Tham Thi«n Ph± Thuyªt 

Lai Quä Thi«n Sß

Thích Duy Lñc d¸ch t× Hán Vån sang Vi®t Vån

T× Ân Thi«n Ð߶ng Hoa KÏ Xu¤t Bän Nåm 1993 Ph§t l¸ch 2536

---

ch¤p mê ch¤p ngµ là t§p khí, li­u sanh thoát tØ, thành Ph§t làm T± là t§p khí, tham thi«n h÷c ðÕo minh tâm kiªn tánh ð«u là t§p khí. T§p khí sâu nhß thª r¤t khó tr×, nªu chÆng phäi b§c ðÕt ðÕo e khó tr× ðßþc nó.

Ho£c có ng߶i höi : "Chúng tôi h¢ng ngày làm theo quy cü, thñc hi®n công phu tham thi«n, ch¡c chÆng phäi t§p khí ?". Ðáp : "Ðây chÆng nhæng không phäi t§p khí, lÕi là pháp tr× t§p khí. Nhßng có ng߶i · trong pháp tr× t§p khí sanh thêm t§p khí. Nhß bu±i sáng trä nþ mµt tråm, bu±i chi«u vay nþ mµt ngàn, tr× nó thì ít mà thêm nó lÕi nhi«u". Than ôi ! Ðau ð¾n thay !

T§p khí l¾n lao, l¤y gì ð¬ tr× khØ ? Xét kÛ ¡t phäi nh¶ ðªn thanh quy cüa thi«n ð߶ng, phép t¡c vi tª h¢ng ngày, sñ giúp ðÞ cüa ðánh hét, sñ dçn d¡t cüa thi®n tri thÑc, nåm ba mß½i nåm chÆng xong, nªu kiªp này chßa sÕch thì kiªp sau tiªp tøc. Dçu cho t§p khí l¾n bao nhiêu, chï c¥n l§p chí b«n ch¡c thì r¯t cuµc ¡t phäi tr× xong. Nªu nhß ng߶i không có l² mûi (ðã ngo) thì ð¯i v¾i cái l¾n cüa tr¶i ð¤t, cái cao cüa hß không, cái tôn quý cüa Ph§t T±, cái rµng nhi«u cüa chúng sanh, ng߶i này ð«u chÆng màng ðªn, ngoài ra t¤t cä các thÑ khác cûng không nhi­m mµt chút. Nªu ông h÷c ðßþc nhß ng߶i này thì bäo ông thành Ph§t cûng chÆng khó. Ng߶i này tuy hay, song c¥n phäi lìa mê ngµ m¾i ðßþc. Nªu quä ông th¤y ðßþc thì m¾i biªt hß không có ng߶i này, ðÕi ð¸a có ng߶i này, hæu tình vô tình ð«u có ng߶i này, ðµng chân g£p ngay ng߶i này, hä mi®ng c¡n nh¢m ng߶i này. Cái hay cüa ng߶i này không th¬ l¤y gì ð¬ thí dø.

9. NHN KH‘

Ng߶i tham thi«n døng công tham cÑu ngày ðêm quên m®t, quên ån c½m, u¯ng trà, chÆng biªt có ðói khát, khó ch¸u, có b®nh cûng không màng ðªn. Dçu cho chªt ngay cûng không bö công phu, nªu chªt cûng mang công phu theo mà chªt. Có ng߶i phï báng ta là ng߶i x¤u, ng߶i phá gi¾i, ng߶i ðÕi ác, lÕi càng khiªn ta công phu thêm miên m§t. Ho£c có ng߶i khen ngþi ta, thß½ng mªn ta, cung kính cúng d߶ng ta, ta cûng phòng ng×a không ð¬ cho công phu b¸ ðánh m¤t. Th߶ng th߶ng g£p cänh ngh¸ch công phu có th¬ không b¸ ðánh m¤t, lúc g£p cänh thu§n d­ b¸ ðánh m¤t, dçu cho có ng߶i vu kh¯ng ta là ng߶i trµm c¡p, gian xäo, ta cûng không ð¬ công phu b¸ nhæng cänh ¤y lôi kéo ði, chÆng b¸ lôi kéo ði thì chÆng vào h¥m lØa phi«n não, nhß thª g÷i là nhçn ðßþc cái kh± ngoài thân.

