Tham Thi«n Ph± Thuyªt 

Lai Quä Thi«n Sß

Thích Duy Lñc d¸ch t× Hán Vån sang Vi®t Vån

T× Ân Thi«n Ð߶ng Hoa KÏ Xu¤t Bän Nåm 1993 Ph§t l¸ch 2536

---

75. TINH T„N

Hai chæ TINH T„N quan h® r¤t l¾n, tinh t¤n cüa hành ðÕo, t¤n ðÕo mà hành ¡t thành TÑ thánh, th¯i ðÕo mà hành ¡t thành løc phàm. Nhß ng߶i ði ð߶ng, b¡t ð¥u t× ð¸a ngøc, ngÕ quÖ, súc sanh, cõi ng߶i, tu la, cõi tr¶i, Thanh Vån, Duyên Giác, B° Tát, Ph§t, m²i con ð߶ng mµt tråm d£m, m߶i con ð߶ng là mµt ngàn d£m. Chúng ta · cõi ng߶i, trß¾c có sáu tråm d£m, sau có ba tråm d£m, hß¾ng t¾i trß¾c tinh t¤n ði vào ch² vui, hß¾ng v« phía sau tinh t¤n ði vào ch² kh±. Hß¾ng v« phía trß¾c hay phía sau ð°ng mµt tinh t¤n, ng߶i tu hành c¥n phäi xét kÛ m¾i ðßþc. ChÆng g¡ng tinh t¤n ¡t nhi«u biªng nhác. Cái t® cüa biªng nhác, không tiªn t¾i thì s¨ thøt lùi, lâu ngày nhß con thuy«n b¸ nß¾c cu¯n trôi xu¯ng phía dß¾i (ð¸a ngøc), cho nên c¥n phäi xét ðúng sñ th§t, lña ch÷n hành vi.

Chß Tång chúng ta ð¯i v¾i các vi®c trái phép, phá gi¾i, chÆng nên làm, vi®c lþi ng߶i giúp v§t phäi nên làm. Náo loÕn Tòng Lâm, trái phÕm v¾i chÑc sñ chÆng nên làm. Tham thi«n sâu, phát kh± hÕnh phäi nên làm. Ði«u chÆng nên làm phäi rån ch×a, ði«u nên làm phäi c¯ g¡ng thì ð¯i v¾i hai chæ TINH T„N m¾i chÆng dùng l¥m. B¢ng không thì ð¯i v¾i gi¾i sát, th¤y con r®p chÆng dùng nß¾c sôi dµi nó thì cûng dùng d¥u lØa ð¬ tß¾i nó, th§t là tinh t¤n cüa ng߶i phá gi¾i sát. Kë tinh t¤n phá b¯n gi¾i sau, theo ðây suy ra thì biªt.

ÐÕo ni®m cüa ng߶i tu hành, thª nào là tinh t¤n? Thª nào là biªng nhác ? Ng߶i døng tâm ni®m ni®m không gián ðoÕn, chÆng cho có mµt mäy may tÕp ni®m, thñc hành lâu ngày nhß thª g÷i là chân tinh t¤n. Nªu ban ð¥u ðÕo ni®m kiên c¯ tinh nhu®, kª ðó l߶i biªng l½i löng, r°i ðªn gián ðoÕn thôi nghï, ðây g÷i là biªng nhác. Nªu tinh mà chuyên tâm, t¤n mà chÆng th¯i, tÑc là tinh t¤n v§y.

76. THI‹N ИNH

Chï tu thi«n-duy®t sanh lên cõi Tr¶i TÑ Thi«n, chï tu không-ð¸nh sanh lên cõi Tr¶i TÑ Không, tu cä hai thi«n và ð¸nh sanh lên 18 l¾p cüa cõi tr¶i s¡c gi¾i.

