Nghîa Huy«n Thi«n Sß
Lâm Tª Ngæ Løc 
Thích Duy Lñc d¸ch t× Hán Vån sang Vi®t Vån

T× Ân Thi«n Ð߶ng Hoa KÏ Xu¤t Bän Nåm 1993 Ph§t l¸ch 2536

---

L¶i D¸ch Giä Bän tiªng Vi®t Lâm Tª Ngæ Løc này ðßþc trích t× quy¬n thÑ 14 cüa Chï Nguy®t Løc và t§p thÑ 47 cüa Bµ ÐÕi TÕng Kinh. Lý do là ph¥n có trong Chï Nguy®t Løc không th¤y in trong bµ ÐÕi TÕng; Ngßþc lÕi, ph¥n in trong bµ ÐÕi TÕng lÕi không có trong Chï Nguy®t Løc, nên chúng tôi d¸ch cä hai cho ð¥y ðü.
Ngæ Løc là bÕch thoÕi ð¶i xßa, th¶i b¤y gi¶ ghi theo tiªng nói cüa chß T±, mµt s¯ chï có âm mà không có chæ, nhæng tiªng này không có trong tñ ði¬n ngày nay, nên d¸ch ngæ løc khó h½n d¸ch kinh, vä lÕi, ý cüa chß T± không phäi · n½i l¶i nói. Cûng nhß höi : "Thª nào là Ph§t ? ðáp : ba cân mè", "Thª nào là ý cüa T± Sß t× Tây Trúc ðªn ? ðáp : cây bách trß¾c sân". vân...vân...

Chúng tôi d¸ch thÆng theo l¶i cüa chß T±. Ng߶i ð÷c nªu ngay ðó ngµ li«n là r¤t t¯t, nªu không ngµ ðßþc tÑc nhiên phäi không hi¬u. Do sñ không hi¬u, s¨ phát kh·i "Nghi Tình". Nªu giæ mãi nghi tình, sau này s¨ ðßþc ngµ. Không nên tñ ý giäi thích ð¬ tñ bít cØa ngµ cüa mình. Cho nên Løc T± nói :
 

"Nay ta gßþng nói ra,
Khiªn ngß½i bö tà kiªn
Ch¾ hi¬u theo l¶i nói
M¾i cho biªt ít ph¥n"

TÑc là ý này v§y.

(Viªt tÕi Garden Grove, Hoa KÏ, mùa Xuân 1993) Thích Duy Lñc
 
 

Nghîa Huy«n Thi«n Sß
Lâm Tª Ngæ Løc 

Sß hi®u là Nghîa Huy«n Hình, quê quán · Nam Hoa Tào Châu. Thu· bé, Sß ðã có chí l¾n xu¤t gia, sau khi xu¯ng tóc và th÷ gi¾i cø túc, Sß li«n ham mµ thi«n tông.

Trong thi«n hµi Hoàng Bá, sß là ng߶i có hÕnh nghi®p thu¥n nhÑt.

Mµt hôm ngài Mµc Châu, mµt v¸ Thi«n Sß ðã kiªn tánh tri®t ð¬, là Thü T÷a Thi«n Hµi g£p Lâm Tª höi:

-- Thßþng t÷a · ðây ðßþc bao lâu ?

Sß ðáp: "Ba nåm".

Mµc Châu nói: "T×ng ði tham höi Hòa Thßþng chßa ?"

Sß ðáp: "Chßa t×ng tham höi vì chÆng biªt höi cái gì ?"

Mµc Châu nói: "Sao không ði höi Hòa Thßþng Thi«n Chü, thª nào là ðÕi ý ðích xác Ph§t pháp?".

Sß li«n ði höi, chßa dÑt l¶i thì b¸ Hoàng Bá ðánh. Sß tr· v« g£p Mµc Châu, Châu höi vi®c höi pháp thª nào ?

Sß nói: "Tôi höi chßa dÑt l¶i li«n b¸ Hòa thßþng ðánh và ðu±i ra, tôi không hi¬u gì hªt".

Châu nói: "Ði höi l¥n næa ði!"

Sß lÕi ði höi næa, vçn b¸ Hoàng Bá ðánh ð§p nhß trß¾c. CÑ nhß thª ba l¥n höi, b¸ ba l¥n ðánh.

Sß bÕch v¾i Mµc Châu: "Nh¶ lòng t× bi khuyên bäo cüa Th¥y dÕy, tôi ðªn tham höi Ph§t Pháp v¾i Hòa Thßþng, ba l¥n höi ba l¥n b¸ ðánh, tôi tñ nghî, vì chß¾ng duyên ngån ngÕi, nên không lãnh hµi ðßþc ý chï thâm sâu. Nay xin t× giã ra ði".

Mµc Châu nói: "Nªu quyªt ð¸nh mu¯n ði, ngß½i nên giã t× Hòa Thßþng r°i hãy ði".

Sß l­ bái r°i tr· v« tång phòng.

Mµc Châu ðªn g£p Hòa Thßþng ngay và thßa: "Thßþng t÷a höi pháp kia, tuy hãy còn trë nhßng r¤t kÏ ð£c, nªu y ðªn t× giã, xin Hòa Thßþng dùng phß½ng ti®n tiªp y, sau này y s¨ thành mµt cây ðÕi th÷ che mát ng߶i trong thiên hÕ".

Sß ðªn t× giã Hoàng Bá, Hoàng Bá höi: "Ði ðâu ?"

Sß trä l¶i: "Chßa quyªt ð¸nh"

Hoàng Bá bäo: "ChÆng c¥n ði ch² nào khác, cÑ ðªn thÆng Cao An Than g£p Thi«n Sß ÐÕi Ngu, ông ¤y s¨ vì ngß½i mà thuyªt pháp".