Nªu có ng߶i hành hÕ thân ta, có ng߶i chß·i m¡ng ta r¤t khó chiu, nªu chÑc sñ có ý Ñc hiªp ta, ho£c ðánh ho£c m¡ng thì mau mau ð« kh·i công phu chÆng theo thân cänh xoay chuy¬n, khi bu°n ngü thì dùng dùi ð¬ ðâm ðùi, ho£c tñ ðánh mình mµt bÕt tay ho£c khi quày ð¥u ngó nhìn li«n c¡n rång tñ trách, ho£c khi nói chuy®n li«n d§m chân ð¤m ngñc. H­ m²i l¥n ðánh m¤t công phu thì phäi tñ tát vào m£t mµt phen, nªu công phu chÆng ð¡c lñc li«n sanh h± th©n, công phu có tiªn bµ thì n² lñc dûng mãnh tham, không nên khi g£p thu§n cänh hþp thích thân thì sanh lòng hoan hÖ, ngh¸ch cänh trái thân thì d¤y tâm gi§n h¶n, ¤y ði«u là tùy thân tâm chuy¬n.

Nay quyªt chí tham thi«n phäi hành cái hÕnh nhçn kh± chÆng lìa thân tâm cûng chÆng trø thân tâm, nhß thª thì công phu m¾i ðßþc thành tñu.

10. LžC CÅN KHÓ NHIŠP

Løc cån là chï cho m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân, ý. PhÕm vi cüa løc cån b¤t quá · trên phÕm vi thân này sao lÕi nói khó nhiªp ? Ông mu¯n nhiªp, ta thì mu¯n buông. Vì c¾ sao ? Vì nhiªp ð¬ giæ kín nó lÕi ðó là hÕi l¾n. ChÆng b¢ng th¤y có tß¾ng thì buông xä cái th¤y, nghe có tiªng thì buông xä cái nghe, b¯n cån kia cûng nhß thª. Ng߶i hành ðÕo trß¾c tiên quên th¤y quên nghe, kª ðªn t¸nh thân tâm, chÆng nhæng løc cån løc tr¥n ðßþc buông xä, mà løc thÑc theo ðó cûng d×ng. Th߶ng th¤y ng߶i trø Tòng Lâm ð¥u thân tay chân cÑng nhß cây khô, ði nhß ng߶i g², ng°i nhß ông ð¸a, ðây tuy chÆng hay, song so v¾i ng߶i phóng ðãng thì t¯t g¤p muôn l¥n. Nhß thª, chÆng qua chï là m¡t nh¡m không liªc ngó, nhßng bên trong còn ðµng, h­ con ngß½i chþt nhìn li«n b¸ tß¾ng lôi ; tai dù không nghe, h­ ð¥u b²ng lay ðµng li«n b¸ tiªng thâu. Cách hành nhß thª thì ðâu có nhiªp ðßþc các cån.

Cách nhiªp chân chánh ví dø nhß : Mµt cái phòng xung quanh có sáu cØa s±, trong ð¯t mµt ng÷n ðèn thì ánh sáng t× sáu cØa chiªu ra ngoài. Mu¯n tr× bö mµt cØa thì dùng väi b¯ che lÕi ¡t mµt cØa tñ t¯i. Dùng väi che dø cho giæ con m¡t không cho nhìn bên ngoài. Mu¯n tr× bö cØa thÑ hai, cûng dùng väi che, väi che tÑc là giæ cái tai không cho nghe bên ngoài. B¯n cØa kia cûng v§y. Cách hành nhß thª tÕm nhiªp thì ðßþc, song chßa phäi là hÕnh ð¯n (ð¯n ngµ). Cách hành cüa thi«n tông không c¥n ðóng sáu cØa s±, trß¾c tiên bö ng÷n ðèn · giæa phòng, kª ðªn d©p luôn cä cái phòng, chÆng nhæng løc cån løc tr¥n tñ không, løc thÑc cûng tñ xa lìa. Thñc ra không c¥n d©p bö, ðèn và phòng ð«u tñ tiêu tan. ThØ höi : : "H° Ly Tinh (ý thÑc phân bi®t) nay ðâu còn ch² d¤u thân næa ?". V§y cái ðÕo cüa thi«n tông trß¾c tiên dùng nghi tình hàng phøc tâm, tâm quên thì trong ngoài ð«u quên, chÆng ðóng mà tñ ðóng, chÆng nhiªp mà tñ nhiªp, th§t chÆng ðúng ß ! Nhßng ðß½ng ð¥u (ch² tri®t ngµ) còn thiªu mµt g§y.

11. TH›NH C…U KHAI TH˜

Nói v« thïnh c¥u khai th¸, thì lúc Ph§t còn tÕi thª cûng có. Vi®c này tr÷ng ðÕi, thª gian chÆng th¬ so sánh ðßþc. Nhß mµt hôm, ngoÕi ðÕo mang hoa ðªn cúng Ph§t, thïnh Ph§t khai th¸. Ph§t bäo : ©Buông hoa xu¯ngª. NgoÕi ðÕo buông hoa xu¯ng. Ph§t bäo : "Buông tay xu¯ng". NgoÕi ðÕo buông tay xu¯ng. Ph§t bäo : "Buông thân xu¯ng". NgoÕi ðÕo ðang do dñ, Ph§t qu· : "Buông chÆng ðßþc thì gánh lên ði !" . NgoÕi ðÕo ngay ðó ðÕi ngµ. Lþi ích cüa sñ thïnh c¥u khai th¸ ðâu th¬ k¬ xiªt.

