Sau khi Thái tØ Sî-ÐÕt-Ta
r¶i bö cung ði®n nguy nga giã t× vþ
ð©p con th½ ði tìm chân lý, Ngài
ðã träi qua không biªt bao nhiêu thØ
thách nguy khó. Nhßng møc ðích chuyªn
ði cüa Ngài là tìm cho b¢ng ðßþc
mµt l¯i thoát ð¬ giäi phóng cho mình
và chúng sanh ra khöi vòng sanh tØ luân
h°i, nên Ngài không quän khó khån
hi¬m tr·. Không tìm ðßþc Chân
Thi®n MÛ n½i các th¥y Bà La Môn,
Ngài cß½ng quyªt thñc hành phß½ng
pháp kh± hÕnh. Chßa mµt ai trong l¸ch
sØ nhân loÕi kiên trì kh± hÕnh
nhß Ngài. Ngay cä tuy®t thñc, tiªt chª
höi th· cho ðªn khi thân th¬ hao mòn,
th¸t khô máu cÕn, chï còn da b÷c
xß½ng cûng không lay chuy¬n ðßþc
ý chí s¡t ðá cüa Ngài.
M£c dù ý chí kiên
c߶ng nhßng xác thân ðã quá
ki®t qu®. Mµt hôm Ngài ngã qu¸
bên dòng sông Ni Liên Thi«n (Neranjarà).
Khi tïnh d§y, Ngài m¾i nh§n ra r¢ng con
ð߶ng kh± hÕnh ðªn tµt cûng
chï là hành hÕ thân xác, mà
trí tu® lÕi càng thêm thoái hóa.
M£c dù không lþi dßÞng, nhßng
c¥n phäi có mµt xác thân tráng
ki®n thì tâm h°n m¾i lành mÕnh,
trí tu® m¾i minh mçn. Nhß mµt nhÕc
công sØ døng ðàn, nªu dây lên
quá cång thì s¨ ðÑt, nhßng nªu
quá chùng thì ðàn s¨ không thành
tiªng, chï có dây lên v×a phäi
thì tiªng ðàn m¾i thanh tao. Cûng v§y,
chï có con ð߶ng trung ðÕo, không
lþi dßÞng, không kh± hÕnh ép
xác m¾i ðßa ðªn cÑu cánh
giäi thoát.
Nghî nhß thª, Ngài li«n
xu¯ng sông Ni Liên t¡m rØa và b¡t
ð¥u trì trai kh¤t thñc. Sau khi th÷
thñc, sÑc khoë ðßþc phøc h°i;
Ngài ng°i tînh t÷a dß¾i cµi
cây B° ð« trên mµt n¡m cö khô
và tham thi«n nh§p ð¸nh. Nh¶ nång
lñc an trø cüa chï thi«n, nhß mµt
bình nß¾c ðã ðßþc l¡ng
trong không còn mµt chút bþn nh½,
Ngài cäm th¤y tâm h°n khinh an thß thái
và sáng su¯t lÕ th߶ng. V¾i
tâm trí minh mçn ðó, d¥n d¥n Ngài
h°i tß·ng ðªn nhæng kiªp s¯ng
quá khÑ cüa mình. Ngài nh¾ rõ
trong nhæng kiªp xa xßa ¤y Ngài ðã
s¯ng · ðâu, thuµc giai c¤p nào,
vui kh± ra sao và sanh sanh tØ tØ trong nhæng
cänh gi¾i nào. T¤t cä chi tiªt trong
các kiªp s¯ng tr¥m luân cüa Ngài
ðã hi®n lên trong ký Ñc rõ ràng
nhß mµt cu¯n phim chiªu trên màn änh.
Vào canh mµt, khi ðang chú tâm quan sát
nhæng hi®n tßþng sinh di®t cüa kiªp
s¯ng, b²ng nhiên Ngài chÑng ngµ ðßþc
tu® giác ð¥u tiên tÑc là Túc
MÕng Minh (Pubbe nivàsànussàti Nàna).
