(Tiªp theo và hªt)

...Ng߶i ðàn bà lÕy tÕ r°i tr· v« nhà. Hai Th¥y lÕi tiªp tøc ð¸ Qua khöi nhæng ðô th¸ s¥m u¤t là nhæng ð°ng quê v¾i nhæng cánh ð°ng bát ngát, nhæng thäo nguyên träi rµng, nhæng ð°i núi ch§p chùng. Mùa hÕ qua mau chï còn dß hß½ng thoang thoäng cüa các loài hoa dÕ¸ Hai Th¥y ðã ð¬ hªt cä mùa thu ð¬ vßþt qua con ð߶ng d¯c cao t¾i 5000 feet do sñ ch¡n ngang cüa r£ng núi Sierra, nhi«u khi t¾i mµt hai tháng không g£p mµt bóng ng߶¸ Thïnh thoäng · nhæng n½i ðèo heo hút gió, xa lánh nhân gian.

Sß phø Tuyên Hóa b¤t ng¶ t¾i thåm v¾i mµt s¯ Ph§t tØ mang theo nhæng v§t døng c¥n thiªt cho mùa ðông s¡p t¾¸ Hai Th¥y th§t sung sß¾ng, cäm tÕ sñ ân c¥n cüa Sß phø và trình lên Ngài nhæng di­n biªn trong tâm thÑc cüa mình. Sß phø ðã biªt hªt cä vì Ngài ðã ðÕt ðßþc Tha-Tâm-Thông. Ngài r¤t hài lòng ý chí dûng mãnh cüa hai V¸ tÏ kheo và hai V¸ biªt r¢ng dù có t¾i thåm hay không, Sß phø lúc nào cûng · bên cÕnh hai ng߶¸ H÷ có th¬ nói v¾i nhau b¢ng nhæng t× ngæ không l¶i, gi¯ng nhß phß½ng pháp tâm truy«n tâm cüa ÐÑc Ph§t và các v¸ T± xßa kia vçn th߶ng sØ døng. Hai Th¥y th§t là sung sß¾ng. Con ð߶ng dçn t¾i Niªt Bàn quä ðã chính là Niªt Bàn r°i v§Ü B·i vì v×a m¾i ði vào con ð߶ng ðó, dù chï v¾i nhæng bß¾c ð¥u tiên, ng߶i ta có th¬ chÑng nghi®m ðßþc mµt hÕnh phúc vô b¶ trong t×ng giây phút. Mùa l­ Giáng Sinh t¾i giæa lúc hai Th¥y ðang · trên ðïnh nú¸ Nhân gian dß¾i kia ch¡c ðang °n ào mua s¡m; sau ðó nhæng trao ð±i quà cáp, nhæng l¶i chúc m×ng th§t vån hoa nhßng không biªt có xu¤t phát tñ ðáy lòng hay không. R°i nhæng cây thông l§p lòe trong ðêm, nhæng lò sß·i b§p bùng ánh lØa, nhæng sum h÷p gia ðình ð¥m ¤m nhßng ng¡n ngüi (sum h÷p nào chÆng mang trong lòng nhæng m¥m chia ly ngån cách!). Hai Th¥y cäm th¤y khá lÕnh. Tam bµ nh¤t bái mµt lúc næa cho ng߶i thêm ¤m. Nhìn lên, b¥u tr¶i th§t cao th§t rµng không biªt có nghe ðßþc nhæng âm thanh dß¾i thª hay không? Mµt vài cån nhà · nhæng thôn làng xa xa dß¾i chân núi vçn còn ánh ðèn chiªu qua các cØa s±. Mµt vài cµt khói b¯c lên qua các lò sß·¸ Nhìn sang bên trái, bi¬n Thái Bình vçn träi ra xa t¡p. Mµt vài con tàu còn ð§u · ngoài kh½i v¾i ánh lØa nhÕt nhòÕ Có tàu còn v÷ng lÕi tiªng ðàn cÕ Loài ng߶i ðang ån m×ng ngày l­ quan tr÷ng nh¤t trong nåm cüa h÷ theo truy«n th¯ng c± xßÕ Nhßng nhæng cuµc vui tr¥n thª nào r°i cûng dçn t¾i nhæng tr¯ng r²ng, nhæng ðau bu°n chia cách. Mµt t¶ báo ðã t×ng th¯ng kê r¢ng sau l­ Giáng Sinh là mùa ly d¸, mùa tñ tØ! Th§t là ngày vui qua mau; nhæng vô th߶ng cüa thª gian luôn luôn dçn ðªn nhæng kh± ðau mà loài ng߶i chßa h÷c ðßþc hªt bài h÷c ðó. Ðêm nay th¥y H¢ng Thi®t cäm th¤y khó t§p trung tß tß·ng trong gi¶ thi«n ð¸nh. Th¥y nh¾ lÕi nåm xßa lúc chßa xu¤t gia, th¥y ðã t×ng là mµt chàng thanh niên tu±i ð¥y hoa mµng. Mµt ðêm cu¯i nåm, chàng dçn ng߶i yêu xinh ð©p t¾i dñ mµt bu±i dÕ vû r¤t sang tr÷ng · thành ph¯ San Francisco, n½i quy tø cüa nhæng ng߶i giàu có nh¤t thành ph¯. Thôi thì khån løa áo là, thôi thì ðü thÑ næ trang l¤p lánh. Nhæng cao lß½ng mÛ v¸ ðßþc bày la li®t trên bàn. T×ng c£p t×ng c£p dìu nhau say sßa trong tiªng nhÕc b²ng tr¥m. Ng߶i ta nói