Qua ngày sau, Vi SØ Quân lÕi xin giäng næa, Sß thång toà bäo ðÕi chúng r¢ng: C¥n phäi tînh tâm ni®m Ma Ha Bát Nhã Ba La M§t Ða. LÕi nói: Thi®n tri thÑc, trí b° ð« Bát Nhã cüa chúng sanh v¯n tñ có, chï vì tâm mê chÆng th¬ tñ ngµ, phäi nh¶ ðÕi thi®n tri thÑc khai th¸ dçn d¡t ð¬ ði ðªn kiªn tánh. Phäi biªt Ph§t tánh cüa kë ngu ngß¶i trí v¯n chÆng sai bi®t, chï vì mê ngµ chÆng ð°ng, nên m¾i có kë ngu ngß¶i trí. Nay ta thuyªt Pháp Ma Ha Bát Nhã Ba La M§t, khiªn cho m÷i ngß¶i ð«u ðßþc trí hu®, hãy chú tâm nghe: Thi®n tri thÑc, ngß¶i ð¶i su¯t ngày mi®ng ni®m BÁT NHÃ, chÆng nh§n ðßþc T¹ TÁNH BÁT NHÃ, cûng nhß nói ån mà chÆng no, mi®ng chï thuyªt KHÔNG, muôn kiªp chÆng ðßþc KIN TÁNH, r¯t cuµc vô ích.
Thi®n tri thÑc, Ma Ha Bát Nhã Ba La M§t là tiªng PhÕn, d¸ch là ðÕi trí hu® ðªn b¶ bên kia, ðây c¥n phäi tâm hành, chÆng · mi®ng ni®m, mi®ng ni®m tâm chÆng hành thì cûng nhß huyn hoá. Mi®ng ni®m tâm hành, thì tâm và mi®ng tß½ng ßng. Bän tánh là Ph§t, lià tánh chÆng có Ph§t.
Sao g÷i là Ma Ha? Ma Ha là ðÕi, tâm lßþng quäng ðÕi nhß hß không, chÆng có biên gi¾i, cûng chÆng vuông tròn l¾n nhö, cûng chÆng phäi xanh vàng ðö tr¡ng, cûng chÆng trên dß¾i dài ng¡n, cûng chÆng gi§n, chÆng vui, chÆng phäi chÆng qu¤y, chÆng thi®n chÆng ác, chÆng ð¥u chÆng ðuôi. Các cõi Ph§t ð«u ð°ng nhß hß không, di®u tánh con ngß¶i v¯n không, chÆng có mµt pháp có th¬ ð¡c, tñ tánh ch½n không cûng nhß thª. Thi®n tri thÑc, ch¾ nên nghe ta nói KHÔNG mà li«n ch¤p KHÔNG. Trß¾c nh¤t ch¾ ch¤p KHÔNG, nªu ð¬ tâm KHÔNG tînh t÷a là l÷t vào VÔ KÝ KHÔNG. Thi®n tri thÑc, thª gi¾i hß không bao hàm s¡c tß¾ng vÕn v§t, m£t tr¶i m£t trång, núi sông ð¤t ðai, cây c¯i, bi¬n l¾n, kë dæ ngß¶i lành, pháp ác pháp thi®n, thiên ðàng ð¸a ngøc, t¤t cä ð«u · trong hß không, TÁNH KHÔNG cüa con ngß¶i cûng v§y. Thi®n tri thÑc, tñ tánh hay bao hàm muôn pháp là ÐI, muôn pháp ð«u · trong tñ tánh cüa con ngß¶i. Nªu th¤y ði«u dæ ði«u lành cüa ngß¶i, t¤t cä ð«u chÆng l¤y chÆng bö, chÆng ch¤p chÆng nhim, tâm nhß hß không g÷i là ÐI, nên nói là MA HA. Thi®n tri thÑc, kë mê mi®ng nói, ngß¶i trí tâm hành. LÕi có kë mê ð¬ tâm không mà tînh t÷a, tråm ði«u chÆng nghî, tñ xßng là ðÕi, v¾i b÷n ngß¶i này không th¬ nói gì ðßþc, vì h÷ b¸ r½i vào tà kiªn. Thi®n tri thÑc, tâm lßþng quäng ðÕi cùng kh¡p pháp gi¾i, dùng thì liu liu rõ ràng, Ñng døng li«n biªt t¤t cä. T¤t cä tÑc mµt, mµt tÑc t¤t cä, t¾i lui tñ do, tâm th¬ vô ngÕi tÑc là BÁT NHÃ.