Kª ðªn Ngài suy xét
ðªn kiªp s¯ng thång tr¥m cüa chúng
sanh trong vòng sanh tØ luân h°i ð¬ tìm
ra nguyên nhân nào khiªn cho ng߶i thì
sang giàu, kë kh¯n kh±, ng߶i thông
minh, kë ngu d¯t và vì sao chúng sanh vçn
mãi ð¡m chìm trong b¬ sanh tØ không
th¬ thoát ra khöi ð¸nh lu§t vô th߶ng,
kh± não. Nh¶ trí tu® sáng su¯t,
trong canh hai Ngài ðã tìm ra giäi ðáp
và chÑng ngµ tu® giác thÑ nhì
là Thiên Nhãn Minh (Cutùpapàta
Nàna) tÑc là trí tu® th¤u tri®t
nguyên nhân sanh tØ luân h°i cüa t¤t
cä chúng sanh. Ngài biªt r¢ng do n½i
nghi®p thi®n và b¤t thi®n phát xu¤t
t× thân, kh¦u, ý mà chúng sanh
sinh trß·ng trong nhæng cänh gi¾i khác
nhau, trình ðµ khác nhau.
Ъn canh ba, Ngài lÕi dùng
trí tu® soi xét và tìm kiªm phß½ng
pháp nào khä dî ch¤m dÑt dòng
tr¥m luân sinh tØ. Ngài nh§n thÑc r¢ng:
"Ðây
là kh±, là phi«n não và ô
nhim. Ðây là nguyên nhân ðau kh±,
phi«n não và ô nhim. Ðây là
sñ di®t t§n m÷i kh± ðau, ô nhim.
Và ðây là con ð߶ng dçn ðªn
sñ ch¤m dÑt m÷i phi«n não kh±
ðau." Nh§n thÑc nhß thª, tâm Ngài
ðã ðßþc giäi thoát ra khöi
døc l§u, hæu l§u, kiªn l§u và vô
minh l§u. T× ðó dòng sinh tØ luân
h°i ðã hoàn toàn ch¤m dÑt ð¯i
v¾i Ngài. Ðó chính là tu® giác
thÑ ba mà Ngài ðã chÑng ngµ
tÑc là L§u T§n Minh (savakkhaya Nàna)
v§y.
Khi cuµc chiªn th¡ng vinh quang
v×a viên mãn, cä tam thiên ðÕi
thiên ð«u rúng ðµng, hào quang
ngû s¡c t× thân Ngài chiªu kh¡p
tam gi¾i. Chß thiên trong m߶i muôn
tri®u thª gi¾i ta bà ð«u ð°ng
thanh tung hô Ngài là b§c -ng Cúng,
Chánh Biªn Tri, Minh HÕnh Túc, Thi®n Th®,
Thª Gian Giäi, Vô Thßþng Sî, Ði«u
Ngñ Trßþng Phu, Thiên Nhân Sß, Ph§t
và Thª Tôn.
Quä th§t cuµc chiªn th¡ng
vë vang cüa Thái TØ Sî-ÐÕt-Ta
có mµt änh hß·ng sâu xa ð¯i
v¾i nhân loÕi. Chúng ta không l¤y
làm lÕ khi nhi«u ng߶i tôn Ngài
là b§c vî nhân, ho£c xem Ngài nhß
mµt nhà ðÕi cách-mÕng, giäi
phóng con ng߶i ra khöi hai thÑ xi«ng
xích nô l®: tinh th¥n nô l® th¥n linh,
th¬ ch¤t nô l® giai c¤p xã hµi.
Chúng ta thØ ðßa ra vài
nh§n xét v« ý nghîa bài h÷c
chiªn th¡ng cüa ÐÑc Ph§t Thích Ca
Mâu Ni.
