ÐÑc Ph§t Di l£c (Maitreya, The Future Buddha) s¨ giáng tr¥n và truy«n Pháp ðµ sanh sau khi chánh Pháp cüa ÐÑc Ph§t Thích Ca không còn trên thª gian này. Trong Khª Kinh ghi r¢ng ðÑc Ph§t Di l£c s¨ giáng sanh và chÑng ðÕo tÕi thánh ð¸a Bodhgaya (B° Ы ÐÕo Tràng), „n е n½i ðÑc Thích Ca Mßu ni ðã chÑng quä h½n 2500 nåm v« trß¾c. Hàng nåm cÑ hàng ngàn khách hành hß½ng trên kh¡p thª gi¾i v« thåm Thánh tích này. Ь cho m÷i Ph§t tØ trong m߶i phß½ng "Gieo duyên" v¾i ðÑc Ph§t Di l£c, cách ðây khoäng 10 nåm, c¯ ÐÕi sß Thubten Yeshe, sáng l§p viên "Hµi Bäo V® Truy«n Th¯ng Ph§t Giáo ÐÕi Th×a" (FPMT) thuµc Ph§t giáo Tây TÕng ðã phác thäo mµt kª hoÕch xây dñng tßþng Di l£c tÕi Bodhgaya. Kª hoÕch ðó nay s¡p tr· thành hi®n thñc. 

ào ngày 20, 21 và 23 tháng 3 nåm 1996 tÕi Bodhgaya, Gi¾i Ph§t giáo Tây TÕng và „n е ðã long tr÷ng t± chÑc l­ ð£t ðá và kh·i công xây dñng tßþng Di l£c, mµt v¸ Ph§t s¨ ðän sanh · cõi Ta bà trong tß½ng lai.

Ъn tham dñ l­ có Phó T±ng th¯ng „n ông K. R. Narayanan và Th¯ng ð¯c bang Bihar ông A. R. Kidwai cùng khoäng 1000 tång ni và Ph§t tØ tÕi gia trên kh¡p Thª gi¾i v« dñ l­.

Sau ph¥n di­n vån khai mÕc cüa thßþng t÷a Zopa Rinpoche, v¸ kª nhi®m ðÕi sß Thu btenyeshe và giám ð¯c công trình l¸ch sØ này, là l¶i phát bi¬u cüa các ðÕi di®n tham dñ và sau cùng là nghi l­ ðµng th± ð£t ðá r¤t trang tr÷ng.

Bu±i l­ còn hân hÕnh nh§n bÑc thông ði®p chúc m×ng cüa T±ng th¯ng „n và Thü tß¾ng „n và ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma. Các hãng thông t¤n báo chí và truy«n hình qu¯c tª tÕi „n е ð«u ðªn dñ và ðßa tin sñ ki®n này.

Sau ðây là mµt s¯ nét chính cüa công trình xây dñng này : 

1- V« pho tßþng : 

Tßþng cao 128m s¨ ðßþc tôn trí tÕi tâm ði¬m cüa mµt công viên rµng 48 mçu (xem hình cüa bän phác thäo). Dñ án này s¨ ng¯n nhi«u chøc tri®u ðô la và s¨ hoàn thành sau 10 nåm. Khi hoàn t¤t ðây s¨ là pho tßþng cao nh¤t trên thª gi¾i.

Chi phí chính thÑc chßa biªt rõ bao nhiêu (dñ kiªn là 50 tri®u ðô la ) nhßng tßþng Ph§t A Di Ðà cao 120 m · ngoÕi ô Tokyo, Nh§t Bän, cao nh¤t thª gi¾i hi®n nay, chi phí t±ng cµng là 30 tri®u ðô la.

Tßþng Di l£c s¨ ðßþc ð£t trên mµt cái ngai cao 61 mét. Bên trong pho tßþng s¨ có: Mµt ngôi chùa, mµt t¤m panô ði®n tØ l¾n trình bày l¸ch sØ thánh ð¸a Bodhgaya, cuµc ð¶i và l¶i dÕy cüa ÐÑc Thích Ca và mµt s¯ nét l¾n v« sñ ðóng góp n«n vån minh, tôn giáo và triªt h÷c cüa „n е ð¯i v¾i thª gi¾i. T¤m panô này ðßþc trình bày qua tiªng Hindi, tiªng Anh và nhi«u ngôn ngæ khác, mµt thß vi®n và mµt giäng ð߶ng.

