Trúc Lâm Tam T±  Yên TØ S½n  Chùa Thiên Trúc (tÑc chùa аng) Yên TØ là mµt dãy núi liên hoàn thuµc xã Yên Hßng, Quäng Yên, tïnh Quäng Ninh, cách Ðông Tri«u 20 km v« hß¾ng Ðông B¡c. Trên núi có nhi«u chùa, mà chùa nào cûng th¶ ba v¸ g÷i là Trúc Lâm Tam T±. V¸ thÑ nh¤t là vua Nhân Tôn nhà Tr¥n, chán cänh vß½ng giä, mµ ðÕo, nh߶ng ngôi cho con, sau ba l¥n ch¯ng gi£c Nguyên Mông thành công, l£n lµi lên Yên TØ ð¬ tu hành... V¸ thÑ hai là Thi«n sß Pháp Loa, mµ ðÕo Ph§t t× thu· bé, tu hành · núi Hun S½n, ðßþc Ði«u Ngñ Giác Hoàng (tÑc vua Tr¥n Nhân Tôn) truy«n pháp, làm ð® nh¸ T± sß thi«n phái Trúc Lâm. V¸ thÑ ba là Thi«n sß Huy«n Quang, ð² TrÕng nguyên ð¶i Tr¥n, t× quan lên núi Thanh Mai cûng g¥n ð¤y ð¬ tu ni®m, sau ðßþc T± Pháp Loa ¤n truy«n làm ð® tam T± sß. Cänh Yên TØ ð©p có tiªng, khách th§p phß½ng v« tr¦y hµi vào giæa tháng 2 âm l¸ch ðªn tháng 3 là hªt hµi, th¶i tiªt mùa xuân n¡ng ¤m, hoa lá xanh tß½i, mùa hÕ nóng bÑc các chùa an cß kiªt hÕ, mùa thu mßa bão, mùa ðông gió mùa ðông b¡c tràn v« giá lÕnh. Tuy b¯n mùa phân bi®t, ð߶ng ði h½i v¤t vä khó khån, phäi ði bµ t× m¤y hß¾ng xuyên qua nhæng quãng r×ng t× Tràng BÕch, Uông bí vào Vàng Danh, lµi trên 30 ng÷n su¯i và leo qua nhæng s߶n núi l·m ch·m cheo leo. Trong bài "Xuân tr÷ng du Yên TØ s½n ngçu chiêm kÏ nh¸" cüa Phan MÕnh Danh, thi sî ð¶i trß¾c ðã tä cänh Yên TØ còn ghi tÕc n½i ðây: Yên S½n s½n thßþng ðµc ta nga T¢ng ðÕo danh lam th¡ng tích ða Bäo tháp thâm niên tàng Ph§t c¯t Vân tiêu hà xÑ th¸ tiên gia Duy dß bÕch thÕch mai sß½ng thäo B¤t t§n thß½ng ðài ð¾i vû hoa Ðáo thØ yên hoa ðß½ng nh¸ nguy®t Trúc Lâm yêm ß·ng t¸ch dß½ng tà Bän d¸ch cüa Vû Mµng Hùng: Chót vót non Yên ðÑng giæa v¶i Tiªng ð°n danh th¡ng thiªu gì n½i Tháp vùi c¯t Ph§t bao ð¶i trß¾c Mây cách nhà Tiên m¤y d£m kh½i Tr¡ng l¾p ðá ðen màu cö ¤y Xanh r¶n rêu ü hÕt mßa r½i Tháng hai hoa khói ghi ngày t¾i R×ng trúc loi thoi ánh m£t tr¶i. Du khách ði tham quan Yên TØ có ba l¯i: l¯i thÑ nh¤t, t× Hà Nµi ði ð߶ng Qu¯c lµ 1A v« Løc Nam tïnh Hà B¡c qua L¥m, ð߶ng xa ðÞ v¤t vä. L¯i thÑ hai cûng t× Hà Nµi ði theo Qu¯c lµ 5 ðªn ga Phú Thái xu¯ng xe ho£c tàu höa, r°i ði tiªp ðªn Yên Lßu g¥n núi Yên Phø. T× Yên Lßu ði thuy«n theo dòng sông KÏ huy®n Thanh Mi®n lên bªn VÛ, r°i ði vào Tràng BÕch thì v×a t¯i. Hôm sau ði tiªp qua r×ng, núi, khe ð¬ ðªn Yên TØ. L¯i thÑ ba, ði ð߶ng