Hoa vß½ng
Ngày xØa,
ngày xßa có mµt Minh Quân cai tr¸
mµt qu¯c giathanh bình trù phú. Mo¸
vi®c ð«u xuôi chèo mát mái, ngoa¸
tr× mµtði«u là dù tu±i ðã
khá cao, nhà Vua hi«n ðÑc cüa chúng
ta vçn chßacó ðßþc Hoàng nam
n¯i dõi. Mµt bæa t¯t tr¶i ðÑc
Vua cho yªt bäng, truy«n l®nh cho v¶i các
ð°ng tØ lên 7 ðªn 12 vào sân
r°ng cho Ngài tuy¬n ch÷n ngß¶ikª
nghi®p. Các th¥n dân cüa ðÑc Vua trong
s¯ tu±i ¤n ð¸nh lû lßþt
kéonhau v« kinh ðång ký. B¤t k¬
gia tµc sang hèn, nghèo giàu m²i c§ubé
ð«u ðßþc nh§n mµt hÕt gi¯ng
tí t©o. Các thí sinh phäi ðem hÕt
gi¯ng v« tñ tay gieo tr°ng và chåm bón.
Ъn bao gi¶ hÕt gi¯ng n¦ym¥m, nÑt
lµc, ðâm ch°i, ra nø kªt hoa thì
s¨ mang ðªn Hoàng cungdñ thí. Ngày
khäo thí ðßþc ¤n ð¸nh vào
ðêm r¢m tháng tám, ch§u hoa nào
ðßþc ðÑc Vua ch¤m giäi nh¤t
thì ngß¶i gieo tr°ng nó s¨ðßþc
vào cung làm Hoàng tØ. Ngß¶i s¨
kª v¸ ðÑc Vua sau này. Cái ngày
ch¶ ðþi ðó ðã ðªn, vß¶n
ngñ uy¬n ch¤t ðày các lÆnghoa
do thí sinh ðem nµp, không chê vào
ðâu ðßþc, vì loài hoa nàocûng
rñc rÞ ngát hß½ng. Nhßng ðÑc
Vua và Hoàng h§u xem ch×ngvçn chßa
ch÷n ðßþc thÑ nào v×a m¡t.
Cu¯i cùng mµt chú bé khoäng 8 tu±i,
áo qu¥n rách rß¾i nhßng m£t
mûi d thß½ng, xin ðßþc vào
ch¥u ðÑc Vua cüa chú. M÷i ngß¶i
cß¶i ° khi th¤y chú khß khß ôm
mµt cái ch§u b¢ng ð¤t nung chÑa
ðày phân và rác b¦n. V¸ th¥n
dân tí hon này qùy trß¾c be är°ng,
nß¾c m¡t chäy quanh, søt s¸t nói:
- Muôn tâu, con ðã làm hªt sÑc
mình, con ðã ch÷n chiªc ch§u lành
l£n nh¤t, ð¬ vào ðó thÑ ð¤t
m¸n nh¤t, trµn vào ð¤t thÑ
phân ðã hoai và t¯t nh¤t... r°i
m¾i ð£t hÕt gi¯ng cüa ðÑc
Vua ban cho convào ðó... Con ðã ph½i
sß½ng ü n¡ng và tß¾i nß¾c
cho nó... V§y ma ønó không ch¸u nÑt
cái m¥m nào cä. ÐÑc Vua nghe xong không
d¤u ðßþc sñ xúc ðµng, ôm
ch¥m l¤y c§u bé reo: - Ôi! Con chính
là v¸ Hoàng tØ mà ta ch¶ ðþi.
M÷i ngß¶i kinh ngÕc lçn b¤t bình.
ÐÑc Vua vu¯t râu mïm cß¶i giäi
thích: - T¤t cä các hÕt gi¯ng trao
cho thí sinh ð«u ðã ðßþc h¤p
chín... Nó chï có th¬ n· hoa trung
thñc mà thôi... Ðßa tay chï chiªc
ch§u ð¥y ð¤t b¦n cüa chú bé
dân giä, ðÑcVua tiªp: - Ðóa hoa trung
thñc ¤y chï ðâm ch°i n¦y lµc
trong m²i mµt chiªc ch§u này. Con ngß¶i
ðã gieo tr°ng ðßþc loÕi hoa ¤y,
nh¤t ð¸nh s¨ là v¸ anh quân mà
ð¤t nß¾c ta ch¶ ðþi. ÐÑc
Vua ðã không l¥m trong sñ lña ch÷n
¤y.