B° Tát Quan Âm (Avalokite svara) tÕi Nh§t Bän ðßþc biªt qua danh hi®u là Kannou. Theo giáo nghîa cüa Ph§t giáo B¡c truy«n thì B° Tát Quan Âm là mµt v¸ B° Tát có oai th¥n lñc b¤t khä tß nghì, trong vô lßþng kiªp th¶i quá khÑ ðã chÑng quä Ph§t r°i, hi®u là Chánh Pháp Minh Nhß Lai, nhßng vì lòng thß½ng tß·ng mu¯n cho chúng sanh an lÕc mà th¸ hi®n làm B° Tát. TÕi Nh§t Bän, tín ð° tôn kính và th¶ B° Tát Quan Âm qua 33 hình tßþng khác nhau ðßþc mô phöng theo trong kinh Pháp Hoa. Ngài ðßþc tin tß·ng là mµt ng߶i có th¬ giäi quyªt hªt t¤t cä m÷i khúc m¡c, chß¾ng ngÕi và ðem lÕi sñ lþi lÕc cho chúng sanh. Ngài ðßþc tin tß·ng là mµt ng߶i có lòng t× quäng ðÕi, có sÑc mÕnh và th¥n lñc vô biên ð¬ cÑu giúp t¤t cä m÷i loài. Trong ph¦m thÑ 25 cüa kinh Pháp Hoa ðã mô tä v« phép thu§t cüa Ngài nhß sau: "Ho£c b¸ kh± nÕn vua, khi s¡p b¸ hành hình, do tß·ng ni®m Quan Âm, ðao li«n gãy t×ng ðoÕn: ho£c tù c¤m xi«ng xích: tay chân b¸ gông cùm, do sÑc ni®m Quan Âm, tháo m· ðßþc giäi thoát".

Mµt ni«m tin tß·ng nhß v§y ðã ån sâu vào lòng ng߶i dân Nh§t t× lúc Ph§t giáo m¾i truy«n vào. Chúng ta s¨ không ngÕc nhiên; b·i vì th¶i ¤y, cái hÕnh phúc, an lÕc và tñ do không n¢m trong tay cüa ng߶i dân th߶ng mà thuµc v« thiên nhiên và ng߶i có quy«n thª. M÷i ng߶i ð«u tin r¢ng B° Tát Quan Âm có th¬ vô hi®u hóa hªt t¤t cä m÷i r¡c r¯i và thiên tai do con ng߶i và tr¶i ð¤t gây ra. Ði«u này giäi thích tÕi sao các loÕi tßþng Quan Âm ðßþc tôn th¶ mµt cách ph± biªn trên kh¡p ð¤t nß¾c Nh§t Bän. Ngay cä ðªn thª kÖ Xll, ðã có nhæng bài hát v« B° Tát Quan Âm mà ðªn nay nó ðßþc li®t kê vào nhæng bµ sßu t§p dân ca cüa nß¾c Nh§t. ChÆng hÕn nhß bài: "Lòng t× bi quäng ðÕi cüa B° Tát Quan Âm, là chiªc bè n±i lên trên bi¬n Fudaraku, nhæng ai tìm ðªn ðßþc chiªc bè, s¨ ðßþc ðßa ðªn n½i yên vui..."