t× Häi Phòng qua phà Bính, ðªn ngã ba núi Ðèo huy®n Thüy Nguyên thì r¨ v« l¯i Phi Li®t r°i qua bªn Ðøn, xe chÕy tiªp ðªn l¯i r¨, mµt l¯i v« th¸ tr¤n MÕo Khê, mµt l¯i v« th¸ xã Uông Bí, du khách xu¯ng xe cu¯c bµ vào mö than BÕch Thái, thì b¡t ð¥u th¤y cänh su¯i ngàn non xanh cüa vùng Yên TØ. Xa xa ðã trông th¤y mái chùa C¦m Thñc xây trên ð°i, chùa này trß¾c kia là mµt am nhö, sau m¾i xây to rµng, là ch² ghi n½i xßa vua Nhân Tông cùng ð° ð® nghï ng½i ð¬ dùng bæa c½m chay b¢ng rau s¡n và rau vi. Vì thª tên chùa g÷i là C¦m Thñc. Quang cänh chung quanh ð°i này r¤t ð©p, có núi biªc, có su¯i trong, có c¥u tre, có bia ðá tÕc bài th½ làm th¤m lòng du khách mµt cäm giác êm d¸u bâng khuâng, mà ng߶i xßa còn lßu lÕi bài th½ v¸nh chùa C¦m Thñc nhß sau: Bao la chân núi cö xanh rì Su¯i nß¾c c¥u tre giæa l¯i ði M¤y mái am thi«n cây bóng rþp Hai hàng bia tháp chæ rêu lì D¤u xßa vua chúa còn ghi nh§n Cänh cû Tång Ni vçn trø trì MÛ v¸ cao lß½ng t×ng ðã träi Chua cay thØ nªm món rau vi Ъn chùa C¦m Thñc vào khoäng giæa gi¶ Ng÷, khách có th¬ thø trai · ðó và nghï ng½i ch¯c lát r°i ði thåm chùa Lân еng là di tích vua Tr¥n xây ð¬ thuyªt pháp. Ð߶ng ði phäi qua ð°n ði«n Nam Mçu rµng bát ngát tr°ng thông và tr¦u. Qua chùa Lân еng, r¨ vào ð߶ng núi trèo qua ðèo Voi, thì ðªn mµt cái su¯i to và trong. Tøc truy«n su¯i này là n½i 300 cung næ theo vua Tr¥n Nhân Tôn, b¸ nhà vua khß¾c t× không cho theo quá xa næa. Ðám cung næ ¤y cûng không mu¯n quay v«, li«n cùng nhau tñ tØ cä · su¯i ¤y. Vua Tr¥n cho dñng chùa giäi oan cho nhæng linh h°n cung næ ðßþc siêu thång T¸nh ðµ. Vì thª chùa và su¯i ð«u g÷i là Giäi Oan, mà thi nhân Lß½ng Ng÷c Tùng có th½ v¸nh lßu lÕi n½i ðây: Su¯i này tên g÷i Giäi Oan toàn Chùa cûng trùng tên g÷i Giäi Oan Phách róc nhß chiêu h°n tiªt phø Hß½ng bay còn ðßþm khói trai ðàn Cäm ðoàn h°ng ph¤n duyên v×a bén Tiªc gi¤c hoàng lß½ng mµng chóng tàn Khuê các nhß ai nhi«u nghi®p chß¾ng Lên ðây nß¾c sÕch rØa kÏ tan T× su¯i Giäi Oan, sau khi ch°n chân möi g¯i leo nhæng b§c ðá d¯c cao thì ðªn chùa Hoa Yên m߶i mái, th¶ tßþng Tam T± b¢ng g² thªp vàng. Ngoài sân có mµt ng÷n tháp to cao, trong ðó có tßþng vua Tr¥n. Sau khi nghï qua ðêm, t× chùa Hoa Yên ði ð߶ng t¡t xuyên s½n thì ðªn mµt chùa làm trong hang ngoài có mµt mái ð¬ che mßa, vì v§y g÷i là chùa Mµt Mái, trong hang th¶ Tam T±, trên cØa ðµng