Thi«n ð¸nh cüa Thi«n Tông, tiªng PhÕn là Thi«n Na, Trung Hoa d¸ch là T¸nh lñ. Phäi biªt, t¸nh lñ tÑc là thi«n, toàn thi«n tÑc là ð¸nh. Công cüa t¸nh lñ chÆng phäi cÕn cþt d­ th¤y, d­ biªt ðâu ! C¥n phäi trß¾c tiên trong thân, ngoài thân chÆng kh·i tß¾ng ðµng, r°i sau ðó trong tâm ngoài tâm chÆng sanh tâm ðµng. Tâm ðµng chÆng sanh, tâm ¤y tñ t¸nh. T¸nh này do thân t¸nh tâm t¸nh r°i sau ðó là t¸nh lñ, do lñ r°i sau m¾i ðßþc ð¸nh, chÆng phäi ðình chï cái t¸nh lñ r°i m¾i thành ð¸nh, lÕi cûng chÆng phäi thân tâm b¤t ðµng m¾i g÷i là ð¸nh. Chân tß¾ng cüa ð¸nh này là do công cüa t¸nh lñ làm ðªn. Toàn t¸nh lñ tÑc là ð¸nh, toàn ð¸nh tÑc là t¸nh lñ. Thi«n T¯i Thßþng Th×a cüa T± ÐÕt Ma và Løc T± nói là thi«n này v§y.

Thª nên mg߶i tham thi«n chÆng ðßþc ngßng ni®m, ngßng ni®m tÑc ð°ng quán chiªu. Công phu cüa quán chiªu là không cho mµt ni®m kh·i. Công phu cüa tham thi«n là không cho mµt ni®m ngßng (giæ nghi tình). Phäi biªt, mµt chæ THI‹N nhß cha sanh ra Ph§t, T±, mµt chæ ИNH nhß m© sanh ra Ph§t, T±, cho nên Kinh nói : "M߶i phß½ng chß Ph§t hu® ð«u do THI‹N ИNH sanh" là v§y. Kë bàng quan nhìn th¤y ng߶i kh¡p thª gian tr¥n lao lån lóc, nghi®p thÑc mênh mang, làm sao cho nó hªt ðßþc ? Nªu có th¬ quày ð¥u, ngay ðó li«n giác (phá S½ Quan) thì m¾i là nh§p vào biên gi¾i cüa THI‹N ИNH. LÕi giác næa (phá Trùng Quan) ¡t biªt vi®c làm trß¾c kia ð«u qu¤y, ngày nay ð«u phäi. Nªu m÷i ng߶i nªm ðßþc mµt chút ý v¸ cüa THI‹N ИNH thì e không mu¯n làm ng߶i thª gian næa !

77. TRÍ HUŽ

Trí hay phá ngu, hu® hay phá si. Ngu tÑc là tâm cüa ng߶i, si tÑc là thân cüa ng߶i. Trí nhß m£t tr¶i, hu® nhß ánh sáng. Trí là cái th¬ m£t tr¶i, hu® là cái døng ánh sáng. Hai chæ TRÍ HUŽ, ðem ð¯ng vàng bÕc th¤t bäo ð¥y cä hß không ð±i nó cûng chÆng th¬ ðßþc. Trí hu® tuy quý h½n th¤t bäo ð¥y cä hß không, song chï có mµt mình Ph§t có th¬ nói là ð¥y ðü, ngoài ra ai cûng kém h½n. ÐÕo cüa trí hu® c¯ nhiên ng߶i ð¶i chÆng so b¢ng. Hàng chß tång chúng ta là nhæng ng߶i phäi tu hu® nghi®p mà còn chÆng biªt trí hu® là v§t gì, th§t chÆng ðáng than th· ß !

Phäi biªt, trí hu® này hß không chÆng th¬ bao b÷c nó, ðÕi ð¸a không th¬ chÑa ðñng nó, nhà cØa không th¬ nh¯t nó, c½m ån áo m£c không th¬ nuôi nó. Dçu cho hß không có th¬ treo mµt hÕt bøi, trí hu® cûng chÆng dính mµt v§t nào. — ðây hai chæ TRÍ HUŽ là mßþn làm ð« møc ð¬ l§p ngôn, ngoài ra, thiên ð߶ng, ð¸a ngøc, các loài s¯ng dß¾i nß¾c, trên ð¤t, trong hß không, hæu tình, vô tình, ð«u là mê trí hu®, theo ngu si, tùy nghi®p tÕo thành, v¯n không có cån cÑ chân th§t, cho nên Ph§t nói : "Nªu ng߶i phát chân quy nguyên (kiªn tánh) thì m߶i phß½ng hß không thäy ð«u tiêu m¤t". ThØ höi : "Hß không còn phäi tiêu m¤t, vû trø vÕn v§t ð£t 𬠷 ch² nào ?".

