Khi Sß ðªn chùa Bäo Lâm, có châu trß·ng Thi«u Châu tên là Vi CÑ và các quan chÑc vào núi thïnh Sß ra chùa ÐÕi PhÕn · trong thành vì tÑ chúng khai duyên thuyªt pháp. Sß thång toà, Vi ThÑ SØ (châu trß·ng) và các quan chÑc h½n ba chøc ngß¶i, h÷c sî nhà nho h½n ba mß½i ngß¶i, Tång Ni cß sî h½n ngàn ngß¶i, ð°ng th¶i ðänh l xin nghe Pháp Yªu.
Sß nói: Thi®n tri thÑc, tñ tánh cüa B° Ы v¯n thanh t¸nh, chï døng tâm này trñc liu thành Ph§t. Thi®n tri thÑc, hãy nghe vi®c ð¡c Pháp và sñ vi®c cüa Hu® Nång. Hu® Nång quê quán · PhÕm Dß½ng, cha b¸ giáng chÑc ðªn Lãnh Nam, lßu lÕc làm dân Tân Châu. Thân thª chÆng may cha lÕi m¤t s¾m, m© là goá phø, nhà · Nam Lµ, nghèo kh± phäi ði bán cüi ngoài chþ. Lúc ¤y có v¸ khách mua cüi nh¶ mang ðªn nhà, Hu® Nång ðßþc ti«n ði ra, g£p mµt v¸ khách ðang tøng Kinh, Hu® Nång nghe ðßþc l¶i Kinh tâm li«n khai ngµ, bèn höi khách tøng Kinh gì? Khách nói là Kinh Kim Cang.
Höi: — ðâu có Kinh Ði¬n này?
Khách nói: Tôi t× Chùa Ðông Thi«n, huy®n HuÏnh Mai KÏ Châu ðªn. Chùa ¤y do Ngû T± Ho¢ng Nhçn ÐÕi Sß chü hoá, môn ð° h½n ngàn ngß¶i, tôi ðªn ðó l bái lãnh th÷ Kinh này. Ngû T± thß¶ng khuyên Tång tøc trì Kinh Kim Cang thì ðßþc kiªn tánh, trñc liu thành Ph§t.
Hu® Nång nghe nói, lÕi cûng vì xßa kia có duyên, nên ðßþc mµt ngß¶i khách cho mß¶i lßþng bÕc ð¬ cho m© già ðßþc sinh s¯ng và bäo ði ngay ðªn HuÏnh Mai tham l Ngû T±. Hu® Nång s¡p xªp cho m© xong, li«n t× giã lên ðß¶ng. Träi qua h½n ba mß½i ngày ðß¶ng, ðªn huy®n HuÏnh Mai l bái Ngû T±.
T± höi: Ông là ngß¶i phß½ng nào, mu¯n c¥u vi®c gì? Hu® Nång nói: Ю tØ là dân Tân Châu Lãnh Nam, t× xa ðªn l bái, chï c¥u làm Ph§t, chÆng c¥u vi®c gì khác.
T± nói: Ông là ngß¶i Lãnh Nam, cûng là ngß¶i kém vån hoá, làm sao có th¬ làm Ph§t ðßþc?
Hu® Nång nói: Ngß¶i có Nam B¡c, Ph§t tánh v¯n chÆng có Nam B¡c, thân hèn hÕ này v¾i thân Hoà Thßþng chÆng ð°ng, nhßng Ph§t tánh ðâu có sai bi®t!
Ý Ngû T± còn mu¯n nói thêm, nhßng th¤y ð° chúng ðÑng xung quanh, nên bäo theo chúng làm vi®c.
Hu® Nång bÕch Hoà Thßþng: Tñ tâm cüa ð® tØ thß¶ng sanh trí hu® chÆng lià tñ tánh, tÑc là phß¾c ði«n, chßa rõ Hoà Thßþng bäo làm vi®c gì?
T± nói: Tên kém vån hoá này cån khí lanh lþi, ngß½i ð×ng nói næa, hãy ra nhà sau ði!
