Ph¦m Nhß Lai Tánh

ThÑ m߶i hai ( I )

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t: " Thª Tôn! Hai mß½i låm cõi có ngã cùng chång?

Ph§t dÕy: "N¥y Thi®n nam tØ! Ngã tÑc nghîa Nhß Lai tÕng. T¤t cä chúng sanh ð«u có Ph§t tánh tÑc là nghîa cüa ngã. Nghîa cüa ngã nhß v§y t× nào t¾i gi¶ th߶ng b¸ vô lßþng phi«n não che ð§y, vì thª nên chúng sanh chÆng nh§n th¤y ðßþc.

Nhß cô gái nghèo, trong nhà có nhi«u kho tàng vàng ròng, t¤t cä ng߶i nhà không ai biªt. Mµt hôm có ng߶i khách lÕ khéo biªt phß½ng ti®n bäo cô gái nghèo: "Nay tôi thuê cô d÷n cö rác cho tôi." 

Cô gái li«n ðáp: "Nªu ông có th¬ chï kho vàng cho tôi, r°i tôi s¨ d÷n cö rác cho ông."

Ng߶i khách nói: "Tôi biªt cách thÑc, có th¬ chï kho vàng cho cô."

Cô gái nói: "T¤t cä ng߶i nhà cüa tôi còn chÆng biªt ðßþc, hu¯ng là ông mà có th¬ biªt!"

Khách lÕi nói: "Nay tôi có th¬ biªt ch¡c ch¡n."

Cô gái nói: "Tôi g¤p mu¯n th¤y, ông nên chï cho tôi."

Ng߶i khách li«n · trong nhà cô, ðào ðßþc kho vàng ròng. Cô gái th¤y kho vàng lòng r¤t vui m×ng ngÕc nhiên lÕ lùng, kính tr÷ng ng߶i khách.

N¥y Thi®n nam tØ! Ph§t tánh cüa chúng sanh cûng nhß v§y, t¤t cä chúng sanh chÆng nh§n th¤y ðßþc. Khác nào cô gái nghèo có kho vàng mà chÆng biªt. Hôm nay ta chï bày Ph§t tánh sÇn có cüa t¤t cä chúng sanh hi®n b¸ các phi«n não che ð§y. Nhß cô gái nghèo kia trong nhà sÇn có kho vàng nhßng không th¤y ðßþc. Hôm nay ðÑc Nhß Lai chï bày kho báu giác tánh cho chúng sanh, ðây chính là Ph§t tánh. Chúng sanh th¤y ðßþc tánh n¥y lòng r¤t vui m×ng quy ngßÞng ðÑc Nhß Lai.

Ng߶i khách khéo léo biªt phß½ng ti®n dø cho Nhß Lai. Cô gái nghèo dø cho vô lßþng chúng sanh. Kho vàng ròng dø cho Ph§t tánh.

N¥y Thi®n nam tØ! Ví nhß cô gái sanh mµt trai. Trë n¥y m¡c b¸nh, cô gái bu°n r¥u tìm y sî. Y sî ðªn xem b®nh, dùng ba thÑ b½, sæa, ð߶ng phèn hi®p lÕi bäo cho ðÑa trë u¯ng. Y sî d£n cô gái, ðÑa trë sau khi u¯ng thu¯c ch¾ cho nó bú, phäi ch¶ thu¯c tiêu hoá, r°i m¾i ðßþc cho bú.

Cô gái li«n l¤y ch¤t ð¡ng thoa trên vú r°i bäo ðÑa bé: "Vú cüa m© ðã thoa thu¯c ðµc, con ch¾ chÕm ðªn." 

ÐÑa bé ðói khát mu¯n bú, nhßng nghe mùi ð¡ng trên vú bèn chÆng dám g¥n. Th¶i gian sau thu¯c u¯ng ðã tiêu hóa, ng߶i m© l¤y nß¾c rØa sÕch vú mình, g÷i con ðªn bú.

Lúc ðó ðÑa trë m£c d¥u ðói khát nhßng nh¾ mùi ð¡ng nên chÇng dám ðªn bú.

Ng߶i m© bäo: "Vì con u¯ng thu¯c nên m© l¤y ch¤t ð¡ng thoa trên vú. Thu¯c con u¯ng ðã tiêu hoá, vú cüa m© cûng ðã rØa sÕch, gi¶ ðây con có th¬ ðªn bú không hÕi gì."