Mu¯n biªt cµi ngu°n cüa trí hu®, thñc không th¬ chï ra vì da m£t l² mûi cüa ta, xß½ng cüa con chó, ðuôi cüa con bò, l² tai cüa Ph§t, cho ðªn gÕch ngói söi ðá ð«u là ch² ¦n thân cüa trí hu®, mu²i mòng r§n r®p ð«u là ch² cµi ngu°n cüa trí hu®. Ng߶i ngµ trí hu® thành chß Ph§t, kë mê trí hu® thành chúng sanh. Ng߶i còn · ð¸a v¸ h÷c ðÕo c¥n phäi chú ý.

78. H XÄ (Hoan hÖ b¯ thí)

HÖ xä là mµt trong TÑ-nhiªp-pháp (hÖ xä, ái ngæ, lþi hành, ð°ng sñ) cüa B° Tát. Xä c¥n phäi hÖ xä, nªu xä mà chÆng hÖ, chÆng g÷i là chân xä, nªu hÖ mà chÆng xä, cûng chÆng g÷i là hÖ xä. Ng߶i hành ðÕo B° Tát, nhß có ng߶i mu¯n xin mµt tròng con m¡t ta ð¬ làm thu¯c, ta li«n vui m×ng móc tròng con m¡t ra, dùng gi¤y gói lÕi, hai tay ðßa cho h÷, chÆng th¤y ðau ð¾n, còn an üi h÷ r¢ng : "Nªu ông c¥n thêm xin hãy ðªn, ta s¨ biªu ông mµt tròng næa". Khi ¤y, dù thí hai con m¡t mà xem nhß vi®c bình th߶ng, không tö ra mµt chút tß¾ng kh± hay khó ch¸u ð¯i v¾i h÷. LÕi chÆng nên nói v¾i h÷ là ta h÷c ðÕo B° Tát. Tñ hành cûng dÕy ng߶i hành, d¥n d¥n dÕy kh¡p ng߶i thª gian hành. Có th¬ làm ðªn mÑc ng߶i thí m¡t nhi«u, ng߶i xin m¡t ít, nhß thª thì chúng sanh kh¡p m߶i phß½ng thª gi¾i có hy v÷ng ðµ hªt. Pháp xä cüa hÖ xä tròng con m¡t nhß v§y, pháp xä t¤t cä các cån cûng nhß v§y. Ta xä nhß thª, ß¾c mong t¤t cä Ph§t tØ cûng xä nhß thª. Phäi biªt, chúng sanh dù vô biên nhßng chÆng · ngoài hß không, chúng sanh nhi«u ðªn mÑc nào cûng chï · trong mµt hß không, nªu thêm mµt ng߶i xä tròng con m¡t thì b¾t ði mµt chúng sanh, thêm ngàn ng߶i xä tròng con m¡t thì b¾t ði ngàn chúng sanh, lâu ngày s¨ b¾t ðªn hªt v§y.