Hu® Nång lui ðªn nhà sau, có mµt cß sî sai Hu® Nång bØa cüi giã gÕo, träi qua h½n tám tháng. Mµt ngày kia T± thình lình ðªn g£p Hu® Nång nói:Ta nghî cái th¤y cüa ngß½i dùng ðßþc, vì sþ có kë ác hÕi ngß½i, nên chÆng nói chuy®n v¾i ngß½i, ngß½i có biªt chång?
Hu® Nång nói: Ю tØ cûng biªt ý cüa Th¥y, nên chÆng dám ði ðªn nhà trß¾c.
Mµt ngày kia, Ngû T± tri®u t§p môn ð° bäo r¢ng: Sanh tØ là vi®c l¾n, các ngß½i su¯t ngày chï c¥u phß¾c ði«n, chÆng c¥u lià khöi bi¬n kh± sanh tØ, tñ tánh nªu mê, phß¾c làm sao có th¬ cÑu ðßþc? Các ngß½i m²i ngß¶i hãy tñ xem trí hu®, dùng b±n tâm Bát Nhã cüa tñ tánh, m²i ngß¶i làm mµt bài k® trình cho ta xem, nªu ngµ ðßþc ðÕi ý, thì ta s¨ trao truy«n y bát cho làm T± thÑ sáu; hãy mau lên chÆng ðßþc ch§m tr, h l÷t vào suy lß¶ng thì chÆng dùng ðßþc. Ngß¶i kiªn tánh v×a nghe phäi li«n th¤y, nªu ðßþc nhß v§y thì khi ra tr§n giæa ðao kiªm cûng phäi th¤y ðßþc.
ÐÕi chúng nghe xong nói v¾i nhau r¢ng: Chúng ta chÆng c¥n nh÷c tâm m®t trí làm k®, ðâu có ích gì, vì có Thßþng T÷a Th¥n Tú hi®n làm giáo th÷ sß, ch¡c ch¡n s¨ ðßþc, chúng ta làm k® chï phí sÑc thôi, chúng ta v« sau y chï Sß Th¥n Tú cûng ðßþc r°i. Ngài Th¥n Tú suy nghî: ÐÕi chúng chÆng trình k®, vì ta là giáo th÷ sß cüa h÷, ta phäi làm k® trình Hoà Thßþng. Nªu chÆng trình k® thì Hoà Thßþng làm sao biªt ðßþc kiªn giäi sâu cÕn trong tâm ta, ý cüa ta trình k® vì c¥u Pháp thì t¯t, vì mong làm T± thì không nên, chÆng khác nào dùng tâm phàm mà ðoÕt Thánh v¸. Nªu chÆng trình k® thì làm sao ð¡c Pháp ðßþc, thñc khó! Thñc khó!
N½i hành lang trß¾c Pháp ðß¶ng, Ngû T± ð¸nh m¶i h÷a sî ðªn v¨ Biªn Tß¾ng Kinh Lång Già và Ngû T± Huyªt MÕch а, ð¬ cúng dß¶ng và lßu truy«n ð¶i sau. Khi Th¥n Tú làm k® xong, m¤y l¥n mu¯n vào trình, nhßng khi ðªn trß¾c Pháp ðß¶ng thì trong tâm b¤n loÕn, m° hôi ß¾t ðÇm mình. Nhß v§y träi qua b¯n ngày, mß¶i ba l¥n mu¯n vào trình vçn chßa trình ðßþc, sau cùng Th¥n Tú suy nghî: Chi b¢ng ghi trên vách tß¶ng hành lang ð¬ Hoà Thßþng th¤y ðßþc; nªu T± nói t¯t thì ta ra l bái nói cüa Th¥n Tú làm, nªu nói là chÆng ðßþc thì u±ng công ta · núi m¤y nåm, lÕi tu ÐÕo gì mà ðßþc nh§n l bái cüa ngß¶i! NØa ðêm ðó không cho ai hay, tñ c¥m ðèn viªt k® trên vách hành lang phiá Nam, trình s· th¤y cüa tñ tâm, k® r¢ng:
T± ðã biªt Th¥n Tú chßa ðßþc vào cØa, chÆng th¤y tñ tánh. Tr¶i sáng, T± kêu hoÕ sî ðªn hành lang ð¬ v¨, thình lình th¤y k®, bèn nói v¾i h÷a sî: Thôi, chÆng c¥n v¨ næa, làm lao nh÷c cho ông t× xa ðªn ðây.