c߶i vui vë, tay b¡t m£t m×ng, khoe nhau nhæng vþ ð©p con khôn, nhæng thành công tài chánh, nhæng ð¸a v¸ cao sang trong xã hµ¸ Nhßng nhìn vào khuôn m£t h÷, chàng thanh niên Christopher lúc ðó th¤y rõ mµt ði«u: h÷ không phäi là nhæng ng߶i hÕnh phúc. Nhæng tham v÷ng dâng lên ngùn ngøt, nhæng sân h§n, ganh ghét ðßþc c¯ g¡ng d¤u kÛ trong nhæng nø c߶i giä tÕo, nhæng si mê chÆng bao gi¶ có th¬ thöa mãn hªt ðßþc. Cái b« ngoài vui vë nói c߶i không th¬ che d¤u nhæng ði«u ðó ðßþc. T¾i h½n nØa ðêm, bu±i dÕ vû ch¤m dÑt. T× giã ng߶i yêu, chàng ði t¾i khu Mission cüa thành ph¯, trong ðó có ngôi chùa nhö cüa Hòa thßþng Tuyên HóÕ Chàng th¤y nhæng V¸ sa di, nhæng V¸ tÏ kheo ðang quÏ xu¯ng l­ Ph§t. Áo qu¥n h÷ mong manh quá ch¡c không ðü che thân ch¯ng lÕi cái lÕnh c¡t da cüa ðêm cu¯i nåm. Nhßng khi h÷ ngß¾c lên, ánh nªn b§p vùng t× chánh ði®n töa chiªu trên t×ng khuông m£t h÷, và chàng th¤y rõ ràng r¢ng: trông h÷ sung sß¾ng an lÕc làm sa÷ Cái nh§n xét ðó ðã là mµt ðµng lñc r¤t mÕnh ð¬ khiªn chàng tìm hi¬u v« ÐÕo Ph§t và ðã dçn chàng ði vào con ð߶ng cao cä. Còn nh¾ khi chàng m¾i xu¤t gia, tr· thành mµt Sa Di cüa chùa VÕn Ph§t, chàng vçn tiªc rë nhæng kÛ ni®m cüa th¶i th½ ¤u v¾i nhæng ðêm Giáng Sinh sum h÷p gia ðình còn kh¡c sâu nhæng ¤n tßþng trong lòng. Chàng không n· vÑt ði chiªc v¾ màu ðö r¤t l¾n mà chàng ðã vçn treo · ð¥u gi߶ng trß¾c khi ði ngü ð¬ sáng hôm sau thÑc d§y, chiªc v¾ ðã ðßþc ông già Santa Claus bö vào ð¥y nhæng quà cáp, bánh k©o, ð° ch½¸ Vào chùa tu hành, chàng vçn giæ chiªc v¾ này trong rß½ng qu¥n á÷ M¤y mùa Giáng Sinh trôi qua, chiªc v¾ vçn còn ðó nhßng không dùng næÕ Chàng mu¯n vÑt ði nhßng lÕi không nÞ. Mµt ðêm Giáng Sinh kia chàng ðem treo nó · ngoài cánh cØa phòng, hy v÷ng trong chùa không cØ hành l­ Giáng Sinh nên có ng߶i nào ðó ði qua s¨ quÆng dùm nó vào thùng rác. Sáng hôm sau thÑc d§y khá tr­, chàng vô cùng ngÕc nhiên th¤y chiªc v¾ vçn còn ðó, và trong v¾ lÕi vçn ð¥y nhæng bánh k©o v¾i thêm l¶i chúc tøng 'Merry Christmas, A Di Ðà Ph§t!' Chàng mïm c߶i vô cùng thích thú. Thì ra cái tôn giáo cüa lòng t× bi này ðã träi rµng lòng t× t¾i kh¡p n½i kh¡p ch¯n, chÆng có mµt phân bi®t kÏ th¸ nào cä, khác hÆn cái tôn giáo cû cüa chàng t× khi còn nhö ðã dÕy chàng phäi ð§p phá hªt các ð«n th¶ cüa nhæng kë không tin Chúa và trong su¯t giòng l¸ch sØ cüa nhân loÕi, ng߶i ta ðã thi hành ði«u ðó mµt cách r¤t t§n tình. Mùa ðông qua mau khi nhæng ðám tuyªt trên ðïnh núi tan ra ð¬ tr· thành nhæng giòng su¯i nhö chäy v« bi¬n kh½¸ M÷i hi®n tßþng trong vû trø này ð«u là nhæng hi®n tßþng tu¥n hoàn. Nåm nào thì cûng Xuân-HÕ-Thu-Ðông, ngày nào cûng sáng-trßa-chi«u-t¯i, tháng nào cûng trång khuyªt r°i lÕi tròn. Sñ v§n hành cüa nhæng tinh c¥u quanh quÛ ðÕo cûng là nhæng tr· ði tr· lÕ¸ Ngay cä ánh sáng m£t tr¶i truy«n t¾i chúng ta, chúng ta tß·ng nó truy«n theo mµt ð߶ng thÆng, nhßng không, nó cûng truy«n theo nhæng làn sóng mà sóng nào cûng là hi®n tßþng tu¥n hoàn. V§y thì sñ luân h°i cüa loài ng߶i cûng chï là mµt hi®n tßþng tu¥n hoàn mà thô¸ Loài ng߶i phäi thoát khöi cái vòng tu¥n hoàn ðó m¾i mong tìm ðßþc cái vînh cæu Niªt