79. ÁI NGÿ

Ái ngæ là ðÕo cüa B° Tát phát tâm mang hình thÑc cüa các loài ð¬ ðµ chúng sanh. Th§t ra kh¦u nghi®p cüa con ng߶i có b¯n thÑ ð«u ðßa mình xu¯ng ð¸a ngøc. B¯n thÑ này là : V÷ng ngôn (nói láo), Ö ngæ (thêu d®t), Ác kh¦u (chØi m¡ng), LßÞng thi®t (chia re). B¯n thÑ này · trong loài ng߶i không thiªu mµt thÑ nào. Cho nên B° Tát mu¯n cho t¤t cä chúng sanh tr°ng hÕt gi¯ng lành cüa Ph§t, th߶ng dùng l¶i t× ái ð¬ lþi ích hæu tình. Cuµc ð¶i làm vi®c cüa chúng ta thành công ít mà th¤t bÕi nhi«u ð«u do không có ái ngæ. Nhß ng߶i h÷c thïnh khai th¸ không có ái ngæ, lÕy ba lÕy xong, nói : "Th¥y hãy nói cho tôi nghe cách døng công phu". L¶i này chÆng cung kính, làm ðµng ni®m Thi®n tri thÑc.Ng߶i có ái ngæ s¨ nói : "Xin Hòa Thßþng t× bi, con là kë h§u h÷c kh± não chÆng biªt døng công, thïnh Hòa Thßþng dÕy bäo". Ðây là ái ngæ, là l¶i cung kính thïnh pháp. B§c trên ð¯i v¾i c¤p dß¾i không có ái ngæ, dø nhß có ng߶i xông vào liêu phòng, th¤y m£t li«n m¡ng : "Cái th¢ng này làm loÕn liêu phòng, b¡t g£p mi mµt l¥n næa, ta ðánh cho mµt tr§n". L¶i l¨ thô ác, tß¾ng mÕo hung hång, làm cho ng߶i phÕm l²i sþ hãi chÕy tr¯n. Nªu ng߶i có ái ngæ, th¤y ng߶i xông vào liêu phòng, s¨ nói : "Ông nên · lÕi liêu phòng mình døng công, siêng nång h÷c t§p, ch¾ phÕm quy cü, l¥n sau không nên xông loÕn vào liêu phòng ng߶i khác næa". L¶i l¨ ôn hòa tiªng nói êm tai khiªn cho ng߶i phÕm l²i nghe qua v×a bu°n v×a m×ng, tñ biªt h± th©n. ÐÕo cüa ái ngæ, chÆng phäi ái ngæ cüa tình døc thª gian có th¬ so sánh. Ng߶i h÷c ðÕo ch¾ nên hi¬u l¥m.

80. L”I HÀNH

Lþi hành là ðÕo cüa B° Tát làm vi®c lþi ích chúng sanh. Ng߶i ngµ ðÕo là B° Tát, ng߶i chßa ngµ ðÕo mà làm cái hÕnh ð°ng v¾i hÕnh B° Tát cûng ðßþc g÷i là B° Tát. Theo thÑ l¾p, ð¥u tiên hÖ xä, dùng tài v§t ð¬ kªt duyên, kª dùng ái ngæ ð¬ kªt duyên, r°i dùng lþi hành ð¬ kªt duyên. Lþi hành có hai thÑ :

l. Trþ giúp ng߶i hành ðÕo là lþi hành.

2. Lþi t¤t cä ng߶i là lþi hành

Trþ giúp ng߶i hành ðÕo : nhß ng߶i mu¯n · Tòng Lâm, không có y áo, không có lµ phí, thiªu gi¾i ði®p, thiªu hành trang, B° Tát tìm cách cho h÷ áo chån cüa mình, bán y bát cüa mình cho h÷ làm lµ phí, ðem gi¾i ði®p cüa mình cho h÷ dùng, ðem cä gánh hành lý cüa mình cho h÷. Chï lo cho ng߶i ¤y ð¥y ðü, chÆng màng ðªn sñ c¥n dùng cüa mình, thành tñu cho ng߶i ¤y ð¥y ðü hành lý v§t døng không chút bön xën. Nªu có ng߶i khác cûng phát tâm · Tòng Lâm thì cûng thành tñu cho h÷ gi¯ng ng߶i trß¾c không có mµt ni®m chán nän.

