ThØ
ðßa ra mµt nh§n ð¸nh v« cái
Kh±
theo quan
ni®m Ph§t Giáo
Nhi«u ng߶i khi ð«
c§p ðªn Ph§t giáo th߶ng gán
cho hai chæ bi quan, yªm thª. Theo quan ni®m cüa
h÷, ÐÕo Ph§t chï ð¬ dành riêng
cho nhæng ng߶i già cä, không thích
hþp v¾i tu±i trë còn hång say hoÕt
ðµng; ÐÕo Ph§t chï là mµt triªt
thuyªt bi quan; nhæng ng߶i theo ðÕo Ph§t
là nhæng kë chán ð¶i, chï biªt
than van, tìm lãng quên sñ thª qua câu
kinh tiªng k®; qua nhãn quan Ph§t Giáo ðâu
ðâu cûng th¤y toàn cänh kh±:
Sanh kh±, già kh±, ðau kh±, chªt kh±,
mong mu¯n không ðßþc kh±, trái
ý ngh¸ch lòng kh±. H÷ lý lu§n
r¢ng nªu ð¥u óc luôn luôn chÑa
ðñng sñ kh±, thì con ng߶i sinh
ra chán nän, tiêu cñc và l߶i
biªng...
Trß¾c khi ðßa ra nhæng
lu§n cÑ phá nghi cho nhæng nh§n ð¸nh
h©p hòi và có tính cách phiªm
di®n trên, chúng ta thØ tìm hi¬u xem:
-- Thª nào là Bi quan? Thª
nào là LÕc quan?
Chúng ta ðßa ra mµt thí
dø cø th¬ ð¬ hi¬u rõ các danh
t× có tính cách tr×u tßþng
¤y.
Mµt b®nh nhân ðang qu¢n
quÕi, ðau ð½n trên gi߶ng b®nh.
Thân nhân m¶i th¥y thu¯c ðªn ði«u
tr¸. V¸ th¥y thu¯c thÑ nh¤t nhìn
con b®nh r°i l¡c ð¥u: "- B®nh quá hi¬m
nghèo ch¡c không qua khöi, chæa chÕy
cûng vô ích."
V¸ th¥y thu¯c thÑ hai nhìn
con b®nh, kªt lu§n: "- -, không can gì, b®nh
quá nh©, không c¥n thu¯c vçn khöi".
V¸ th¥y thu¯c thÑ ba c¥m
l¤y tay b®nh nhân thåm (ch¦n) mÕch,
tìm hi¬u b®nh nhân ðã lâm b®nh
trong tr߶ng hþp nào, b®nh tình ra sao,
nguyên nhân cüa cån b®nh và din tiªn
cüa b®nh trÕng, r°i kê ð½n cho thu¯c.
Nhß thª, v¸ th¥y thu¯c
thÑ nh¤t: quá bi quan. V¸ th¥y thu¯c
thÑ hai: quá lÕc quan. V¸ th¥y thu¯c
thÑ ba: v¸ th¥y thu¯c thñc tª tßþng
trßng cho ÐÕo Ph§t. ÐÕo Ph§t là
ðÕo thñc tª, Giáo Pháp cüa ÐÑc
Ph§t là môn thu¯c tr¸ b®nh phi«n
não cüa t¤t cä chúng sanh.
Th§t ra chæ Kh± không
chï có nghîa là kh± ðau. Kh±
ðßþc d¸ch t× danh t× PhÕn ngæ
Dukkha, chân lý ð¥u tiên trong TÑ Di®u
Ъ. Nhi«u ng߶i d¸ch Dukkha là Kh±
và cho r¢ng ði s¯ng theo Ph§t Giáo chï
là ðau kh±. L¯i phiên d¸ch và
giäi thích này r¤t sai lÕc, ðã
gây ra ngµ nh§n khiªn nhi«u ng߶i
cho r¢ng Ph§t Giáo là bi quan yªm thª.