Bàn, m¾i mong tìm ðßþc con ð߶ng Giäi Thoát. Nªu không thì chï toàn là kh± ðau, vô th߶ng và vô ngã mà thô¸ Hai Th¥y ðã bß¾c vào con ð߶ng dçn t¾i Niªt Bàn ðßþc g¥n 5 nåm, tam bµ nh¤t bái ðßþc h½n mµt nåm. Nh¾ lÕi bu±i chi«u hè khi hai Th¥y ðang l­ lÕy · mµt dãi ð¤t nhô ra ngoài bi¬n thuµc thành ph¯ San Simeon. Trên vùng cao g¥n ðó có mµt lâu ðài c± kính cüa nhà tï phú William Randolph Hearst. Vì là ng߶i giàu có b§c nh¤t thª gi¾i vào th¶i ðó, ông ðã mua tòa lâu ðài này t§n Âu Châu, ra l®nh cho thþ tháo gÞ t×ng viên gÕch r°i mang v« MÛ xây lÕi y h®t nhß cû. Sau ðó ông mang nhæng tác ph¦m ngh® thu§t vô giá trên kh¡p thª gi¾i v« trßng bày trong tòa nhà nàÜ Chung quanh nhà là nhæng khu ð¤t rµng ông dùng làm v߶n bách thú cüa riêng ông. Lâu ðài ðßþc trang trí vô cùng ngoÕn møc v¾i sñ xa hoa lµng lçy không sao di­n tä hªt ðßþc, n½i d×ng chân cüa nhæng vua chúa, nhæng nhà lãnh ðÕo ð¥y quy«n lñc, nhæng tài tØ màn bÕc xinh ð©p nh¤t thª gi¾¸ Thª nhßng, nhà tï phú William Randolph Hearst ðã chªt trong ð¾n ðau cô ð½n lÕnh l¨o chï có mµt mình vì ông không có bÕn bè th§t sñ, không có mµt thân nhân g¥n gûi nào · bên cÕnh ông cä. Tòa lâu ðài này nay tr· thành vi®n bäo tàng qu¯c giÕ Tài sän cüa ông nay tr· thành cát bø¸ Thª m¾i biªt cuµc ð¶i chï là nhæng phù du và hai Th¥y ðã dùng bài h÷c này ð¬ dÕy lÕi cho dân chúng nghe v« sñ vô th߶ng cüa các pháp thª gian. Ngày l­ Thanksgivings ð¯i v¾i ng߶i MÛ th§t là quan tr÷ng. Dù có b§n rµn cách m¤y h÷ cûng c¯ g¡ng tr· v« nhà. Nhà th¥y H¢ng Thi®t · mãi ti¬u bang Ohi÷ Th¥y biªt r¢ng ðã nhi«u nåm nay ði theo con ð߶ng ly gia c¡t ái, Th¥y chßa t×ng v« bao gi¶. Ngày Th¥y xin quy y Ph§t Pháp, gia ðình Th¥y ðã t×ng phän ð¯i g¡t ga÷ Vì ðßþc dÕy d² theo phong tøc c± xßa, h÷ ðâu hi¬u ðßþc vi®c làm cao cä cüa Th¥Ü M© Th¥y, ðÑa em gái cüa Th¥y ðã t×ng than th· r¢ng ÐÕo Ph§t ðã làm h÷ m¤t mµt ng߶i con, m¤t mµt ng߶i anh ðó sa÷ Còn ng߶i em trai cüa Th¥y, r¤t ßa thích ngh® thu§t n¤u bªp, thì không sao hi¬u n±i tÕi sao Th¥y lÕi t× ch¯i t¤t cä nhæng nón ån ngon lành do anh ta n¤u nß¾ng ð¬ m²i ngày chï dùng mµt bæa c½m ðÕm bÕc v¾i nhæng ð° chay lÕnh l¨÷ Th¥y ðành lìa bö cái gia ðình mà sþi dây thân ái cûng vô th߶ng nhß sþi dây thân ái cüa t¤t cä các gia ðình trên thª gian nàÜ B·i vì nªu con ng߶i không biªt tu hành ðÑng ð¡n, không biªt giæ gi¾i nghiêm c¦n, không biªt thi«n ð¸nh ð¬ m· mang trí tu®, không biªt ðâu là chánh ðÕo, thì chï sau m¤y chøc nåm, gia ðình vào cûng chia ly m²i ng߶i mµt ngä, kë thì súc sinh, ng߶i thì ð¸a ngøc, muôn kiªp chÆng g£p nhau ðßþc trong thª gi¾i loài ng߶i, ð×ng nói nhæng thª gi¾i cao h½n. Nhæng l¶i th« non h©n bi¬n cüa nhæng c£p uyên ß½ng chï là nhæng ß¾c v÷ng chÆng bao gi¶ thñc hi®n ðßþc vì yêu nhau trong sñ tàn ác (ån th¸t các chúng sinh khác) thì chï là con ð߶ng ðßa nhau v« nhæng cõi u t¯i mà thô¸ Th¥y lìa bö cái gia ðình này và tìm th¤y mµt gia ðình khác b«n væng h½n nhi«ø Vì Th¥y s¨ có nhæng ð® tØ, nhæng ðÕo hæu cùng tu v¾i Th¥Ü Nªu nhæng ng߶i này ð«u có cùng mµt hÕnh nguy®n Vãng Sanh T¸nh е thì m¯i dây liên lÕc chÆng bao gi¶ m¤t ðßþc trong mµt thª gi¾i không còn phi«n nã÷