Sß ðªn g£p ÐÕi Ngu, Ngu Thi«n sß höi: "T× ðâu ðªn ?"

Sß thßa: "T× n½i Hoàng Bá ðªn".

-- Hoàng Bá có l¶i gì dÕy bäo ? ÐÕi Ngu höi

-- Con ba l¥n höi ðÕi ý Ph§t pháp, ba l¥n b¸ ðánh, chÆng biªt con có l²i hay không có l²i?.

-- Hoàng Bá có lòng t× bi th¡m thiªt nhß thª ð¯i v¾i ngß½i mà ngß½i còn ðªn ðây höi có l²i hay không l²i.

Ngay câu nói ¤y, Sß hoát nhiên ðÕi ngµ, r°i thßa: "Ph§t pháp cüa Hoàng Bá v¯n chÆng có nhi«u".

ÐÕi Ngu n¡m ch£t Lâm Tª r°i nói: "Con quÖ ðái d¥m, ngß½i v×a m¾i nói có l²i hay không l²i, gi¶ lÕi nói Ph§t pháp cüa Hoàng Bá không có nhi«u. Ngß½i th¤y lý l¨ gì nói mau ! Nói mau !"

Sß li«n thoi vào hông ÐÕi Ngu ba cái. ÐÕi Ngu xô Sß ra, nói: "Th¥y ngß½i là Hoàng Bá, chÆng dính dáng gì ðªn vi®c cüa ta".

Sß t× giã ÐÕi Ngu tr· v« Hoàng Bá.

Hoàng Bá th¤y Sß v«, li«n höi: "Th¢ng này ði ði v« v« t¾i ch×ng nào m¾i thôi ?"

Sß thßa: "Chï vì lòng t× bi th¡m thiªt cüa Hòa Thßþng." Sß ðänh l­ r°i ðÑng h¥u mµt bên.

Hoàng Bá höi: "V×a m¾i t× ðâu v« ðây ?"

-- Hôm trß¾c, th×a ý chï cüa Hòa Thßþng ðªn tham höi ÐÕi Ngu, r°i tr· v« ðây.

-- ÐÕi Ngu có l¶i dÕy gì ?

Sß bèn k¬ lÕi ð¥u ðuôi câu chuy®n khi g£p ÐÕi Ngu.

-- Lão hán ÐÕi Ngu sao nhi«u chuy®n thª, sau này ta s¨ ðánh cho mµt tr§n.

-- Nói gì sau này, ðánh ngay bây gi¶. Sß bèn tát Hoàng Bá mµt tát.

Hoàng Bá nói: "Th¢ng ðiên khùng này dám ðªn ðây vu¯t râu c÷p".

Sß li«n hét l¾n. Hoàng Bá g÷i: "Th¸ giä, dçn th¢ng ðiên khùng này v« tham ð߶ng!".

L–I BÌNH PH†M

Sau này, Qui S½n k¬ công án này höi NgßÞng S½n: Lâm Tª lúc ¤y ngµ ðßþc là nh¶ sÑc cüa ÐÕi Ngu hay là ðßþc sÑc cüa Hoàng Bá. NgßÞng S½n nói: chÆng nhæng cÞi ð¥u h±, cûng biªt n¡m ðuôi h±. *****

Mµt hôm, Hoàng Bá ph± thïnh (Ph± là ph± biªn, thïnh là m¶i, nghîa là, m¶i t¤t cä tång chúng cùng nhau ði làm công tác chùa) Sß ði theo sau, Hoàng Bá quay lÕi th¤y Sß ði tay không bèn höi : "Cây cu¯c ðâu ?"

Sß thßa: "Có ng߶i ðem ði r°i".

Bá nói: "Qua ðây, ta bàn v¾i ngß½i vi®c này".

Sß lÕi g¥n, Hoàng Bá dñng ðÑng cây cu¯c bäo: "Chï mµt cái này, t¤t cä m÷i ng߶i trong thiên hÕ ð«u nh¤c lên không n±i".

Sß bèn giñt l¤y cây cu¯c, ðßa lên nói: "TÕi sao bây gi¶ · trong tay ta".

Hoàng Bá nói: "Hôm nay ðã có ng߶i thay ta ph± thïnh r°i". Li«n tr· v« chùa.

***** Sß ðang cu¯c ð¤t, th¤y Hoàng Bá ðªn bèn ngßng cu¯c, ðÑng thÆng.

Hoàng Bá höi: "Ông m®t phäi không ?"

Sß thßa: "Cây cu¯c còn chßa nh¤c lên, m®t n²i gì ?"

Hoàng Bá li«n ðánh, Sß chøp cây g§y cüa Hoàng Bá xô ngã Hoàng Bá.

Bá g÷i: "Duy Na, Duy Na ðÞ ta d§y!".

Duy Na chÕy lÕi ðÞ Bá d§y r°i nói: "Sao Hòa Thßþng tha cho th¢ng ðiên khùng vô l­ nhß thª". Hoàng Bá v×a ðÑng d§y, li«n ðánh Duy Na. Sß v×a cu¯c ð¤t v×a nói: "— ch² khác thì höa táng, còn · ðây ng߶i ta chôn s¯ng".

*****

Mµt hôm, Sß ðß½ng ng°i phía trß¾c Tång ð߶ng, th¤y Hoàng Bá ðªn, li«n nh¡m m¡t lÕi. Hoàng Bá làm bµ sþ hãi, li«n tr· v« phß½ng trßþng, Sß theo ðªn phß½ng trßþng l­ tÕ. Thü t÷a ðÑng h¥u · ðó, Hoàng Bá bäo Thü t÷a: "Tång này tuy còn trë nhßng lÕi biªt có vi®c này".