ÐÑa trë nghe m© bäo l¥n l¥n ðªn bú.

N¥y Thi®n nam tØ! ÐÑc Nhß Lai cûng v§y. Vì ðµ t¤t cä chúng sanh nên dÕy pháp tu pháp vô ngã. Nh¶ tu pháp ðó dÑt hÆn tâm ch¤p ngã, ðßþc nh§p niªt bàn. Vì tr× nhæng v÷ng kiªn trong ð¶i nên th¸ hi®n pháp xu¤t thª gian. LÕi chï rõ quan ni®m ch¤p ngã cüa ng߶i ð¶i là hß v÷ng chÆng phäi ch½n th§t, nên dÕy tu pháp vô ngã ð¬ ðßþc thân thanh t¸nh.

Nhß cô gái kia chæa b®nh cho con, nên l¤y ch¤t ð¡ng thoa trên vú. Cûng v§y, ðÑc Nhß Lai vì dÕy tu pháp không nên nói các pháp ð«u không có ngã.

Nhß cô gái kia rØa sÕch vú r°i kêu con ðªn bú. Cûng v§y, ÐÑc Ph§t hôm nay nói Nhß Lai TÕng.

Vì thª nên các TÏ Kheo ch¾ có sanh lòng kinh sþ.

Nhß ðÑa trë kia nghe m© kêu l¥n l¥n ðªn bú. Cûng v§y, các TÏ Kheo nên tñ phân bi®t Nhß Lai TÕng, chÆng ðßþc, chÆng có.

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t: "Thª Tôn! Thi®t không có ngã. Vì lúc ðÑa trë m¾i sanh không hi¬u biªt. Nªu là có ngã th¶i ngày m¾i sanh l¨ ra li«n có hi¬u biªt. Do nghîa n¥y nên ð¸nh biªt là không ngã.

Nªu quyªt ð¸nh có ngã, sau khi ðã th÷ sanh, l¨ ra không chªt m¤t. Nªu t¤t cä chúng sanh ð«u có Ph§t tánh là th߶ng trø, l¨ ra không hß hoÕi. Nªu là không hß hoÕi, sao lÕi có Sát ðª lþi, Bà la môn, TÏ xá, Thü ðà, Chiên ðà la, súc sanh, v.v...sai bi®t nhau. Hi®n nay th¤y các thÑ nghi®p duyên chÆng ð°ng, các loài ð«u riêng khác. Nªu quyªt ð¸nh có ngã, th¶i t¤t cä chúng sanh l¨ ra không h½n kém.

Do nhæng nghîa trên ðây nên ð¸nh biªt Ph§t tánh chÆng phäi là pháp th߶ng trø.

Nªu cho r¢ng Ph§t tánh quyªt ð¸nh là th߶ng trø, th¶i do duyên gì lÕi nói có sát sanh, trµm cß¾p, tà dâm, lß·ng thi®t, ác kh¦u, v÷ng ngôn, Û ngæ, tham lam, sân khu¬, tà kiªn.

Nªu ngã tánh là th߶ng trø, c¾ gì sau khi u¯ng rßþu lÕi say mê.

Nªu ngã tánh là th߶ng trø, th¶i kë mù l¨ ra th¤y s¡c, kë ðiªc l¨ ra nghe tiªng, kë câm l¨ ra nói ðßþc, ng߶i què l¨ ra có th¬ ði. Nªu ngã tánh là th߶ng trø, l¨ ra chÆng còn tránh h¥m, lØa, nß¾c løt, thu¯c ðµc, dao gß½m, kë ác, thú dæ.

Nªu ngã là th߶ng trø, th¶i nhæng vi®c ðã t×ng nghe th¤y l¨ ra chÆng quên. Nªu chÆng quên c¾ gì lÕi nói: tôi ðã t×ng th¤y ng߶i n¥y · ch² ðó.

Nªu ngã là th߶ng, th¶i l¨ ra chÆng nên có niên thiªu, tráng niên, lão thành v.v... L¨ ra chÆng nên có thÕnh, suy, mÕnh, yªu cùng nh¾ ðªn vi®c ðã qua.