có mµt l² sâu g÷i là hang GÕo. Quá chùa Mµt Mái, ð߶ng ði ngo¢n ngoèo v×a xu¯ng d¯c, ði mµt lúc ðªn chùa Bäo Xác là mµt trong b¯n chùa ð©p vùng Yên TØ: Bäo Xác, Vân Tiêu, Thiên Trúc (tÑc chùa аng) và chùa Yên Sinh, các du khách và thi sî thä h°n chiêm ngßÞng non B°ng. Chùa Bäo Xác là mµt hang rµng, th¶ Tam T±, chính v¸ là Pháp Loa, có nhû ðá rû xu¯ng nhß rèm châu, có mÕch nß¾c chäy thành su¯i trong su¯t. Ðây là n½i vua Nhân Tôn th߶ng ðªn tu dßÞng tâm th¥n trong khi tu. Chùa Vân Tiêu cách chùa Bäo Xác khá xa, cûng th¶ Tam T±, chính v¸ là Huy«n Quang, ngoài sân có cây phù ð° l¾n xây trên lßng rùa ð¡p. Ng¡m cänh, vãn chùa thì tr¶i vào khoäng tròn Ng÷, khách tiªp tøc ði tham quan Chùa аng tÑc chùa Thiên Trúc. L¯i ði chùa аng theo l¯i mòn, len löi r¨ lau lách, vÕch cö, theo chân s½n tràng ð¬ l¥n l¯i vào giæa khoäng r×ng r§m. Sau khi ðªn ðèo Trúc Hoa là mµt ðèo tr°ng toàn trúc lÕ, có hoa ð©p n· hàng nåm thì trông th¤y mµt kh¯i ðá trông gi¯ng hình ng߶i, th߶ng g÷i là ðá Yên KÏ Sinh. Tên núi Yên TØ là do KÏ Sinh l¤y h÷ mình ð£t cho núi. Theo tøc truy«n, KÏ Sinh là mµt ng߶i Tàu mµ ðÕo, tinh thông ð¸a lý, am t߶ng thiên vån, biªt vùng núi Yên TØ có huy®t ðª vß½ng, long mÕch qu¥n tø nên KÏ Sinh tìm cách l¤y di hài thân phø táng vào huy®t ðó, nhßng ðêm ðªn mßa to gió l¾n, s¤m sét n±i lên ðánh b§t di hài m¾i táng ra khöi huy®t long. KÏ Sinh bu°n r¥u, biªt mình không phäi là chân m®nh bèn d¯c lòng tu hành ðßþc thành chánh quä và ðßþc th¶ cúng · vùng ¤y, tÑc là chùa KÏ Sinh. T× ðèo Trúc Hoa hß¾ng v« phía täng ðá KÏ Sinh mà leo, mµt lúc thì ðªn chùa Thiên Trúc tÑc chùa аng. Chùa th¶ Tam T±, chính v¸ là vua Tr¥n Nhân Tôn, có ð£c ði¬m là m÷i thÑ, t× ð° th¶ cho ðªn mái, cµt, d¥m, xà, rui, kèo trong chùa ð«u b¢ng ð°ng cä. H°i kháng chiªn trong nØa thª kÖ g¥n ðây, trong mµt c½n mßa bão, mái chùa аng b¸ bay ði m¤t, sau ðó nhà chùa phäi lþp b¢ng tôn thay vào, pha nß¾c s½n màu tña nhß ð°ng. Chùa аng làm trên ðïnh núi cao nh¤t vùng Yên TØ. ÐÑng n½i ðây trông ra xa th§t là bao la bát ngát, non xanh nß¾c biªc, phong cänh hæu tình. N½i ðây ng߶i xßa có v¸nh bài th½ ch² này r¢ng: Cao cao ðïnh núi tuy®t tr¥n ð¶i Ð¥u tr¯ng canh nåm th¤y m£t tr¶i R×ng quª hoa c߶i công nh·n múa Su¯i trong nguy®t l£n vßþn ðùa b½i B¬ xanh chui lÕi trong lòng m¡t Mây biªc lu°n qua dß¾i cánh vai T¾i cänh non Yên quên thói