nhân thä h°n vào thª gi¾i m½ mµng th¥n tiên, r¶i xa cuµc s¯ng vô chí hß¾ng và không giá tr¸; mµt chÑng b®nh trên hªt, ðe d÷a gi¾i trë trong th¶i ðÕi kÛ thu§t chúng ta: B®nh ma túy. Hàng tri®u thanh niên ðã nhim chÑng b®nh ¤y, hàng ngàn ch¡c ch¡n không thoát khöi phäi y¬u mÕng, hàng tråm ngàn ðã ghi«n (nghi®n) n£ng, ho£c v« tâm lý, phäi tùy thuµc vào các thÑ thu¯c nh© h½n, nhß c¥n xa, làm hao mòn trí óc, giäm suy khä nång làm vi®c, và ðßa ðªn tan rã tâm tánh ..." (International Scala, Nov. 1971)

Có tr߶ng hþp hi¬n nhiên, không còn tranh lu§n gì næa, cho th¤y r¢ng pháp hành thi«n có th¬ tÕo nên nhæng biªn ð±i sinh lý, và nhæng biªn ð±i sinh lý này ðßa ðªn nhæng biªn chuy¬n có lþi v« m£t tâm lý. Ng߶i ta ðã gia công ðo l߶ng các biªn chuy¬n này. Tiªn Sî Herbert Benson ðã dày công tr¡c nghi®m pháp hành thi«n trong g¥n m߶i nåm nay, và tr÷ng tâm chåm chú cüa ông nh¢m tìm xem làm thª nào nhæng yªu t¯ có tánh cách tâm lý lÕi có th¬ gây änh hß·ng ðªn trái tim, ðªn áp xu¤t huyªt, và nhæng s¡c thái khác trong h® th¯ng tu¥n hoàn máu huyªt. Quan ni®m v« nhæng công trình nghiên cÑu cüa ông ðßþc trình bày trong tác ph¦m "The Relaxation Response".

Nhæng cuµc khäo sát cüa Harvard University, Cambridge, USA, tiªt lµ r¢ng có hàng tråm thanh niên, trß¾c kia u¯ng thu¯c LSD và hút ma túy, ðã cai nghi®n ðßþc sau nhi«u tháng gia công hành thi«n. (Time, Oct. 1972, vol. 100, No17)

5. Pháp hành thi«n và th¥n bí giáo

Hành thi«n ch¡c ch¡n không phäi là tñ nguy®n, tñ lßu ðày, hay tñ ý tñ tách r¶i, ra khöi ð¶i s¯ng; cûng không phäi làm mµt cái gì ð¬ th÷ hß·ng kªt quä trong mµt kiªp s¯ng tß½ng lai. Pháp môn hành thi«n phäi ðßþc áp døng vào cuµc s¯ng h¢ng ngày, và kªt quä cüa vi®c làm này phäi ðßþc th÷ hß·ng n½i ðây, trong hi®n tÕi. Hành thi«n không phäi là tñ mình lìa xa nhæng công vi®c mà th߶ng ngày mình vçn làm. Hành thi«n là mµt ph¥n cüa ð¶i s¯ng, là cái gì dính li«n v¾i ð¶i s¯ng chúng ta. Ði«u này tr· nên r¤t rõ ràng khi chúng ta h÷c v« b¯n pháp, hay b¯n n½i ch¯n, ð¬ ta ð£t tâm ni®m vào -- TÑ Ni®m XÑ (Satipatthana). Khi ðã thoát lìa cänh h¯i hä rµn r¸p cüa thành ph¯ và nhæng phi«n toái bñc d÷c cüa thª gi¾i chúng ta không còn b¸ ngoÕi cänh thúc giøc buông l½i, không ki¬m soát tâm, nhß trß¾c. Trong cuµc s¯ng d¤n thân vào xã hµi ta phäi c¥n nhi«u c¯ g¡ng h½n, canh ch×ng nhæng lúc h½ höng ð¬ tâm buông lung. Chút ít thì gi¶ hành thi«n nào cûng giúp ta r¤t nhi«u trong vi®c ð¯i phó v¾i các din biªn cüa cuµc s¯ng mµt cách bình tînh. Nªu chúng ta không màng biªt ðªn hành thi«n, ð¶i s¯ng s¨ thiªu ý nghîa, thiªu møc tiêu và thiªu ngu°n gþi cäm.