Thi®n tri thÑc, t¤t cä TRÍ BÁT NHà ð«u t× tñ tánh mà sanh, chÆng t× bên ngoài vào, ch¾ l¥m dùng ý thÑc, g÷i là ch½n tánh tñ døng. Nh¤t ch½n nh¤t thiªt ch½n, tâm lßþng là vi®c l¾n, chÆng nên hành ðÕo nhö, mi®ng ch¾ tr÷n ngày nói không mà trong tâm chÆng tu hÕnh này, gi¯ng nhß thß¶ng dân tñ xßng là vua thì không ðßþc, hÕng ngß¶i này chÆng phäi ð® tØ cüa ta.
Thi®n tri thÑc, sao g÷i là BÁT NHÃ? BÁT NHÃ d¸ch là trí hu®. B¤t cÑ n½i nào lúc nào, ni®m ni®m chÆng ngu muµi (chÆng ch¤p th§t), thß¶ng hành ðúng trí hu®, tÑc là hÕnh BÁT NHÃ. Mµt ni®m ngu muµi (ch¤p th§t) thì BÁT NHÃ tuy®t, mµt ni®m trí hu® thì BÁT NHÃ sanh. Con ngß¶i ngu mê chÆng th¤y BÁT NHÃ, mi®ng nói BÁT NHÃ mà trong tâm thß¶ng ngu muµi, tñ nói ta tu BÁT NHÃ, ni®m ni®m nói KHÔNG mà chÆng biªt CH´N KHÔNG. BÁT NHÃ không hình tß¾ng, ¤y là tâm trí hu®, nªu hi¬u th¤u nhß thª g÷i là TRÍ BÁT NHÃ.
Sao g÷i Ba La M§t? Ba La M§t là tiªng n е, d¸ch là ðªn b¶ bên kia, nghiã là lià sanh di®t. Ch¤p cänh thì sanh di®t d¤y lên nhß nß¾c n±i làn sóng, tÑc g÷i b¶ bên này, lìa cänh thì chÆng sanh di®t nhß nß¾c chäy im lìm, tÑc là b¶ bên kia, nên g÷i Ba La M§t. Thi®n tri thÑc, kë mê mi®ng ni®m, ðang trong lúc ni®m có v÷ng có sai, ni®m ni®m nªu hành, g÷i là ch½n tánh. Kë ngµ pháp này là PHÁP BÁT NHÃ, kë tu hÕnh này là HNH BÁT NHÃ, chÆng tu tÑc là phàm phu, mµt ni®m tu hành, tñ thân b¢ng Ph§t. Thi®n tri thÑc, phàm phu tÑc Ph§t, phi«n não tÑc B° Ы; ni®m trß¾c mê tÑc phàm phu, ni®m sau ngµ tÑc Ph§t. Ni®m trß¾c ch¤p cänh tÑc phi«n não, ni®m sau lià cänh tÑc B° Ы.