Ph§t lúc · nhân ð¸a làm mµt v¸ tiên nhân, · trong núi sâu ngày ðêm hành ðÕo r¤t là chân thiªt. Thiên nhân mu¯n thØ, hóa làm mµt con quÖ La sát ðªn bên cØa ðµng nói : "Các hÕnh vô th߶ng là pháp sanh di®t". Tiên nhân nghe qua li«n bß¾c xu¯ng thi«n sàng, ra ngoài xem, th¤y mµt con quÖ hình thù x¤u xí, tóc ðö r¯i nùi, m£t xanh nhß chàm, rång ðen chïa ra nhß ðinh s¡t, thân hình to l¾n, cái bøng lép x©p, trông qua ðáng sþ.

Tiên nhân höi : "Hai câu k® v×a r°i do ông nói phäi chång ?"

QuÖ La sát ðáp : "Chính là tôi nói".

Tiên nhân thßa r¢ng : "Xin nói câu kª tiªp cho tôi nghe, tôi r¤t cäm tÕ".

QuÖ La sát li«n nói : "Tôi ðang ðói bøng, không có sÑc ð¬ nói tiªp. Ông có th¬ xä thân cho tôi ån, tôi s¨ nói tiªp".

Tiên nhân tñ nghî : "Nªu bö thân này cho quÖ ån thì còn ai ðßþc nghe pháp ?ª

Li«n bäo quÖ La sát : "Viªt pháp lên täng ðá, tôi xem r°i li«n xä thân".

QuÖ viªt tám chæ nhß v¥y : "Sanh di®t di®t r°i, t¸ch di®t làm vui".

Tiên nhân li«n t× trên b¶ vñc nhäy xu¯ng, quÖ La sát ðÞ l¤y thân tiên nhân r°i hi®n nguyên hình là Tr¶i Ъ Thích khen r¢ng : "Lành thay ! Ngài s¨ thành ðÕo Vô Thßþng B° Ы. NgßÞng mong tiên nhân ch¾ quên ðµ tôi".

Hãy suy nghî xem ! Ng߶i xßa xä thân c¥u pháp vì tám chæ mà bö mÕng cho quÖ ån, coi nh© thân, kính tr÷ng pháp nhß thª, e r¢ng ng߶i th¶i nay khó làm n±i.

Ng߶i hành ðÕo trø thi«n ð߶ng døng tâm chân thiªt, mu¯n công phu thâm nh§p nh¤t ð¸nh c¥n phäi rµng höi b§c Thi®n Tri ThÑc, nên chân thành cung kính nåm vóc gieo sát ð¤t, trình bày cái kiªn giäi trß¾c kia và hi®n tÕi cüa mình, thành th§t thïnh c¥u khai th¸.

Nh¶ Thi®n Tri ThÑc ¤y nh± ðinh tháo ch¯t, khiªn cho ðß½ng c½ cäm th¤y tr¶i xoay ð¤t chuy¬n, ðßþc quay ð¥u chuy¬n não, có ng߶i ngay ðó ðÕi ngµ. Nhß ð߶ng ði ngàn d§m còn thiªu mµt bß¾c m¾i ðßþc ðªn nhà, nhi«u ng߶i · ch² thiªu mµt bß¾c này, l¥m nh§n là nhà r°i trø n½i ðó, chÆng mu¯n tiªn lên. Nªu là ng߶i trí, ngay ðây phäi ði thßa höi các b§c Thi®n Tri ThÑc, tñ suy xét lÕi có ðúng hay không, r°i ngay ðó th×a ðß½ng thì công phu m¾i ðßþc thâm nh§p. Ng߶i tin ðßþc sñ thïnh c¥u khai th¸ thì ðµng chân là ðªn nhà, vi®c d­ dàng nhß thª, ng߶i h÷c ðÕo nên l¤y ðó làm mô phÕm.

12. CHÁN TRž TÒNG LÂM

Ng߶i trø Tòng Lâm lâu nåm th¤y nhæng ði«u chÆng ðúng nhß pháp, tâm sanh chán nän là l¨ t¤t nhiên.

