Tßþng Ph§t Ðän Sanh — Nh§t Bän 

Thích Nguyên TÕng

Mµt pho tßþng Ph§t nhö v¾i mµt tay chï tr¶i, mµt tay chï ð¤t, ð¬ mô tä cho dáng hình lúc ÐÑc Ph§t ðän sinh. — Nh§t Bän, t× th¶i kÏ ð¥u cüa tri«u ðÕi Asuka (538-645), l­ t¡m Ph§t vào ngày mùng tám tháng tß ðã có t± chÑc tÕi các chùa l¾n, trong bu±i l­ ð£c bi®t này, nß¾c thánh ðßþc tß¾i kh¡p thân pho tßþng ðän sinh. Ngày nay, m÷i Ph§t tØ · Nh§t Bän ð«u biªt ðªn l­ t¡m Ph§t này. Nhß là mµt thành quä, tßþng Ph§t ðän sinh ðã tr· nên r¤t ph± biªn và ðßþc th¶ phßþng trên kh¡p Nh§t Bän.

Tßþng ðän sinh ðßþc ð« c§p dß¾i ðây là mµt pho tßþng ð°ng ðßþc ðúc theo tr߶ng phái Todai-ji, là mµt pho tßþng n±i tiªng nh¤t · Nh§t Bän, tßþng cao 47 cm, khuôn m£t ð©p, thân hình tròn trïnh. Pho tßþng này ðßþc ðúc vào khoäng giæa thª kÖ thÑ 8.

Dáng v¨ cüa pho tßþng, tay phäi chï lên tr¶i, tay trái chï xu¯ng ð¤t là ðßþc các ðiêu kh¡c gia dña trên kinh Ph§t mà phát h÷a. Theo các Kinh HÕ Sanh, Kinh Tr߶ng Bµ, Kinh Quá KhÑ Hi®n TÕi V¸ Lai Nhân Quä thì ÐÑc Ph§t ðän sinh tÕi „n е, con cüa vua T¸nh PhÕn và hoàng h§u Maya. Hoàng h§u Maya trên ð߶ng v« quê ð¬ hÕ sanh thái tØ, bà ðã ghé thåm v߶n Lâm-Tì-Ni vào sáng ngày mùng tám tháng tß âm l¸ch, khi sao mai v×a mµc, khi bà ðßa tay lên hái cành hoa vô ßu, thì Thái tØ li«n ðän sinh t× bên hông phäi cüa bà. Ngay sau khi ðän sinh, Thái tØ li«n ði bäy bß¾c và tuyên b¯ câu nói b¤t hü : "Trên tr¶i dß¾i ð¤t, chï có ta là b§c t¯i thßþng" (I am alone honored, in heaven and on earth). Quan cänh ðän sinh trên ðã ðßþc ðiêu kh¡c mµt trong 48 bÑc tranh ngh® thu§t thu nhö cüa Horyù-ji và hi®n nay ðßþc trßng bày tÕi vi®n bäo tàng Tokyo.

Nhæng bu±i l­ ðßþc t± chÑc vào ngày 08/04/AL có nhi«u tên g÷i nhß L­ t¡m Ph§t, L­ R°ng Hoa, vì l­ Ph§t ðän luôn ðßþc t± chÑc trong mùa hoa n· rµ. Tuy v§y, L­ t¡m Ph§t th߶ng ðßþc g÷i nhi«u nh¤t. Cái ý tß·ng v« L­ t¡m Ph§t ðßþc xu¤t phát t× truy«n thuyªt r¢ng khi Thái tØ Sî-ÐÕt-Ta ðän sinh, có các v¸ PhÕm thiên, Ъ thích, Long vß½ng và nhi«u v¸ tr¶i th¥n khác ðªn hµ v® và rß¾i nß¾c thánh lên kh¡p thân cüa Thái tØ. Ðó cûng là lý do tÕi sao các tßþng Ph§t ðän sinh · Nh§t Bän ð«u ðúc b¢ng ð°ng.

Tßþng ð°ng ðän sinh cüa Todai-ji ðã th¬ hi®n mµt c¤p ðµ cao v« ngh® thu§t ðiêu kh¡c. Ðây là pho tßþng ð°ng duy nh¤t ðßþc tìm th¤y trong th¶i kÏ Asuka và Hakuhò và ðây cûng là pho tßþng ðáng chú ý nh¤t trong n«n ngh® thu§t ðiêu kh¡c Ph§t giáo tÕi Nh§t Bän./.

Theo Dharma World tháng 4/1997