Thü t÷a thßa: "Lão Hòa Thßþng này gót chân chßa ch¤m ð¤t lÕi ¤n chÑng cho th¢ng trë này".

Hoàng Bá tñ vä mi®ng mình mµt cái. Thü t÷a nói: "Biªt thì ðßþc".

*****

Sß ðang n¢m ngü trong Tång ð߶ng, Hoàng Bá vào th¤y, l¤y g§y gõ vào ð¥u gi߶ng mµt tiªng. Sß ngó m£t lên th¤y là Hoàng Bá, li«n nh¡m m¡t ngü tiªp. Hoàng Bá lÕi gõ l¥n næa r°i ði lên nhà trên g£p Thü t÷a ðang ng°i thi«n. Hoàng Bá bäo thü t÷a: "Nhà dß¾i ông trë kia ðang ng°i thi«n ông · ðây v÷ng tß·ng làm gì ?"

Thü t÷a nói: "Lão hán này làm gì v§y ?"

Hoàng Bá lÕi gõ ð¥u gi߶ng mµt cái, r°i ði ra.

L–I BÌNH PH†M Qui S½n k¬ vi®c này höi NgßÞng S½n: Ý cüa Hoàng Bá là thª nào ? NgßÞng S½n nói: LßÞng thái nh¤t tái (Hai do mµt mà có).

*****

Mµt hôm, Sß ðang tr°ng cây tùng, Hoàng Bá höi: "Trong núi sâu tr°ng nhi«u cây tùng ð¬ làm gì ?"

Sß thßa: "Mµt là làm cänh trang trí cho s½n môn, hai là làm tiêu bi¬u cho ng߶i ð¶i sau". Nói xong, Sß tr· ð¥u cu¯c ðánh xu¯ng ð¤t ba cái.

Hoàng Bá bäo: "Dù nhß thª, Ông ðã ån ba mß½i g§y cüa ta r°i". Sß lÕi dùng ð¥u cu¯c ðánh xu¯ng ð¤t ba cái næa r°i c¤t tiªng h×! h× !

Hoàng Bá nói: "Thi«n Tông ta ðªn ngß½i s¨ ðÕi hßng th¸nh trên ð¶i."

*****

Mµt hôm Hoàng Bá vào trong bªp höi: "PhÕn ð¥u (ng߶i n¤u c½m) làm cái gì ?"

PhÕn ð¥u thßa: "Lña gÕo cho Tång chúng".

Hoàng Bá nói: "Mµt bæa ån bao nhiêu ?"

-- Hai giÕ rßÞi, PhÕn ð¥u trä l¶i.

Hoàng Bá nói: "Có phäi quá nhi«u chång ?

-- Còn sþ thiªu næa, PhÕn ð¥u trä l¶i.

Bá li«n ðánh PhÕn ð¥u. PhÕn ð¥u k¬ vi®c này v¾i sß,

Sß nói: "Ь ta ði khám xét Lão hán này cho ngß½i".

T¾i gi¶ ðªn h¥u, Bá k¬ lÕi vi®c nãy,

Sß nói PhÕn ð¥u chÆng hµi ðßþc ý, xin Hòa Thßþng cho mµt chuy¬n ngæ.

Hoàng Bá nói: "Ngß½i cÑ k¬ ði".

Sß nói: "Phäi quá nhi«u chång ?"

Bá nói: "ngày mai s¨ cho ån mµt tr§n".

Sß nói: "Nói gì ngày mai, hôm nay ån li«n".

Thª r°i Sß t¾i g¥n Hoàng Bá, tát Hoàng Bá mµt cái,

Bá nói: "Th¢ng ðiên khùng này lÕi vu¯t râu c÷p næa".
Sß hét l¾n mµt tiªng r°i ði ra.

L–I BÌNH PH†M Qui S½n ðem vi®c này höi NgßÞng S½n: Ý cüa hai tôn túc này là thª nào ? NgßÞng S½n nói: Hòa Thßþng cho là thª nào ? Qui S½n nói: Có nuôi con m¾i biªt lòng t× bi cüa ng߶i cha. NgßÞng S½n nói: Không phäi v§y!. Qui S½n nói: Ngß½i cho là thª nào ? NgßÞng S½n nói: Gi¯ng nhß tñ khuyªn khích trµm c¡p phá gia tài.

*****

Lúc ðß½ng th¶i, Kïnh S½n có 500 chúng nhßng lÕi ít ng߶i tham höi. Hoàng Bá cØ Sß ðªn Kïnh S½n và höi Sß r¢ng: "Ngß½i ðªn ch² kia s¨ làm sao ?"

Sß thßa: "Ъn ch² ¤y tñ có phß½ng ti®n".

Khi Sß ðªn Kïnh S½n, g£p Kïnh S½n tÕi Pháp ð߶ng, Kïnh S½n v×a ngß¾c ð¥u lên Sß li«n hét l¾n, Kïnh S½n ð¸nh m· mi®ng nói, Sß ph¤t tay áo ði ra.

Mµt v¸ tång khác höi Kïnh S½n: "Ông tång v×a r°i có l¶i nói gì mà hét Hòa Thßþng".

Kïnh S½n ðáp: "Ông tång này t× Thi«n Hµi Hoàng Bá ðªn ðây, ngß½i mu¯n biªt thì tñ ði höi ông ¤y ði".

Sau ðó 500 chúng · Kinh S½n tan rã hªt phân nØa.