Lþi t¤t cä ng߶i : B° Tát vì lþi t¤t cä chúng sanh khiªn cho m÷i ng߶i hoan hÖ an vui, l¤y cái lþi cüa mình ð¬ làm lþi cho ng߶i, l¤y cái pháp cüa mình ðã ngµ ðem dÕy ng߶i, l¤y cái hÕnh cüa mình làm ð¬ t§p cho ng߶i làm. Ng߶i có trái ðÕo, khuyên h÷ h¯i cäi. Ng߶i có biªng nhác, khuyªn khích h÷ siêng nång. Ng߶i có phá gi¾i, an üi h÷ giæ gi¾i. Ng߶i có lui søt, khuyên h÷ tiªn t¾i. G£p ng߶i chán ð¶i thì khuyên giäi h÷, khuyên ng߶i làm con hiªu thäo, khuyên ng߶i hiªu s¡c tr· lÕi gi¾i s¡c, khuyên ng߶i phän ngh¸ch tr· lÕi quy chánh. Phäi biªt, tñ mình hành ðÕo là công nhö, khuyên ng߶i hành ðÕo là công to, thª nên cái ðÕo lþi hành vô t§n v§y.

81. Ð�NG S¹

B° Tát mu¯n ðµ t¤t cä chúng sanh phäi dùng TÑ nhiªp pháp ð¬ nhiªp h÷. аng sñ có hai :

l. Tñ làm vi®c ðµ chúng sanh và giáo hoá ng߶i khác làm vi®c ðµ chúng sanh, ð°ng làm mµt sñ.

2. Dùng pháp giáo hóa mà chúng sanh chÆng nh§n thì phäi tùy hình hóa ðµ, tùy v§t hóa ðµ, ð°ng làm mµt sñ. Cûng nhß mu¯n ðµ ng߶i ån xin thì phäi cùng ng߶i ¤y làm ngh« ån xin ð¬ ðµ h÷, mu¯n ðµ ng߶i làm ngh« hÕ ti®n thì phäi cùng ng߶i ¤y làm ngh« hÕ ti®n ð¬ ðµ h÷, cho ðªn mu¯n ðµ con heo thì cûng ð¥u thai làm con heo ð¬ ðµ.... g÷i là ð°ng sñ nhiªp. Ngoài ra, nhæng vi®c ðµ chúng sanh khác, theo ðây suy ra mà biªt.

82. L‡P CHÍ H¿•NG TH¿”NG

Chí hß¾ng thßþng cüa ng߶i ð¶i chÆng qua ði h÷c sách thánh hi«n. Chí hß¾ng thßþng cüa sñ ði h÷c chÆng qua ðßþc làm quan. Chí hß¾ng thßþng cüa làm quan chÆng qua ðßþc lên chÑc. Ðây nói hß¾ng thßþng, chÆng nên hß¾ng hÕ vì hß¾ng hÕ không có con ð߶ng tiªn thân. LÕi nhß ng߶i ði xin c½m nªu có chí hß¾ng thßþng thì thà chªt ðói bên ð߶ng chÑ chÆng ch¸u ån trô‹m ån c¡p. Do có chí này nên tñ nhü : "Ta h÷c hành vi cüa ng߶i t¯t, thà chªt ðói d÷c ð߶ng chÑ không xin c½m". Ng߶i ð¶i th¤y gã nghèo cùng này tâm ni®m chánh ðÕi, thân không làm b§y ¡t thuê làm công, d¥n d¥n tiªn lên, chÆng bao lâu thành ng߶i giàu sang. Sao v§y ? Vì tuy là kë nghèo ði xin c½m nuôi s¯ng nhßng có chí hß¾ng h½n ng߶i, nên có sñ quang vinh này. Nªu hß¾ng hÕ thì t® hÕi không th¬ tß·ng. Hàng tång sî chúng ta nªu h¢ng ngày chï biªt Ñng phó kinh sám, ðªn lúc làm Ph§t sñ mµt chút cûng không biªt b¸ ng߶i chü trì c¥m thß¾c ð§p mÕnh xu¯ng bàn, liªc m¡t mµt cái thì ng߶i ¤y biªt r¢ng cái chùa nhö này không · lâu ðßþc, r°i li«n l§p chí quyªt ð¸nh, d¥u chªt chÆng nhæng không làm Ñng phó kinh sám, mà cä mão TÏ Lß cûng chÆng còn mu¯n ðµi næa. Thà · Tòng Lâm mà chªt, chÑ chÆng · chùa tß mà s¯ng, ðây là chí hß¾ng thßþng v§y. LÕi có ng߶i trø Tòng Lâm su¯t ngày ð¬ th¶i gian trôi qua, lâu ngày ðÕo ni®m m²i ngày mµt giäm, t§p khí m²i ngày mµt tång. Kë ti¬u cån khi nghi®p thÑc n±i lên thì t¯i tr¶i ðen ð¤t, nên phÕm quy cü, li«n b¸ ðu±i ra, nghî lÕi sao mà ngu quá, h§n mình không có chí hß¾ng thßþng. Ng߶i ðÕi cån · lâu ngày cäm th¤y mình ð¯i v¾i ða´o toàn trái, mµt mai mÕnh m¨ l§p chí xung thiên, nh¶ mµt chén c½m cüa Tòng Lâm nuôi ta tu ðÕo. Nhß v§y, dù chªt cûng chÆng theo t§p khí lßu chuy¬n, tri®t ð¬ sØa l²i, su¯t ngày l¤y ðÕo làm ni®m. B¢ng không cÑ Ö lÕi Tòng Lâm nuôi thân mình mà không có chút ðÕo ni®m, thành kë hß¾ng hÕ. Nay quyªt tØ vì ðÕo, ðó là l§p chí hß¾ng thßþng.

