Thßa quý cô/chú/bác:

Cháu là mµt Ph§t tØ trë, th߶ng th¤y trong ðÕo Ph§t có t× ngæ xßng hô là "Sß ông" và "Th¥y" nên cháu m¾i th¡c m¡c là tr߶ng hþp nào phäi xßng là "th¥y" và tr߶ng hþp nào xßng là "sß ông". Xßng theo tu±i tác, theo tu±i ðÕo hay theo c¤p b§c trong giáo hµi. Nªu xßng theo tu±i tác thì mµt ng߶i có tu±i trên 65 m¾i xu¤t gia c¤p sa-di thì g÷i là th¥y hay là sß ông? Ngßþc lÕi mµt ng߶i ðã tu lâu t× khi 20 tu±i nay 70 tu±i g÷i là sß ông hay th¥y và nªu v¸ này th÷ t¾i 100 tu±i thì g÷i là gì?

Trong gia ðình cháu, g°m cä ba thª h® ð«u là Ph§t tØ. Bà cháu 68 tu±i, m© cháu 40 tu±i, và cháu 18 tu±i cùng ði chùa và g£p v¸ sß khoäng 70 tu±i, cháu hay quen mi®ng xßng hô là "sß ông", bà cháu và m© cháu th߶ng xßng hô là "th¥y", nhß v§y có ðúng không? 

Trong mµt d¸p khác, cä ba bà cháu g£p mµt v¸ tÏ kheo trë, khoäng 30 tu±i, bà cháu và m© cháu g÷i b¢ng th¥y, cháu lúng túng không biªt xßng thª nào cho ðúng vì nªu cháu kêu b¢ng th¥y thì cháu v¾i má cháu và bà cháu ngang hàng v¾i nhau? Có ng߶i nói v¾i cháu r¢ng ðÑc Ph§t Thích Ca là v¸ b±n sß, tÑc là "th¥y" dçn ð߶ng cho chúng ta trên con ð߶ng ðÕo. Các v¸ xu¤t gia là ðÕi di®n cüa ðÑc Ph§t chï nên nh§n ngang hàng v¾i Ngài là "Th¥y" là ðü, không biªt có ðúng không?

(Di®u Hß½ng, CA)

Ðây là mµt câu höi có ph¥n phÑc tÕp, chúng tôi xin post lên ðây ð¬ xin quý ðµc giä trä l¶i giùm hay góp ý cho cháu làm sáng tö cách xßng hô trong ðÕo Ph§t. Các bài góp ý cüa quý v¸ s¨ ðßþc chúng tôi post n½i ph¥n trä l¶i câu höi này. Xin E-mail cho chúng tôi.

Thß Trä L¶i Cüa ÐÕo Hæu Nguyên Tánh (Washington D.C.)

Trong các bài di­n vån cüa Ph§t giáo Vi®t Nam hi®n nay, chúng ta th߶ng th¤y câu m· ð¥u nhß sau:

"Kính bÕch Chß tôn Hòa Thßþng, Thßþng T÷a, ÐÕi ÐÑc, Tång Ni cùng quý Ph§t tØ."

Qua câu ðó chúng ta ðã th¤y thÑ l¾p c¤p b§c trong Ph§t giáo Vi®t Nam. Theo hiªn chß½ng GHPGVNTN: (1) Hòa Thßþng 60 tu±i tr· lên, (2) Thßþng T÷a 40-60 tu±i, và (3) ÐÕi ÐÑc 20-40 tu±i

Яi v¾i Ph§t giáo Trung Hoa, không có danh xßng Hòa Thßþng và Thßþng T÷a. Trong mµt s¯ sách vån chß½ng hay phim änh có xu¤t hi®n danh t× Ti¬u Hòa Thßþng v¾i hàm ý không ð©p cho nhæng ng߶i xu¤t gia không ðßþc kính tr÷ng và cûng ð¬ kêu nhæng ng߶i nhö tu±i m¾i ði tu. Ngày nay danh hi®u Pháp sß chï danh nhæng v¸ xu¤t gia có tài ðÑc, ðßþc thông døng và tr÷ng døng: (1) Lão Pháp Sß t× 60 tu±i tr· lên, (2) ÐÕi Pháp Sß khoäng 40-60 tu±i, và (3) Pháp Sß khoäng 30-40 tu±i

Яi v¾i th¶i ÐÑc Ph§t, danh hi®u ÐÕi ÐÑc dùng ð¬ tôn xßng ÐÑc Ph§t và các v¸ B° tát ð® tØ cüa Ngài.

Trong dân gian Vi®t Nam, các danh xßng Ph§t giáo vçn ðßþc lßu truy«n cho ðªn ngày nay:

Ti¬u (mi«n B¡c Vi®t nam), Ði®u (mi«n Trung Vi®t Nam) chï danh nhæng chú bé (có l¨ dß¾i 15 tu±i) xu¤t gia vào chùa ði tu, 

Chú, hay Ni Cô chï danh các ti¬u ðã th÷ Sa Di gi¾i, 

Th¥y, chï danh các Chú hay Ni Cô ðã b¢ng hay trên 20 tu±i ð¶i và ðã th÷ TÏ Kheo gi¾i (Cø Túc gi¾i), 

Ông (mi«n B¡c Vi®t Nam), Ôn (mi«n Trung Vi®t Nam). Danh xßng Ông · mi«n B¡c ðßþc phân chia làm ba b§c: Sß Ông (trên 60 tu±i), Sß Cø (trên 80 tu±i) và Sß T± (giæ chÑc t± môn phái).

Nhß thª, danh xßng Th¥y là chï danh nhæng v¸ ðã xu¤t gia, ðã th÷ TÏ Kheo gi¾i và t× 20 tu±i ðªn 60 tu±i ð¶i. Còn Ôn (mi«n Trung Vi®t Nam), Sß Ông, Sß Cø, và Sß T± chï danh nhæng v¸ xu¤t gia tài ðÑc, ðáng tôn kính theo tu±i ðÕo và tu±i ð¶i. 

Trong hàng ngû Tång già quý th¥y ðã th÷ TÏ Kheo gi¾i xßng hô v¾i nhau b¢ng Th¥y. Quý Chú g÷i v¾i nhau b¢ng Huynh Ю (anh em), hay TÖ Muµi (ch¸ em). Hi®n nay bên Làng Mai Pháp Qu¯c th߶ng có nhæng danh xßng: Sß Ông (th¥y Nh¤t HÕnh), Sß anh, sß em, Sß ch¸, Sß chú.. v..v.. cûng không ngoài t§p tøc xßng hô cüa Ph§t Giáo mi«n B¡c Vi®t Nam.

Trß¾c ðây · Vi®t nam, quý th¥y khi xßng hô v¾i ng߶i khác th߶ng tñ g÷i mình là B¥n Tång, B¥n Ni hay B¥n ÐÕo hay là Ю. Sñ xßng hô này không ngoài møc ðích khiêm cung nhã nh£n. 

Trên ðây là mµt ít hi¬u biªt cüa tôi, ch¡c có th¬ thiªu sót hay không ðúng, mong quý v¸ ðµc giä chï giáo. Nguyên Tánh, (Washington D.C.)