Kinh nói: Phàm t¤t cä tß¾ng ð«u là hß v÷ng. Nay chï c¥n ð¬ bài k® này cho ngß¶i trì tøng, y k® này tu, khöi ð÷a ác ðÕo, y k® này tu, ðßþc ích lþi l¾n. Bèn kêu môn ð° ð¯t nhang kính l, bäo cä thäy ð«u tøng k® này s¨ ðßþc kiªn tánh. Môn ð° tøng k® ð«u khen: lành thay!
NØa ðêm T± kêu Th¥n Tú vào phòng höi: K® phäi do ông làm chång? Tú nói: Thi®t là Tú làm, chÆng ham v÷ng c¥u T± v¸, mong Hoà Thßþng t× bi, xem ð® tØ có chút ít trí hu® chång?
T± nói: Ông làm k® này chßa th¤y bän tánh, chï ðªn ngoài cØa, chßa vào trong, kiªn giäi nhß thª tìm vô thßþng b° ð« chÆng th¬ ðßþc. Vô thßþng b° ð« phäi khi v×a nói li«n nh§n tñ b±n tâm, th¤y tñ bän tánh, chÆng sanh chÆng di®t, v¾i b¤t cÑ gi¶ nào, ni®m ni®m tñ th¤y, chÆng k©t vào vÕn pháp, nhÑt ch½n nhÑt thiªt ch½n, vÕn cänh tñ nhß nhß, cái tâm nhß nhß tÑc là chân th§t. Nªu th¤y nhß thª tÑc là vô thßþng b° ð« cüa tñ tánh. Ông tÕm ði ra suy nghî mµt vài ngày næa, làm bài k® khác cho ta xem, nªu k® ông vào ðßþc cØa, thì ta s¨ truy«n trao y pháp.
Th¥n Tú ðänh l lui ra, träi qua m¤y ngày sau làm k® chÆng ðßþc, trong tâm r¯i loÕn tâm th¥n chÆng yên, cûng nhß trong mµng, ði ng°i chÆng vui.
Qua hai ngày sau, có mµt ð°ng tØ ði ngang qua phòng giã gÕo, xß¾ng tøng bài k®, Hu® Nång nghe ðßþc li«n biªt k® này chßa th¤y bän tánh, dù chßa ðßþc sñ dÕy bäo cüa T±, nhßng ðã biªt ðßþc ðÕi ý, bèn höi ð°ng tØ r¢ng: Tøng k® gì? аng tØ nói: Kë kém vån hoá này chÆng biªt, ÐÕi Sß nói: Sanh tØ là vi®c l¾n, mu¯n truy«n trao y pháp, nên bäo môn ð° làm k® trình xem, nªu ngµ ðÕi ý thì s¨ ðßþc truy«n trao y pháp làm T± thÑ sáu. Thßþng T÷a Th¥n Tú viªt k® Vô Tß¾ng trên vách tß¶ng hành lang. ÐÕi Sß bäo m÷i ngß¶i ð«u tøng, y k® này tu khöi ð÷a ác ðÕo, y k® này tu s¨ ðßþc lþi ích l¾n.