Kh± chï là mµt trong nhi«u nghîa cüa
Dukkha. Dukkha còn có nghîa là b¤t toàn,
biªn ð±i, giä tÕo, tr¯ng r²ng, vô
nghîa lý và ngû u¦n... R¤t khó
tìm ra mµt chæ thích hþp ð¬ d¸ch
tr÷n nghîa danh t× Dukkha. Khi nói ðªn
sñ kh± không phäi ÐÑc Ph§t ðã
phü nh§n có hÕnh phúc trong cuµc s¯ng
này. Ngài công nh§n có nhi«u loÕi
hÕnh phúc: Tinh Th¥n và V§t Ch¤t;
hÕnh phúc cüa ð¶i s¯ng xu¤t gia
và hÕnh phúc cüa cuµc s¯ng gia ðình;
hÕnh phúc cüa khoái lÕc giác quan
và hÕnh phúc cüa sñ t× bö thª
tøc; hÕnh phúc cüa sñ ràng buµc
và hÕnh phúc cüa giäi thoát v.v.
Nhßng t¤t cä nhæng hÕnh phúc ðó
ð«u n¢m trong Dukkha. Ngay ðªn sñ an vui
hÕnh phúc · cõi Tr¶i, nhæng cänh
thi«n v¾i tâm an lÕc, thu¥n khiªt cûng
là Dukkha. B·i vì chúng ð«u là
ð¯i tßþng cüa sñ ð±i thay.
Do ðó, nhæng gì không væng b«n,
còn ð±i thay ð«u là Kh± (Dukkha).
ÐÑng trß¾c sñ ðau
kh± cüa nhân loÕi, cüa chúng sinh,
Ngài phân tích tìm hi¬u cái kh±,
không phäi phân tích cái kh± ð¬
chán nän, tiêu cñc trái lÕi tìm
nguyên nhân cüa sñ kh± ð¬ tìm
cách thoát khöi cái kh±, cái kh±
ðeo ðÆng chúng sanh t× vô lßþng
kiªp. Phân tích cái kh±, tìm nguyên
nhân sñ kh± và ð« ra mµt phß½ng
thÑc thoát kh± là chân lý cüa
TÑ Di®u Ъ.
Nhi«u ng߶i chï m¾i
nghe nói ðªn kh± và nguyên nhân
cüa sñ kh±, ðã vµi cho ðó
là bi quan. H÷ không biªt, sau khi ð«
c§p ðªn hai ph¥n này, ÐÑc Ph§t
ðã nói ðªn hÕnh phúc cüa
sñ giäi thoát và con ð߶ng thoát
ly. ChÆng khác nào v¸ th¥y thu¯c trß¾c
khi chæa b®nh phäi biªt rõ cån b®nh.
Sau khi ð¡c quä Vô Thßþng
Chánh ÐÆng Chánh Giác, tÑc là
th¤u hi¬u chân tß¾ng cüa vÕn
v§t, Ngài ðem ra giáo hóa cho chúng
sanh. Ngài cùng v¾i hàng ð® tØ
cüa Ngài ðã hoÕt ðµng mµt
cách tích cñc ð¬ ðem lÕi sñ
an vui cho m÷i loài. Tùy t×ng hÕng ng߶i,
tùy cån c½, trình ðµ cüa m²i
chúng sanh, Ngài chï dÕy mµt cách
hành ðÕo riêng, nhßng chung quy vçn
ðßa ðªn mµt møc tiêu là giäi
thoát. Ngài luôn luôn chï cho th¤y
r¢ng: Ðây là kh±, ðây là
nhân sanh kh±; ðây là sñ di®t
kh± và ðây là con ð߶ng ði
ðªn n½i di®t kh±.
Ta có th¬ nói trong tám
muôn b¯n ngàn pháp môn cüa ÐÑc
Ph§t chï nh¢m møc tiêu "chuy¬n mê
khai ngµ, ly kh± ð¡c lÕc". Cái kh±
cüa chúng sanh k¬ sao cho xiªt, nhßng cái
kh± nào tr÷ng ðÕi nh¤t? Khi giäng
ðÕo cho mµt v¸ Bà La Môn, Ngài
dÕy r¢ng: Cái kh± vî ðÕi nh¤t
cüa chúng sanh là còn luân h°i trong
vòng sanh tØ.