*****

Lúc ðang kiªt hÕ, Sß lÕi lên núi Hoàng Bá g£p lúc Bá xem kinh, Sß bèn nói: "Ta tß·ng ông là ng߶i, lÕi v¯n là lão Hòa Thßþng ðªm ð§u ðen" (Gi¤y tr¡ng chæ ðen). Sß · lÕi m¤y ngày r°i cáo t×.

Bá nói: "Ngß½i phá hÕ ðªn nay sao chÆng hªt hÕ r°i m¾i v« ?".

Sß nói: "Con tÕm ðªn l­ bái Hòa Thßþng".

Hoàng Bá bèn ðánh ðu±i ði. Sß ði m¤y d£m, nghi vi®c này r°i tr· lÕi · cho ðªn hªt hÕ m¾i cáo t×.

Bá höi: "ði ðâu ?"

Sß ðáp: "ChÆng phäi Hà Nam thì v« Hà B¡c".

Bá bèn ðánh mµt cái, Sß n¡m g§y lÕi, cho Hoàng Bá mµt bÕt tai. Bá c߶i to, g÷i: "Th¸ giä, ðem thi«n bän kÖ án cüa Tiên sß Bá Trßþng ra ðây".

Sß g÷i: "Th¸ giä ! ðem lØa lÕi".

Hoàng Bá bäo: "Không phäi v§y, ngß½i cÑ ðem ði, sau này ngß½i s¨ d©p sÕch ngôn ngæ cüa m÷i ng߶i trong thiên hÕ" (không có ai m· mi®ng ðßþc hªt).

*****

Sß ðªn Long Quang g£p Long Quang ðang thßþng ð߶ng, Sß bèn höi : "Không hi®n ra kiªm bén thì làm sao chiªn th¡ng?".

Long Quang ng°i im l£ng. Sß nói: "ÐÕi thi®n tri thÑc há chÆng có phß½ng ti®n ß !"

Long Quang nhß¾ng m¡t lên "hê!" mµt tiªng.

Sß dùng tay chï r¢ng: "Lão hán này hôm nay th¤t bÕi r°i".

Sß ðªn Tam Phong g£p Hòa Thßþng Bình, Bình höi: "T× ðâu ðªn ?"

Sß ðáp: "T× Hoàng Bá ðªn".

Bình lÕi höi: "Hoàng Bá có dÕy l¶i gì ?"

Sß ðáp: "Con trâu vàng ðêm trß¾c b¸ thiêu ði, cho ðªn bây gi¶ chÆng th¤y d¤u tích". (Kim ngßu tÕc dÕ tao ð° than, trñc chí nhß kim b¤t kiªn tông)

Bình nói: "Gió thu th±i sáo ng÷c, ai là kë tri âm ?" (Kim phong súy ng÷c quän, na cá th¸ tri âm)

Sß nói: "Th¤u thÆng muôn l¾p c±ng, chÆng d×ng trong giæa ðêm". (Trñc th¤u vÕn trùng quan, b¤t trø thanh tiêu nµi)

Bình nói: "L¶i höi cüa ông quá cao tµt".

Sß lÕi nói: "R°ng sanh con phøng vàng, ðøng b¬ pha lê xanh (Long sanh kim phøng tØ, xung phá bích lßu ly)

Bình nói: "Hãy ng°i u¯ng trà", r°i lÕi höi : "v×a t× ðâu ðªn ?"

Sß thßa: "T× Long Quang ðªn".

Bình höi: "Long Quang g¥n ðây thª nào?"

Sß bèn ra ði.

*****

Sß ði Phøng Lâm, giæa ð߶ng g£p mµt bà lão già, bà già höi: "ði ðâu v§y?"

Sß nói: "ði Phøng Lâm"

Bà già nói: "V×a g£p Phøng Lâm, không có · nhà".

Sß höi: "Ði ðâu v§y ?"

Bà lão li«n ði.

Sß kêu bà ðÑng lÕi, bà lão ngó lÕi, Sß bèn ði.

Chi«u ðªn Phøng Lâm.

Lâm höi: "Tôi có vi®c mu¯n höi thåm ðßþc chång?"

Sß ðáp: "Sao lÕi tñ xë th¸t làm thß½ng tích".

Lâm nói: "Trång bi¬n l£ng không bóng, cá lµi tñ làm mê". (Häi nguy®t tr×ng vô änh, du ngß ðµc tñ mê)

Sß ðáp: "Trång bi¬n ðã không bóng, cá lµi ðâu th¬ mê". (Häi nguy®t ký vô änh, du ngß hà ð¡c mê) hay có bän ghi (Häi nguy®t nguyên vô änh, du ngß b±n b¤t mê)

Lâm nói: "xem gió biªt sóng d§y, ch½i thuy«n thä b߶m trôi". (Quán phong tri lãng kh·i, ngoÕn thüy dã b߶m phiêu)

Sß ðáp: "Mµt v¥ng trång chiªu non sông l£ng, chþt kêu mµt tiªng ð¤t tr¶i thu". (Cô thi«m ðµc di®u giang s½n t¸nh, tr×½ng khiªu nh¤t thanh thiên ð¸a thu)

Lâm nói: "M£t k® bi®n tài lu§n thiên hÕ, ð¯i c½ mµt câu thØ nói xem". (Nh§m trß½ng tam th¯n huy thiên ð¸a, nh¤t cú lâm c½ thí ðÕo khán)

Sß nói: "G£p ðúng kiªm khách nên trình kiªm, ChÆng phäi nhà th½ ch¾ trình th½". (Lµ phùng kiªm khách tu trình kiªm, b¤t th¸ thi nhân m£c hiªn thi)

Phøng Lâm bèn thôi.