Hu® Nång nói: Thßa Thßþng nh½n, tôi giã gÕo · ðây h½n tám tháng, chßa t×ng ði ðªn nhà trß¾c, mong Thßþng nh½n dçn tôi ðªn trß¾c bài k® l bái. аng tØ li«n dçn ðªn trß¾c bài k®, l bái xong,
Hu® Nång nói: Hu® Nång chÆng biªt chæ, xin Thßþng nh½n ð÷c giùm. Lúc ¤y có quan bi®t giá Giang Châu là Trß½ng Nhñt Døng, li«n l¾n tiªng ð÷c, Hu® Nång nghe xong bèn nói: Tôi cûng có mµt bài k®, xin Bi®t Giá viªt giùm. Bi®t Giá nói: Ông cûng làm k® à, vi®c này hi hæu!" Hu® Nång nói v¾i Bi®t Giá r¢ng: Mu¯n h÷c Vô Thßþng B° Ы, chÆng nên khinh bï kë s½ h÷c, hÕ hÕ nh½n hæu thßþng thßþng trí, thßþng thßþng nh½n hæu mµt (chìm m¤t) ý trí. Bi®t Giá nói: Ông hãy tøng k® ði, ta viªt giùm cho. Ông nªu ð¡c pháp phäi ðµ ta trß¾c, v« sau ch¾ quên l¶i này.
Hu® Nång k® r¢ng:
T± th¤y ðÕi chúng kinh quái, sþ ngß¶i ám hÕi, nên l¤y giày bôi bài k®, nói r¢ng: Cûng chßa th¤y tánh. M÷i ngß¶i cho là phäi. Hôm sau T± lén ðªn nhà giã gÕo, th¤y Hu® Nång lßng ðeo ðá giã gÕo, nói r¢ng: Ngß¶i c¥u ÐÕo c¥n phäi nhß thª. LÕi höi: GÕo tr¡ng chßa? Hu® Nång ðáp: Tr¡ng ðã lâu, còn thiªu gi¥n sàng thôi. T± l¤y g§y gõ trên c¯i ba cái r°i bö ði. Hu® Nång hi¬u ý T±, nên canh ba vào th¤t. T± dùng Ca sa che lÕi không cho ngß¶i th¤y, r°i thuyªt Kinh Kim Cang, ðªn câu: ¿ng vô s· trø nhi sanh kÏ tâm thì Hu® Nång ngay ðó ðÕi ngµ t¤t cä vÕn pháp chÆng lià tñ tánh, bèn bÕch T± r¢ng:
Hu® Nång bÕch r¢ng: Ði xÑ nào?
T± nói: G£p Hoài thì ng×ng, g£p Hµi thì ¦n.
Canh ba lãnh y bát xong, Hu® Nång ðßþc Ngû T± ðßa ðªn bªn ðò CØu Giang. Xu¯ng thuy«n, Hu® Nång giành chèo.
T± nói: Ðúng ra ta phäi ðµ.
Hu® Nång nói: Khi mê thì Th¥y ðµ, ngµ r°i tñ ðµ." (е có hai nghiã: 1-CÑu ðµ. 2-Ðßa ðò.) Nói ðµ là mµt, nhßng ch² dùng chÆng ð°ng. Hu® Nång sanh n½i biên ð¸a nên gi÷ng nói khó nghe. Ðßþc Th¥y truy«n pháp, nay ðã ðßþc ngµ, chï nên tñ tánh tñ ðµ v§y.
T± nói: Nhß thª! Nhß thª! V« sau Ph§t Pháp do ngß½i ðßþc th¸nh hành, ngß½i cÑ hß¾ng v« phiá Nam mà ði, chÆng nên thuyªt pháp s¾m, vì Ph§t Pháp phäi tùy duyên.
Hu® Nång t× bi®t T±, hß¾ng v« Nam träi qua hai tháng t¾i núi ÐÕi Du Lãnh. Ngû T± tr· v«, m¤y ngày chÆng thßþng ðß¶ng, ðÕi chúng nghi ng¶ höi: Hoà Thßþng có b®nh gì chång? T± nói: B®nh thì không có, nhßng y pháp ðã v« Nam r°i. Höi: Ai ðßþc truy«n thø? Ðáp: Kë nào Nång thì ðßþc.