Có thân t¤t phäi có
kh± nhß trong ÐÕo ÐÑc Kinh. Lão
tØ nói: "Ngô s· dî hæu ðÕi
hoÕn giä v¸ ngô hæu thân, c§p
ngô vô thân, ngô hæu hà hoÕn"
(Ta vì có thân này m¾i kh±, nªu
không có thân l¤y ðâu có kh±).
Nhßng th§t ra cái kh±
cüa thân không ðáng k¬, chính vì
sñ ch¤p r¢ng thân này là cüa
ta, hay nói mµt cách khác là ngã
ch¤p m¾i ðem lÕi kh± ðau. Nói
ðªn ngã ch¤p, chúng ta phäi nói
ðªn nguyên nhân sâu xa cüa nó tÑc
là vô minh. Khi tâm không sáng su¯t,
tâm còn t¯i mê, thì còn tÕo
nghi®p dæ, vì thª mà phäi tái
sanh ð¬ ch¸u quä. B§c thánh nh½n
không sþ quä mà chï sþ nhân, di®t
ðßþc g¯c r cüa phi«n não, thì
di®t ðßþc kh±. Di®t kh± là
di®t ngay cái nhân khiªn cho nhæng ác
pháp d¤y ðµng lên. Khi các ác
pháp không còn ðü sÑc vß½n
lên, khi ðã tr× di®t ðßþc ngu°n
g¯c cüa cái kh±, lúc ¤y s¨ ðßþc
thoát kh± ch¡c ch¡n.
Phß½ng pháp di®t kh±
cüa ÐÕo Ph§t có r¤t nhi«u nhßng
tñu trung có th¬ tóm t¡t vào ba ði¬m
chính yªu sau ðây:
-- Giæ không cho nhæng b¤t
thi®n pháp phát sanh.
-- Di®t tr× phi«n não
ngü ng¥m trong tâm.
-- Di®t vô minh, vì vô
minh là ð¥u m¯i m÷i kh± ðau cüa
chúng sanh.
Mu¯n giæ không cho ác pháp
phát sanh phäi Trì Gi¾i. Mu¯n di®t tr×
phi«n não ngü ng¥m trong tâm phäi dùng
иnh. Mu¯n t§n di®t vô minh phäi dùng
Minh Sát Tu®.
Tóm lÕi Kh± Ъ nghîa
là: sñ kh± là ði«u có th§t,
mµt sñ th¬ ðß½ng nhiên. Kh±
phát sinh do phi«n não, do lòng ái døc.
Mu¯n hªt kh± phäi di®t ái døc.
Phß½ng pháp có hi®u quä nh¤t
ð¬ di®t tr× ái døc là thñc
hành Bát Chánh ÐÕo.
Nªu chï quan ni®m, chï xét
v« ph¥n Kh± và T§p, có th¬ hi¬u
l¥m Ph§t Giáo là bi quan. Nhßng tìm
hi¬u thêm hai ph¥n Di®t và ÐÕo, chúng
ta m¾i th¤y rõ ÐÕo Ph§t là
mµt l¯i s¯ng thñc tª. ÐÕo Ъ
là l¯i thoát duy nh¤t cüa chúng sanh,
là con ð߶ng dçn chúng sanh thoát
khöi nhæng n²i th¯ng kh± ðªn n½i
an vui tuy®t ð¯i. ÐÕo Ъ bao g°m Bát-Chánh
ÐÕo, là chiªc bè r¡n ch¡c væng
vàng ðßa con ng߶i thoát qua b¶
kh± sông mê. Thñc hành Bát-Chánh
ÐÕo là tích cñc ðÕt ðªn
Ch½n Nhß, bë gçy bánh xe sanh tØ
luân h°i. Ph§t giáo là mµt kho tàng
linh dßþc tr¸ t¤t cä tâm phi«n
não tr¥m kha cüa chúng sanh v§y.
(hi®u ðính: 06/99)
Hªt
Hoa Sen xin có
l¶i cäm tÕ Dr. Bình Anson, Úc ÐÕi
Lþi ðã gØi cho phiªn bän ði®n
tØ dÕng chæ VISCII này .
.
[Index][00]
[01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
.