Sß có bài tøng r¢ng:

"ÐÕi ÐÕo tuy®t ð°ng
Nh§m hß¾ng Tây Ðông
ThÕch höa m£c c§p
Ði®n quang võng thông"

D¸ch nghîa :

(ÐÕi ðÕo tuy®t ð°ng
M£c hß¾ng Tây Ðông
Ðá nhoáng vçn tr­
Ði®n ch¾p chÆng thông)

L–I BÌNH PH†M

Quy S½n höi NgßÞng S½n: các b§c Thánh t× xßa l¤y gì ð¬ ðµ ng߶i?.

NgßÞng S½n nói: ý cüa Hòa Thßþng thª nào?

Quy S½n nói: H­ có l¶i nói, chÆng phäi nghîa th§t.

NgßÞng S½n nói: Không phäi.

Quy S½n nói: V§y ông cho là thª nào ?

NgßÞng S½n nói: "Quan b¤t dung kim, tß thông xa mã". (Nhö nhß mûi kim không cho l÷t qua quan äi, lén lúc thì cä xe l¾n cûng thông qua)

*****

Sß ðªn ÐÕi T×, ÐÕi T× ng°i trong phß½ng trßþng.

Sß höi: "Lúc ðang ng°i ngay trong trßþng th¤t là thª nào ?"

T× nói: "Hàn tùng nhÑt s¡c thiên niên bi®t, dã lão niêm hoa vÕn qu¯c xuân". (Cây tùng ngàn nåm mµt màu tuyªt, lão già niêm hoa muôn cänh xuân)

Sß nói: "Kim c± vînh siêu viên trí th¬, tam s½n töa ðoÕn vÕn trùng quan". (Trí th¬ viên mãn siêu kim c±, núi non phong töa vÕn trùng quan)

T× bèn hét!
Sß cûng hét!
T× nói thª nào ?
Sß li«n ph¤t tay áo ra ði.

Sß ðªn Tß½ng Châu Hoa Nghiêm, g£p Hoa Nghiêm ðang dña cây g§y làm thª ngü. Sß nói: "Lão Hòa Thßþng tÕi sao bu°n ngü?" Hoa Nghiêm ðáp: "T¡c gia thi«n khách, rõ ràng chÆng ðµng".

Sß bèn g÷i th¸ giä châm trà m¶i lão Hòa Thßþng u¯ng. Hoa Nghiêm g÷i Duy Na s¡p ch² ng°i thÑ ba cho Thßþng T÷a này ng°i.

*****

Sß ðªn Thúy Phong, Thúy Phong höi: "T× ðâu ðªn ðây ?"

-- T× Hoàng Bá ðªn, Sß ðáp
-- Hoàng Bá có l¶i dÕy gì? Thúy Phong höi tiªp.

Sß nói: "Hoàng Bá chÆng có l¶i nói gì".

-- TÕi sao không ? Thúy Phong höi.

Sß nói: "Giä sØ có cûng không có ch² ð¬ k¬".

Phong nói: "CÑ k¬ xem ði !"

-- Nh¤t ti­n quá Tây Thiên, (b¡n mµt mûi tên ðã qua khöi Tây Thiên) Sß ðáp.

*****

Sß ðªn Tßþng Ði«n, höi: "B¤t phàm, b¤t thánh xin Sß nói mau"

Ði«n ðáp: "Lão tång chï nhß thª này"

Sß bèn hét r¢ng: "Bao nhiêu tr÷c ð¥u cÑ · ðây tìm vi®c gì v§y ?"

*****

Sß ðªn Minh Hóa, Hóa höi: "Ъn ðªn, ði ði làm cái gì ?"

Sß ðáp: "Chï mong dçm mòn dép cö".

Hóa lÕi nói: "Th§t ra mu¯n gì ðây ?"

Sß nói: "Lão hán này, thoÕi ð¥u cûng không biªt".

*****

Sß ðªn Tháp S½ T± ÐÕt Ma, Tháp Chü nói: "L­ Ph§t trß¾c hay l­ T± trß¾c ?"

Sß ðáp: "T± và Ph§t ð«u chÆng l­".

Tháp Chü nói: "Không biªt Ph§t v¾i T± có oán thù gì v¾i trß·ng lão ?"

Sß bèn ph¤t tay áo ði ra.

*****

Mµt hôm Sß ðªn Kim Ngßu. Ngßu th¤y Sß ðªn bèn c¥m cây g§y ng°i ngang trß¾c c±ng. Sß dùng tay gõ cây g§y ba cái r°i ðªn pháp ð߶ng ng°i ð® nh¤t t÷a. Ngßu th¤y bèn höi: "Chü khách g£p nhau m²i m²i ð«u tö oai nghi, Thßþng T÷a t× ðâu ðªn mà quá vô l­ v§y?"

Sß ðáp: "Lão Hòa Thßþng nói cái gì ?"

Ngßu ð¸nh m· mi®ng, Sß bèn ðánh mµt t÷a cø, Ngßu làm thª té xu¯ng, Sß lÕi ðánh thêm mµt t÷a cø næa. Ngßu nói: "Hôm nay xui quá". R°i v« phß½ng trßþng.

L–I BÌNH PH†M Qui S½n höi NgßÞng S½n: hai v¸ tôn túc này có th¡ng bÕi hay không?
NgßÞng S½n nói : Th¡ng thì cùng th¡ng mà bÕi thì cùng bÕi.

*****

Mµt ngày kia, Hoàng Bá bäo sß mang thß ðªn Qui S½n. Khi ¤y NgßÞng S½n làm Tri khách, nh§n ðßþc thß do Sß trao, li«n höi: "Cái này là cüa Hoàng Bá, còn cái nào cüa sÑ giä ðây ?"