Khi ¤y ðÕi chúng m¾i biªt, nên có m¤y tråm ngß¶i ðu±i theo ð¬ ðoÕt y bát, trong ðó có mµt Tång tên tøc là Tr¥n Hu® Minh ngày trß¾c làm TÑ Ph¦m tß¾ng quân, tánh tình thô bÕo, dçn ð¥u ði trß¾c, ðu±i k¸p Hu® Nång. Hu® Nång bö y bát trên täng ðá nói r¢ng: Y bát là v§t làm tin, há dùng sÑc mà ðoÕt ðßþc sao? Li«n ¦n mình trong ðám cö. Hu® Minh ðªn, mu¯n l¤y y bát mà chÆng nhúc nhích ðßþc, li«n kêu: Hành giä! Hành giä! Tôi vì Pháp ðªn, chÆng vì Y ðªn. Hu® Nång li«n ra ng°i trên täng ðá, Hu® Minh ðänh l nói r¢ng: Mong hành giä vì tôi thuyªt Pháp. Hu® Nång nói: Ông ðã vì Pháp mà ðªn ðây, thì nên ngßng nghï các duyên, ch¾ sanh mµt ni®m, ta s¨ vì ông mà thuyªt.
Mµt h°i sau Hu® Nång nói: ChÆng nghî thi®n, chÆng nghî ác, ðang khi ¤y cái nào là b±n lai di®n møc cüa Thßþng T÷a Minh? Hu® Minh ngay ðó ðÕi ngµ, lÕi höi r¢ng: Ngoài l¶i m§t ý k¬ trên, còn có ý nào bí m§t chång? Hu® Nång nói: Ðã nói v¾i ông thì chÆng phäi m§t r°i, nªu ông phän chiªu thì m§t tÕi bên ông. Minh nói: Hu® Minh dù · HuÏnh Mai, th§t chßa tïnh ngµ di®n møc cüa tñ kÖ, nay ðßþc khai th¸, nhß ngß¶i u¯ng nß¾c, lÕnh nóng tñ biªt. Nay hành giä tÑc là Th¥y cüa Hu® Minh v§y. Hu® Nång nói: Nªu ông nhß thª, thì ta v¾i ông cùng th¶ mµt Th¥y HuÏnh Mai, hãy khéo tñ hµ trì.
Hu® Minh lÕi höi: Hu® Minh v« sau ði xÑ nào? Ðáp: G£p Viên thì ng×ng, g£p Mông thì ·.
Minh ðänh l giã t×. (Minh tr· xu¯ng chân núi, nói v¾i ðÕi chúng r¢ng: ChÆng th¤y d¤u vªt nào hªt, phäi ði hß¾ng khác mà tìm. Chúng ð«u tin. V« sau Hu® Minh ð±i tên thành ÐÕo Minh ð¬ tránh sñ trùng tên v¾i Th¥y).
Hu® Nång ðªn Tào Khê, b¸ b÷n ác tìm theo, nên phäi lánh nÕn trong ðám thþ sån n½i TÑ Hµi, träi qua mß¶i låm nåm, thß¶ng vì thþ sån tùy nghi thuyªt pháp. B÷n h÷ bäo giæ lß¾i, m²i khi th¤y c¥m thú l÷t vào ð«u thä ra hªt. T¾i bæa ån, g·i rau trong n°i th¸t, có ngß¶i höi thì trä l¶i: Chï ån rau luµc bên cÕnh th¸t mà thôi.
Mµt ngày kia nghî r¢ng: Ðã ðªn lúc phäi ho¢ng Pháp, không nên ¦n hoài", li«n ra chùa Pháp Tánh Quäng Châu, g£p „n Tông Pháp Sß giäng Kinh Niªt Bàn. Có hai v¸ Tång tranh lu§n v« nghiã gió và lá phß¾n; kë nói gió ðµng, ngß¶i nói phß¾n ðµng, tranh cãi không ng×ng, Hu® Nång chen vào nói: ChÆng phäi gió ðµng, chÆng phäi phß¾n ðµng, mà là tâm các ông ðµng." Cä chúng ð«u ngÕc nhiên. „n Tông m¶i Nång ra ng°i trên Cao Toà, höi nhæng nghiã lý thâm sâu, th¤y Hu® Nång l¶i g÷n mà ðúng lý, chÆng do vån tñ.
