1.

Höi:- Chß Ph§t B° Tát l¤y ðÕi bi làm sñ nghi®p. V§y ng߶i ðã phát tâm B° Ы, nªu mu¯n cÑu ðµ chúng sanh, chï nên nguy®n sanh trong ba cõi, · n½i ð¶i ngû trßþc, vào ba ð߶ng ác mà cÑu kh± cho các hæu tình. TÕi sao chúng ta ðã h÷c theo Ph§t, lÕi xa r¶i chúng sanh, tñ s¯ng riêng mµt cuµc ð¶i yên ±n? Ðó có phäi là thiªu lòng t× bi, chuyên lo tñ lþi và trái v¾i ðÕo B° Ы chång?

Ðáp:- B° Tát có hai hÕng. ThÑ nh¤t, b§c tu B° Tát ÐÕo ðã lâu, chÑng ðßþc Vô Sanh Pháp Nhçn. V¾i nhæng v¸ này, ðem l¶i ðó trách thì ðúng. ThÑ nhì, b§c chßa chÑng Vô Sanh và hàng phàm phu m¾i phát tâm B° Tát. Nhæng v¸ sau n¥y c¥n phäi th߶ng không r¶i Ph§t, m¾i thành tñu ðßþc nhçn lñc và có th¬ · trong ba cõi, vào n½i ð¶i ác ð¬ cÑu ðµ chúng sanh. Cho nên Lu§n Trí е nói: 'HÕng phàm phu còn ðü m÷i sñ ràng buµc, dù có lòng ðÕi bi, nhßng vµi mu¯n sanh trong ð¶i ác ð¬ cÑu chúng hæu tình kh± não, ðó là ði«u không hþp lý.' TÕi sao thª? Vì trong cõi ð¶I ác trßþc, nghi®p phi«n não mÕnh m¨ lçy l×ng. Khi ¤y, mình ðã không có nhçn lñc, t¤t tâm s¨ tùy cänh mà chuy¬n, r°i b¸ s¡c, thanh, danh, lþi trói buµc, sanh ra ðü nghi®p tham, sân, si. Ch×ng ðó tñ cÑu ðã không r°i, nói chi là cÑu chúng sanh? Giä sØ ðßþc sanh trong cõi ng߶i thì cänh x¤u ác kë tà ngoÕi dçy ð¥y, ng߶i chánh ch½n khó g£p cho nên Ph§t Pháp không d­ gì nghe, Thánh ÐÕo không d­ gì chÑng.

Nªu ng߶i nhân b¯ thí, trì gi¾i, tu phß¾c làm b§c quy«n quý, m¤y ai không mê ð¡m cänh giàu sang, buông lung trong tr߶ng døc lÕc?

Lúc ðó dù có b§c Thi®n Tri ThÑc khuyên bäo, h÷ cûng không ch¸u tin làm theo, lÕi vì mu¯n thöa mãn lòng tham døc cüa mình, nß½ng quy«n thª sÇn có, gây ra nhi«u tµi nghi®p. Ъn khi chªt r°i, b¸ ð÷a vào tam ð° träi qua vô lßþng kiªp, khi khöi tam ð°, sanh ðßþc làm ng߶i, phäi th÷ thân b¥n ti®n; nªu không g£p Thi®n Tri ThÑc lÕi mê l¥m gây tµi ác, r°i b¸ ð÷a næa. T× trß¾c ðªn nay chúng sanh luân h°i ð«u · trong tình trÕng ¤y. Ðây g÷i là nan hành ðÕo v§y.

Kinh Duy Ma cûng nói: 'Chính b¸nh cüa mình còn không tñ cÑu ðßþc, ðâu có th¬ cÑu ðßþc b¸nh cho kë khác.'

