NU C¿–I TRONG CHÁNH NIEM
BUDDHISM: A MINDFUL SMILE, by THICH NHAT HANH (1985)
Gi¾i thi®u: Bài n¥y là mµt vài ðoÕn vån ng¡n trích t× quy¬n "Trái Tim M£t Tr¶i: T× Chánh Ni®m ðªn Thi«n Quán", mµt c¦m nang tu thi«n cüa Th¥y Nh¤t HÕnh, NXB Lá B¯i , 1985. 

Chánh Ni®m trong lúc làm vi®c Công vi®c h¢ng ngày g÷i là ð¬ "sinh s¯ng" cüa ta, ta cûng có th¬ làm nhß ta rØa bát. TÕi Phß½ng Vân Am tôi có ngh« ðóng sách. (...) Nhßng trß¾c khi ðóng sách, tôi còn phäi "lßþm sách, nghîa là phäi thâu nhæng t¶ sách r¶i, gom lÕi theo thÑ tñ các trang ð¬ làm thành mµt t§p. Nhæng trang n¥y tôi s¡p trên mµt các bàn th§t dài, và h­ ði mµt vòng quanh bàn thì tôi lßþm ðü s¯ trang cho mµt cu¯n sách. Tôi biªt là tôi ðang ði quanh, và không có gì ðþi tôi phía trß¾c, cho nên tôi ði ch§m thôi, và lßþm t×ng t¶ sách thong thä trong quán ni®m. Tôi v×a làm v×a th· nhæng h½i th· nh© nhàng, h½i dài và có ý thÑc. Tôi có an lÕc trong khi lßþm sách, ðóng sách và vào bìa sách. Nªu thi ðóng sách v¾i nhæng ngß¶i thþ khác thì tôi thua, b·i vì tôi ðóng ðßþc ít sách h½n. Nhßng có mµt ði«u tôi biªt ch¡c là tôi không chán ghét chuy®n ðóng sách. Mình tiêu xài nhi«u thì mình phäi làm vi®c cho nhi«u và cho nhanh. Nªu mình s¯ng ð½n giän thì mình có th¬ làm ít và làm ch§m trong quán ni®m.

Tôi biªt có r¤t nhi«u ngß¶i trë tu±i ßa ðßþc làm vi®c ít thôi, m²i ngày ch×ng b¯n gi¶, v¾i mµt s¯ lß½ng nhö có th¬ s¯ng ð½n giän nhßng hÕnh phúc. Biªt ðâu ðây chÆng là con ðß¶ng khai thông cho tình trÕng bª t¡c cüa xã hµi ngày naÖ Bö b¾t sñ sän xu¤t nhæng hóa ph¦m không thiªt yªu, san së vi®c làm cho nhæng ngß¶i chßa có vi®c làm, s¯ng ð½n giän nhßng có hÕnh phúc. Ðã có nhæng cá nhân và nhæng cµng ð°ng chÑng minh ðßþc khä nång s¯ng ð½n giän mà hÕnh phúc r°i, ði«u ðó há không phäi là mµt d¤u hi®u ðáng m×ng hay saö

BÕn höi tôi: trong khi rØa bát, làm vß¶n, ðóng sách ho£c làm vi®c trong các hãng xß·ng, làm thª nào ð¬ nuôi dßÞng chánh ni®m? Tôi nghî là bÕn phäi tìm ra câu trä l¶i cho chính bÕn. BÕn làm thª nào mà m£t tr¶i chính ni®m sáng mãi trong bÕn thì làm. BÕn có th¬ sáng tÕo ra nhæng phß½ng thÑc thích hþp v¾i bÕn. Ho£c giä bÕn áp døng thØ mµt vài phß½ng thÑc mà ngß¶i khác ðã làm. Ví dø bÕn làm nhæng bài th½ "cài nút áo" theo l¯i cüa thi«n sß Ðµc Th¬. (...) Trong quy¬n TÏ Ni Nh§t Døng Thiªt Yªu, thi«n sß Ðµc Th¬ dÕy ta phäi ý thÑc v« m÷i ðµng tác cüa c½ th¬ ta: thÑc d§y thì biªt thÑc d§y, cài nút áo thì biªt cài nút áo, rØa tay thì biªt rØa taÜ Thi«n sß lÕi còn làm nhæng bài th½ nhö ð¬ ta th¥m ð÷c khi ta rØa tay ho£c cài nút áo næa, v¾i møc ðích giúp ta s¯ng væng chãi trong chánh ni®m. Ðây là bài th½ ð¬ cho bÕn cài áo: Chïnh y thúc ð¾i ðß½ng nguy®n chúng sanh phøc th¡ng thi®n cån b¤t linh tán th¤t! ( Giäi n¥y buµc, nút n¥y cài, Thi®n tâm gìn giæ ðêm ngày chÆng r½i ) (...)