Mµt v¸ th¥n Ph§t giáo ðßþc ð« c§p trong truy®n c± cüa Nachi Gongen (mµt trong ba th¥n theo tín ngßÞng cüa Nh§t Bän), ðó chính là B° Tát Quan Âm (BTQÂ). V¸ B° Tát này ðã kªt hþp mµt cách ðµc ðáo v¾i tín ngßÞng dân gian · Fudaraku t× ngày xßa. M¯i liên h® m§t thiªt giæa BTQ và bi¬n Fudaraku ðã khiªn cho danh hi®u cüa v¸ B° Tát g¡n li«n v¾i nhæng danh th¡ng v« bi¬n và ao h° tÕi Nh§t. N±i tiªng trong s¯ ðó là tßþng Quan Âm thiên thü thiên nhãn tÕi chùa Hogon · ðäo Chikubu và tßþng Quan Âm · chùa Chuzen n¢m trên b¶ h° Chuzenji g¥n Nikkò. G¥n vách ðá · Shikoku là ngôi chùa Kongofuku, ngôi chùa thÑ 88 trên tuyªn ð߶ng du l¸ch ð߶ng bi¬n Shilkoku, có th¶ mµt tßþng Quan Âm thiên thü thiên nhãn r¤t l¾n. H½n m߶i trong s¯ 88 ngôi chùa ð«u có th¶ tßþng Quan Âm ngàn m¡t ngàn tay, s¯ chùa còn lÕi ð«u th¶ tßþng Quan Âm v¾i nhi«u hình tßþng khác nhau. Tß½ng tñ, có 15 trong s¯ 53 ngôi chùa · tuyªn ð߶ng tham quan Saigoku · mi«n Trung Nh§t Bän, ð«u có tßþng Quan Âm ngàn m¡t ngàn tay, trong khi ðó 11 trong s¯ 33 ngôi chùa · Kanto, phía Ðông Nh§t Bän cûng th¶ tßþng Quan Âm thiên thü thiên nhãn.

Nªu hình änh Quan Âm thiên thü thiên nhãn r¤t quen thuµc v¾i h¥u hªt các chùa mi«n duyên häi thì t¤t cä các chùa · mi«n cao nguyên cûng d­ dàng tìm th¤y pho tßþng ð£c bi®t cüa v¸ B° Tát này. Tuy nhiên, ðó là tßþng Quan Âm th§p nh¤t di®n. Chúng ta s¨ tìm th¤y 16 trong 33 ngôi chùa · Saigoku và 9 trong 88 ngôi chùa · Bando, 6 trong 33 chùa · Shikoku ð«u có th¶ tßþng Quan Âm m߶i mµt khuôn m£t, g°m m߶i m£t B° Tát và mµt m£t Ph§t, m²i khuôn m£t bi¬u lµ sñ gi§n dæ và hoan hÖ khác nhau, hoan hÖ trß¾c cái thi®n và phçn nµ trß¾c cái ác. Nhæng pho tßþng c± PG · mi«n B¡c Nh§t Bän t× Xlll tr· v« trß¾c, thñc sñ ph¥n l¾n là tßþng Quan Âm th§p nh¤t di®n, s¯ ít còn lÕi là tßþng Quan Âm thiên thü thiên nhãn. Nªu ta gÕt bö yªu t¯ này thì rõ ràng ta r¤t khó khån khi mu¯n tìm hi¬u v« tín ngßÞng Quan Âm tÕi Nh§t Bän.

— Nh§t Bän, m÷i ng߶i ð«u tin r¢ng Fudaraku là vùng ð¤t làm phß½ng ti®n ð¬ truy«n bá, gây änh hß·ng rµng rãi v« sñ tín c¦n và sùng bái ðÑc B° Tát Quan Âm tÕi Nh§t. Theo truy«n thuyªt, Fudaraku (Potalaka) là T¸nh ðµ cüa B° Tát Quan Âm, là mµt häi ðäo · phía Nam „n. T± tiên ng߶i Nh§t tin r¢ng bán ðäo theo truy«n thuyªt ¤y có tên là Tokoyo, vùng bi¬n n¢m cu¯i häi ph§n cüa Nh§t Bän. Tokoyo là mµt cõi gi¾i vßþt ra ngoài sñ huÖ di®t cüa vô th߶ng và chính vì thª nó ðßþc kªt hþp v¾i ý tß·ng vînh h¢ng và b¤t di®t cüa ng߶i „n. Ði«u này cûng tß½ng ð°ng v¾i quan ði¬m cüa ng߶i Trung Hoa v« bán ðäo Peng-Lai cüa h÷.

Fudaraku tiêu bi¬u cho sñ pha trµn tín ngßÞng cüa ng߶i Nh§t · Tokoyo, ng߶i Trung Qu¯c · Peng-Lai và nhæng tß tß·ng cüa ng߶i „n. Sñ tôn kính và th¶ phßþng B° Tát Quan Âm tÕi Nh§t Bän là kªt quä cüa sñ pha trµn, änh hß·ng t× „n е và Trung Hoa.