Thi®n tri thÑc! MA HA BÁT NHà BA LA MT, t¯i cao t¯i thßþng t¯i ð® nh¤t, không trø không ði cûng không ðªn, tam thª chß Ph§t t× ðó ra. C¥n phäi dùng ÐI TRÍ HU, phá ngû u¦n phi«n não tr¥n lao, tu hành nhß thª, nh¤t ð¸nh thành Ph§t, ð±i TAM ÐC thành GII, ÐNH, HU. Thi®n tri thÑc, pháp môn này t× mµt BÁT NHà mà sanh ra tám mß½i b¯n ngàn trí hu®. TÕi sao v§y? Vì con ngß¶i có tám mß½i b¯n ngàn tr¥n lao, nªu không có tr¥n lao thì trí hu® luôn luôn hi¬n hi®n, chÆng lià tñ tánh. Ngß¶i ngµ pháp này tÑc là vô ni®m, vô Ñc (không ghi nh¾), vô nhim trß¾c, chÆng kh·i cu°ng v÷ng. Яi v¾i t¤t cä pháp, dùng trí hu® cüa ch½n nhß tñ tánh chiªu soi, chÆng l¤y chÆng bö, tÑc là KIN TÁNH THÀNH PHT. Thi®n tri thÑc, mu¯n ði vào pháp gi¾i thâm sâu và BÁT NHà TAM MUI, phäi tu hÕnh BÁT NHÃ, thñc hành theo Kinh Kim Cang thì s¨ ðßþc KIN TÁNH. Phäi biªt cái công ðÑc cüa Kinh này vô lßþng vô biên, trong Kinh rõ ràng tán thán, chÆng th¬ k¬ xiªt. Pháp môn này là TI TH¿NG TH»A, vì ngß¶i ðÕi trí mà thuyªt, vì ngß¶i thßþng cån mà thuyªt, kë cån khí nhö nghe ðßþc khó tin. TÕi sao v§y? Ví nhß tr§n mßa bão løt, thành th¸ nông thôn ð«u b¸ cu¯n trôi nhß cö lá, nªu mßa bão trong bi¬n l¾n thì chÆng thêm chÆng b¾t; nhß ngß¶i thßþng th×a, ngß¶i t¯i thßþng th×a nghe ðßþc Kinh Kim Cang, tâm li«n khai ngµ. Nên biªt tñ tánh v¯n có cái TRÍ BÁT NHÃ, trí hu® tñ tánh thß¶ng chiªu soi nên chÆng nh¶ vån tñ, ví nhß nß¾c mßa, chÆng do tr¶i có mà do khí tr¶i làm nên, khiªn cho t¤t cä chúng sanh, t¤t cä cây c¯i, hæu tình vô tình, ð«u ðßþc th¤m nhu¥n, t¤t cä sông ngòi ð«u chäy v« bi¬n l¾n, hþp thành nh¤t th¬. Cái TRÍ T¹ TÁNH BÁT NHà cüa chúng sanh cûng v§y. Thi®n tri thÑc, kë ti¬u cån nghe ðßþc PHÁP MÔN ÐN GIÁO này, cûng nhß cây cö mà g£p mßa bão, ð«u tñ gãy ð± chÆng sanh trß·ng ðßþc, kë ti¬u cån thì cûng nhß v§y: h÷ v¯n có cái TRÍ BÁT NHà ð°ng v¾i ngß¶i ðÕi trí, chÆng có khác bi®t, tÕi sao nghe Pháp mà chÆng ðßþc tñ ngµ? Ðó là do tà kiªn chß¾ng n£ng, phi«n não cån sâu, cûng nhß mây l¾n che khu¤t m£t tr¶i, chÆng ðßþc gió th±i nên chÆng hi®n ánh sáng. CÁI TRÍ cüa BÁT NHà v¯n chÆng l¾n nhö, chï vì t¤t cä chúng sanh tñ tâm mê ngµ chÆng ð°ng, tâm mê tu hành hß¾ng ngoÕi tìm Ph§t mà chßa ngµ tñ tánh, tÑc là ti¬u cån. Nªu khai ngµ ð¯n giáo, chÆng ch¤p l¤y hình tß¾ng bên ngoài, chï · trong tñ tâm thß¶ng kh·i