Nhæng sñ lþi ích l¾n lao · Tòng Lâm, ng߶i ta chÆng d­ gì th¤y, cho nên tôi ð£c bi®t chï ra. Sinh hoÕt h¢ng ngày · thi«n ð߶ng, ði hß½ng t÷a hß½ng ngày nào cûng v§y, tháng nào cûng v§y, nåm nào cûng v§y. Phép t¡c phäi làm chÆng thêm chÆng b¾t, mµt ngày làm nhß thª muôn ngày cûng làm nhß thª. Ðây là dùng cái thân lay ðµng ð¬ huân cái thói quen b¤t ðµng, lâu ngày thân tñ t¸nh thì tâm cûng tñ thanh. Ъn ch² tu sâu này ph¥n nhi«u chÆng phäi d­ th¤y.

M÷i ng߶i chï thích thay ð±i, hôm nay thßþng ði®n, ngày mai tøng ni®m, ngày m¯t ra ngoài ch½i thong thä, mµt ngày thay ð±i hai ba vi®c càng hþp ý h½n. Nay cÑ su¯t ngày lÕnh bång bång làm cho ng߶i ta cäm th¤y phi«n muµn, không ý v¸, không hÑng thú, nên chán trø Tòng Lâm ¤y là b®nh l¾n b§c nh¤t.

Nªu ng߶i l§p chí hành ðÕo ð¯i v¾i các pháp l¾n nhö cüa Tòng Lâm c¥n phäi hi¬u th¤u, thì ch² th¤y ð«u có lþi, ch² nghe ð«u có ích, ch² h÷c ð«u là ðÕo, ch² hành ð«u là pháp. T× ðó l¤y thi«n ð߶ng làm thân, l¤y quy cü làm hÕnh, l¤y thi«n duy®t làm thÑc ån, l¤y tham thi«n làm chánh ni®m, cÑ vùi ð¥u công phu hai ba mß½i nåm, nhß thª chÆng nhæng Diêm La Vß½ng không làm gì ðßþc, mà dçu cho Ph§t Thích Ca cûng không làm gì ðßþc. Tñ ðßþc sñ lþi ích to l¾n r°i chuy¬n dÕy ng߶i khác cûng ðßþc sñ lþi ích ¤y. Ðßþc sñ lþi ích sâu xa r°i m¾i rõ biªt ðßþc nhân quä cüa sñ trø Tòng Lâm, c¥m mµt c÷ng cö, ð¯t mµt nén hß½ng ð«u là vun b°i ðÑc tánh, nghe mµt tiªng, th¤y mµt s¡c ð«u là thi«n c½.

Tòng Lâm là ch² cüa th§p phß½ng tø hµi, là ð¤t an cß cüa thánh hi«n, ðÕi chúng · chung nß½ng tña lçn nhau, mµt ngôn mµt hÕnh ð«u có cån cÑ, mµt ð°ng ti«n mµt hµt gÕo ð«u không lãng phí. Ng߶i xßa nói : "Tòng Lâm sanh ra l¸ch ðÕi T± Sß, Tòng Lâm sanh ra c± kim Thánh Hi«n". Cho nên phäi kính Tòng Lâm nhß cõi Ph§t, quý tiªc v§t th߶ng trø nhß vàng ng÷c. Tñ h§n ðªn tr­, chÆng ðßþc trø s¾m h½n. Thà nguy®n ð¶i ð¶i kiªp kiªp l¤y Tòng Lâm làm nhà ·, l¤y quy cü làm s· hành, ngoài ra chùa tß am th¤t, thâm s½n cùng c¯c, quan phòng t¸nh th¤t, quyªt chÆng tÕm trø. Xin ng߶i trø Tòng Lâm ð÷c thuµc ðoÕn này r°i ghi nh¾ ð¬ có th¬ ð« phòng sñ l¥m lÕc · mai sau.

LÕi næa, Ph§t là v¸ giáo chü cüa thª gi¾i Ta Bà, là ng߶i mà Ph§t tØ chúng ta phäi dñng ði®n ð¬ th¶. Pháp là ng÷n ðèn sáng cho thª gian ô trßþc, c¥n phäi c¤t l¥u các ð¬ tàng træ. Tång là phß¾c ði«n cüa thª gian, c¥n nên cúng d߶ng. Tuy chí thành kính tin Tam Bäo song cûng chÆng b¢ng cái công to üng hµ Tòng Lâm. Tam Bäo chÆng nh¶ Tòng Lâm thì chÆng còn trø · thª gian. Tòng Lâm chÆng nh¶ Tam Bäo thì chÆng t°n tÕi. Nªu mu¯n chánh pháp trø lâu · ð¶i thì c¥n phäi làm cho Tòng Lâm trø lâu · thª gian. Tòng Lâm chÆng còn thì chánh pháp làm sao trø. Cho nên trß¾c có Tòng Lâm r°i sau m¾i có Tam Bäo.