Có mµt th¶i nào nhi«u ng߶i tß·ng r¢ng pháp môn hành thi«n là mµt pháp hành chï dành riêng cho các ðÕo sî ¦n d§t, các v¸ du dà và nhæng ng߶i s¯ng trong r×ng sâu thanh v¡ng. Sñ v§t ðã ð±i thay. Hi®n nay càng ngày càng có ðông ng߶i thích thú lßu tâm ðªn vi®c hành thi«n. Nªu hi¬u r¢ng hành thi«n là mµt kÖ lu§t tinh th¥n, hay mµt phß½ng pháp trau gi°i tâm trí, thì khöi phäi nói, t¤t cä m÷i ng߶i ð«u nên hành thi«n, không phân bi®t nam næ, màu da, tín ngßÞng, hay b¤t lu§n phân hÕng nào khác.

Xã hµi tân tiªn hi®n ðÕi ðang lâm vào hi¬m h÷a tñ tr¥m mình trong nhæng quyªn rû và nhæng h¤p dçn tai hÕi mà chï có cách phäi c¯ g¡ng gia công kiên trì t§p luy®n tâm trí m¾i mong ki¬m soát ðßþc.

R¤t khó ngoänh m£t xây lßng, tách r¶i ra khöi l¯i tß tß·ng và nhæng tác phong t× lâu ðã tr· thành r¤t quen thuµc v¾i ta. Quä th§t v§y, tuy nhiên, pháp hành thi«n có th¬ giúp ta ta ð£t nh© xu¯ng gánh n£ng cüa mµt cuµc s¯ng chao ðµng và xáo trµn. Møc tiêu cùng tµt cüa pháp hành thi«n theo Ph§t Giáo là chÑng ngµ Toàn Giác, hoàn toàn tñ làm chü l¤y mình và tuy®t ð¯i lành mÕnh tinh th¥n, hay Niªt Bàn, b¢ng cách ði«u phøc, chª ngñ tâm và gµi rØa t§n cùng nhæng bþn nh½ tinh th¥n.

Nhßng, trß¾c khi ðÕt ðªn møc tiêu, và ngoài møc tiêu ¤y, còn có nhæng lþi ích mà ng߶i hành thi«n có th¬ th÷ hß·ng. Pháp hành thi«n có th¬ gþi ngu°n cäm hÑng cho ta khám phá trí minh mçn, sñ phong phú và ph¦m cách thiên nhiên cüa chính ta; có th¬ làm an th¥n, giúp ta ki¬m soát ho£c làm giäm suy áp xu¤t huyªt; có th¬ làm cho ta cäm nghe thoäi mái d¬ ch¸u và hång hái hoÕt ðµng b¢ng cách thoa d¸u nhæng cång thÆng th¥n kinh, và do ðó, giæ lÕi, không ð¬ m¤t ði nång lñc; có th¬ giúp ta tång trß·ng sÑc khöe và giæ cho ta ðßþc an vui. Pháp hành thi«n còn có th¬ kích thích nhæng nång lñc ti«m tàng ngü ng¥m trong tâm, giúp suy tß rõ ràng, hi¬u biªt sâu s¡c, giæ tâm bình thän và v¡ng l£ng. Có vài chÑng b®nh, do tâm lý gây ra, có th¬ chæa tr¸ ðßþc b¢ng pháp hành thi«n. Ng߶i ta cûng áp døng pháp hành thi«n vào vi®c chæa tr¸ các chÑng b®nh phát sanh do xúc ðµng mÕnh m¨, hay tâm lý cång thÆng và các b®nh ghi«n ma túy. Hành thi«n, an dßÞng tinh th¥n và mµt vài phß½ng thÑc tr¸ li®u khác có th¬ ðßþc áp døng công hi®u vào vi®c chæa tr¸ các chÑng b®nh kinh niên. Hành thi«n là mµt tiªn trình có tánh cách sáng tÕo nh¢m biªn ð±i nhæng cäm xúc giao ðµng và nhæng tß tß·ng nh½ b¦n thành trÕng thái tinh th¥n ði«u hòa và trong sÕch. Ðây là phß½ng thÑc tr¸ li®u có nhi«u ý nghîa nh¤t cho nhæng v¤n ð« khó khån cüa ð¶i s¯ng hi®n ðÕi. Khi tâm ðã ðßþc pháp hành thi«n rèn luy®n ta có th¬ nh§n thÑc sñ v§t vßþt ra ngoài tri giác thông th߶ng. Chúng ta có th¬ thành ðÕt t¤t cä nhæng lþi ích k¬ trên, không phäi cùng mµt lúc, trong tÑc kh¡c, mà d¥n d¥n, b¢ng cách th߶ng xuyên hành thi«n theo ðúng phß½ng pháp.