83. TR» BIŠNG NHÁC

Tr× biªng nhác là ði«u thª gian xu¤t thª gian ð«u phäi có. Biªng nhác là ch¤t ðµc cüa thành công. Muôn vi®c · ð¶i nªu dính nh¢m hai chæ BIŠNG NHÁC thì vi®c làm ðó giä sØ có thành công cûng nh¤t ð¸nh là không t¯t ð©p, ng߶i ta th߶ng nói là chßa ðÕt ðªn mÑc hoàn mÛ. LÕi nhß lên núi l¤y ng÷c báu, ph¤n ch¤n tinh th¥n còn chÆng phäi d­ ðªn, giä sØ có biªng nhác chÆng nhæng cüa báu thuµc v« tay ng߶i mà tánh mÕng cûng b¸ vùi chôn dß¾i núi, ðâu có cái kh± nào b¢ng ! Phäi biªt hai chæ BIŠNG NHÁC là v§t ðµc ác h½n hªt cüa thª gian. Làm vi®c gì, h­ có biªng nhác k« c§n thì ch¡c ch¡n vi®c ¤y s¨ höng. Chúng ta h÷c hành ðÕo B° Tát, · trên vi®c lþi sanh ch¸u kh± gi¯ng nhß trên thân b¸ dao nhö c¡t th¸t h¢ng ngày, m²i vi®c ðau ð¾n, m²i ngày ðau ð¾n còn chÆng chán sñ kh± não, ð¥y ðü tinh th¥n chÆng màng ðªn thân, làm cho ng߶i vui, khiªn cho ng߶i tin. H½i có dáng l߶i möi chÆng nhæng vi®c ðµ ng߶i chÆng ðßþc mà tâm ðµ sanh cûng khó phát kh·i. Vi®c tham thi«n cûng v§y, lúc m¾i b¡t ð¥u, sÑc tin chân thiªt, sÑc thân hùng tráng, ngày ån mµt bæa, ðêm không n¢m ngü, träi qua ba nåm lÕi kªt bÕn cùng quÖ biªng nhác, tñ mình làm chß¾ng ngÕi mình. ChÆng nói : "ÐÕo chÆng phäi là vi®c mµt ngàyª, thì cûng nói: ©Phäi ði«u thân cho t¯t r°i thüng thÆng hành ðÕo cûng ðßþc". LÕi nghî r¢ng : "Còn th¶i gian dài ba mß½i nåm lo gì chÆng xong". ChÆng dè ðã b¸ quÖ BIŠNG NHÁC làm mê, tñ chÆng hay biªt, trái lÕi còn cho cái tß tß·ng th¯i ðÕo là phäi. Ðâu chÆng nghe sách Nho nói : "ÐÕo, ch¯c lát cûng không th¬ r¶i, r¶i ðßþc thì chÆng phäi ðÕo". ThØ höi : "Ng߶i tham thi«n nên biªng nhác ß ? nên tinh t¤n ß ? C± ÐÑc nói: "Sáng siêng nång, chi«u biªng nhác, chÆng nhæng ðÕo chÆng thành mà ng߶i cûng b¸ cu¯n theo dòng thª tøc".

