Ðáp Trß¾c hªt, xin cäm ½n bà ðã nói th§t, nói thÆng nhæng ði«u bà nghî. Chính sñ thành ý này cüa bà ðã giúp tôi cái chìa khóa ð¬ m· cánh cØa m¶i bà bß¾c vào mµt thª gi¾i ð©p, mµt thª gi¾i hoàn toàn khác hÆn v¾i cái thª gi¾i ích kÖ h©p hòi, ðßþc xây dñng nên b·i nhæng con ng߶i ðßþc m®nh danh là, lß½ng tâm chï ðü ð¬ khöi b¸ treo c±, có nghîa là dù vi®c gì tàn ác ðªn ðâu, mà không b¸ pháp lu§t tr×ng tr¸, thì h÷ cûng cÑ làm.

Thí dø nhß trói con thö lÕi vÕch m¡t nó ra, nhét bµt xà bông vào r°i tính gi¶ xem bao lâu thì m¡t nó xßng lên và mù ði ð¬ l¤y kªt quä xem bàn tay ngà ng÷c cüa con ng߶i c¥m vào xà bông thì bao lâu sau da b¸ ngÑa, m£c k® tiªng rú ðau ð¾n cüa con v§t kh¯n kh±.

Ho£c nhß mµt vø g¥n ðây có nêu ra tr߶ng hþp mµt thanh niên tên là Jeremy Strohmeyer cßÞng hiªp và bóp c± ðªn chªt mµt bé gái bäy tu±i tÕi phòng v® sinh casino · Las Vegas, trong khi bÕn h¡n tên là David Cash chÑng kiªn mà không h« can ngån. Sau ðó, cä hai thän nhiên lên xe tiªp tøc cuµc du hành. Ъn khi vi®c ð± b¬ ra, tên chính phÕm b¸ b¡t, nhà báo höi tên bÕn ðã chÑng kiªn r¢ng:

- Anh có th¤y xúc ðµng, thß½ng xót cho cô bé gái nÕn nhân không?

Thì h¡n thän nhiên trä l¶i:

-Không! Nó chÆng liên h® gì v¾i tôi cä. Tôi không quen biªt nó.

Cái thª gi¾i nhæng con ng߶i nhçn tâm, ích kÖ nhß v§y ð¯i v¾i ngay chính ð°ng loÕi, mà kêu g÷i h÷ ngßng chém giªt súc v§t thì có khác gì tiªng gào trong sa mÕc! Nhæng t× ngæ thi®n tâm, t× bi, nhân ðÕo ch¡c hÆn là không bao gi¶ xu¤t hi®n trong ngôn ngæ và tß tß·ng cüa h÷.

Cho nên tôi mu¯n gi¾i thi®u v¾i bà mµt thª gi¾i khác. — ðó, có nhæng con ng߶i hành xØ khác hÆn v¾i l¯i suy nghî cüa nhæng con ng߶i · thª gi¾i kia. Thí dø nhß Bác Sî Albert Schweitzer, ng߶i ðã t× bö cuµc s¯ng ð¥y ðü ti®n nghi, vån minh c½ khí, len löi vào t§n n½i r×ng sâu nß¾c ðµc Phi Châu ð¬ cÑu giúp ng߶i da ðen và loài v§t. Ông k¬ lÕi: "Ngay t× thß· chßa bß¾c chân ðªn tr߶ng, tôi ðã th¡c m¡c, không th¬ hi¬u n±i tÕi sao nhæng l¶i c¥u nguy®n m²i t¯i cüa tôi lÕi chï dành riêng cho loài ng߶i mà thôi. Vì v§y, sau khi cùng m© tôi c¥u nguy®n và ðßþc bà hôn, chúc ngü ngon, tôi th߶ng âm th¥m c¥u thêm cho t¤t cä m÷i loài, m÷i sinh v§t, nhß sau: Xin Chúa che ch· và ban phß¾c lành cho t¤t cä m÷i sinh v§t. Xin giúp cho h÷ tránh khöi tai h÷a và ðßþc ngü trong an bình".