Mùa hè nåm sau, khi hai Th¥y ðang l­ lÕy · mµt vùng phía nam thành ph¯ San Francisco, có mµt ng߶i ðàn ông trung niên lái mµt chiªc xe sang tr÷ng ð§u · v® ð߶ng. Anh ta t× t× tiªn lÕi phía hai Th¥y, m£t mûi nhån nhó làm nhß nhæng th¡c m¡c trong lòng ðã làm anh ta kh± s· t× lâu:

- BÕch Th¥y, con thïnh thoäng có ð÷c mµt vài cu¯n sách v« Ph§t H÷c, con r¤t thích thú. ÐÕo Ph§t dÕy r¢ng con ng߶i khi chªt ði có th¬ luân h°i trong mµt thân xác cüa mµt súc sinh. Nªu thª thì con không theo ðÕo Ph§t ðâø B·i vì ðÕo c± xßa cüa gia ðình chúng con tuy có nhi«u giáo ði«u xem ra không ðúng nhßng lÕi dÕy r¢ng, trß¾c khi chªt, nªu ðßþc mµt V¸ møc sß tha tµi thì s¨ ðßþc lên Thiên Ðàng. Ði«u này làm con th¡c m¡c quá không biªt ðâu ðúng ðâu sai, xin Th¥y chï dÕÜ

- ÐÕo Ph§t là ðÕo cüa t× bi và trí tu®. Phäi có trí tu® m¾i tránh ðßþc vô minh, m¾i biªt ðßþc ðâu ðúng ðâu sa¸ ChÆng có tôn giáo nào tr× ðÕo Ph§t, nói v« trí tu® cä. Do ðó nhæng ði«u h÷ nói v« t× bi bác ái ð«u là giä tÕo cä. L¸ch sØ nhân loÕi ðã chÑng minh ði«u ðó. T× bi phäi luôn luôn ði ðôi v¾i trí tu®. Mµt Thiên Ðàng chï toàn là nhæng kë tàn ác và không trí tu®, s¯ng · ðó thì ð¤y cûng chï là ð¸a ngøc trá hình mà thô¸ Vä lÕi, ai có quy«n tha tµi cho con nªu không phäi là chính lß½ng tâm con, lòng ån nån sám h¯i cüa chính con h¢ng ngày tâm ni®m không bao gi¶ còn ði vào con ð߶ng x¤u ác næÕ Con phäi thñc t§p ði«u ðó r¤t lâu, sÇn sàng trä m÷i nþ n¥n nªu có, cho ðªn khi tâm con th§t trong sÕch thì tµi l²i (nªu có) m¾i tiêu tan ðßþc. ÐÑc Ph§t là mµt ng߶i có trí tu® vô cùng siêu vi®t, không phäi mµt v¸ th¥n, mµt v¸ thánh nào do ng߶i ð¶i tß·ng tßþng rÕ Trong su¯t 49 nåm dÕy ÐÕo cüa Ngài, Ngài luôn luôn có 1250 ð® tØ h¢ng ngày höi han Ngài v« t¤t cä nhæng v¤n ð« t× trên tr¶i xu¯ng t¾i các cõi ð¸a ngøc súc sanh. Nhæng l¶i dÕy cüa Ngài ðßþc chép trong nhæng bµ Kinh khá d¥y, ng߶i ta mang ra h÷c höi cä ð¶i không hªt. Ngày nay khoa h÷c tiªn bµ khá ca÷ Ng߶i ta mang nhæng l¶i dÕy cüa Ngài ra dùng ánh sáng khoa h÷c ð¬ phân tích, c¯ tình xem có ði«u gì sai không, nhßng không sao tìm th¤Ü Nhà bác h÷c l×ng danh thª gi¾i Albert Einstein tuyên b¯ r¢ng: 'Nªu có mµt tôn giáo nào ðß½ng ð¥u ðßþc v¾i nhæng nhu c¥u cüa khoa h÷c hi®n ðÕi thì ðó là Ph§t Giá÷ Ph§t Giáo không c¥n xét lÕi nhæng quan ði¬m cüa mình ð¬ c§p nh§t hóa v¾i nhæng khám phá m¾i cüa khoa h÷c. Ph§t Giáo không c¥n phäi t× bö quan ði¬m cüa mình ð¬ theo khoa h÷c vì Ph§t Giáo bao g°m cä khoa h÷c và ði trß¾c khoa h÷c'. Khi nhæng con ng߶i không giæ mµt gi¾i c¤m nào thì h÷ s¨ tñ do sát sinh b¤t k¬ t¾i n±i kh± ðau cüa nhæng chúng sinh khác. H÷ s¨ trµm c¡p dß¾i nhæng hình thÑc tinh v¸ H÷ s¨ tà dâm, s¨ nói d¯i, s¨ u¯ng rßþu hay dùng nhæng ch¤t ðµc ma túÜ H÷ làm m÷i cách ð¬ thöa mãn cái giác quan luôn luôn ðòi höi cüa h÷. Mµt cuµc s¯ng nhß v§y có khác gì súc v§t. H÷ ðã th¬ hi®n tinh th¥n súc sinh ð¸a ngøc ngay trong cuµc s¯ng h¢ng ngày, ðâu c¥n phäi ðþi t¾i khi chªt. Và t¾i khi chªt h÷ thác sinh vào các loài súc sinh phù hþp v¾i bän nång cüa h÷ là ði«u d­ hi¬ø ÐÑc Ph§t ðã quán chiªu và ðã nhìn th¤y nhæng ði«u ðó nên Ngài r¤t xót thß½ng. Nhæng ð¸nh lu§t do Ngài tìm ra ðúng v¾i t¤t cä m÷i ng߶i, m÷i n½i, m÷i ch¯n. Dù con không theo Ph§t Giáo, nhæng ð¸nh lu§t ðó vçn tác døng v¾i con. Con không th¬ phü nh§n ð¬ tr¯n tránh, cûng nhß con không th¬ nói r¢ng con phü nh§n các lu§t l® giao thông thì tai nÕn lßu thông không xäy ðªn cho con. Con không th¬ phü nh§n luân h°i thì con s¨ không b¸ luân h°¸ Con không th¬ bö tù các nhà thiên vån h÷c thì trái ð¤t s¨ thôi không quay xung quanh m£t tr¶i næa! Con là ng߶i ch¸u ð÷c sách, ch¸u tìm hi¬ø Ði«u ðó r¤t t¯t. Hãy c¯ g¡ng t§p thi«n. Trí tu® cüa con s¨ mµt ngày mµt trong sáng h½n, và con s¨ giäi quyªt ðßþc nhæng th¡c m¡c chính con.