Mong sao ng߶i chán trø Tòng Lâm ð±i lÕi thành thích trø Tòng Lâm. Ng߶i chán ¡t r¶i Tòng Lâm. Ng߶i thích ¡t trø Tòng Lâm. Tiªn trình tß½ng lai cüa ng߶i thích ¤y l¾n lao chÆng th¬ ví dø ðßþc.

13. THÍCH — NÚI SÂU

Ng߶i thích · núi ð«u do ðÕo ni®m không væng ch¡c. Tâm ßa thích núi chÆng thôi thì cái ni®m chán trø Tòng Lâm càng mÕnh. Cûng có ng߶i h¢ng ngày b¸ nhæng quy cü lång xång, nhæng ði«u th¤y nghe, hay d· làm nhi­u loÕn tâm. Ho£c ð¯i v¾i t÷a hß½ng ði hß½ng sÑc lñc yªu kém không ðü døng công phu, ho£c vì sñ khai th¸ và ði«u chúng cüa Ban Thü, Duy Na không hþp ý mình, ho£c vì hi«m khích v¾i ng߶i n¢m bên cÕnh, ho£c vì công vi®c ruµng nß½ng quá nhi«u, ho£c vì vi®c ði®n ð߶ng quá kh±..., ch² chán quá nhi«u, ðü thÑ tr· ngÕi th§t khó hành ðÕo, nên mu¯n tr¯n ði vì có cái ni®m · núi.

Mµt khi ðªn trong núi, có nhà không có gi߶ng, có chén không có gÕo, có cüi không có lØa, ðªn lúc ¤y m¾i biªt phi«n toái còn h½n · Tòng Lâm g¤p bµi. Còn có mµt hÕng ng߶i rán trø Tòng Lâm ð«u là hình thÑc b« ngoài, h¢ng ngày m÷i vi®c nhß treo bäng, gõ chuông, châm trà, xách nß¾c, hß½ng bän, trúc b«, ð«u ¥m ¥m kinh ng߶i. Khai th¸ cüa Ban Thü nghe qua n±i gi§n, quy cü cüa Duy Na nghe r°i tâm phi«n. Suy nghî tråm kª không cách nào ±n. Mu¯n tr· v« chùa tß, sþ am bên cÕnh chê c߶i, trø Tòng Lâm khác thì e cûng khó ðßþc nhß ý. Tñ nghî cái phi«n cüa chùa tß, cái kh± cüa Tòng Lâm, chÆng b¢ng lánh vào núi sâu, thª gian ít ng߶i nghe th¤y. Ng߶i · núi nhß thª chÆng phäi th§t vì ðÕo, ham thích an nhàn, l¤y · núi làm khoái chí. Phäi biªt, có khä nång · núi hay không, c¥n phäi có sñ cån cÑ. M¤y ði«u t® cüa sñ · núi, ng߶i ta chÆng biªt :

l. Dçu cho th¤u qua Trùng Quan cûng khó khöi cái nÕn cß¾p gi§t, không có ng߶i giäi cÑu. Tôi trß¾c kia sþ nh§n chÑc sñ cüa Tòng Lâm quá phi«n phÑc nên tr¯n lên núi t¸nh dßÞng. Khi ðªn hang núi · ðßþc m¤y ngày b²ng nghe tiªng kêu khóc cüa am phía trên li«n chÕy lên xem, th¤y mµt ng߶i b¸ cß¾p dùng dây trói thân, hình dáng r¤t thê thäm. Tôi vµi m· dây trói cho ng߶i ¤y, cÕy hªt ð¤t bùn ra khöi mi®ng, kéo hªt bông väi ra khöi l² tai r°i vµi n¤u nß¾c cho u¯ng, ng߶i ¤y m¾i th· ðßþc. LÕi ðÞ l¤y tay chân, làm cho hoÕt ðµng, khiêng ð¬ lên gi߶ng, g¥n nØa ngày m¾i tïnh. Höi lý do, ng߶i ¤y k¬ : "Trß¾c b¸ cß¾p dùng y phøc trùm ð¥u ðánh mÕnh vào thân, r°i dùng dây trói, phäi n¢m dß¾i ð¤t hai ngày ðêm". Tôi ði vào am xem m¾i biªt ð° ðÕc ð«u b¸ cß¾p sÕch, tuy b¸ ðau kh±, song may m¡n là chßa chªt.

2. Th߶ng có phø næ nghèo kh± dß¾i chân núi lên xin lß½ng thñc, khiªn cho thánh gi¾i khó giæ.

3. Lß½ng thñc không ðü ån, c¥n phäi xu¯ng núi hóa duyên mµt cách kh± s·. Ng߶i có phß¾c thì ð¥y bao l¾n, ng߶i vô phß¾c thì túi nhö cûng tr¯ng không, có th¬ b¸ ðói mµt phen ðªn tám, m߶i ngày, kh± s· biªt bao.