1. Bài h÷c
Hy Sinh và Kiên Trì: SÑc ch¸u
ðñng gian kh±, ÐÑc tính nhçn
nÕi b¤t th¯i chuy¬n và ý chí
tinh t¤n vô ti«n khoáng h§u cüa Ngài
quä là mµt bài h÷c vô giá
ð¯i v¾i nhæng ai mu¯n noi gß½ng
Ngài ði tìm chân lý. M£t khác,
ðÑc tính hy sinh cüa Ngài quä th§t
vô b¶ bªn. M¤y ai dám t× bö ti«n
tài danh v÷ng ð¬ ð±i l¤y ð¶i
s¯ng tu hành kh¡c kh±, thª mà Thái
TØ ðã lìa bö cung ði®n nguy nga và
khß¾c t× quy«n uy cüa mµt v¸
Chuy¬n Luân Thánh Vß½ng ð¬ d¤n
thân vào con ð߶ng chông gai hi¬m
tr·, min là thñc hi®n ðßþc lý
tß·ng tñ giác giác tha.
2. Bài h÷c
Trung ÐÕo: Th¶i b¤y gi¶ ai cûng
tin tß·ng r¢ng th¶ phøng th¥n linh ho£c
kh± hÕnh ép xác m¾i ðßþc
cÑu r²i. Có ng߶i tß½ng ð¯i
sáng su¯t h½n cho r¢ng thân xác là
n½i phát xu¤t nhæng tµi l²i, nhæng
ham mu¯n nhøc døc. Bao lâu không còn
nô l® · thân xác thì tâm h°n
m¾i ðßþc thanh thoát, do ðó h÷
hành hÕ xác thân cho ðªn khi sÑc
cùng lñc t§n ð¬ mong thoát khöi
ái døc. Nhßng ÐÑc Ph§t ðã
chÑng nghi®m r¢ng kh± hÕnh quá ðáng
là vô ích, vì tâm h°n chï minh
mçn trong thân th¬ lành mÕnh. Nhß
v§y chï có con ð߶ng Trung ðÕo,
không thái quá, không buông lung, m¾i
ðßa ta ðªn cÑu cánh giäi thoát.
Con ð߶ng Trung ðÕo ðó là phß½ng
pháp duy nh¤t ð¬ chª ngñ thân,
kh¦u, ý h¥u hß¾ng dçn hành
ðµng, l¶i nói và tß tß·ng
theo l¨ chánh.
3. Bài h÷c
Thñc ChÑng: H¥u hªt các tôn
giáo th¶i b¤y gi¶ ð«u dÕy phäi
th¶ cúng th¥n linh và con ng߶i phäi
quy phøc trß¾c uy quy«n thß·ng phÕt
cüa Thßþng ðª. Sñ thñc chÑng
cüa Ngài chÑng minh r¢ng t¤t cä chúng
sanh ð«u có khä nång thành Ph§t.
B¤t cÑ ai kiên trì, nhçn nÕi,
tinh t¤n b¤t th¯i chuy¬n nhß Ngài cûng
có th¬ tñ mình giäi thoát, giác
ngµ và tr· thành b§c siêu phàm.
M²i cá nhân có quy«n tñ do lña
ch÷n cho mình mµt hß¾ng ði và
ch¸u trách nhi®m v« m÷i hành ðµng
cüa mình. Trong sÕch hay ô nhim, hÕnh phúc
hay kh± ðau, tr¥m luân hay giäi thoát
ð«u do mình tÕo ra. Ðây quä là
mµt cuµc cách mÕng giäi phóng tß
tß·ng nô l® mà trong ðó con ng߶i
phäi phøc tùng Thßþng ðª chÑ
không th¬ tr· thành Thßþng ðª
cüa chính mình. Có nô l® chång
là con ng׶i nô l® n½i ch¤p ngã
vì ðã tñ tÕo và tñ trói
buµc mình trong mµt thÑ xi«ng xích
Vô Minh, Ái Døc. T× sñ nô l®
ðó con ng߶i tr· thành phàm
phu, th¤p hèn. Ch×ng nào giäi phóng
ra khöi nhæng th¢ng thúc ¤y con ng߶i
m¾i ðßþc giäi thoát và tr·
thành thánh nhân, chÑ không c¥n ðªn
mµt ð¤ng quy«n uy cÑu r²i.