Ho£c bÕn theo dõi h½i th· cüa bÕn. BÕn nuôi chánh ni®m b¢ng h½i th· ra và h½i th· vào, th· ðªn ðâu thì bÕn biªt ðªn ð¤Ü Tß tß·ng nào ho£c cäm th÷ nào phát kh·i bÕn cûng cho xuôi dòng theo h½i th·. BÕn nên th· th§t nh© và h½i th· dài h½n lúc thß¶ng mµt tí. Mµt tí thôi, ðü ð¬ chÑng minh là bÕn thñc sñ ðang theo dõi h½i th·. Nø cß¶i ðáng giá ngàn vàng Theo h½i th·, bÕn nuôi dß¶ng chánh ni®m ðßþc lâu l¡m. BÕn thành công r°i phäi không? V§y thì bÕn hãy mïm mµt nø cß¶¸ Nø cß¶i hàm tiªø Ь chÑng tö bÕn thành công. Và giæ mãi nø cß¶i ¤y trên môi ði, nhß mµt ÐÑc Ph§t v§Ü Nhìn th¤y nø cß¶i, tôi biªt ngay là bÕn ðang an trú trong chánh ni®m. Cái nø cß¶i hàm tiªu ¤y, nhi«u ngh® sî ðã t×ng ngày ðêm ðem hªt công phu ð¬ th¬ hi®n trên các tßþng Ph§t.

BÕn ðã t×ng th¤y nø cß¶i ¤y trên ngh® thu§t Gandhara ho£c trên ngh® thu§t Ъ Thiên Ъ Thích chßä Tôi ch¡c r¢ng trong khi thñc hi®n nø cß¶i ðó trên m£t mµt tßþng Ph§t, các ðiêu kh¡c gia kia cûng ðang duy trì nø cß¶i ðó trên m£t mình. BÕn có th¬ tß·ng tßþng ðßþc mµt ðiêu kh¡c gia nét m£t cau có ðang thñc hi®n nø cß¶i hàm tiªu trên môi Ph§t không? Ch¡c là không! Tôi có quen biªt ðiêu kh¡c gia ðã thñc hi®n pho tßþng Nh§p Niªt Bàn trên núi Trà Cú · Phan Thiªt. Trong su¯t sáu tháng tr¶i thñc hi®n pho tßþng n¥y, ông ån chay, ng°i thi«n và ð÷c kinh ÐÕi Niªt Bàn.

Trên khuôn m£t nàng Mona Lisa, Leonard Da Vinci có ð¬ mµt nø cß¶i th§t nh©, nh© ðªn n²i không hÆn là mµt nø cß¶i mà là mµt sñ dþm cß¶i (khuynh hß¾ng mu¯n cß¶i!). Tuy nhiên mµt nø cß¶i nhß thª cûng ðü làm khoan thß hªt cä nhæng b¡p th¸t trên m£t và làm tiêu tán nhæng lo l¡ng cau có và m®t nh÷c trong ngß¶¸ Nø cß¶i hàm tiªu cüa ngß¶i hành thi«n ngoài tác døng nuôi dßÞng chánh ni®m, cûng có tác døng khoan thß m¥u nhi®m ðó. Nó trä lÕi cho ta sñ an lÕc mà ta ðã ðánh m¤t.

Trong lúc ði bách bµ trên ð°i, n½i công viên hay d÷c b¶ sông, bÕn có th¬ v×a theo dõi h½i th· v×a duy trì nø cß¶i hàm tiªø Vào nhæng lúc cäm th¤y m®t möi ho£c cau có, bÕn có th¬ n¢m du²i dài hai chân hai tay, buông thä và khoan thß hªt cä thân tâm, t¤t cä các b¡p th¸t, chï duy trì h½i th· và nø cß¶¸ Buông thä trong tß thª n¢m n¥y là mµt phß½ng pháp phøc h°i sinh lñc r¤t th¥n hi®u và nhanh chóng.

Nªu bÕn không thñc hành m²i ngày ít ra là vài ba l¥n thì th§t là u±ng cho bÕn. Nuôi chánh ni®m, theo dõi h½i th· và duy trì nø cß¶i, ðó là nhæng hÕnh phúc bÕn tñ ban cho mình, và phân phát cho ngß¶i xung quanh bÕn. BÕn có th¬ xu¤t nhi«u ti«n ð¬ mua nhi«u món quà cho t×ng ngß¶i trong gia ðình bÕn. Nhßng không món quà nào ðem lÕi nhi«u hÕnh phúc cho h÷ b¢ng chánh ni®m, h½i th· và nø cß¶i cüa bÕn. Quý giá l¡m mà lÕi không m¤t ti«n mua! (...)