chánh kiªn, phi«n não tr¥n lao thß¶ng chÆng ô nhim, tÑc là KIN TÁNH. Thi®n tri thÑc, trong ngoài chÆng trø, ði lÕi tñ do, nªu tr× ðßþc ch¤p tâm thì thông ðÕt vô ngÕi. Nªu tu ðßþc hÕnh này, v¾i Kinh BÁT NHà v¯n chÆng sai bi®t. Thi®n tri thÑc, t¤t cä Kinh ði¬n và vån tñ, ðÕi ti¬u nh¸ th×a, mß¶i hai bµ Kinh ð«u do ngß¶i ð£t ra, vì có tánh trí hu® m¾i ðßþc kiªn l§p; nªu chÆng có con ngß¶i thì vÕn pháp v¯n chÆng tñ có. Nên biªt vÕn pháp v¯n do tâm ngß¶i kiªn tÕo, t¤t cä Kinh sách là vì con ngß¶i mà nói. Vì trong con ngß¶i có kë ngu ngß¶i trí, ngu là ti¬u nh½n, trí là ðÕi nh½n,kë ngu höi pháp v¾i ngß¶i trí, ngß¶i trí thuyªt pháp cho kë ngu, kë ngu ð¯n ngµ tñ tâm thì chÆng khác v¾i ngß¶i trí v§y.
Thi®n tri thÑc, khi chßa ngµ thì Ph§t tÑc chúng sanh, lúc mµt ni®m khai ngµ, chúng sanh tÑc Ph§t. Nên biªt vÕn pháp ð«u · n½i tñ tâm, v§y sao chÆng · trong tñ tâm ð¯n th¤y ch½n nhß bän tánh? Kinh PhÕm Võng nói: Tñ tánh v¯n thanh t¸nh, nªu nh§n ðßþc tñ tâm, th¤y ðßþc bän tánh, tÑc thành Ph§t ðÕo. Kinh Duy Ma C§t nói: Ngay lúc ðó hoát nhiên ð¯n ngµ, li«n ðßþc b±n tâm. Thi®n tri thÑc, ta · n½i Hoà Thßþng Ho¢ng Nhçn v×a nghe câu nói li«n ngµ, ð¯n th¤y ch½n nhß bän tánh, cho nên ho¢ng dß½ng giáo pháp này, khiªn hành giä ð¯n ngµ B° Ы, m÷i ngß¶i tñ th¤y b±n tâm, tñ kiªn bän tánh, nªu chÆng tñ ngµ, phäi tìm ngß¶i ðã khai ngµ pháp t¯i thßþng th×a, chï ngay ðß¶ng l¯i CHÁNH PHÁP, vì thi®n tri thÑc có nhân duyên l¾n giáo hoá dçn d¡t, khiªn hành giä ðßþc KIN TÁNH, t¤t cä thi®n pháp ð«u do thi®n tri thÑc mà ðßþc kiªn l§p. Tam thª chß Ph§t, mß¶i hai bµ Kinh · trong tñ tánh v¯n ðã ð¥y ðü, vì tñ ngµ chÆng ðßþc, nên phäi nh¶ thi®n tri thÑc chï ra m¾i th¤y, kë tñ ngµ thì chÆng phäi nh¶ ðªn ngß¶i khác. Nªu c¯ ch¤p r¢ng phäi luôn luôn Ö lÕi thi®n tri thÑc m¾i mong ðßþc giäi thoát thì không bao gi¶ ðßþc. TÕi sao v§y? Vì · trong tñ tâm sÇn có tri thÑc tñ ngµ, nªu kh·i tà kiªn mê ch¤p v÷ng tß·ng ðiên ðäo, dçu cho g£p thi®n tri thÑc dÕy bäo cûng chÆng cÑu ðßþc. Nªu kh·i ch½n chánh BÁT NHà tham cÑu, trong mµt sát na v÷ng tß·ng ð«u tiêu, nh§n ðßþc tñ tánh, ð¯n siêu Ph§t ð¸a. Thi®n tri thÑc, dùng trí hu® chiªu soi, trong ngoài sáng tö rõ ràng thì nh§n ðßþc b±n tâm. Nªu nh§n ðßþc b±n tâm tÑc v¯n là giäi thoát, ðßþc giäi thoát tÑc là BÁT NHà TAM MUI, BÁT NHà TAM MUI tÑc là VÔ NIM.