Thành ph¯ San Francisco ðã hi®n ra ðàng trß¾c dß¾i làn sß½ng mù khá dàÜ Sau h½n hai nåm, hai Th¥y lÕi có d¸p tr· lÕi cái thành ph¯ v¾i bao kÛ ni®m k¬ t× ngày m¾i g£p Sß phø Tuyên Hóa · ngôi chùa nhö. Nay hai Th¥y tr· lÕi thành ph¯ thân thß½ng này, có d¸p dÕy lÕi nhæng ði«u ðã h÷c cho nhæng ng߶i dân n±i tiªng là phóng khoáng · thành ph¯ nàÜ ÐÕo t× bi không th¬ chï dÕy b¢ng lý thuyªt mà phäi thñc hành m¾i là ði«u quan tr÷ng.

Công cuµc tam bµ nh¤t bái su¯t hai nåm qua v¾i mµt tâm ni®m Hòa Bình chính là mµt bài h÷c mà m÷i ng߶i có th¬ nhìn th¤y: nhæng bß¾c chân khoan thai nh§p trong chánh ni®m, nhæng ðêm ng°i thi«n ð¸nh dß¾i sao tr¶i v¡ng l£ng, v¾i ni«m hÕnh phúc vô biên hi®n trên nét m£t. Không có gì bí ¦n cä. Ai cûng có th¬ h÷c. Ai cûng có th¬ thñc hành. Qua khöi c¥u Golden Gate hai Th¥y bß¾c t¾i vùng Sonoma County v¾i nhæng ng÷n ð°i xanh ng¡t. Xa Xa vçn là bi¬n Thái Bình ¦n hi®n nhß mµt bÑc tranh thüy m£c. Mùa ðông lÕi s¡p sØa tr· v«. Các khu vñc kÛ ngh® vçn töa nhæng làn khói tr¡ng bay lên hòa cùng nhæng ðám mây mù. Hai Th¥y ði qua mµt trÕi kÛ ngh® chån nuô¸ Ng߶i ta nuôi hàng tri®u con gà tây lông tr¡ng ð¬ hy v÷ng m²i nåm cÑ t¾i mùa này s¨ thu ðßþc mµt s¯ ti«n l¶i khá l¾n. G¥n t¾i ngày Thanksgivings nhæng con gà ch¡c là sþ hãi l¡m. B·i vì m²i nåm cÑ t¾i ngày này ng߶i MÛ s¨ giªt vào khoäng 80 tri®u con gà tây ð¬ ån m×ng cho ngày l­ l¾n m®nh danh là L­ TÕ ´n. TÕ ´n b¢ng cách giªt chóc ch¡c ch¡n là không ðúng r°¸ Biªt ngày nào t§p tøc ðó m¾i có ph¥n thay 𱸠Biªt ngày nào ðÕo t× bi m¾i töa kh¡p núi sông này ð¬ nhæng tiªng than khóc ð¾n ðau không còn làm ô nhi­m b¥u khí quy¬n bao quanh trái ð¤t, ð¬ trái ð¤t này chính là mµt cõi T¸nh е Vînh H¢ng. ChÆng bao lâu næa hai Th¥y s¨ t¾i chùa VÕn Ph§t. Nhi«u ng߶i th¤y hai Th¥y ði m¤t hai nåm chín tháng tß·ng là lâu l¡m, tß·ng là v¤t vä l¡m, nhßng cái hÕnh nguy®n thß½ng xót chúng sanh ðã làm cho không gian tr· thành ng¡n ngüi, ðã làm cho th¶i gian trôi quá là maø Còn mµt chúng sinh ðau kh± thì hai Th¥y chßa th¬ nghï ng½¸

Ðã t¾i Chùa r°i nhßng hai Th¥y lÕi tình nguy®n xin Sß phø cho phép hai Th¥y s¨ ði tam bµ nh¤t bái l­ Ph§t xung quanh Chùa thêm mµt nåm næa ð¬ lÕi có nhi«u d¸p tiªp xúc v¾i dân chúng chung quanh, ð¬ hai Th¥y có th¬ dÕy lÕi cái chân lý quá cao cä mà hai Th¥y ðã tìm th¤y, ðã chÑng nghi®m và không mu¯n chï giæ riêng cho mình. Nhß v§y là hai Th¥y ðã bö t¤t cä ba nåm chín tháng.

Khi tôi ng°i viªt nhæng giòng này thì Hòa Thßþng Tuyên Hóa ðã viên t¸ch ðßþc g¥n mµt nåm. Ngài ra ði ð¬ lÕi biªt bao luyªn tiªc cüa hàng ð® tØ, cüa bao nhiêu tÑ chúng nß½ng tña NgภTh¥y H¢ng Tri«u ðang 'thõng tay vào chþ' ð¬ ho¢ng hóa ðµ sinh. Th¥y H¢ng Thi®t ðã 46 tu±i, tr· thành ng߶i lãnh ðÕo tång ðoàn chùa VÕn Ph§t g°m m¤y tråm tu sî ðü m÷i qu¯c t¸ch ðang tu t§p v¾i nhæng hÕnh nguy®n cao thâm. Chùa VÕn Ph§t ðã phát tri¬n mÕnh v¾i nhæng chi nhánh · nhi«u n½i nhß Berkeley, Sacramento, San Francisco, Long Beach, mi«n Ðông Hoa KÏ, Pháp, Úc, CanadÕ..