Lu§n Trí е cûng nói: 'Ví nhß hai ng߶I, m²i kë ð«u có thân nhân b¸ nß¾c lôi cu¯n; mµt ng߶i tánh g¤p nhäy ngay xu¯ng nß¾c ð¬ cÑu v¾t, nhßng vì thiªu phß½ng ti®n nên cä hai ð«u b¸ ð¡m chìm. Mµt ng߶i sáng tïnh h½n vµi chÕy ðªn l¤y thuy«n b½i ra cÑu v¾t, nên cä hai ð«u không b¸ nÕn tr¥m n¸ch.' B§c B° Tát m¾i phát tâm vì chßa ðü nhçn lñc nên không th¬ cÑu chúng sanh, cûng nhß ng߶i trß¾c. Nhæng v¸ B° Tát th߶ng g¥n gûi Ph§t chÑng ðßþc Vô Sanh Nhçn, m¾i có th¬ nh§p thª và cÑu ðµ vô lßþng chúng sanh cûng nhß ng߶i sau. Nhß trë th½ không nên r¶i m©, nªu r¶i m© thì ho£c r½i vào h¥m giªng, té xu¯ng sông ð¥m, ho£c ðói khát mà chªt. LÕi nhß chim non chßa ðü lông cánh, chï có th¬ nhäy chuy«n theo cành cây; ðþi ch×ng nào lông cánh ð¥y ðü, m¾i có th¬ bay xa, thong thä vô ngÕi. Phàm phu không nhçn lñc, chï nên chuyên ni®m Ph§t A Di Ðà cho ðßþc nh¤t tâm, ðþi khi t¸nh nghi®p thành tñu, lúc lâm chung s¨ ðßþc Ph§t tiªp dçn vãng sanh, quyªt ð¸nh không nghi. Khi th¤y ÐÑc A Di Ðà chÑng quä Vô Sanh r°i, ch×ng ¤y s¨ cßÞi thuy«n Pháp Nhçn vào bi¬n luân h°i cÑu v¾t chúng sanh, m£c ý làm vô biên Ph§t sñ.

Cho nên b§c bi tâm hành giä, nhß mu¯n giáo hóa n½i ð¸a ngøc, vào bi¬n tr¥m luân, nên chú ý ðªn nhân duyên c¥u sanh T¸nh е. Ði«u n¥y Th§p Trø TÏ Bà Sa Lu§n g÷i là D¸ Hành ÐÕo.

2

Höi:- Th¬ cüa Pháp là không, xßa nay vçn vô sanh và bình ðÆng v¡ng l£ng. Nªu bö Ta Bà c¥u v« Cñc LÕc, há chÆng là trái lý ß? LÕi trong Kinh nói: 'Mu¯n c¥u v« T¸nh е trß¾c phäi t¸nh tâm mình; tâm mình thanh t¸nh, cõi Ph§t m¾i thanh t¸nh.' Ng߶i c¥u sanh T¸nh е, cûng chÆng là trái lý này?

Ðáp:- V¤n ð« ¤y có hai nghîa. Xin phân làm t±ng ðáp và bi®t ðáp.

V« ph¥n t±ng ðáp, nªu ông cho r¢ng c¥u v« T¸nh е tÑc là bö ðây tìm kia, không hþp v¾i lý bình ðÆng nhß nhß. Còn ông ch¤p Ta Bà không c¥u v« Cñc LÕc, há lÕi không b¸ l²i bö kia ch¤p ðây sao? Nªu ông bäo: 'Tôi không c¥u kia cûng không ch¤p ðây' thì lÕi m¡c l²i ðoÕn di®t. Cho nên Kinh Kim Cang Bát Nhã nói: 'Tu B° Ы! Ông ð×ng nghî r¢ng nói phát tâm Vô Thßþng B° Ы là ðoÕn di®t hªt tß¾ng cüa các pháp. TÕi sao thª? Vì phát tâm Vô Thßþng B° Ы, ð¯i v¾i các pháp không nói tß¾ng ðoÕn di®t.'

V« ph¥n bi®t ðáp, nhß ông ðã gÕn v« lý Vô Sanh và tâm t¸nh, tôi xin giäi thích. Vô Sanh cûng chính là lý b¤t sanh b¤t di®t. B¤t sanh là các pháp giä hþp cüa sanh duyên không tñ tánh, nên không th§t có sanh th¬ và th¶i gian sanh. Xét ra không phäi th§t t× ðâu mà ðªn, nên g÷i là b¤t sanh. B¤t di®t là khi các pháp hoÕi di®t cûng không tñ tánh, nó không bäo r¢ng mình hoÕi di®t. Vì nó không th§t có ch² ði v« nên g÷i là b¤t di®t. Cho nên lý Vô Sanh hay b¤t sanh di®t không phäi ngoài các pháp sanh di®t mà có. Vì thª chÆng phäi không c¥u sanh T¸nh е mà g÷i là Vô Sanh. Trung Quán Lu§n nói: 'Các pháp nhân duyên sanh, ta nói chính là không, ðó g÷i là giä danh, cûng là nghîa Trung ÐÕo.' LÕi nói: 'Các pháp không tñ sanh, không t× n½i cái khác mà sanh, không phäi cµng sanh, cûng không phäi vô nhân, nên g÷i là Vô Sanh.' Kinh Duy Ma nói: 'Tuy biªt các cõi Ph§t, cùng v¾i hæu tình không, mà th߶ng tu T¸nh е, ð¬ giáo hóa qu¥n sanh.' LÕi nói: 'Ví nhß có ng߶i tÕo l§p cung th¤t, nªu c¤t · ch² ð¤t tr¯ng thì tùy ý không ngÕi. Nªu mu¯n xây giæa hß không, t¤t không th¬ thành. Chß Ph§t thuyªt pháp th߶ng nß½ng theo nh¸ ðª, không phäi hoÕi giä danh mà nói th§t tß¾ng cüa các pháp.' Cho nên ng߶i trí tuy siêng c¥n c¥u sanh T¸nh е, mà rõ sanh th¬ không th§t có. Ðây m¾i là chân Vô Sanh và cûng là nghîa tâm t¸nh cõi Ph§t thanh t¸nh. Trái lÕi kë ngu b¸ cái sanh ràng buµc, nghe sanh li«n nghî là sanh, nghe nói Vô Sanh lÕi ch¤p là không có sanh v« n½i nào cä, ðâu biªt r¢ng sanh chính là Vô Sanh, Vô Sanh há lÕi ngÕi vì sanh? Vì không hi¬u l¨ ¤y, h÷ sanh lòng tranh ch¤p th¸ phi khinh chê ng߶i c¥u sanh T¸nh е, th§t r¤t sai l¥m! Ðây chính là kë tµI nh½n báng Pháp, hÕng tà kiªn ngoÕi ðÕo v§y.