ÐÑc Ph§t cûng là
mµt nhà ðÕi cách mÕng, chü trß½ng
san b¢ng giai c¤p khi Ngài dÕy r¢ng: "Không
có giai c¤p trong nß¾c m¡t cùng
m£n. Không có giai c¤p trong dòng máu
cùng ðö". Ngài chÑng tö r¢ng
mµt ng߶i trong giai c¤p hÕ li®t có
th¬ tñ giác và tr· thành toàn
thi®n. Trái lÕi, mµt ng߶i trong giai
c¤p vua chúa hay Bà La Môn nªu hành
ðµng ðê ti®n, không sáng su¯t
thì vçn là kë hÕ li®t.
Chúng ta còn h÷c ðßþc
· sñ thñc chÑng cüa Ngài bài
h÷c "Chiªn th¡ng ðßþc mình
là mµt chiªn công oanh li®t". Bên
trong m²i ng߶i ð«u có mµt ðÕo
quân r¤t hùng h§u ðang ngñ tr¸
ð¶i s¯ng cüa h÷. Mu¯n ðánh ðu±i
thÑ ngoÕi xâm ðó không phäi là
d, vì gi£c phi«n não ðã n¢m ngay
trong nhæng ph¥n sâu kín nh¤t cüa tâm
h°n chúng ta và ðã tr· thành
mµt thÑ nµi tuyªn nguy hi¬m mà Albert
Camus g÷i là "Kë lÕ m£t". Hành ðµng
cüa chúng ta h¢ng ngày b¸ chúng chi
ph¯i mà không h« hay biªt. Khi tïnh t÷a
dß¾i cµi cây B° Ы, chính
Thái TØ Sî-ÐÕt-Ta ðã ð¯i
di®n v¾i nhæng ðÕo binh ma này và
ðã hàng phøc chúng trß¾c khi
tr· thành b§c Chánh ðÆng Chánh
Giác. B¤t cÑ ai mu¯n hoàn thành
sÑ mÕng tñ giác giác tha phäi rèn
luy®n ý chí qu§t c߶ng và tinh
th¥n dûng cäm ð¬ ph¤n ð¤u vì
"Chiªn
th¡ng vÕn quân không b¢ng tñ chiªn
th¡ng mình".
Cu¯i cùng, chúng tôi
xin trích dçn l¶i ca ngþi ÐÑc Ph§t
cüa h÷c giä H. G Wells sau ðây: "N½i
ÐÑc Ph§t ta th¤y rõ ràng là
mµt con ng߶i giän d¸, có lòng
nhi®t thành; mµt mình tñ lñc phát
huy ánh sáng tß½i ð©p, mµt nhân
v§t s¯ng thñc, mµt con ng߶i nhß
m÷i ng߶i, chÑ không phäi mµt
nhân v§t th¥n thoÕi ¦n hi®n trong nhi«u
truy®n hoang ð߶ng. Ngài cûng ban cho nhân
loÕi l¶i khuyên bäo có tánh cách
ph± thông. Nhi«u quan ni®m tân tiªn và
ðÕo ðÑc cüa thª h® tân th¶i
ð«u tß½ng hþp v¾i giáo lý
¤y".
Và Sri Radhakrishman cûng nói
r¢ng: "N½i ÐÑc Ph§t C° Ðàm ta
nh§n th¤y mµt tinh hoa toàn thi®n cüa
ng߶i Ðông Phß½ng, änh hß·ng
Ngài trong tß tß·ng và ð¶i s¯ng
nhân loÕi là mµt kÏ công hy hæu
cho ðªn nay không thua kém änh hß·ng
cüa b¤t cÑ mµt v¸ giáo chü nào
trong l¸ch sØ. M÷i ng߶i ð«u sùng
kính, tôn Ngài là ng߶i ðã
dñng nên mµt h® th¯ng tôn giáo
vô cùng thâm cao huy«n di®u. Ngài thuµc
v« l¸ch sØ tß tß·ng thª gi¾i.
Ngài là kªt tinh cüa ng߶i thi®n
trí. ÐÑng v« phß½ng di®n trí
thÑc thu¥n túy, ðÕo ðÑc trang nghiêm
và tinh th¥n minh mçn, ch¡c ch¡n Ngài
là mµt trong nhæng b§c vî nhân cao
thßþng nh¤t cüa l¸ch sØ".
(hi®u ðính, 06/99)
.
[Index][00]
[01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]