84. CUNG KÍNH

CUNG là l­ phép v¾i ng߶i, KÍNH là tr÷ng l¶i ng߶i dÕy, ¤y g÷i là CUNG KÍNH. Ng߶i ð¶i không có cung kính thì không có l­ ðµ. L­ ðµ thiªu thì luân th߶ng ¡t r¯i loÕn. Hai chæ CUNG KÍNH là cái chìa khóa r¤t l¾n trên thª gi¾i, an nhân tâm, chÆng nên có khoänh kh¡c l½i löng. Chúng ta phäi g¡ng sÑc thñc hành hai chæ CUNG KÍNH, chÆng nên bö qua. Sao v§y ? Ng߶i xßa nói : "Chúng sanh kh¡p m߶i phß½ng ð«u là cha m© quá khÑ cüa ta, cûng là chß Ph§t v¸ lai, ta lÕi là cha m© quá khÑ cüa h÷, là chß Ph§t v¸ lai cüa h÷". Ng߶i biªt ðßþc cái lý làm cha m© lçn nhau, làm chß Ph§t lçn nhau thì thª gi¾i này thành thª gi¾i Ph§t, ðâu có kiªp nÕn chiªn tranh, nß¾c lØa xoay v¥n, lÕi ðâu có tµi l¾n sát sanh, trµm c¡p, dâm døc, v÷ng ngæ ð¬ tÕo. Nªu ai cûng nh§n ð¸nh m÷i chúng sanh ð«u là cha m© cüa ta, ð«u là chß Ph§t v¸ lai thì ð¶i nào mà chÆng thi®n, ng߶i nào mà chÆng t¯t. Chúng ta là ng߶i h÷c hÕnh B° Tát, c¥n phäi h÷c gß½ng cüa ðÑc Thích Ca lúc · nhân ð¸a làm B° Tát Th߶ng B¤t Khinh, th¤y ng߶i ðang b¡n chim, ngài li«n l­ bái nói : "Tôi chÆng dám khinh ông, ông s¨ thành Ph§t". Chæ Ph§t, ngài nói r¤t to tiªng. Ng߶i sån b¡n th¤y ngài (Th߶ng B¤t Khinh) lÕy mình, kh¦u súng b¡n chÆng trúng ðích, gi§n th¤u xß½ng tüy, xua ðu±i v¸ B° Tát này. Con chim nghe tiªng súng bay ði m¤t, nhß v§y cÑu ðßþc hai mÕng. Vì sao ? Ng߶i sån b¡n nghe ðßþc tiªng Ph§t thì hu® mÕng ðßþc cÑu, con chim nghe tiªng súng bay ði n½i khác, thì thân mÕng ðßþc cÑu. LÕi g£p có nhi«u ng߶i ðánh lµn, B° Tát li«n nhäy ðªn ôm, nói : "Xin các ông hãy ðánh tôi". Nhæng ng߶i ðánh lµn nghe nói nhß thª bèn giäi tán. Nªu có ng߶i ðánh ngài, ngài d§p ð¥u lÕy nói : "Tôi chÆng dám khinh ông, ông s¨ thành Ph§t". Nªu có ng߶i dùng ðá ném ngài, ngài cûng nói : "Tôi chÆng dám khinh các ngài, các ngài s¨ thành Ph§t". Ng߶i kh¡p thª gian h÷c ðßþc hÕnh cüa v¸ B° Tát này thì ðÕo cung kính thông ðÕt v§y.