Sß bèn bÕt tai. NgßÞng S½n n¡m tay lÕi nói: "Lão huynh biªt vi®c này thì thôi".

R°i hai ng߶i cùng nhau ði g£p Qui S½n. Qui S½n höi: "Hoàng Bá sß huynh có bao nhiêu chúng ?"

Sß ðáp: "Bäy tråm chúng".

Qui S½n höi: "Ng߶i nào làm Quän-chúng?".

Sß nói: "H°i nçy ðã ðßa thß r°i". Sß höi lÕi Qui S½n: "Hòa Thßþng · ðây ðßþc bao nhiêu chúng?"

Qui S½n nói: "Mµt ngàn nåm tråm chúng".

Sß nói: "Nhi«u quá ha !"

- Sß huynh Hoàng Bá cûng không ít, Qui S½n ðáp.

Sß t× giã Qui S½n, NgßÞng S½n ðßa ra cØa nói: "Ngß½i v« sau ði hß¾ng B¡c có ch² ·".

Sß nói: "Há có vi®c này ß ?"

NgßÞng S½n nói: "Hãy ði ði, v« sau có mµt ng߶i phø tá cho lão huynh, ng߶i này có ð¥u không có ðuôi, có thüy mà không có chung". (Sau này, Sß ðªn Tr¤n Châu, Ph± Hóa ðã · ðó trß¾c Sß, Sß khai ð߶ng kiªn l§p tông phong, Ph± Hóa phø tá cho Sß, Sß trø không bao lâu, Ph± Hóa m¤t trß¾c).

Khi Sß ðªn trø trì chùa Lâm Tª, kë h÷c thi«n ðªn r¤t ðông. Mµt hôm, Sß nói v¾i hai Thßþng-t÷a Ph± Hóa và Kh¡c Phù r¢ng: "Ta mu¯n · ðây kiªn l§p tông chï Hoàng Bá, hai ông hãy giúp ta". Hai v¸ lui ra.

Ba ngày sau, Ph± Hóa ðªn höi: "Ba ngày trß¾c Hòa Thßþng nói gì ?"

Sß bèn ðánh.

Ba ngày sau næa, Kh¡c Phù lÕi ðªn höi: "Ba ngày trß¾c Hòa Thßþng ðánh Ph± Hóa là sao ?"

Sß cûng ðánh.

Ъn chi«u ti¬u tham, Sß dÕy chúng:

"Có khi ðoÕt nhân không ðoÕt cänh ;
Có khi ðoÕt cänh không ðoÕt nhân ;
Có khi nhân cänh ð«u ðoÕt ;
Có khi nhân cänh ð«u không ðoÕt".

Kh¡c Phù höi: "Thª nào là ðoÕt nhân không ðoÕt cänh ?"

Sß ðáp:

"M£t tr¶i phát sinh løa träi kh¡p,
Hài nhi tóc dài tr¡ng nhß t½".
(Hi nh§t phát sinh phô ð¸a c¦m,
Anh hài thùy phát bÕch nhß ti)

Kh¡c Phù lÕi höi: "Thª nào là ðoÕt cänh không ðoÕt nhân ?"

Sß ðáp:

"L®nh vua ðã ban kh¡p thiên hÕ,
Tß¾ng quân biên thùy chÆng th¤y nghe".
(Vß½ng l®nh dî hành thiên hÕ biªn,
Tß¾ng quân t¡c ngoÕi tuy®t yên tr¥n).

Kh¡c Phù lÕi höi: "Thª nào là nhân cänh ð«u ðoÕt ?"

Sß ðáp:

"Bi®n Ph¥n (hai tïnh · biên gi¾i) b£t tin tÑc,
Mµt mình · mµt n½i".
(Bi®n Ph¥n tuy®t tin,
еc xØ nh¤t phß½ng).

Kh¡c Phù nói: "Thª nào là nhân cänh ð«u không ðoÕt ?"

Sß ðáp:

"Vua lên ngôi bäo ði®n,
Lão ¦n d§t ca ngþi".
(Vß½ng ðång bäo ði®n,
Dã lão âu ca)

Kh¡c Phù nghe xong, li«n khai ngµ.

*****

Sß t×ng th¸ chúng r¢ng: "Ng߶i h÷c t× b¯n phß½ng ðªn. S½n tång · ðây phân làm ba thÑ cån c½ ð¬ tiªp ðµ. Nhß ng߶i trung hÕ cån ðªn thì ta ðoÕt cänh h÷ mà chÆng tr× pháp h÷; nhß ng߶i trung thßþng cån ðªn thì ta cänh pháp ð«u ðoÕt; nhß ng߶i thßþng thßþng cån ðªn thì ta cänh, pháp, nh½n ð«u chÆng ðoÕt; nhß có kë kiªn giäi xu¤t cách (siêu vi®t ba thÑ cån c½) ðªn thì s½n tång · ðây bèn toàn th¬ tác døng, chÆng tùy cån c½".

L–I BÌNH PH†M ÐÕi Hu® Tông Cäo Thi«n sß giäi ðáp "Tång höi v« TÑ li®u giän cüa ngài Lâm Tª".

Tång höi: Lâm Tª th¸ chúng r¢ng: "Có khi ðoÕt nhân chÆng ðoÕt cänh, có khi ðoÕt cänh chÆng ðoÕt nhân, có khi nhân cänh ð«u ðoÕt, có khi nhân cänh ð«u chÆng ðoÕt".

V§y thßa Hòa Thßþng, thª nào là ðoÕt nhân chÆng ðoÕt cänh ?

ÐÕi Hu® ðáp: Ngoài ba ngàn d£m tuy®t l¥m lçn.

V¸ tång höi tiªp: Thª nào là ðoÕt cänh chÆng ðoÕt nhân ?