Hành thi«n là mµt l¯i s¯ng. Ðó là l¯i s¯ng tr÷n v©n ch¾ không phäi là mµt ph¥n hoÕt ðµng cüa ð¶i s¯ng. Pháp này nh¢m phát tri¬n toàn th¬ con ng߶i. Chúng ta hãy t§n lñc c¯ g¡ng ð¬ tiªn ðÕt ðªn toàn häo, n½i ðây và trong hi®n tÕi, ch¾ không phäi ch¶ ðþi ðªn mµt th¶i kÏ vàng son nào trong tß½ng lai. Ðây là tiªn ðÕt ðªn nhæng gì ta th§t sñ ß¾c mu¯n b¢ng cách tháo gÞ, phóng thoát nhæng nång lñc tâm linh bên trong chúng ta -- cái nång lñc kÏ di®u cüa nµi tâm chúng ta -- không phäi là ði«u tuy®t nhiên không th¬ xäy ra.

Pháp hành thi«n ð£c bi®t là mµt hi®n tßþng cüa kiªp nhân sinh, và nhß v§y, phäi ðßþc ð« c§p ðªn dß¾i khía cÕnh con ng߶i, v¾i nhæng cäm giác và kiªn thÑc cüa con ng߶i. Bän ch¤t cüa nhæng v¤n ð« khó khån cüa con ng߶i và giäi pháp cho nhæng v¤n ð« ¤y tr÷ng yªu thuµc v« tâm lý. Pháp hành thi«n và huy«n bí không th¬ t°n tÕi cùng mµt lúc. Ðó là hai vi®c hoàn toàn khác bi®t. Trong khi huy«n bí ðßa ta tách lìa xa thñc tÕi, pháp hành thi«n ðem ta ðªn thñc tÕi. B·i vì xuyên qua pháp hành thi«n chân chánh ta có th¬ di®n ð¯i di®n nhìn vào nhæng äo kiªn cüa chính chúng ta và nhæng äo cänh mà ta cho là thñc, nhìn mµt cách rõ ràng, không b¸ che l¤p. Ði«u này có th¬ biªn ð±i con ng߶i chúng ta hoàn toàn. Ði«u này không phäi là h÷c thêm mà là rút gÞ, tháo bö nhæng gì ta ðã h÷c. Ta phäi dÑt bö nhi«u ði«u trß¾c kia ðã h÷c và ðã thích thú ôm ¤p và giæ ch¡c, mµt khi nh§n thÑc r¢ng nhæng ði«u ¤y chï là nhæng tr· ngÕi, cän ngån con ð߶ng tiªn bµ tinh th¥n ðÕo ðÑc.

T¤t cä nhæng v¤n ð« khó khån cüa chúng ta ð«u b¡t ngu°n t× vô minh, mê ho£c. Vô minh là bþn nh½ ðÑng hàng ð¥u (avijja paramam malam). Tham lam, sân h§n, ngã mÕn và r¤t nhi«u bþn nh½ khác cùng phát sanh chung v¾i vô minh. Giäi pháp phäi n¢m trong nhæng v¤n ð« ¤y, và do ðó, chúng ta không nên tách r¶i, chÕy ði tìm · ðâu ngoài v¤n ð«. Phân tách và nghiên cÑu cho t§n t߶ng chúng ta s¨ th¤y r¢ng t¤t cä nhæng v¤n ð« ¤y ð«u là nhæng v¤n ð« cüa kiªp nhân sinh, cüa con ng߶i, v§y thì không nên ð± trách nhi®m cho ai khác h½n là con ng߶i. Nhæng v¤n ð« th§t sñ cüa chúng ta phäi ðßþc, và chï ðßþc, giäi quyªt b¢ng cách dÑt bö nhæng äo kiªn và nhæng khái ni®m sai l¥m, và thu xªp nªp s¯ng cüa chúng ta vào khuôn kh± ði«u hòa ð°ng nh¸p v¾i thñc tÕi. Và ði«u này chï có th¬ thñc hi®n ðßþc b¢ng pháp hành thi«n.

.
[Index][Thi«n T§p -01][Thi«n T§p -02][Thi«n T§p -03][Thi«n T§p -04][Thi«n T§p 05]
.