T¤m
gß½ng ng߶i con hiªu
Nhân mùa báo hiªu chúng
tôi xin c¯ng hiªn quý v¸ mµt gß½ng
hiªu thäo s¯ng thñc, ðúng theo tinh th¥n
Ph§t giáo, ð¥y ý v¸ không kém
gì Nh¸ Th§p TÑ Hiªu ngày xßa.
Ðó là chuy®n mµt nhà chính khách
l²i lÕc, mµt nhà lãnh ðÕo thª
gi¾i có uy tín: Ông cñu T±ng Thß
Ký Liên Hi®p Qu¯c U Thant.
Nªu chúng ta vi®n l¨ vì
chiªn tranh, vì änh hß·ng cuµc khüng
hoäng kinh tª, chính tr¸ mà l¡m lúc
phäi lãng quên b±n ph§n làm con ð¯i
v¾i cha m©, thì trái lÕi ông Thant
trong khi phäi dàn xªp vô s¯ công vi®c
chính tr¸, ngoÕi giao, kinh tª, xã hµi,
vån hóa... vçn không h« xao lãng
b±n ph§n cüa mình ð¯i v¾i m©
già.
Chúng tôi r¤t cäm ðµng
khi th¤y bÑc hình ông cñu T±ng
Thß Ký Liên Hi®p Qu¯c ðang quÏ lÕy
và dâng c½m nß¾c cho bà m©
ðång trong mµt t¶ báo tÕi Kuala Lumpur,
Mã Lai. Quý v¸ có th¬ bäo r¢ng
cØ chï ðó quá giän d¸, ai mà
chÆng làm ðßþc. Vâng, giän d¸
th§t, nhßng không phäi ai cûng thñc
hi®n ðñ½c, vì nó phän änh
mµt t¤m lòng hiªu thäo ðßþc
các b§c thánh hi«n ca ngþi trong n«n
vån hóa truy«n th¯ng Á Châu.
Bßng c½m cho cha m© thì
d, nhßng h¥u hÕ v¾i lòng cung kính
thành thñc và biªt ½n thì th§t
là hiªm có. Nhi«u thanh niên thi ðÕi
ðã xem cØ chï khiêm cung ð¯i v¾i
cha m© nhß là mµt c± l®, lÕc
h§u, không phù hþp v¾i cao trào tiªn
bµ cüa vån minh c½ gi¾i. H÷ sþ
bÕn bè c߶i chê khi phäi quÏ lÕy,
ch¡p tay hay cúi ð¥u trß¾c song thân.
Th§m chí chúng ta còn nghe h÷ g÷i
cha m© là "ông già khó tính" hay
"bà già tr¥u"! Mµt ng߶i con không
hiªu kính, không biªt ½n, không yêu
thß½ng cha m©, thì t¤t nhiên ð¯i
v¾i xã hµi có th¬ anh ta là mµt
ng߶i vô ân bÕc nghîa, vô l,
ngang ngÕnh và ích kÖ, nói chung là
mµt ng߶i hß höng.
Cûng l¡m ng߶i khi ðßþc
nuôi n¤ng nên danh ph§n, h÷ không
dám nhìn cha m© cüa mình chï vì
cha m© cüa mình xu¤t thân t× giai c¤p
nghèo hèn, thþ thuy«n, quê mùa hay
là ng߶i tàn t§t. Trong mµt xã
hµi nhß thª, cØ chï hiªu kính
cüa ông U Thant dî nhiên phäi n±i b§t
nhß mµt gß½ng sáng cho m÷i ngu¶i.
Ông Thant sinh ra tÕi Miªn Ði®n,
mµt nß¾c l¤y Ph§t Giáo làm
Qu¯c Giáo, và ðßþc th¤m nhu¥n
giáo lý Ph§t Ðà nên ông ðã
tö ra là mµt Ph§t tØ thu¥n thành
gß½ng mçu. M£c d¥u n¡m giæ vai
trò quan tr÷ng nh¤t trên chính trß½ng
qu¯c tª và ðßþc nhân loÕi
tôn tr÷ng, kính nh߶ng nhß mµt
nhà lãnh ðÕo thª gi¾i, nhßng
v« nhà ông vçn là mµt ng߶i
con hiªu thäo, vçn lo sån sóc, h¥u hÕ
cha m© ðúng theo l¶i Ph§t dÕy. HÆn
ông ðã không quên s· dî ông
có ðßþc ð¸a v¸ cao tr÷ng
ngày nay là nh¶ công lao sinh thành dßÞng
døc, nh¶ tình thß½ng vô b¶ bªn
và t¤m lòng hy sinh cao cä cüa ng߶i
m©, vì thª ông sÇn sàng gác
qua mµt bên nhæng công tác l¾n lao
và n£ng nh÷c cüa mµt nhà chính
khách vî ðÕi trên thª gi¾i ð¬
có thì gi¶ làm tròn b±n ph§n
cüa mµt ng߶i Ph§t tØ ngoan ðÕo,
mµt ng߶i con hiªu thäo trong gia ðình.
M© cüa ông hÆn phäi hãnh di®n và
sung sß¾ng không phäi vì th¤y con
mình là mµt nhà lãnh ðÕo thª
gi¾i hay mµt chính khách l²i lÕc
mà chính vì bà có mµt ng߶i
con ngoan ðÕo và hiªu thäo.