ÐÕi Hu® ðáp: Nh± ðinh trong m¡t.

Tång lÕi höi: Ngài Lâm Tª nói: "M£t tr¶i phát sinh løa träi kh¡p, Hài nhi tóc dài tr¡ng nhß t½". ChÆng biªt so v¾i l¶i ðáp cüa Hòa Thßþng là ð°ng hay là khác ?

ÐÕi Hu® ðáp: Ån ph¦n cüa ng߶i ta chÆng phäi là con chó t¯t.

V¸ Tång lÕi höi tiªp: "Khi l®nh vua ðã ban kh¡p thiên hÕ, tß¾ng quân biên thùy chÆng th¤y nghe" là thª nào ?

ÐÕi Hu® ðáp: H°i nçy vçn còn ðßþc, bây gi¶ lÕi b§y bÕ. Vi®c này quyªt ð¸nh chÆng · n½i ngôn ngæ.

Thª cho nên các b§c Thánh xßa tiªp tøc ra ð¶i, m²i m²i ð«u dùng phß½ng ti®n khéo léo nói ði nói lÕi c¯t ð¬ ng߶i ð¶i ð×ng b¸ k©t n½i ngôn t× . Nªu · n½i l¶i nói thì ÐÕi-tÕng giáo ði¬n nåm ngàn b¯n tråm tám mß½i quy¬n thuyªt quy«n, thuyªt thñc, thuyªt hæu, thuyªt vô, thuyªt ð¯n, thuyªt ti®m, ðâu phäi không có l¶i nói. TÕi sao T± ÐÕt Ma phäi ðªn Ðông е nói là trao truy«n tâm ¤n, b¤t l§p vån tñ, trñc chï nhân tâm, kiªn tánh thành Ph§t. Vì sao chÆng nói truy«n huy«n, truy«n di®u, truy«n ngôn, truy«n ngæ chï c¥n ng߶i ðß½ng c½, m²i m²i ngay ðó ngµ tñ bän tâm, th¤y tñ bän tánh nên b¤t ð¡c dî nói tâm nói tánh ðã là quá dài dòng r°i!. Nªu th§t mu¯n nh± sÕch g¯c r­ cüa sanh tØ, ði«u c¥n thiªt nh¤t là ch¾ nên ghi nh¾ l¶i nói cüa ta, dçu cho ni®m ðßþc mµt ÐÕi-tÕng giáo ði¬n nhß bình xä nß¾c, cûng chï g÷i là ch· ph¦n vào, không g÷i là ch· ph¦n ra, lÕi b¸ nhæng l¶i nói này chß¾ng ngÕi làm cho chánh tri kiªn cüa mình chÆng th¬ hi®n ti«n, th¥n thông sÇn sàng cüa mình chÆng th¬ phát hi®n, chï cÑ chói lòa sáng bóng trß¾c m¡t cho là hi¬u thi«n, hi¬u ðÕo, hi¬u tâm, hi¬u tánh, hi¬u kÏ lÕ, hi¬u huy«n di®u, gi¯ng nhß quång g§y ðánh m£t trång, chï phí sÑc tâm th¥n, Nhß Lai nói là kë ðáng thß½ng xót v§y!.

Ng߶i xßa phàm có mµt l¶i nØa câu làm phß½ng ti®n khéo léo ð¬ các h÷c nhân nu¯t vô cûng không ðßþc mà nhä ra cûng không xong, nhß nu¯t phäi viên k©o có gai.Nªu là kë anh linh ðµc thoát, kë ra ngoài tình thÑc siêu vi®t lý tánh thì nhæng gai góc này cûng chï là nhæng ð° ch½i, nhæng thÑ c½m trà l­ cúng quÖ th¥n. Chï vì ông chÆng th¬ ni®m ni®m duyên kh·i vô sanh, cÑ chï hß¾ng vào tâm ý thÑc mà ðoán mò, h­ th¤y tông sß m· mi®ng li«n hß¾ng vào trong mi®ng cüa tông sß ð¬ tìm huy«n, tìm di®u, lÕi b¸ tông sß ðäo ngßþc mµt cái thì b±n mÕng cüa mình vçn chÆng biªt l÷t vào ch² nào, dß¾i gót chân vçn ðen t¯i, m¸t mù nhß thùng s½n ðen ; Cûng nhß h°i nãy Thßþng-t÷a höi v« "ðoÕt nhân chÆng ðoÕt cänh" v.v.. Chï biªt ð÷c theo sách!. Tôi ðáp ðúng nhß pháp mà h÷ cûng không hi¬u ðßþc, cÑ höi xong mµt ðoÕn lÕi höi mµt ðoÕn næa, gi¯ng nhß ng߶i nhà quê truy«n kh¦u l®nh v¾i nhau.

Nay ta chÆng tiªc kh¦u nghi®p vì các ngß½i mà dây dßa chú giäi mµt phen.

Mµt hôm Lâm Tª th¸ chúng r¢ng: "Có khi ðoÕt nhân chÆng ðoÕt cänh, có khi ðoÕt cänh chÆng ðoÕt nhân, có khi nhân cänh ð«u ðoÕt, có khi nhân cänh ð«u chÆng ðoÕt". Có lãnh hµi chång ? Ngài (Lâm Tª) im l£ng giây lâu nhìn qua nhìn lÕi r°i xu¯ng tòa. Sñ ki®n này tÑc là Bäo Kiªm Kim Cang Vß½ng.