tøc KÏ Sinh ðâu ð¤y khách vào ch½i Phía sau chùa аng có l¯i ðªn ch² có phiªn ðá rµng và b¢ng phÆng, th߶ng g÷i là bàn- c¶- tiên. Quãng ð߶ng này tuy ng¡n nhßng khó ði vì r¤t nhi«u nhû ðá l·m ch·m, gai góc ch¢ng ch¸t. Quanh vùng này còn r¤t nhi«u nhæng nªp chùa nhö, nhßng cänh không kém ph¥n ngoÕn møc, mu¯n thåm hªt vùng này m¤t thêm vài ngày leo ðèo næa. Ðó là nhæng cänh am Ng÷a Vân, xßa vua Tr¥n viên t¸ch · ðó, núi Tiên Dòm là mµt täng núi nhö hình ng߶i lom khom nhìn v« phía bãi B¢ng Tân, h° Thiên S½n, là mµt ng÷n núi chót vót, hoa cö ð§m ðà, t× ðàng xa nhìn nhß là mµt bÑc tranh thüy mÕc. Cu¯i cùng là chùa Yên Sinh, t÷a v¸ vào n½i tß½ng ð¯i th¤p, chung quanh tùng bách um tùm. Trong chùa có tÕc tßþng vua Tr¥n n¢m, có cây trúc xuyên qua ðùi. Khi vua Tr¥n t¸ch · Ng÷a Vân am, thân n¢m trên nhæng cành trúc ch¢ng ch¸t, trúc m÷c xuyên qua ðùi xác chªt mà không ai hay. Sau tri«u ðình nhà Tr¥n biªt và cho tÕc tßþng ðúng nhß ki¬u Tr¥n Ъ n¢m khi viên t¸ch. Tßþng này xßa th¶ · am Ng÷a Vân, sau di v« chùa Yên Sinh vì thäo am b¸ cháy. Chung quanh vùng này còn có cänh núi Thanh Mai và Hun s½n, vë ð©p r¤t quyªn rû, là n½i T± Pháp Loa và T± Huy«n Quang tu luy®n, ðªn thåm phäi m¤t thêm mµt, hai ngày næa. Nhßng v¾i chùa Yên Sinh và các chùa nói trên, cuµc ði thåm vùng Yên TØ s½n ít nh¤t mµt tu¥n l­ ðã g÷i là ðü. Sau chuyªn hành trình qua các ng÷n núi, khe, ð°i và thß·ng ngoÕn h° Thiên S½n, du khách thu xªp hành lý, th÷ bæa c½m chay, nh£t mµt ít rau s¡n, rau vi cùng hoa trái, là nhæng món quà ð£c bi®t cüa Yên TØ s½n, khách lµn tr· lÕi ð߶ng cû xu¯ng núi tr¶i v×a xª bóng. Tñ nhiên khách th¤y nh¾ tiªc núi cao, nß¾c thÆm, có cäm giác bàng hoàng nhß m¾i qua mµt gi¤c m½ cùng cäm giác kÏ lÕ cüa Yên TØ s½n: Mây v¥n trên ðïnh núi xa Thuy«n ai nh© ch· ánh ngà vào ðêm Dang tay hÑng gi÷t sß½ng m«m Nghe nhß v÷ng lÕi bao ni«m gió reo * Nh© gót vân du träi m¤y ðèo L¯i mòn Yên TØ cänh cheo leo S߶n non thåm thÆm ðèo ba dµi Sóng bi¬n mênh mông trúc mµt chèo Ðïnh mµng ðâu b¢ng n½i ð¤t T± Xe châu chÆng sánh góc quê nghèo Núi sông bát ngát tình thêm n£ng Gió lµng trång ngàn nhÕc su¯i reo * H° Thiên S½n, nß¾c trong veo Vân Tiêu- Bäo Xác mây chèo ðón ai? Trång nghiêng vßþt sóng non Ðoài Tiªng chuông Yên TØ ngân dài s¡c không VD

www.jps.net/hoasen
[Index][Kinh Ði¬n] [Ngæ Løc] [Ph§t H÷c][Các Ngôi Chùa Vi®t Nam]