Sao g÷i là vô ni®m? Nªu th¤y t¤t cä pháp tâm không nhim trß¾c g÷i là VÔ NIM, dùng thì kh¡p n½i, cûng chÆng dính m¡c · kh¡p n½i, h sÕch ðßþc b±n tâm, khiªn løc thÑc ra cØa løc cån, ð¯i v¾i løc tr¥n mà chÆng nhim chÆng trß¾c, ði lÕi tñ do, Ñng døng vô ngÕi tÑc là BÁT NHà TAM MUI, tñ tÕi giäi thoát, g÷i là hÕnh VÔ NIM. ChÑ chÆng phäi nhß ngß¶i l¥m tß·ng cho là ©tråm ði«u chÆng nghî, chï cho ni®m tuy®tª, ¤y là pháp trói buµc, tÑc là biên kiªn. Thi®n tri thÑc, kë ngµ pháp VÔ NIM thông ðÕt vÕn pháp, ngµ pháp VÔ NIM th¤y ðßþc cänh gi¾i chß Ph§t, ngµ pháp VÔ NIM ðßþc ðªn ð¸a v¸ Ph§t. Thi®n tri thÑc, nªu ngß¶i ð¶i sau ngµ ðßþc pháp này, ðem pháp môn ð¯n giáo này v¾i nhæng ngß¶i ð°ng mµt chánh kiªn chánh hÕnh phát nguy®n cùng tu, nhß cúng dß¶ng Ph§t mà su¯t ð¶i chÆng th¯i lui, ngß¶i ¤y nh¤t ð¸nh ðßþc vào Thánh v¸.
Nhßng phäi truy«n th÷, t× trß¾c ðªn nay các T± ð«u m£c truy«n tâm ¤n, chÆng ðßþc ¦n gi¤u Chánh Pháp. Nªu chÆng phäi ð°ng mµt chánh kiªn, chánh hÕnh, là ngß¶i ðã · trong pháp khác thì chÆng ðßþc truy«n th÷, vì sþ kë ngu chÆng hi¬u, lÕi sanh phï báng pháp môn này, phá hoÕi truy«n th¯ng CHÁNH PHÁP cüa C± ÐÑc, làm cho muôn ngàn kiªp sau ðoÕn dÑt Ph§t chüng, cu¯i cùng vô ích.
Thi®n tri thÑc, nay ta có mµt bài VÔ T¿NG TNG, m÷i ngß¶i hãy tñ giæ l¤y, không k¬ xu¤t gia, tÕi gia, nên y theo bài tøng mà tu hành, nªu chÆng tñ tu mà chï ghi nh¾ l¶i ta cûng chÆng ích lþi gì. Bài tøng r¢ng:
GHI CHÚ:
(1) Thuyªt thông lÕi tâm thông, Nhß m£t tr¶i giæa không. Thuyªt thông chßa ch¡c là tâm thông, tâm thông tñ nhiên thuyªt cûng thông. V§y thª nào là tâm thông? Trên phù hþp ý Ph§t, dß¾i khª hþp ðß½ng c½ m¾i ðßþc g÷i là tâm thông, khi tâm ðã thông r°i m¾i có th¬ gi¯ng nhß m£t tr¶i giæa hß không. M£t tr¶i giæa không chÆng có nh¶ c§y dính m¡c gì cä, nên chiªu soi kh¡p n½i chÆng thiªu sót. Nªu m£t tr¶i có nh¶ c§y b¢ng mµt sþi chï buµc treo lên, thì sþi chï ¤y s¨ che khu¤t m£t tr¶i, làm cho sñ chiªu soi cüa m£t tr¶i có ch² thiªu sót v§y. Nhß Giáp S½n Hoà