Th§t khó mà biªt ðßþc th¶i ði¬m chính xác sñ sùng bái B° Tát Quan Âm ðßþc truy«n vào Nh§t Bän t× khi nào, nhßng ði«u ðó không quan tr÷ng, ði«u ðáng chú ý là t¥m änh hß·ng cüa tín ngßÞng này trong ð¶i s¯ng cüa ng߶i Nh§t ra sao.

Theo sØ gia Ph§t giáo, ông Koen (11-12-1169), thì vào nåm thÑ ba cüa tri«u ðÕi vua Suiko (595), ðßþc ghi nh§n r¢ng tßþng Quan Âm th¶ · chùa Hiso · Yoshino ðã phát ra hào quang. Pho tßþng này b¡t ngu°n t× mµt khúc g² tr¥m hß½ng xu¤t hi®n trên b¶ bi¬n cüa ðäo Awaij, ng߶i ta cho r¢ng nó trôi ðªn ðây t× „n е. Hoàng h§u b¤y gi¶ ðã ra l®nh ðem ði ðiêu kh¡c thành pho tßþng Quan Âm, ð¬ ðánh d¤u sñ truy«n bá Ph§t giáo ðªn Nh§t Bän.

— Nh§t Bän, B° Tát Quan Âm ðßþc tôn th¶ theo ba dÕng: tßþng Quan Âm ðÑng trên b® hoa sen, Quan Âm th¶ chung v¾i B° Tát Thª Chí bên cÕnh ðÑc Ph§t A Di Ðà và Quan Âm ðßþc th¶ nhß mµt v¸ th¥n trong tín ngßÞng nhân gian cüa Nh§t Bän. M£c dù ðÕi ða s¯ qu¥n chúng Nh§t Bän ð«u ch¤p nh§n quan ði¬m r¢ng tßþng Quan Âm phäi ðßþc tÕc v¾i khuôn m£t ð©p và hi«n t×, có dáng vë nhß mµt ng߶i næ; nhßng bên cÕnh ðó, cûng có mµt s¯ l¾n tßþng Quan Âm có hình dáng r¤t dæ d¢n, v¾i tay c¥m chu²i hÕt và nhi«u loÕi khí gi¾i khác nhau, h¥u ð¬ hàng phøc nhæng kë ác ðµc mu¯n phá hoÕi già lam. LoÕi tßþng ð£c bi®t này ðßþc ðiêu kh¡c l¥n ð¥u tiên · Nh§t Bän vào giæa thª kÖ Vlll, ðªn nay các nhà tÕc tßþng vçn giæ ðßþc vë chân phß½ng ¤y.

Ph¦m Ph± Môn, ph¦m 25 trong kinh Pháp Hoa và danh hi®u cüa v¸ B° Tát này ðßþc Ph§t tØ Nh§t Bän th÷ trì hàng ngày. Уc bi®t là th¥n chú ÐÕi bi, Tâm chú cüa B° Tát Quan Âm mà t¤t cä m÷i Ph§t tØ thuµc B¡c tông Ph§t giáo ð«u thuµc n¢m lòng. H÷ tin r¢ng t¤t cä nhæng ai nghe ðßþc th¥n chú này s¨ có th¬ loÕi bö nhæng ác nghi®p và m÷i phi«n não cüa chính mình. — Nh§t Bän, bài th¥n chú này cûng ðßþc sØ døng mµt cách ph± biªn.

Tóm lÕi, tín ngßÞng B° Tát Quan Âm ðßþc hµi nh§p vào Nh§t Bän qua nhi«u cách nhau. Trß¾c hªt, t¥ng l¾p quý tµc và gi¾i thßþng lßu tôn th¶ Ngài nhß mµt v¸ Ph§t cüa lòng t×, trong khi nhæng ng߶i dân th߶ng th¶ cúng Ngài qua phép màu di®u døng. Qua hình thÑc tín ngßÞng này, chúng ta th¤y r¢ng m÷i t¥ng l¾p Ph§t tØ xÑ Hoa Anh Ðào mong ðþi · B° Tát Quan Âm mµt ði«u gì ðó và d߶ng nhß h÷ ðã tìm th¤y ðßþc ði«u ¤y.

(Theo S.Gorai - Dharma World)