Ông c¥u cho t¤t cä sinh v§t chÑ không chï riêng cho loài ng߶i. Ông cÑu giúp cä ng߶i lçn v§t mµt cách bình ðÆng. Ông nói: "B¤t cÑ mµt tôn giáo hay triªt thuyªt nào mà không ð£t n«n täng trên sñ tôn tr÷ng sinh mÕng thì ð«u không phäi là tôn giáo ho£c triªt thuyªt chân chính". Sinh mÕng là cä mÕng ng߶i và mÕng v§t, chÑ không chï riêng mÕng ng߶i, ho£c chï có mÕng con v§t l¾n m¾i ðáng k¬.

LÕi thí dø nhß ông John Robbins, tác giä cu¯n Diet For A New America. Ông n¥y là con trai nhà tÖ phú cà rem Baskin Robbins, chü nhân h® th¯ng Baskin 31 Robbins Ice Cream trên thª gi¾i. Nhßng ông ðã không kª nghi®p cha, khai thác ngành cà rem, vì ông cho r¢ng chính cái ngh« này cüa gia ðình ông ðã ð¦y biªt bao thª h® bò cái, bò con vào cuµc ð¶i kh¯n kh± ð¬ cung c¤p sæa làm cà rem.

M£c d¥u thân phø ông làm ån lß½ng thi®n, không l߶ng gÕt ai, nhßng ông ðã th¤y sau lßng cái tài sän ð° sµ ¤y là hình bóng nhæng con bò cái v¾i nhæng b¥u vú nÑt në, phäi ðeo yªm lên ð¬ khöi b¸ ch¤m ð¤t, do lòng tham cüa con ng߶i, mu¯n tång lßþng sæa lên g¤p hai, ðã b¡t chúng phäi u¯ng thu¯c kích thích ð¬ sän xu¤t mau, hình bóng nhæng con bò ðñc con, m¾i l÷t lòng m© ðã b¸ gi§t ra khöi vú m©, ð¬ khöi bú tranh sæa dành cho ng߶i (mà l¨ ra là sæa cüa nó). Gi§t ra khöi lòng m© ð¬ ði ðâu? Ь ðªn nhæng cái chu°ng ð£c bi®t, r¤t ch§t, s¯ng khoäng 14 tu¥n, không ðßþc chÕy nh¦y, không ðßþc c÷ qu§y ð¬ th¸t ðßþc m«m. Nhæng con bê b¤t hÕnh n¥y ðau bøng quanh nåm vì chï ðßþc ån mµt loÕi thñc ph¦m, do ð¥u óc quái ác cüa loài ng߶i chª ra, là löng và không có ch¤t s¡t ð¬ sau này thñc khách ðßþc ån loÕi th¸t bê non ð£c bi®t, g÷i là th¸t veal m¥u tai tái, l¶ l¶ và m«m m«m. Ь có ðßþc miªng ån khoái kh¦u, có bao gi¶ ng߶i ta nghî ðªn cä cuµc ð¶i kh¯n kh± cüa con bê ðáng thß½ng kia không?

Thª còn bò cái con thì sao? Thì cûng s¨ b¸ gi§t ra khöi b¥u vú cüa m© nó, vì sæa phäi ð¬ dành cho ng߶i! Nhßng nó s¨ ðßþc nuôi n¤ng tØ tª h½n các anh em trai cüa nó, ð¬ mau thành máy ðë và r°i s¨ ði su¯t ðoÕn ð߶ng ð¶i mà m© nó ðã träi qua.

Nghî ðªn nhæng thäm k¸ch mà con ng߶i ðã tÕo ra cho loài v§t, ông cùng vþ bö nhà, vào r×ng, tñ tr°ng tr÷t ð¬ nuôi thân. Ông viªt sách, ði di­n thuyªt kh¡p n½i kêu g÷i m÷i ng߶i dùng thñc v§t làm ngu°n dinh dßÞng ð¬ cäi tÕo sÑc khöe, tång trß·ng lòng nhân ðÕo, cäi tÕo môi tr߶ng s¯ng cä v§t ch¤t lçn tinh th¥n, cÑu nß¾c và ð¤t ðai tr°ng tr÷t khöi b¸ ô nhi­m vì phân súc v§t và các ch¤t phª thäi, ch¤t hóa h÷c ðßþc dùng trong công cuµc thúc ð¦y cho con v§t mau n£ng cân, các thu¯c sát trùng, thu¯c t¦y uª chu°ng trÕi v..v.. Và trên hªt t¤t cä, ông kêu g÷i m÷i ng߶i bö th¸t ð¬ tiªt ki®m thñc ph¦m ngû c¯c, chuy¬n qua cho dân ðói · các nß¾c nghèo, vì ð¬ có mµt ký th¸t ån cho ngon mi®ng, trë ðói · Phi Châu s¨ m¤t c½ hµi có 10 ký ngû c¯c vào bøng, vì ðó là con s¯ ngû c¯c dành cho súc v§t ån ð¬ tÕo thành mµt ký th¸t!