Nªu ngã là th߶ng, th¶i nó · ch² nào? Nó · trong nß¾c mûi, nß¾c miªng, hay · trong các màu s¡c xanh, vàng, ðö, tr¡ng ß!

Nªu ngã là th߶ng, l¨ ra nó phäi kh¡p trong thân, nhß d¥u mè không ch² h· tr¯ng. Nªu nhß v§y lúc ch£t ðÑt thân th¬, th¶i ngã ðó l¨ ra cûng b¸ ðÑt!"

Ph§t bäo Ca Diªp B° Tát: "Thi®n nam tØ! Ví nhß nhà vua có ðÕi lñc sî. Trên trán lñc sî g¡n hµt châu kim cß½ng. Lñc sî n¥y cùng ng߶i ðánh v§t. Hµt châu kim cß½ng b¸ ð¥u kë ð¸ch ðøng lún khu¤t trong da. N½i ðã thành vªt thß½ng. Li«n nh¶ y sî cÑu chæa. Y sî tài giöi xem vªt thß½ng biªt là do hµt châu lún vào · khu¤t dß¾i da, Y sî höi lñc sî: "Châu kim cß½ng trên tráng cüa ông ðâu r°i?"

Lñc sî kinh hãi ðáp: "Hµt châu trên trán cüa tôi ðã m¤t r°i ß? Nó r½i r¾t · ðâu?" Nói xong lo r¥u khóc lóc.

Y sî an üi: "Nay ông chÆng nên bu°n kh±. Vì lúc ông ðánh v§t, hµt châu lún vào · ¦n dß¾i da, bóng nó hi®n ra n½i ngoài. Lúc các ông ðánh nhau, lòng quá gi§n tÑc, nên hÕt châu lún vào trán mà chÆng hay biªt."

Lñc sî chÆng tin l¶i cüa Y sî. Nghî r¢ng: Nªu hµt châu · dß¾i da, máu mü chäy tuôn c¾ sao hµt châu chÆng tr°i lên. Còn nªu hµt châu · trong gân, l¨ ra không th¬ th¤y. Ho£c giä Y sî gÕt g¦m ta chång?

B¤y gi¶ Y sî c¥m gß½ng soi trên m£t lñc sî. Hµt châu kim cß½ng hi®n ánh sáng trong gß½ng. Lñc sî nhìn th¤y, ngÕc nhiên m×ng rÞ.

N¥y Thi®n nam tØ! T¤t cä chúng sanh cûng nhß v§y. Vì không ðßþc g¥n gûi bñc thi®n tri thÑc, d¥u có Ph§t tánh mà ð«u không nh§n th¤y. B¸ tham, sân, si che ð§y. Vì thª nên ð÷a ð¸a ngøc, súc sanh, ngÕ quÖ, A tu la, Chiên ðà la, Sát ðª lþi, Bà la môn, TÏ xá, Thü ðà. Sanh vào trong các dòng ðó, nh½n tâm tß·ng mà gây ra các thÑ nghi®p duyên. D¥u ðßþc thân ng߶i, nhßng phäi ðiªc, ðui, câm, ng÷ng, què, th÷t. Th÷ các quä báo trong hai mß½i låm cõi. Vì tham, sân, si che l¤p b±n tâm, nên chÆng biªt Ph§t tánh. Nhß lñc sî kia hµt châu vçn · trong thân mà hô ðã m¤t.

Cûng v§y, chúng sanh chÆng biªt g¥n güi thi®n tri thÑc, chÆng biªt bäo tÕng Nhß Lai, nên tu h÷c vô ngã. Nhß hÕng chÆng phäi bñc Thánh, d¥u nói là có ngã, nhßng lÕi chÆng biªt ch½n tánh cüa ngã.

Hàng ð® tØ cüa ta cûng gi¯ng nhß v§y, vì chÆng biªt g¥n gûi bñc Thi®n tri thÑc, nên tu h÷c vô ngã mà chÆng biªt ch² th§t cüa vô ngã. Còn chÆng tñ biªt ch½n tánh cüa vô ngã hu¯ng lÕi có th¬ biªt ch½n tánh cüa ngã.