4. Có khi cùng v¾i ng߶i · núi lân c§n b¤t hòa, ðánh lµn v¾i nhau ðªn chªt cûng không có ng߶i cÑu.

5. Có b®nh không có thu¯c, có thu¯c không có ng߶i sån sóc b®nh, có khi chªt ðªn sình thúi cûng không ai biªt. Xin ng߶i thích · núi hãy suy nghî kÛ !

14. NHN N€I PHI‹N TOÁI

Ng߶i tham thi«n c¥n nên cüng c¯ ©h¢ng tâmª (tâm luôn luôn không lay ðµng, biªn ð±i), ch¾ nên g£p khó li«n th¯i lui. Phäi biªt vi®c tham thi«n l¾n không gì b¢ng, cái tr÷ng yªu nh¤t cüa các vi®c thª gian chÆng b¢ng sñ tr÷ng yªu cüa tham thi«n. TÕi sao ? Vì ng߶i thª gian hß¾ng ngoÕi tìm c¥u, ng߶i tham thi«n thì hß¾ng nµi ði thÆng, nhßng ðó chÆng phäi chân ði, chÆng phäi thân ði cûng chÆng phäi tâm ði, chï ð« kh·i mµt câu thoÕi ð¥u, tâm tâm tham, kh¡c kh¡c tham, miên m§t tham. Vi®c ði ð߶ng m²i bß¾c cách mµt khoäng, còn vi®c tham thi«n miên m§t ðªn n²i tìm ch² tr¯ng ð¬ c¡m mµt cây kim cûng không có, vì có thì sanh ra thª gian. Ch² hành cüa ng߶i tham thi«n mµt mäy may gì cûng không cho có, cái hành nhß thª ¡t phäi có cái hÕnh nhçn nÕi phi«n toái. Gi¯ng nhß ng߶i ði trong r×ng nhi«u gai g¯c ho£c nhi«u c÷p beo, chßa t×ng có ai ði qua, nay ta mu¯n dûng mãnh tiªn t¾i, giæ tâm bình tînh còn khó ði qua hu¯ng là trong tâm cäm th¤y khó ði. Ý mu¯n vµi g¤p, càng ði càng th¤y khó, th§t chÆng dám ði cho ðªn chùn chân th¯i bß¾c, nhßng ng߶i hành ðÕo phäi mÕnh dÕn ðªn ðµ không ði thì không ðßþc. Cûng nhß nhæng ng߶i biªt cách døng công khéo léo, trß¾c tiên phäi rõ n½i cänh gi¾i cüa tñ tánh v¯n là tiêu diêu, v¯n là thích ý, v¯n là tñ tÕi, v¯n là vui vë. Cho ðªn hang ± cüa løc ðÕo luân h°i cûng ð«u nhß thª. Nay ng߶i tham thi«n mu¯n v« n½i tiêu diêu tñ tÕi cüa tñ tánh, nhßng không th¤y ð߶ng cû thì làm sao v« ðßþc. Nay có mµt di®u pháp tÑc là tham câu thoÕi ð¥u, cái kh± hÕnh tham câu thoÕi ð¥u tÑc là nhçn nÕi phi«n toái. Chúng ta hôm nay quyªt ð¸nh mu¯n v« nhà, thì phäi ôm ch£t câu thoÕi ð¥u, kiên trì nhçn nÕi, lâu ngày s¨ thành thu¥n thøc, thu¥n thøc r°i thành thói quen, cho ðªn bäo ði làm vi®c khác cûng không biªt làm, chï biªt làm mµt vi®c là nhçn nÕi phi«n toái. Ch² hành nhß thª lâu ngày thì ðÕi ð¸a cûng không ðü ð¬ hành, hß không cûng không ðü ð¬ hành. H­ ði li«n xong. Ъn ðây mµt ð¤m ð§p b¬ vô minh, mµt chân ðá ngã tình thÑc, m¾i biªt nhà mình chÆng lìa ð߶ng này, ð߶ng này tÑc là nhà mình, vui m×ng biªt bao !