3

Höi:- T¤t cä cõi T¸nh е cüa chß Ph§t · m߶i phß½ng công ðÑc ð«u bình ðÆng pháp tánh cûng nhß v§y. Ng߶i tu nên nh¾ nghî kh¡p t¤t cä công ðÑc cüa chß Ph§t, c¥u v« các cõi t¸nh · m߶i phß½ng m¾i phäi, sao nay lÕi riêng c¥u T¸nh е cüa mµt ÐÑc Ph§t? Nhß thª chÆng là trái v¾i lý bình ðÆng c¥u sanh ß?

Ðáp:- T¤t cä cõi t¸nh cüa chß Ph§t, th§t ra ð«u bình ðÆng. Nhßng vì chúng sanh · cõi này ph¥n nhi«u là kë ðµn cån trßþc loÕn, nªu không buµc tâm chuyên vào mµt cänh, thì Tam Muµi khó thành. Chuyên ni®m Ph§t A Di Ðà, tÑc là Nh¤t Tß¾ng Tam Muµi, vì tâm chuyên nh¤t, nên ðßþc sanh v« cõi kia. Nhß trong Kinh Tùy Nguy®n Vãng Sanh, Ph± Quäng B° Tát höi Ph§t: 'BÕch ÐÑc Thª Tôn, M߶i phß½ng ð«u có T¸nh е, tÕi sao Thª Tôn lÕi riêng khen ngþi cõi Tây Phß½ng Cñc LÕc và khuyên chúng sanh nên chuyên ni®m Ph§t A Di Ðà ð¬ c¥u v« cõi ¤y?' Ph§t bäo ngài Ph± Quäng: 'Chúng sanh · cõi Diêm Phù Ы ph¥n nhi«u tâm trßþc loÕn, vì thª ta chï tán thán mµt T¸nh е · Tây Phß½ng, khiªn các hæu tình chuyên tâm vào mµt cänh, ð¬ cho sñ vãng sanh ðßþc d­ thành tñu. Nªu nh¾ ni®m t¤t cä chß Ph§t, vì ni®m cänh quá rµng, nên tâm mênh mang tán lÕc, Tam Muµi khó thành, không ðßþc vãng sanh. LÕi sñ c¥u công ðÑc cüa mµt v¸ Ph§t cùng sñ c¥u công ðÑc cüa t¤t cä Ph§t không khác nhau, vì chß Ph§t ð°ng mµt pháp tánh. Cho nên ni®m Ph§t A Di Ðà tÑc là ni®m t¤t cä Ph§t, sanh Tây Phß½ng T¸nh е tÑc là sanh t¤t cä T¸nh е. Vì thª Kinh Hoa Nghiêm nói: 'Thân t¤t cä chß Ph§t, là thân mµt ÐÑc Ph§t, mµt tâm mµt trí hu®, lñc vô úy cûng thª.' LÕi nói: 'Ví nhß trång tròn sáng, in bóng kh¡p sông h°, änh tßþng tuy vô cùng, m£t trång chï là mµt, nhß ð¤ng Vô NgÕi Trí, thành b§c ÐÆng Chánh Giác, Ñng hi®n t¤t cä cõi, thân Ph§t không có hai.'

Tóm lÕi, ng߶i có trí hu® nß½ng n½i thí dø trên s¨ hi¬u ðßþc lý mµt tÑc t¤t cä, t¤t cä là mµt. Khi hi¬u ðßþc lý n¥y, thì ni®m mµt ÐÑc Ph§t, chính là ni®m t¤t cä chß Ph§t v§y.

4.