2- V« công viên :

Pho tßþng s¨ ðßþc xây trên công viên rñc rÞ v¾i :

- Mµt khu v߶n hoa và cây ån trái. 
- Nhæng Thánh tßþng, ao sen và vòi nß¾c
- Nhi«u giàn ðèn trang trí. 
- Mµt sân ch½i cho thiªu nhi.
- Mµt s¯ nhà thi«n.
- Mµt xe lØa nhö ch· du khách chÕy vòng quanh công viên.
- Mµt nhà khách.
- Mµt nhà hàng và mµt khu bán ð° lßu ni®m
- Mµt trung tâm thông tin.
- Mµt tu vi®n và giäng ð߶ng l¾n.
- Mµt khu tång phòng cho chß tång th߶ng trú tÕi ðây.
- Mµt bÑc t߶ng ðá bao b÷c công viên.

3- V« kinh tª : 

Bodhgaya t÷a lÕc · bang Bihar, mµt trong nhæng vùng nghèo kh± và chßa phát tri¬n cüa „n е. Chính quy«n ð¸a phß½ng và bang Bihar ðã nhi®t tình üng hµ cho dñ án này và mong r¢ng thánh ð¸a này s¨ mang ðªn nhæng lþi lÕc v« kinh tª cho vùng này.

Có hàng tråm công ån vi®c làm chuyên và không chuyên cho dân chúng ð¸a phß½ng trong th¶i gian xây dñng sau này. Và mµt ði«u không th¬ tránh khöi là s¨ gia tång ðáng k¬ v« du l¸ch. Thánh ð¸a này s¨ cung c¤p cho Bihar mµt s¯ lßþng du khách kh±ng l° trong và ngoài nß¾c . 

4- V« môi tr߶ng : 

Dñ án Di L£c s¨ giúp chuy¬n hóa t× mµt vùng ð¤t không ðßþc canh tác s¨ tr· thành mµt công viên ð©p nh¤t t× trß¾c ðªn nay · „n qu¯c, và chß½ng trình tr°ng r×ng s¨ ðßþc huy ðµng trong mµt tß½ng lai g¥n ð¬ tái tÕo cänh quang và môi sinh · vùng này . 

5- V« tôn giáo :

N½i ðây là mµt vùng có nhi«u bÕo lñc, chiªn tranh, nghèo ðói, b®nh t§t và môi sinh b¸ phá hüy ... vì thª nó c¥n có mµt nhu c¥u thiªt thñc ð¬ phát tri¬n lòng t× h¥u xua tan ði nhæng t® nÕn trên, ðem ðªn sñ an lÕc và hÕnh phúc cho con ng߶i. ÐÑc ph§t Di L£c ðåc bi®t bi¬u lµ tánh hÕnh cüa t× bi, hÖ xä và luôn mong r¢ng kë khác cûng ðßþc hÕnh phúc nhß mình. "ÐÑc Di L£c là hi®n thân v« lòng t× cüa t¤t cä chß Ph§t, vì thª pho tßþng này s¨ giúp cho chúng sanh luôn nghî ðªn tình thß½ng, hÕnh phúc cho mình và ng߶i" Thßþng t÷a Zopa Rinpoche nói. 

Du khách ðªn v¾i pho tßþng s¨ phát tri¬n lòng tôn kính và luôn nghî ðªn tánh hÕnh cüa Ngài. Qua ðó h÷ c¯ g¡ng phát tri¬n m£t tích cñc cüa bän thân h÷. ÐÑc ÐÕt lai lÕt ma nói "Tôi c¥u nguy®n cho công trình s¾m thành tñu viên mãn và tßþng ðài này tr· thành mµt ni«m cäm hÑng cho hòa bình, hÕnh phúc cüa nhân loÕi hi®n tÕi và mai sau".

Ðây không phäi là l¥n ð¥u tiên tßþng ðài Di l£c ðßþc tôn tÕo tÕi „n е. Hình änh cüa ngài xu¤t hi®n r¤t s¾m trên các tác ph¦m ngh® thu§t trÕm tr± và ðiêu kh¡c Ph§t giáo t× cu¯i thª kÖ thÑ I và ð¥u thª kÖ thÑ II sau CN. Hình änh này ðã ðßþc tìm th¤y kh¡p n½i trên ti¬u løc ð¸a „n е này. Hai nhà chiêm bái và h÷c giä n±i tiªng ng߶i Trung Hoa pháp sß Huy«n Trang và ngài Pháp Hi«n ( thª kÖ thÑ IV ðªn thª kÖ thÑ VII) ðã nhìn th¤y và mô tä lÕi nhæng tßþng Di l£c r¤t l¾n · nhi«u n½i trên ð¤t „n. Các ngài ghi nh§n r¢ng có các tßþng Di l£c · Ghazipur, · Bodhgaya và · phía Nam th¸ tr¤n Chola, ð£c bi®t là mµt tßþîng Dil£c n±i tiªng ðßþc tôn trí dß¾i chân núi cao · Darel thuµc phía B¡c bang Kashmir.

Theo MANDALA, tháng 5 và 6/1996.