15. CHNG TRšNG TU HUŽ

Vi®c tu hu® r¤t là tr÷ng ðÕi. Ng߶i kh¡p thª gian chï có th¬ nói là thông minh, chÑ không ðßþc nói là trí hu®. Sao v§y ? Phäi biªt trí hu® do tâm tu, thông minh t× cänh ðßþc. T× tâm li­u ngµ tâm thì trí hu® sáng. T× cänh nghiên cÑu cänh thì thông minh phát. ChÆng nhæng ng߶i ð¶i chßa t×ng tham cÑu tâm mà ngay cä chúng ta trø · thi«n ð߶ng là ng߶i mang trách nhi®m tham cÑu tâm còn chßa tham cÑu tâm, chÆng phäi là khó ß ! Phäi biªt th¥n thông chÆng b¢ng trí hu®. Mµt hôm Ph§t lên cung tr¶i Ðao Lþi vì m© thuyªt pháp. Các v¸ ð® tØ có th¥n thông nhß Møc Ki«n Liên, Xá Lþi Ph¤t cùng ði theo Ph§t. Lúc Thiên Vß½ng khai ti®c cúng d߶ng Ph§t, các v¸ tôn giä ra ngoài du lãm tr· v« tìm Ph§t. Ph§t cùng Thiên Vß½ng nh§p ti®c, các A La Hán chÆng nhìn ra Thª Tôn vì Ph§t dùng th¥n lñc, tñ biªn hình gi¯ng nhß Thiên Vß½ng. Møc Liên ðªn g¥n nhìn cûng không biªt, cho ðªn PhÕm Thiên nhìn cûng không ra. LÕi ði ðªn thª gi¾i phß½ng khác tìm Ph§t cûng chÆng th¤y. Các ðÕi A La Hán bàng hoàng bên tòa không biªt phäi làm sao. Ngài Xá Lþi Ph¤t là ng߶i ðã ðßþc tôn xßng là trí hu® b§c nh¤t, bàn v¾i các A La Hán r¢ng : "Møc Liên th¥n thông b§c nh¤t còn chÆng th¬ nhìn ra Ph§t. Tôi có mµt cách ch¡c có th¬ nh§n ra. Ph§t cùng Thiên Vß½ng thân tß¾ng chÆng khác, chï có ánh m¡t chÆng ð°ng. Các ông hãy nhìn thÆng lên xem, m¡t Ph§t không lay ðµng, ung dung hòa nhã, còn m¡t cüa Thiên Vß½ng loÕn ðµng, tay chân b¯i r¯i". Các A La Hán xem qua nhß thª m¾i dám g¥n Ph§t, lÕi b¸ Ph§t qu· trách : '"Dçu cho các ông th¥n thông quäng ðÕi chÆng b¢ng trí hu® sáng su¯t". Ng߶i chÆng tr÷ng tu hu® nên tñ biªt h± th©n. Than ôi ! Trái giác hþp tr¥n, mê chân theo v÷ng, nh§n qu¤y làm phäi, theo ác bö thi®n, các thÑ kh± não ð«u do ngu si mà ra. Phäi biªt trí hu® là lþi khí phá ngu. Ngu thì t× sáng vào t¯i. Hu® thì t× t¯i vào sáng. T× sáng vào t¯i thì luân h°i trong løc ðÕo, trä nþ trong tam ð°. T× t¯i vào sáng là t× phàm ðªn thánh, chÑng ÐÕi Niªt Bàn. G¥n ðây ng߶i trø thi«n ð߶ng lÕi không có chí li­u thoát sanh tØ, cûng không có tâm tu trí hu®, chÆng ðau xót ß ! Nªu quä là ng߶i có chí ð¯i v¾i ðÕo, quyªt ð¸nh tr÷n ð¶i này chÆng làm vi®c khác, chÆng tu pháp khác, chuyên tu tham thi«n, l¤y ngµ làm kÏ hÕn. жi này chÆng ngµ, tiªp tøc · các ð¶i sau. Cho ðªn trong cuµc s¯ng h¢ng ngày không có hai tâm, không có vi®c gì khác næa. Còn có hai ði«u kh¦n yªu là :

l. жi này nåm ba mß½i nåm hành ðÕo, chÆng ngµ cûng chÆng hành pháp khác. B¢ng không thì tñ bö d· nØa ð߶ng.

2. Tham thi«n ðªn già, già r°i b®nh, b®nh mà chªt cûng chÆng quên mµt ni®m tham thi«n, dù kiªp này chßa ngµ, kiªp sau ch¡c ch¡n là mµt nghe ngàn ngµ. Nhß ng߶i ði ð߶ng ðªn nhà m¾i thôi, n¤u c½m ðªn chín m¾i thôi, ån c½m ðªn no m¾i thôi, v÷ng tß·ng n±i ðã m¾i thôi, ngü say cho ðªn tïnh d§y m¾i thôi, con ng߶i s¯ng ðªn chªt m¾i thôi, chúng sanh ðªn thành Ph§t m¾i thôi, døng công ðªn khai ngµ m¾i thôi, li­u sanh tØ ðªn chÑng Niªt Bàn m¾i thôi. ThØ höi : "T× xßa ðªn nay, møc ðích là mu¯n làm ng߶i · trong t¯i hay · trong sáng ?". Than ôi ! Ðau ð¾n thay ! LÕi höi : "T× lúc sanh ra ðªn bây gi¶, l¤y thân làm ng߶i hay l¤y tâm làm ng߶i c¥n phäi xét kÛ?". Ng߶i hành ðÕo chï c¥n siêng nång tham cÑu không có kÏ hÕn trß¾c sau, mµt mai tri®t ngµ, b±n lai di®n møc là ng߶i này, b±n ð¸a phong quang là ch² này . T× ðây khóc to ba ngày, kêu oan m¤y bæa : "Kh± thay ! TÕi sao trß¾c kia mê muµi quá v§y !". Ng߶i hành ðÕo ð¶i ð¶i kiªp kiªp tr× cái tu hu® nghi®p này ra, t¤t cä ð«u là hành si nghi®p. Cho nên nói : "Tu phß¾c chÆng tu hu® nhß bÕch tßþng ðeo chu²i ng÷cª là v§y.

