Nhß tôi là mµt phàm tång, s¯ng trong th¶i mÕt pháp, lÕi thêm phß¾c möng nghi®p d¥y. Nhßng trên ð߶ng tu v¾i tâm c¯ g¡ng mãnh li®t, tôi vçn tin ðßþc mình có con ng߶i chân th§t, lòng tin cüa tôi kiên c¯ không có chút nghi ng¶. Tôi không nói v¤n ð« tu chÑng chi cä, chï nói lòng tin væng ch¡c, ðó là: n½i tôi có con ng߶i chân th§t. Ngày trß¾c tôi có m£c cäm là tôi không có ðßþc phß¾c duyên nhß quí Hòa Thßþng ði tu t× thu· nhö, nåm bäy tu±i, hay m߶i mµt m߶i hai tu±i. Ъn nåm ngoài hai mß½i tu±i tôi m¾i xu¤t gia, k¬ ra là quá muµn r°i, th§t là "phß¾c möng, nghi®p d¥y"! Khi vào chùa tôi lÕi ðßþc biªt mình tu vào th¶i mÕt pháp, ch¡c không sao tiªn n±i! Tu là ð¬ gieo duyên lành cho ð¶i sau tiªp tøc, ch¾ không có chút hy v÷ng gì tìm ra ðÕo lý cao siêu! Các Th¥y T± cüa chúng tôi th߶ng hay nh¡c: "Mình sanh th¶i mÕt pháp, thôi thì dùng Løc Tñ Di Ðà, ni®m Ph§t r°i sau Ph§t rß¾c v« nß¾c cüa Ngài. Qua ðßþc bên ¤y, dù là hàng hÕ sanh, hÕ ph¦m cûng còn vui h½n cõi Ta Bà ðau kh± n¥y".

Yên lòng nhß v§y, tôi không nghî gì h½n là c¯ g¡ng gieo chút duyên lành v¾i Ph§t Pháp. Tuy nhiên, tôi có thói quen là làm vi®c gì cûng không dám tñ mãn. Dù Th¥y T± có dÕy nhß v§y, nhßng khi h÷c kinh ði¬n, tôi th¤y ÐÑc Ph§t do ng°i thi«n mà thành ðÕo. Tôi không ch¤p nh§n ni®m Ph§t ð¬ ðßþc v« nß¾c Ph§t làm con dân cüa Ngài, nhß v§y ch¡c là bu°n l¡m. Vì thª tôi mò mçm c¯ làm sao th¤y ðßþc ði«u mà Ph§t ðã dÕy.

Chúng tôi th¤y rõ ràng là ÐÑc Ph§t do ng°i thi«n dß¾i cµi b° ð« mà ðßþc giác ngµ, ch¾ không phäi ni®m Ph§t mà ðßþc giác ngµ. Vì v§y, noi gß½ng Ngài tôi t§p ng°i thi«n. Nhßng kh± n²i, ai dÕy mình ng°i, ð÷c sách nào ðây? Tôi m¾i løc trong TÕng Kinh, ð÷c thêm các sách Thi«n Tông. Sao mà khó hi¬u quá! Tôi r¤t bi quan, ðúng là mình sanh th¶i mÕt pháp, không có phß½ng cách nào tiªn tu n±i! Nhßng tôi có mµt ni«m tin væng ch¡c là mình phäi tu thi«n m¾i mong ðÕt ðÕo, vì ðó là con ð߶ng mà Ph§t và Chß T± ðã ði. Thª nên tôi quyªt chí tu thi«n, m£c sñ vi®c s¨ ra sao thì ra. Tôi l¤y bän thân mình làm thí nghi®m, s¯ng ðßþc cûng t¯t, mà chªt ði cûng t¯t. ChÑ vô lý làm sao, ÐÑc Ph§t tu mµt ðàng, mà không l¨ mình tu mµt nëo? Và sau ðó khi b¡t ð¥u thñc hành, chúng tôi phäi dò dçm l¥n h°i vì không có th¥y, không có bÕn hß¾ng dçn ðàng hoàng.

Nh¶ h°ng ân cüa Chß Ph§t T± chúng tôi th¤y ðßþc mµt chút ðÕo lý ð¬ giæ væng ni«m tin r¢ng mình có mµt con ng߶i chân th§t. Và chúng tôi khÆng ð¸nh ði«u ðó, không còn nghi ng¶ gì næa. Giä sØ bây gi¶ có bao nhiêu lý lu§n nào hay cách m¤y mà nói không có con ng߶i chân th§t, tôi vçn l¡c ð¥u không bao gi¶ ch¤p nh§n. Tôi dám ví mình nhß ngài ÐÕi Mai Pháp Th߶ng. Ngài Pháp Th߶ng sau khi tham v¤n Mã T± r°i, ngài v« núi ÐÕi Mai · ¦n. Mã T± nghe tin ngài · trên núi mà không biªt ngài ngµ cái gì, cho nên sai mµt v¸ tång ðªn thåm dò. V¸ tång ðªn höi:
- Ngài g£p Mã T± ðã ðßþc cái gì mà v« · núi n¥y? Ngài ðáp:
- Tôi chï nghe Mã T± nói "TÑc Tâm TÑc Ph§t", tôi nh§n ðßþc lý ðó nên v« · núi n¥y. V¸ tång nói:
- Thª nhßng g¥n ðây tôi lÕi nghe Mã T± nói "Phi Tâm Phi Ph§t". Ngài trä l¶i:
- Ông già ðó lÕi mê ho£c ng߶i.