85. CÚNG D¿–NG

Cung phøng thÑc ån nuôi dßÞng thân tâm cho nên g÷i là cúng d߶ng. Lúc Ph§t tÕi thª, Ngài giáng sanh dß¾i cây Vô-¿u, thành ðÕo dß¾i cµi B° Ы, th¸ t¸ch · giæa hai cây Sa La, tiêu bi¬u mµt ð¶i thành Ph§t chßa t×ng · qua phòng tß cüa mình. Giäng ð߶ng, t¸nh xá ð«u do vua quan cúng d߶ng. M²i ngày vào thành kh¤t thñc hi¬n th¸ mµt ð¶i thành Ph§t tñ mình chÆng có bªp núc, thÑc ån ð«u do cß sî, Bà La Môn cúng d߶ng. Tñ chÆng c¤t nhà ·, chÆng tr°ng tr÷t ð¬ ån, chÆng d®t väi ð¬ m£c, chï ð¬ cho ng߶i cúng d߶ng c¥u phß¾c hu®. Chúng ta là ng߶i h÷c hÕnh B° Tát phäi cúng d߶ng nhß thª nào ? Ng߶i không có c½m áo, giäng cho h÷ biªt v« báo Ñng cüa không có c½m áo, ¤y là chân cúng d߶ng. Ng߶i chªt y¬u ho£c nhi«u b®nh kh±, giäng cho h÷ biªt v« nhân duyên giªt hÕi. Ng߶i nghèo nàn kh¯n kh±, giäng cho h÷ biªt v« nhân duyên tham lam bön xën. Ng߶i nhi«u ái døc giäng cho h÷ biªt v« quä báo thân th¬ x¤u xí. Ng߶i nhi«u tai nÕn nß¾c lØa giäng cho h÷ biªt v« quä báo gi§n h¶n. Ng߶i phï báng Tam Bäo, giäng cho h÷ biªt v« quä báo ð÷a ð¸a ngøc. Ng߶i chÆng tin xu¤t gia, giäng cho h÷ biªt v« nhân duyên tam thª (quá khÑ, hi®n tÕi, v¸ lai). Ng߶i chÆng tin trø Tòng Lâm, giäng cho h÷ biªt v« nhân duyên bö m¤t c½ hµi. Ng߶i nhi«u ni«m tin trø Tòng Lâm, giäng cho h÷ biªt v« nhân duyên Ph§t pháp. Ðã nói chân cúng d߶ng, sao chÆng dÕy ng߶i xä thân cúng d߶ng, ho£c lóc th¸t cúng d߶ng. Phäi biªt, trong các sñ cúng d߶ng, pháp cúng d߶ng là h½n hªt.Thân cúng d߶ng chï ðem lÕi cái vui nh¤t th¶i, còn pháp cúng d߶ng khiªn thành Ph§t ðÕo. LÕi, La Hán th¥n thông rµng l¾n vô cùng mà chÆng th¬ làm cho ng߶i li­u sanh tØ, thoát luân h°i. Thª nên, th¥n thông chï có th¬ lþi mình mà chÆng th¬ lþi ng߶i. B° Tát thuyªt pháp, ðã có th¬ lþi ng߶i, lÕi có th¬ lþi mình, mình ng߶i ð«u lþi, ðây là chân cúng d߶ng v§y.

86. TÁN THÁN

Tán là ca tøng công, Thán là ngþi khen ðÑc, ¤y g÷i là TÁN THÁN. Công cüa tán thán l¾n không gì so b¢ng. Sao v§y ? Nhß Ph§t xu¤t hi®n trên ð¶i, ng߶i nªu chÆng tin, làm sao ch¸u cho Ph§t ðµ, vì thª c¥n phäi có ng߶i ca tøng công ðÑc cüa ngài, khiªn cho ng߶i tin thì m¾i ðßþc ðµ. Dù Ph§t ðã kh± hÕnh träi qua ba ðÕi A Tång KÏ kiªp cho ðªn thành Ph§t, ng߶i ð¶i cûng chÆng biªt Ph§t là ai, làm sñ nghi®p gì. Cho nên c¥n phäi nh¶ chß Thiên và loài ng߶i tán dß½ng ca tøng, ng߶i ð¶i m¾i biªt tß¾ng Ph§t t¯t, tiªng Ph§t hay, do ðó tin phøc, r°i sau Ph§t chuy¬n pháp luân,

.