Cái thª gi¾i mà tôi mu¯n gi¾i thi®u v¾i bà r¤t ð©p. H÷ cûng r¤t ðông. G°m có hàng nØa tri®u hµi viên hµi People For The Ethical Treatment of Animals, vài tråm ngàn hµi viên hµi The Humane Society of United States, The American Society for The Prevention of Cruelty to Animals, v..v.., nhi«u l¡m.

Hàng tri®u hµi viên cüa các hµi nhân ðÕo ¤y ðã làm gì? H÷ là nhæng ng߶i tình nguy®n, h¥u hªt ð«u "ån c½m nhà vác ngà voi", ðã không có b¤t cÑ loÕi thù lao nào, còn phäi bö ti«n túi ra ð¬ hoÕt ðµng m²i khi nghe th¤y có chuy®n tàn nhçn x¦y ra. H÷ li«u mÕng vào làm · các trÕi chån nuôi, lò sát sinh ð¬ m¡t th¤y tai nghe nhæng hành ðµng ðµc ác r°i t¯ cáo trß¾c công lu§n ð¬ cäi thi®n ð¶i s¯ng súc sinh, vô v¸ lþi.

Có th¬ là vì không có d¸p tiªp xúc v¾i nhæng con ng߶i cao cä này, cho nên bà bÕn cüa bà m¾i tß·ng r¢ng m²i khi có ai làm gì thì ch¡c ch¡n là phäi thü lþi. Tuy nhiên, l¯i suy ðoán ðó trong vi®c n¥y thì hoàn toàn thiªu c½ s· nghiên cÑu và lý lu§n. B·i vì, nªu nhß hãng ð§u nành mu¯n bán chÕy thì h÷ thích dùng ð§u nành nuôi súc v§t l¤y th¸t h½n vì s¯ lßþng bán s¨ tång g¤p m߶i l¥n. ChÑ nªu m÷i ng߶i ån rau ð§u, thì s¨ không t¯n nhi«u ð§u nành nhß dùng ð§u nành ð¬ nuôi súc v§t l¤y th¸t, s¯ bán phäi sút giäm m¾i ðúng bà Õ.

Thñc tª, vì cäm kích vi®c làm không vø lþi cüa chúng tôi nên nhi«u cá nhân gi¥u t× tâm ðã bäo trþ ¤n in. Riêng kÏ ¤n in ð¥u tiên ba ngàn quy¬n sách này, cûng nhß kÏ tái bän l¥n thÑ nh¤t 3,000 cu¯n Quan Ði¬m V« ån Chay Cüa ÐÕo Ph§t, chï do mµt nhà t× tâm bäo trþ mà quý ðµc giä th¤y n½i bìa sau, hoàn toàn không liên h® v¾i kÛ ngh® sän xu¤t thñc ph¦m ð§u nành.

Còn vi®c bà so sánh sñ tñ do ån u¯ng v¾i tñ do tôn giáo thì hai vª không cân ð¯i. V« tôn giáo, ai theo ðÕo nào thì chï cá nhân ng߶i ðó liên h®. V« ån u¯ng, nªu ån th¸t, ngoài bän thân ng߶i ¤y d­ b¸ b®nh hoÕn, còn làm ðau ð¾n, chªt chóc biªt bao sinh v§t, làm biªt bao ng߶i thiªu ån và làm t±n thß½ng biªt bao môi tr߶ng s¯ng thiên nhiên cüa nhân loÕi.