- Chúng tôi quyªt ð¸nh dành b¯n tháng ð¬ du l¸ch sang Á châu (Thái Lan, Miªn Ði®n, Vi®t Nam và Nam Dß½ng), chúng tôi mu¯n tìm hi¬u và h÷c höi v« ðÕo Ph§t ngày nay · tÕi các nß¾c này nhß thª nào và sñ änh hß·ng cüa ðÕo Ph§t ðªn ð¶i s¯ng con ng߶i và vån hóa · trong các qu¯c gia này.

* Anh ch¸ ðã th¤y Ph§t giáo nhß thª nào qua ba qu¯c gia ðã viªng thåm ?

- — Thái Lan và Miªn Ði®n chúng tôi ðã tiªp xúc v¾i Ph§t giáo Nam truy«n, trong khi · Vi®t Nam chúng tôi tiªp xúc h¥u hªt là Ph§t giáo B¡c truy«n. Ði«u này có th¬ giäi thích v« mµt s¯ khác bi®t v« truy«n th¯ng Ph§t giáo mà chúng tôi ðã lßu ý. — Thái Lan, ð£c bi®t là Miªn Ði®n ð¶i s¯ng ng߶i tín ð° và ð¶i s¯ng tu vi®n có mµt m¯i quan h® r¤t ch£t ch¨. жi s¯ng chính cüa tu vi®n · hai qu¯c gia này là do sñ cúng d߶ng cüa ng߶i tín ð° tÕi gia. Tång sî ði kh¤t thñc vào m²i bu±i sáng. Chùa chi«n và tu vi®n cûng do ng߶i cß sî ðÑng ra xây dñng.

Ph§t giáo · Vi®t Nam d߶ng nhß có nhæng nét riêng bi®t. Chùa chi«n nói chung có v¨ nhö h½n và th߶ng ðßþc xây dñng · nhæng n½i hëo lánh, xa thành ph¯, ho£c có · trong thành ph¯ thì lÕi n¢m trong nhæng con ð߶ng nhö, ði«u này làm cho vi®c ði lÕi r¤t khó khån, và nh¤t là du khách ngoÕi qu¯c mu¯n viªng thåm. Và d߶ng nhß có mµt khoäng cách l¾n giæa qu¥n chúng Ph§t tØ và Tång Ni Vi®t Nam, ng߶i dân không ði chùa nhi«u ð¬ c¥u nguy®n và tu hành nhß chúng tôi ðã th¤y · Thái Lan và Miªn Ði®n. M£t khác, Tång Ni · Vi®t Nam, theo chúng tôi, h÷ r¤t tích cñc trong công tác t× thi®n xã hµi và h÷ ðßþc üng hµ ð¬ ð¦y mÕnh công vi®c này. Chúng tôi nghî ðó là mµt trong nhæng sinh hoÕt n±i b§t cüa Ph§t giáo Vi®t Nam (PGVN). L¶i phát nguy®n và trách nhi®m xã hµi này ðôi khi không ðßþc quan tâm · Ph§t giáo Thái Lan và Miªn Ði®n. Ph§t giáo Thái Lan hi®n nay ðang g£p khüng hoäng vì các vø tai tiªng do các nhà sß gây ra.

— Vi®t Nam, ð¶i s¯ng cüa tu sî d߶ng nhß cñc nh÷c h½n. H÷ th߶ng phäi tñ sän xu¤t ð¬ nuôi s¯ng tu vi®n nhß làm ruµng rçy, làm hß½ng, làm nß¾c tß½ng... ðây cûng là mµt nét ð£c thù cüa PGVN. Tuy nhiên, chúng tôi cûng ðßþc biªt nhi«u Tång Ni hi®n nay ðang g£p khó khån v« tài chánh trong ð¶i s¯ng, h÷c t§p và xây dñng tu vi®n. H÷ c¥n ðßþc quan tâm và giúp ðÞ.

Có mµt ði«u gi¯ng nhau giæa ba qu¯c gia này c¥n phäi ðßþc lßu tâm, là có mµt sñ khác bi®t r¤t l¾n giæa Tång Ni và Ph§t tØ trong sñ hi¬u biªt v« giáo lý ðÕo Ph§t. Ph¥n l¾n ng߶i tín ð° tÕi gia chï ðªn chùa ð¬ thöa mãn c¥u nguy®n, c¥u xin chÑ không có mµt n² lñc nào trong vi®c h÷c höi giáo lý. Chúng tôi th¤y ng߶i dân · trong ba nß¾c này ð«u có nhæng sinh hoÕt mê tín d¸ ðoan, h÷ th¶ cúng cä Ph§t lçn các th¥n linh khác.