Ðây là mµt bài h÷c
cø th¬ cho t¤t cä Ph§t tØ chúng
ta. Mµt gß½ng hiªu thäo không siêu
qu¥n bÕt chúng nhßng ðü ð¬ làm
mçu mñc cho m÷i ng߶i noi theo, ð¬
luôn ghi nh¾ r¢ng: Trong b¤t cÑ tr߶ng
h½p nào, dù danh v÷ng cao sang, ð¸a
v¸ quý tr÷ng hay có uy tín l¾n
lao ðªn ðâu cûng phäi khiêm cung, hiªu
kính ð¯i v¾i b§c sinh thành.
Trong Mangala Sutta (Kinh HÕnh Phúc),
ÐÑc Ph§t dÕy: Phøng sñ cha m©
là mµt ði«u hÕnh phúc cao thßþng.
Chính ÐÑc Ph§t cûng
ð«n ðáp công ½n sinh thành cüa
cha m© b¢ng mµt hành ðµng siêu phàm.
Ngài ðã ðµ cho vua cha tr· thành
mµt b§c thánh nhân trß¾c khi lià
ði, và kinh ði¬n có chép r¢ng su¯t
mùa an cß kiªt hÕ thÑ bäy, Ngài
ðã dùng h¥u hªt thì gi¶ ð¬
thuyªt pháp cho hoàng h§u Ma Gia · trên
cung tr¶i Ðao Lþi.
Theo ðÕo Ph§t hß¾ng
dçn cha m© s¯ng ðúng theo chánh ðÕo
là mµt thái ðµ hiªu thu§n có
ý nghîa nh¤t trong nhæng b±n ph§n
cüa con ð¯i v¾i cha m©.
Nhæng b±n ph§n này ðßþc
ÐÑc Ph§t ð« c§p ðªn trong Kinh
Sigala (L Sáu Phß½ng) nhß sau:
1- Phøng dßÞng cha m©
b¢ng phß½ng ti®n v§t ch¤t và hß¾ng
dçn ng߶i trên bß¾c ð߶ng
tinh th¥n.
2- Làm nhæng công vi®c
n£ng nh÷c thay cha m©.
3- Gìn giæ gia phong.
4- Chi døng gia sän cüa cha
m© mµt cách h½p lý.
5- H°i hß¾ng công ðÑc
cho cha m© khi ng߶i ðã lià ð¶i.
Mµt ng߶i con có th¬
xem là b¤t hiªu nªu ði ngßþc lÕi
nåm b±n ph§n chính yªu k¬ trên
nghîa là:
1. Không nuôi dßÞng
cha m© và không hß¾ng dçn cha m©
theo chánh ðÕo khi cha m© là ng߶i
tà kiªn.
2. Không ðÞ ð¥n nhæng
công vi®c n£ng nh÷c cho cha m©
3- Làm ô uª gia phong.
4- Làm tán gia bÕi sän
cüa cha m©.
5- Không màng t¾i thâm
ân cüa cha m© khi các ng߶i ðã
quá vãng.
Chúng ta có th¬ so sánh
ði«u này v¾i nåm tµi b¤t hiªu
mà MÕnh TØ ðã dÕy:
1- L߶i biªng không làm
vi®c ð¬ nuôi cha m©.
2- Say mê c¶ bÕc, rßþu
trà, không nghî ðªn cha m©.
3- Ham ti«n cüa, lo vþ con,
chÆng ðoái hoài ðªn cha m©.
4- Ham vui ch½i ð¬ cho cha m©
mang nhøc
5- Ham sÑc mÕnh thích ðánh
nhau làm phi«n ðªn cha m©.
Ng߶i con nào không phÕm
ðªn nåm tµi b¤t hiªu trên ðßþc
xem là hiªu tØ.
So sánh hai l¶i dÕy trên
cüa ÐÑc Ph§t và cüa ÐÑc MÕnh
TØ, chúng ta th¤y hai Ngài ð«u lßu
tâm ðªn cách phøng dßÞng cha m©
b¢ng v§t ch¤t. Nhßng ði¬m n±i b§t
là ÐÑc Ph§t có ð« c§p ðªn
phß½ng di®n tª nh¸ h½n: hß¾ng
dçn cha m© theo chánh ðÕo. Nhß tr߶ng
hþp cha m© không rành ðÕo lý,
ham thích c¶ bÕc, rßþu chè, tham
lam, trµm c¡p hay ðµc ác hÕi nhân...
nhßng ng߶i con may m¡n có d¸p ðªn
chùa nghe kinh thính pháp nên biªt s¯ng
theo ðÕo ðÑc, hi¬u biªt ðÕo lý,
trong tr߶ng hþp này ng߶i con phäi
tìm cách khôn khéo hß¾ng dçn
cha m© tr· lÕi ð߶ng ngay nëo chánh.
Nhi«u Ph§t TØ ðã
hß¾ng dçn cha m© b¢ng cách xây
chùa, c¤t t¸nh th¤t cho cha m© tu ni®m.
H÷ còn thïnh chß Tång ðªn giäng
ðÕo, thuyªt pháp cho cha m© nghe. Ho£c
chính h÷ thñc hành l¶i Ph§t dÕy
nhß b¯ thí, trì gi¾i, tham thi«n
cho cha m© hành theo. T¤t cä nhæng cØ
chï ðó ð«u ðßþc ca ngþi
trong Ph§t giáo.
Tóm lÕi, làm con phäi
nh¾ công ½n sinh thành dßÞng døc
cüa cha m© và phäi báo ð«n ân
thâm ¤y b¢ng b¤t cÑ giá nào,
vì ðó là nghîa vø trß¾c
tiên trong t¤t cä nghîa vø làm ng߶i;
ðúng nhß ðÑc Kh±ng TØ ðã
dÕy: "Hiªu giä bách hÕnh chi tiên".
(hi®u ðính: 06/99)
.
[Index][00]
[01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
.