16. CHNG MU�N TH¿–NG TRž

Th߶ng trø (· mãi) th§t là khó làm. Nhß ch² rÕp hát r¤t là vui vë h¤p dçn, · m߶i ngày hai mß½i ngày còn lßu luyªn, chÑ · lâu thì cûng chÆng ch¸u n±i. Sao v§y ? Ch² không v×a ý, khó trø là l¨ ðß½ng nhiên, tÕi sao ch² v×a lòng mà cûng chÆng th¬ th߶ng trø ? Trong ðó có cái vi®c kÏ ð£c mà phàm chÆng th¬ hi¬u, thánh chÆng th¬ hµi. KÏ ð£c ra sao ? Mµt ni®m ban ð¥u cüa chúng ta y vào g¯c vô trø mà sanh huy­n trø, nhß chÆng th¬ th߶ng trø là chÆng phäi hi®n tÕi chÆng th߶ng trø. Thª gi¾i có tß¾ng thành, trø, hoÕi, không, con ng߶i có tß¾ng sanh, già, b®nh, chªt, tâm có tß¾ng sanh, trø, d¸, di®t, ð«u chÆng phäi tß¾ng th߶ng trø. M÷i ng߶i ð«u theo tß¾ng này sanh, theo tß¾ng này di®t, chÆng th¬ nào chÕy ra khöi tß¾ng này mµt bß¾c. Cho nên nói : "Pháp ðó trø ngôi pháp, tß¾ng thª gian th߶ng trø". Ngµ ðßþc tß¾ng này, t¤t cä các tß¾ng thäy ð«u th߶ng trø. Ng߶i tham thi«n trß¾c tiên l§p ba hÕnh ðªn chªt cûng chÆng ð±i d¶i, tñ có th¬ phát minh sñ chân th§t th߶ng trø. Ba hÕnh là :

l. Trø ch² này thì ch² này phäi là th߶ng trø.

2. Trì pháp này thì pháp này phäi là th߶ng trø.

3. Chuyên tâm này thì tâm này phäi là th߶ng trø.
 

Có ba thÑ th߶ng trø này chÆng ð±i d¶i, th§t là chuy¬n sanh di®t thành t¸ch di®t, chuy¬n khó trø thành th߶ng trø v§y. Hi®n nay, dù trø lâu thi«n ð߶ng mà vçn b¤t an mu¯n ði n½i khác, b®nh · tÕi ch² chßa th¤u ðßþc cái ðÕo an ±n lâu dài, chÆng mu¯n th߶ng trø là lý ðß½ng nhiên. Ð¥u tiên do ch² vi®c khó quá nhi«u cho nên chÆng nhß ý mình, lÕi thêm quy cü phép t¡c phi«n toái, thân tâm kh± nh÷c, ngü nghï th¤t th߶ng, ngæ ngôn khó hi¬u, b®nh kín phát tác, ban ngày không có thì gi¶ nghï ng½i, ban ðêm ngü không thÆng gi¤c. LÕi nói : "Ng߶i này ð¯i v¾i tôi không có duyên, ng߶i kia ð¯i v¾i tôi có chß¾ng ngÕi". Ðü thÑ bÑc bách khiªn cho chÆng mu¯n trø. Nªu có th¬ quày ð¥u, ch¸u khó trø nåm ba mß½i nåm, thân tâm thanh t¸nh an vui, càng ngày càng ðßþc sñ lþi ích cüa chánh pháp, nhân duyên thu¥n thøc, m÷i vi®c t¯t lành, ni®m hß¾ng ngoÕi dÑt sÕch, trong tâm chÆng ðµng. Lúc ¤y m¾i h§n trß¾c kia tÕi sao có ni®m mu¯n bö ði, may sao chßa theo v÷ng tß·ng xoay chuy¬n. Nhß v§y càng thêm tinh t¤n g¤p bµi, l§p nguy®n quyªt tØ tu hành, thà chªt chÑ không còn v÷ng ðµng.

.