Mµt ði«u cu¯i cùng chúng tôi r¤t th¡c m¡c và không hi¬u v« ðÑc B° Tát Quan Thª Âm (Avalokitesvara Bodhisattva) có mµt v¸ trí quan tr÷ng · PGVN, trong khi Ngài không ðßþc tôn th¶ · Thái Lan và Miªn Ði®n. — Vi®t Nam, Ni gi¾i ðßþc kính tr÷ng và r¤t ðông, trong khi · Thái Lan và Miªn, Ni gi¾i không ðßþc quan tâm và có mµt v¸ trí r¤t th¤p trong PG.

* Anh ch¸ biªt ðÕo Ph§t vào d¸p nào ?

- — Ðan MÕch chúng tôi biªt ðÕo Ph§t qua sách báo và ð£c bi®t là sñ hß¾ng dçn và gi¾i thi®u cüa bÕn bè ðªn v¾i các khóa tu Thi«n ng¡n ngày. Chúng tôi ðã ð÷c r¤t nhi«u sách thi«n và triªt h÷c PG cüa các tác giä nhß Suzuki, Thích Nh¤t HÕnh, Dalai Lama, Herman Hess, Nyanatiloka, Rhys Davids... ð£c bi®t là tác giä Neils Bohr, mµt nhà v§t lý n±i tiªng ng߶i Ðan MÕch ðã áp døng triªt h÷c tánh không cüa Ph§t giáo ð¬ b± sung và giäi thích cho lý thuyªt cüa mình.

* ÐÕo Ph§t ðã giúp gì cho anh ch¸ ?

- ÐÕo Ph§t ðã giúp chúng tôi thay ð±i quan ni®m v« cuµc s¯ng và tÕo cho chúng tôi có mµt cuµc s¯ng hoàn toàn m¾i. Chúng tôi th¤y r¢ng ðÕo Ph§t cung c¤p cho con ng߶i nhæng phß½ng pháp t¯t ð¬ ðÕt t¾i mµt cuµc s¯ng hÕnh phúc và an lÕc. Chúng tôi nh§n ra r¢ng chü nghîa tôn th¶ v§t ch¤t và tñ ngã không ðem ðªn hÕnh phúc cho con ng߶i và cuµc ð¶i. Cä ðÑc Ph§t và ðÑc Chúa ð«u dÕy r¢ng bÕn s¨ có mµt cuµc s¯ng hÕnh phúc khi bÕn làm nhæng ði«u t¯t và bÕn s¨ chu¯c l¤y mµt cuµc s¯ng kh± ðau khi bÕn làm nhæng ði«u ác. Tuy nhiên, ðÕo Ph§t thì h¤p dçn chúng tôi h½n, vì trong Ph§t giáo còn hàm tàng nhæng phß½ng pháp ð¬ con ng߶i thanh l÷c thân tâm cüa chính mình và tñ thång hoa mình trong ð¶i s¯ng tâm linh. Chúng tôi tin r¢ng pháp môn thi«n ð¸nh có th¬ giúp cho con ng߶i ðÕt ðßþc sñ hi¬u biªt sâu s¡c v« mình, v« ng߶i và thª gi¾i xung quanh. Nó s¨ giúp cho con ng߶i có chánh ni®m và tång trß·ng trí tu®. Thiªu nó, r¤t khó khån cho bän thân chúng tôi thay ð±i cuµc s¯ng.

* Câu höi cu¯i cùng : Xin cho biªt tình hình PG tÕi Ðan MÕch hi®n nay thª nào?

- Chßa có cuµc th¯ng kê chính thÑc nên chúng tôi không rõ s¯ lßþng tín ð° Ph§t giáo tÕi Ðan MÕch hi®n tÕi là bao nhiêu, có l¨ không nhi«u nhß các nß¾c khác · châu Âu. Có mµt s¯ chùa và thi«n vi®n cüa ng߶i Vi®t, Thái và Tây TÕng · thü ðô Copenhagen. Ða s¯ Ph§t tØ ng߶i Ðan MÕch ð«u quy y theo Ph§t giáo Tây TÕng, vì tông phái này có m£t tÕi Ðan MÕch s¾m h½n các ðoàn truy«n giáo khác, ðó là th¶i ði¬m khoäng ð¥u th§p niên sáu mß½i./.