„n Tông nói: Hành giä ¡t chÆng phäi ngß¶i thß¶ng, lâu nay ðã nghe Y Pháp HuÏnh Mai v« Nam, có phäi là hành giä chång?
Hu® Nång nói: Không dám."
„n Tông li«n ðänh l, xin thïnh Y Bát ra cho ðÕi chúng xem.
„n Tông höi r¢ng: Sñ phó chúc cüa HuÏnh Mai truy«n th÷ nhß thª nào? Hu® Nång nói: Truy«n th÷ thì không, chï c¥n kiªn tánh, chÆng c¥n thi«n ð¸nh giäi thoát.
„n Tông höi: TÕi sao chÆng c¥n thi«n ð¸nh giäi thoát?
Ðáp: Vì ðó là nh¸ pháp, chÆng phäi Ph§t Pháp. Ph§t Pháp là pháp b¤t nh¸.
„n Tông lÕi höi: Thª nào là Pháp B¤t Nh¸ cüa Ph§t Pháp?
Ðáp: Pháp Sß giäng Kinh Niªt Bàn, ðã rõ Ph§t tánh là Pháp B¤t Nh¸ cüa Ph§t Pháp! Nhß trong Kinh Niªt Bàn nói: Cao Quý ÐÑc Vß½ng B° Tát bÕch Ph§t r¢ng: PhÕm tÑ tr÷ng c¤m (b¯n gi¾i tr÷ng nh¤t trong gi¾i TÏ kheo, gi¯ng nhß ngß¶i thª gian phÕm tµi tØ hình), làm tµi ngû ngh¸ch và nh¤t xi¬n ð«, phäi b¸ ðoÕn dÑt thi®n cån Ph§t tánh không? Ph§t nói: Thi®n cån có hai, mµt là thß¶ng, hai là vô thß¶ng, Ph§t tánh phi thß¶ng phi vô thß¶ng, nên chÆng ðoÕn dÑt, g÷i là b¤t nh¸. Mµt là thi®n, hai là b¤t thi®n, Ph§t tánh phi thi®n, phi b¤t thi®n, g÷i là b¤t nh¸. U¦n và Gi¾i, phàm phu th¤y cho là nh¸, ngß¶i trí liu ðÕt thì biªt tánh ¤y b¤t nh¸, tánh b¤t nh¸ tÑc là Ph§t tánh v§y. „n Tông nghe xong hoan hÖ ch¡p tay r¢ng: Tôi giäng Kinh nhß gÕch nát ngói b¬, ông giäng nghiã cûng nhß vàng ròng. Do ðó, vì Hu® Nång xu¯ng tóc, nguy®n th¶ làm Th¥y.
Hu® Nång bèn · n½i g¯c cây B° Ы khai giäng Pháp môn Ðông S½n (Ngû T±): Hu® Nång ð¡c pháp n½i Ðông S½n, ch¸u nhi«u cay ð¡ng, g£p nhi«u nguy hi¬m, tánh mÕng tña nhß chï mành, hôm nay ðßþc cùng các quan, các Tång Ni ðÕo tøc ð°ng tø tÕi hµi này, là do quá khÑ nhi«u kiªp cúng dß¶ng chß Ph§t, cùng gieo thi®n cån m¾i ðßþc nghe cái nh½n ð¡c pháp và Pháp Яn Giáo k¬ trên. Giáo Pháp là do b§c Thánh xßa truy«n lÕi, chÆng phäi tñ trí cüa Hu® Nång. Ngß¶i mu¯n nghe Giáo Pháp cüa b§c Thánh xßa, phäi làm cho tâm thanh t¸nh (trong sÕch), nghe r°i phäi tñ ðoÕn tr× ngu°n g¯c nghi ng¶ gi¯ng nhß các b§c Thánh xßa chÆng có khác bi®t. ÐÕi chúng nghe pháp xong hoan hÖ ðänh l lui ra.