Th¥y H¢ng Thi®t trø trì · mµt ngôi chùa nhö g¥n ðÕi h÷c BerkeleÜ Ðây nguyên là mµt ngôi nhà th¶ thuµc Giáo hµi Thiên Chúa Giáo La Mã do H°ng Y Quinn ra l®nh bán vì còn quá ít tín ð° ði nhà th¶. T±ng cµng có 13 nhà th¶ vùng Bay Area ðßþc ðßa ra nh¶ các hãng ð¸a ¯c bán. Sß cô Nguyên Thanh cüa Vi®t Nam mua ðßþc mµt cån · San Jos© Cµng ð°ng Ph§t tØ Trung Hoa mua mµt cån ð¬ th¥y H¢ng Thi®t dùng làm vån phòng Trung Tâm Ph§t Giáo Thª Gi¾¸. Th¥y ßu ái dành riêng cho các Ph§t tØ VN nguyên ngày chü nh§t ð¬ ðªn l­ Ph§t, nghe pháp, thi«n ð¸nh, sám h¯¸.. Mµt v¸ Th¥y VN mà chúng tôi hªt sÑc tôn kính, là th¥y H¢ng Hi¬n, v×a làm phø tá th¥y H¢ng Thi®t v×a giäng Pháp và thông d¸ch ð¬ các Ph§t tØ nào không thông thÕo tiªng Anh có th¬ h÷c höi ðßþc. Chü nh§t nào chúng tôi cûng lên chùa và coi hôm ðó là ngày hÕnh phúc nh¤t trong tu¥n. Th¥y H¢ng Thi®t dù r¤t b§n rµn ði dÕy ÐÕo · nhi«u n½i, nhßng ph¥n l¾n trßa nào Th¥y cûng c¯ g¡ng v« th÷ trai cùng các Ph§t tØ VN mà Th¥y r¤t thß½ng mªn. Chúng tôi th§t là may m¡n ðßþc Th¥y dÕy nhæng ðoÕn khó nh¤t cüa Kinh Hoa Nghiêm. Mµt bu±i trßa sau gi¶ th÷ trai, Th¥y k¬ cho chúng tôi nghe chuy®n ði dÕy ÐÕo cüa Th¥y · Trung Qu¯c m¾i v« (Th¥y giäng ÐÕo b¢ng tiªng Quan ThoÕi). Th¥y nói r¢ng n«n Tam Giáo аng Nguyên cüa Trung Qu¯c, n«n täng væng ch¡c và hªt sÑc cao cä cüa vån minh Ðông Phß½ng, chï sau có m¤y chøc nåm ðã b¸ tàn phá hªt sÑc n£ng n« vì nhæng nhà c¥m quy«n trß¾c ðây (th¶i Cách MÕng Vån Hóa) ðã say mê mµt chü thuyªt thiên v« v§t ch¤t, tñ ðánh phá cái v¯n quý nh¤t cüa dân tµc mình.

M£c dù Th¥y ðßþc Giáo hµi Ph§t Giáo Trung Qu¯c và các chùa m¶i sang giäng Pháp có phép cüa chính quy«n hÆn hoi, nhßng vì s¯ng ng߶i t¾i nghe Th¥y dÕy quá ðông nên nhæng ng߶i t± chÑc có vë nhß sþ hãi mµt cái gì. Chính quy«n tuy không c¤m ðoán g¡t gao nhß trß¾c kia, nhßng cûng không mu¯n có nhæng cuµc tø t§p quá ðông sþ khó ki¬m soát. Nhi«u nhà trí thÑc Trung Qu¯c có ý ð¸nh khôi phøc lÕi nhæng giá tr¸ vån minh c± truy«n, nhßng h÷ hoàn toàn không có phß½ng ti®n. Trái lÕi ngoÕi ðÕo nh¶ có nhi«u phß½ng ti®n, dña vào chính sách c·i m· cüa chính quy«n hi®n tÕi nên hoÕt ðµng r¤t mÕnh. Tâm h°n ng߶i dân Trung Qu¯c hi®n nay nhß mµt t¶ gi¤y tr¡ng, h÷ có th¬ v¨ vào ðó nhæng ði«u h÷ mu¯n, và do ðó Trung Qu¯c có th¬ b¸ ðánh ngã v« m£t vån hóa, nhß thª r¤t ðáng thß½ng. NgoÕi ðÕo có nhi«u tàu thüy ð§u · häi ph§n qu¯c tª, phát thanh vào ð¤t li«n v¾i nhæng chß½ng trình h¤p dçn, lâu lâu xen kë mµt vài gi¶ giäng v« Cñu ¿¾c, Tân ¿¾c v¾i nhæng chi tiªt mà ng߶i dân ít h÷c khó có th¬ phân bi®t ðßþc ðúng sa¸ Mà chï vån hóa m¾i có giá tr¸ lâu dài, chính tr¸ chï là nh¤t th¶i mà thô¸ Th¥y k¬ r¢ng, Th¥y r¶i Trung Qu¯c tr· v« San Francisco b¢ng chuyªn bay cüa Hàng Không Trung Qu¯c. Khi chiªc phi c½ ðang bay qua Thái Bình Dß½ng vào ban ðêm, lúc các hành khách ðang thiu thiu ngü, Th¥y ngÕc nhiên th¤y mµt næ tiªp viên hàng không Trung Qu¯c còn trë t¾i quÏ dß¾i chân Th¥Ü Cô ta nói nhö nhß sþ có ai nghe:

- Thßa Th¥y, con nhìn vào cách ån m£c cüa Th¥y thì biªt Th¥y là tu sî Ph§t Giá÷ Chúng con mu¯n h÷c ÐÕo Ph§t quá nhßng không biªt làm sa÷ Cä cha m© và anh em con, cä hàng tri®u ng߶i Trung Qu¯c cûng nhß con ð«u mu¯n h÷c ÐÕo Ph§t nhßng không sao có ðßþc mµt cu¯n kinh, mµt cu¯n sách nà÷ Xin Th¥y hãy giúp ðÞ chúng con.