Dù ông ta nói "Phi Tâm Phi Ph§t", nhßng tôi chï biªt "TÑc Tâm TÑc Ph§t" thôi. Nghe xong, v¸ tång tr· v« bÕch lÕi v¾i Mã T±. Mã T± nói v¾i tång chúng: "Trái mai ðã chín!". Nhß v§y "chín" nghîa là sao? Chính Mã T± là th¥y cüa ngài, ðã nói "TÑc Tâm TÑc Ph§t" mà bây gi¶ ð±i lÕi "Phi Tâm Phi Ph§t". Ngài Pháp Th߶ng vçn væng lòng tin, khiªn ngài tu không th¯i chuy¬n.

Tuy tôi tu không b¢ng ngài ÐÕi Mai, nhßng tôi tin ch¡c r¢ng n½i mình có cái không sanh không di®t. Dù ai có nói gì ði næa, tôi vçn khÆng ð¸nh r¢ng n½i mình có con ng߶i chân th§t, b¤t sanh b¤t di®t. Vì có con ng߶i chân th§t ðó, chúng ta m¾i giäi thoát, chúng ta m¾i nh§p Niªt Bàn. Nªu không thì ai giäi thoát? Ai nh§p Niªt Bàn? Cái chân th§t n½i mình không phäi là ði«u xa xôi huy«n bí mà r¤t là thñc tª. Nªu chúng ta c¯ døng tâm nghi«n ngçm thì s¨ th¤y ðßþc ði«u ðó, không nghi ng¶. Khi th¤y ðßþc cái chân th§t r°i, dù ta chßa làm chü thân n¥y, dù ta chßa tñ tÕi trong sanh tØ, song chúng ta không phäi kh± ðau khi m¤t nó. Riêng tôi tuy chßa làm chü ðßþc thân, nhßng tôi tin ch¡c r¢ng m¤t thân n¥y tôi không lo sþ. Và nhæng ai có chí tu hành cûng ð×ng m£c cäm nhß tôi ngày trß¾c, cho r¢ng mình sanh th¶i mÕt pháp, phß¾c möng nghi®p d¥y, v.v..., mà phäi th¤y r¢ng chúng ta còn có duyên v¾i ðÕo, chúng ta m¾i ðßþc sñ nh¡c nh· cüa th¥y, cüa bÕn, và ð÷c ðßþc bao nhiêu kinh sách cüa Ph§t, chßa phäi là chúng ta vô ph¥n.

Ngày trß¾c chúng tôi r¤t bi quan khi nghî r¢ng th¶i mÕt pháp ng߶i tu không bao gi¶ có chÑng, có ð¡c, còn th¶i chánh pháp thì tu hành m¾i mong ð¡c quä. Nhßng sau n¥y h÷c sØ Ph§t Giáo r°i, chúng tôi m¾i th¤y không hÆn luôn luôn nhß v§y.

Th¶i chánh pháp, khi ÐÑc Ph§t còn tÕi thª vçn có nhi«u TÏ Kheo th¯i b° ð« tâm vì không quyªt chí tu hành. Còn th¶i mÕt pháp, nªu chúng ta quyªt tâm trên ð߶ng tu, cûng có th¬ tiªn ðßþc. Chánh pháp hay mÕt pháp là c¯t · tâm mình, nªu mình không quyªt chí tu hành thì ngay trong th¶i chánh pháp cûng xem nhß là mÕt pháp! Vì v§y, chúng ta không có m£c cäm là mình sanh th¶i mÕt pháp r°i thä trôi cuµc ð¶i tu hành, m²i ngày hai th¶i khóa tøng g÷i là gieo chút duyên lành v¾i ðÕo! Chúng ta không nên bi quan nhß v§y mà phäi n² lñc tiªn tu, m¾i có th¬ chuy¬n mÕt pháp thành chánh pháp. Tinh th¥n cüa ng߶i tu là dù s¯ng trong th¶i bu±i nào, chúng ta cûng phäi c¯ g¡ng vß½n lên, tu hành tinh t¤n cho ðªn ngày công hÕnh viên mãn. (...)