Thßþng ra ho¢ng pháp, Tång höi: Thª nào là Pháp thân? Giáp S½n ðáp: Pháp thân chÆng tß¾ng. Höi: Thª nào là Pháp Nhãn? Ðáp: Pháp Nhãn chÆng b®nh. Khi ðó có ÐÕo Ngô Thi«n Sß nghe xong li«n cß¶i, Giáp S½n xu¯ng toà höi ÐÕo Ngô r¢ng: Giáp S½n v×a trä l¶i Tång này, ch¡c có ch² không ðúng khiªn Thßþng T÷a b§t cß¶i, xin Thßþng T÷a t× bi chï dÕy cho. ÐÕo Ngô nói: Hoà Thßþng ra ho¢ng pháp chßa có Th¥y. Giáp S½n nói: Nay xin l Thßþng T÷a làm Th¥y. ÐÕo Ngô nói: Th¥y cüa Hoà Thßþng là Huê Ðình Thuy«n TØ. Giáp S½n ðªn Huê Ðình g£p Thuy«n TØ ðßþc khai ngµ, tr· v« n½i cû ho¢ng pháp. ÐÕo Ngô lÕi sai mµt v¸ Tång ðªn höi: Thª nào là Pháp Thân? Giáp S½n vçn ðáp r¢ng: Pháp Thân chÆng tß¾ng. Höi: Thª nào là Pháp Nhãn? Ðáp: Pháp Nhãn chÆng b®nh. Tång l§p lÕi v¾i ÐÕo Ngô. ÐÕo Ngô nói: Ông ¤y nay ðã tri®t ngµ. L¶i Giáp S½n ðáp Tång trß¾c, ÐÕo Ngô chê cß¶i cho là thuyªt thông tâm chÆng thông; l¶i ðáp Tång sau cûng gi¯ng nhß l¶i ðáp trß¾c mà ÐÕo Ngô lÕi tán thán, cho là tâm thông thuyªt thông. Ch² này ch¾ nên dùng ý thÑc ð¬ phân bi®t; nªu dùng ý thÑc tìm hi¬u thì chï có th¬ thuyªt thông, chÆng th¬ tâm thông. Mu¯n tâm thông c¥n phäi tham ngµ m¾i ðßþc.
(2) Mu¯n hoá ðµ chúng sanh, Tñ phäi có phß½ng ti®n, Khiªn h÷ hªt nghi ng¶, TÑc là tñ tánh hi®n. Hai chæ phß½ng ti®n này chÆng phäi gi¯ng nhß nhæng ngß¶i lÕm døng ð¬ c¥u thêm danh lþi, ho£c che gi¤u tµi l²i; cûng chÆng phäi dùng ð¬ ðµ ngß¶i s½ c½. Phß½ng ti®n · ðây là xu¤t phát t× Bát Nhã, phäi ngß¶i kiªn tánh m¾i có Phß½ng ti®n này, mà dùng ð¬ khiªn cho ðß½ng c½ t× NGHI ðªn NG. T× NGHI ðªn NG: tùy theo ngß¶i, t× mµt sát na cho ðªn nåm, mß¶i nåm không ch×ng, cûng nhß: Ngài Hu® Minh v×a nghe, ngµ li«n, Ngài Giáp S½n, trong vài phút ðßþc ngµ, Ngài Pháp Nhãn, mµt tháng ðßþc ngµ, T± Hoài Nhßþng, tám nåm m¾i ngµ. Không phäi mau ngµ là cao, ch§m ngµ là th¤p. Ngß¶i chÑng ngµ m¾i ðoÕn dÑt ðßþc NGHI CÅN (Ngu°n g¯c nghi ng¶ ð¯i v¾i vÕn pháp.) ÐoÕn dÑt NGHI CÅN tÑc là KIN TÁNH. Nên nói: TÑc là tñ tánh hi®n (kiªn tánh).