Cô ta ngß¾c lên, nß¾c m¡t dàn døÕ Dî nhiên Th¥y s¨ hªt lòng giúp ðÞ nhßng chßa biªt phäi làm nhæng gì. Lúc ðó trong phòng máy có tiªng ðµng làm nhß có ng߶i s¡p m· cØa bß¾c rÕ Cô ta sþ hãi dúi vào tay Th¥y mµt mänh gi¤y nhö có ghi ð¸a chï cüa cô r°i vµi vã ðÑng lên. Trß¾c khi bö ði cô còn nói trong tiªng ngh©n ngào:

- Xin Th¥y ð×ng quên chúng con! Xin Th¥y ð×ng bö chúng con! Th¥y k¬ ðªn ðây chúng tôi ð«u mu¯n khóc.

Thäm k¸ch Ph§t Giáo Trung Qu¯c là nhß v§Ü Sau mµt h°i tr¤n tînh ðßþc nhæng xúc cäm, tôi ðÑng lên xin phép trình bày v« mµt ð« tภÐó là: 'Có khi chï mµt ng߶i tu hành có th¬ cÑu ðßþc cä mµt qu¯c giá. Câu chuy®n nhß sau: (Tôi nói b¢ng tiªng Vi®t, th¥y H¢ng Hi¬n d¸ch sang tiªng Anh).

Thßa quý v¸, là Ph§t tØ ch¡c quý v¸ biªt nß¾c Tích Lan, mµt häi ðäo, xßa kia may m¡n ðßþc vua A Døc cho hai ng߶i con t× „n е sang dÕy ÐÕ÷ ÐÕo t× bi ðã th¤m nhu¥n vào dân tµc này su¯t h½n 20 thª kÖ, ðßþc coi nhß qu¯c giá÷ Nhßng t¾i thª kÖ thÑ 19 sau Tây l¸ch, khi nhæng ðoàn quân thñc dân Tây Phß½ng theo các giáo sî t¾i xâm chiªm xÑ này thì ðÕo Ph§t suy tàn.. Nß¾c m¤t, ng߶i dân s¯ng trong nô l®. Thñc dân Anh khá h½n thñc dân Tây Ban Nha mµt chút, không dùng chính sách giªt hªt ðàn ông con trai ð¬ truy«n ðÕo cho nhanh, nhßng h÷ có nhi«u cách nhß: d÷a dçm, mua chuµc, ép buµc, mi­n thuª, cho ð¸a v¸ cao nªu bö ðÕo Ph§t, cäi ðÕo sang Thiên Chúa Giá÷ Còn lÕi 10% vçn c¯ giæ ðÕo Ph§t nhßng b¸ ð¯i xØ hªt sÑc kh¡c nghi®t. Mµt ngày kia, nhân d¸p Ph§t Ðän, s¯ Ph§t tØ còn lÕi cüa Tích Lan t± chÑc mµt ðám rß¾c hình ÐÑc Ph§t s½ sinh trên ð߶ng ph¯ · thü ðô Colomb÷ NgoÕi ðÕo hªt sÑc tÑc t¯¸ Chúng dùng nhæng hình thÑc ðê hèn ð¬ hÕ nhøc ðám rß¾c, nhßng h÷ vçn nhçn nh¸n. Ъn chi«u, quá tÑc t¯i, chúng huy ðµng mµt ðám ng߶i cu°ng tín v¾i dao búa, g§y gµc, t¤n công thÆng vào ðám rß¾c, tha h° ðâm chém ðánh ð§p. Hình Ph§t b¸ quÆng xu¯ng c¯ng rãnh. Nhæng tiªng kêu khóc vang d§y kh¡p n½i và ðã ðµng t¾i lß½ng tâm cüa mµt ng߶i MÛ lúc ðó ðang du l¸ch · Tích Lan. Ðó là ðÕi tá Henri Steel Olcott. ÐÕi tá lúc ðó ðã già, h°i hßu, và là bÕn cüa viên Toàn quy«n ng߶i Anh ðang n¡m quy«n sinh sát trên ðä÷ Nhìn cänh máu loang ð߶ng ph¯, ÐÕi tá ðau lòng, ðã can thi®p v¾i viên Toàn quy«n ð¬ cÑu ðám ng߶i kh¯n kh±. Sau ðó ông tình nguy®n · lÕi Tích Lan nhi«u nåm và quy y Ph§t Pháp. Ðßþc mµt v¸ cao tång dÕy ðÕo mµt cách thâm sâu, ông ðã ði kh¡p nß¾c Tích Lan truy«n ði«u cao cä ông ðã h÷c ðßþc.

Th§t là tr¾ trêu: Mµt nß¾c nhß Tích Lan mà phäi h÷c Ph§t · mµt ng߶i MÛ m¾i biªt ÐÕo chßa lâu, nhßng kªt quä th§t là to l¾n. Ng߶i dân lúc ðó m¾i tïnh ngµ, hi¬u ðßþc ðâu là chánh ðÕ÷ H÷ løc tøc tr· lÕi ÐÕo xßa, không còn nhæng tüi h¶n nhøc nhã. Ngày nay Tích Lan ðã ðµc l§p và Ph§t Giáo lÕi là qu¯c giáo cüa xÑ n¥Ü Công lao cüa ðÕi tá Henri Steel Olcott không phäi là nhö. Ông là mµt trong nhæng Ph§t tØ MÛ ð¥u tiên, là tác giä cüa lá c¶ Ph§t Giáo, lá c¶ nhi«u màu ông v¨ theo hào quang cüa ÐÑc Ph§t.