L¶i nói cüa ta hôm qua là ðem con r¡n ðµc, con rít, con ngô công, ðü thÑ ðµc ðñng trong mµt cái lu, ông thØ ðem tay th÷c vào mà l¤y ra mµt con không ðµc xem, nªu ðßþc nhß v§y là có ít ph¥n tß½ng ßng ; nªu không ðßþc, là tÕi cån tánh cüa ông ch§m løt, xßa nay chßa có tu, trách ta chÆng th¬ ðßþc.

Lúc b¤y gi¶ Lâm Tª nói nhæng l¶i ng¡n dài, này n÷, tråm ði«u vÕn møc. Còn ðây, chï vì ngß½i không hi¬u, xem không ra, nªu ngß½i lãnh hµi ý này thì nhæng l¶i nói cüa chß T± nhß "T× khi nß¾c H° làm loÕn. Ba mß½i nåm chßa t×ng thiªu mu¯i tß½ng" (l) hay "Tøng kinh trên l¥u chuông, tr°ng rau · dß¾i chân gi߶ng".v.v... Thì khöi c¥n höi ð«u m²i m²i tñ biªt. Ng߶i xßa ðßa ra mµt phß½ng ti®n ðâu phäi là m· mi®ng b§y ðâu, c¥n phäi biªt · trong ð¤t sình có gai góc. Lúc b¤y gi¶ có ðÕo giä Kh¡c Phù lãnh hµi ðßþc ý Lâm Tª bèn ra höi: "Thª nào là ðoÕt nhân b¤t ðoÕt cänh". Sß Lâm Tª ðáp"M£t tr¶i phát sinh løa träi kh¡p, hài nhi tóc dài tr¡ng nhß t½" các ngß½i lãnh hµi chång ?

"M£t tr¶i phát sinh løa träi kh¡p" --- là cänh

"Hài nhi tóc dài tr¡ng nhß t½" --- là nhân

Hai câu này, mµt câu là t°n cänh, mµt câu là ðoÕt nhân. Kh¡c Phù lÕi có bài tøng r¢ng:

"ÐoÕt nhân chÆng ðoÕt cänh
Duyên tñ dính l¥m lçn".

ÐÕi Hu® nói: "Có gì l¥m lçn mà mu¯n c¥u huy«n chï, suy l߶ng ð¬ phän trách sao ?"

Nên tin ng߶i xßa, rü lòng t× bi thì phäi có pháp, mà chÆng có pháp nào không rü lòng t× bi. Nªu kë ðÕo nhãn chßa m·, ðÕi pháp chßa rõ thì ðâu th¬ tránh khöi hß¾ng vào mi®ng cüa ng߶i khác tìm thi«n, tìm ðÕo, tìm huy«n, tìm di®u, tìm ðßþc r°i lÕi e sþ ng߶i ta biªt ðªn, khi thuyªt ra lÕi sþ thuyªt hªt r°i sau này lÕi không có pháp ð¬ thuyªt. Phäi biªt cái này là cái pháp vô hÕn lßþng mà ông mu¯n dùng cái tâm có hÕn lßþng ð¬ truy cÑu là sai l¥m l¾n, cûng nhß Thª Tôn trên hµi Linh S½n trß¾c m£t cä tri®u chúng nói chánh pháp nhãn tÕng (niêm hoa th¸ chúng) mà chï có mµt mình Ca Diªp mïm c߶i ðón nh§n. V§y Thª Tôn ðâu có sþ ng߶i ta biªt, ðâu phäi · trong phòng kín bí m§t truy«n th÷ tâm ¤n ðâu.

Thi«n cüa ta · ðây chï cho các ngß½i nghe, không cho các ngß½i hi¬u, nhß nhæng l¶i giäi thích "TÑ li®u giän k¬ trên, các ngß½i cûng nghe r°i, cûng hi¬u r°i, nhßng ý cüa Lâm Tª quä nhiên là nhß thª chång ? Nªu nhß tông chï Lâm Tª quä là nhß thª thì há có th¬ truy«n t¾i ngày nay chång ? Nªu các ngß½i nghe ta nói ra mà cho r¢ng chï là nhß thª, thì nay ta nói th§t cho các ngß½i biªt, ðây là ác kh¦u hÕng nh¤t, h­ còn ghi nh¾ mµt chæ là còn ngu°n g¯c sanh tØ. Các ngß½i · các n½i h÷c ðßþc nhæng huy«n lÕi thêm huy«n, di®u lÕi thêm di®u là ph¦n thi«n gì?. Xßa nay cÑ trong bøng cho là có vi®c th§t.

Ch¾ sai l¥m các Thßþng-t÷a ½i !

Các ngß½i nªu th§t mu¯n tham thi«n thì nên ðem nhæng gì h÷c ðßþc · các n½i mà quång hªt ra ngoài thª gi¾i khác, chï còn lÕi tråm ði«u chÆng biªt, tråm ði«u chÆng hi¬u, tr¯ng r²ng tâm, r°i m¾i ðªn ðây cùng ta lý hµi. (Hªt ph¥n bình ph¦m cüa Ngài ÐÕi Hu®)
 

Cß¾c Chú: (l) Công án cüa Mã T±: "Ba mß½i nåm chÆng thiªu mu¯i tß½ng" : Mã T± ngµ r°i, t× giã th¥y là T± Hoài Nhßþng v« Giang Tây ho¢ng pháp. Nåm sau, Hoài Nhßþng sai tång ði khám xét thØ, d£n tång ¤y ðþi khi Mã T± thßþng ð߶ng thì ra höi: "Làm cái gì ?". Tång vâng theo l¶i, khi ðªn höi thì Mã T± ðáp r¢ng: "T× khi nß¾c H° làm loÕn, ba mß½i nåm chÆng thiªu mu¯i tß½ng". Tång v« trình lÕi. Hoài Nhßþng r¤t khen ngþi.

.