Tình trÕng Ph§t Giáo Vi®t Nam ngày nay có l¨ khá h½n Ph§t Giáo Trung Qu¯c mµt chút, vì còn nhi«u ng߶i lãnh ðÕo ð¤t nß¾c biªt nhìn xa th¤y rµng, hi¬u r¢ng Vån Hóa còn thì ð¤t nß¾c còn, Vån Hóa b¸ tiêu vong thì ð¤t nß¾c cûng b¸ di®t vong, và chính sách m¾i cüa thñc dân cûng hªt sÑc tinh vi (ngøy trang dß¾i nhæng chiêu bài dân chü và nhân quy«n giä tÕo). Trong nhæng ði«u ki®n nhß v§y, th¥y H¢ng Thi®t có th¬ giúp Ph§t Giáo VN b¢ng mµt công ðÑc l¾n. B·i vì tiªng nói cüa V¸ cao tång ng߶i MÛ s¨ có änh hß·ng l¾n la÷ Chúng tôi ð« ngh¸ s¨ xin phép chính phü VN ð¬ th¥y H¢ng Thi®t có th¬ làm mµt chuyªn hành hß½ng các Chùa · Vi®t Nam ho£c mµt cuµc tam bµ nh¤t bái · Vi®t Nam. Mµt quãng ð߶ng ng¡n thôi (t× chùa Quán SÑ t¾i chùa Hß½ng Tích chÆng hÕn), nhßng änh hß·ng s¨ r¤t l¾n, s¨ thÑc tïnh ng߶i dân · quê nhà sau bao nåm b¸ thñc dân Pháp nh°i nhét nhæng ði«u b¤t chánh, ðªn nay vçn còn chßa gµt sÕch, k¬ cä nhæng ng߶i ðã mµt l¥n vô minh c¥m súng cüa thñc dân b¡n lÕi quê hß½ng. Th¥y có vë suy nghî nhi«u, và m¤y tu¥n sau, cûng sau bu±i c½m chay · chùa, Th¥y ðã nói:

- Tôi ðã thß½ng nß¾c Vi®t Nam t× lâu l¡m r°i và luôn luôn ngßÞng mµ cuµc chiªn ð¤u cüa dân tµc VN ch¯ng ngoÕi xâm. Tôi sÇn sàng ði tam bµ nh¤t bái l­ Ph§t và dÕy ÐÕo · Vi®t Nam, nhßng t× trß¾c t¾i nay chßa có ai thïnh c¥ø Nay ðã có l¶i thïnh c¥u thì tôi s¨ ði tam bµ nh¤t bái không nhæng t× chùa Quán SÑ t¾i chùa Hß½ng Tích mà s¨ ði t× äi Nam Quan ðªn Müi Cà Mau!

Chúng tôi th§t là sØng s¯t và cäm ðµng. Lòng t× bi cüa Ngài th§t rµng nhß bi¬n cä. Th¥y chÆng bao gi¶ nghî t¾i mình mà luôn luôn nghî ðªn lþi ích cüa ng߶i khác. Th¥y luôn luôn là bÕn cüa nhæng chúng sinh ðau kh±. Nhi«u Ph§t tØ VN cûng r¤t ph¤n kh·i tình nguy®n ði theo Th¥y ð¬ v×a làm thông d¸ch, v×a lo các vi®c n÷ kiÕ Nhßng chúng tôi biªt r¢ng chßa th¬ t± chÑc mµt cuµc hành trình l¾n lao nhß v§y trong lúc này vì các lý do: - Li®u chính quy«n có cho phép hay không? - Ð߶ng ði r¤t là di®u vþi nhßng cûng cam go, nh¤t là ði d÷c theo dãy Tr߶ng S½n, r¤t khó t± chÑc chu ðá÷ - Chúng ta không th¬ l¤y quá nhi«u thì gi¶ cüa Th¥y (ði nhß v§y s¨ m¤t khoäng ba nåm) vì Th¥y ðang b§n rµn trong vi®c lãnh ðÕo tång ðoàn cüa Chùa VÕn Ph§t và vi®c ho¢ng dß½ng Chánh Pháp ngay trên ð¤t MÛ. Do ðó chúng tôi ð« ngh¸ các c½ quan truy«n thông Ph§t Giáo, các ðÕo hæu, góp ý kiªn ð¬ chúng ta làm nhæng vi®c d­ dàng trß¾c, nhæng vi®c khó s¨ làm saø Thí dø: V§n ðµng các Chùa · Vi®t Nam m¶i Th¥y ði du l¸ch ð¬ thåm quê hß½ng Vi®t Nam trong nhæng th¶i gian ng¡n (ðµ vài tu¥n) và t± chÑc nhæng bu±i thuyªt pháp · các Chùa mi«n B¡c và mi«n Nam, ð¬ m÷i ng߶i dân VN ðßþc th¤y t§n m¡t ðßþc nghe t§n tai t× mµt ng߶i MÛ ðÕo cao ðÑc tr÷ng, r¢ng: 'Chánh ÐÕo t× xßa vçn · ngay quê hß½ng các bÕn. Các bÕn không phäi ði tìm · nhæng n½i nào xa xôi cä. Các bÕn phäi cänh giác nhæng gì Tây Phß½ng mang t¾i cho các bÕn, vì ða s¯ nhæng cái ðó h÷ ðã phª thäi cä r°¸'

Ngày 07-03-96. BS. Nguy­n Thanh Giäng Hµi Cß Sî Ph§t Giáo Vi®t Nam tÕi Hoa KÏ.