N¥y Thi®n nam tØ! ÐÑc Nhß Lai nói các chúng sanh ð«u có Ph§t tánh, ví nhß y sî chï hµt châu kim cß½ng cho lñc sî, các chúng sanh n¥y b¸ vô lßþng phi«n não che ð§y chÆng biªt Ph§t tánh. Nªu dÑt hªt phi«n não, bây gi¶ m¾i ð£ng chÑng biªt rõ ràng. Nhß lñc sî th¤y hÕt châu trong gß½ng sáng.

TÕng Nhß Lai vô lßþng chÆng th¬ nghî bàn nhß v§y.

N¥y Thi®n nam tØ! Ví nhß núi Tuyªt có mµt v¸ thu¯c tên là "Dßþc V¸". Thu¯c ðó r¤t ng÷t, · dß¾i lùm bøi r§m, ng߶i không th¤y ðßþc. Có ng߶i nghe mùi thu¯c li«n biªt ch² ðó ch¡c có thu¯c ¤y. Thu· trß¾c có vua Chuy¬n Luân · n½i núi Tuyªt n¥y ð£t nhæng bµng cây ð¬ tiªp l¤y thu¯c. Lúc thu¯c ðó chín th¶i t× ð¤t chäy ra chÑa vào trong bµng cây, mùi v¸ thu¯c ng÷t ngon. Sau khi Vua ðã bång, th¶i thu¯c ðó ho£c chua, ho£c m£n, ho£c ng÷t, ho£c ð¡ng, ho£c cay, ho£c lÕt, tùy ð¸a phß½ng cüa thu¯c sanh ra mùi v¸ ð«u khác nhau. Nhßng v¸ th§t cüa thu¯c ð÷ng · n½i núi nhß m£t trång tròn. Ng߶i phàm ít phß¾c d¥u có ðào x¾i chï lu¯ng kh¯n kh± mà không th¬ ðßþc. Lúc có Thánh Vß½ng ra ð¶i, vì phß¾c l¾n cüa Vua, li«n ð£ng v¸ th§t cüa thu¯c.

N¥y Thi®n nam tØ! Mùi v¸ tÕng Nhß Lai cûng nhß v§y, b¸ các r×ng bøi phi«n não che ð§y, chúng sanh mê m¶ chÆng th¤y ðßþc.

"Dßþc v¸" trên kia dø cho Ph§t tánh. B·i các phi«n não nên sanh ra các thÑ mùi v¸ sai khác nhß là ð¸a ngøc, súc sanh, ngÕ quï, Tr¶i, ng߶i, nam, næ, Sát lþi, Bà la môn, TÏ xá, Thü ðà v.v...

Ph§t tánh hùng mãnh không th¬ hß hoÕi, vì thª nên không ai có th¬ sát hÕi ðßþc. Nªu sát hÕi ðßþc th¶i Ph§t tánh dÑt, nhßng Ph§t tánh tr÷n không th¬ dÑt, vì không bao gi¶ tánh có th¬ dÑt ðßþc.

Nhß tánh cüa ngã tÑc là TÕng Nhß Lai không có gì phá hoÕi, ð¯t cháy ðßþc tánh ¤y. D¥u không có th¬ phá hoÕi, nhßng chÆng th¤y ðßþc. Nªu chÑng ð£ng vô thßþng chánh ðÆng chánh giác m¾i th¤y ðßþc tánh. Do c¾ ðó nên không ai có th¬ sát hÕi ðßþc.

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t r¢ng: "Thª Tôn! Nªu không ai sát hÕi ðßþc, th¶i l¨ ra không có nghi®p b¤t thi®n?"

Ph§t nói: "N¥y Ca Diªp! Thi®t có sát sanh. Vì Ph§t tánh cüa chúng sanh · trong thân ngû ¤m, nªu sát hÕi ngû ¤m, g÷i là sát sanh, ðã có sát sanh, th¶i ð÷a ác thú.

Do nh½n duyên cüa nghi®p mà có Sát lþi, Bà la môn, TÏ xá, Thü ðà, Chiên ðà la, nam, næ, v.v... hai mß½i låm cõi sai khác lßu chuy¬n trong sanh tØ.

Ng߶i chÆng phäi bñc thánh v÷ng ch¤p tß¾ng cüa ngã là l¾n hay nhö, b¢ng hµt cö, ho£c b¢ng hµt gÕo, hµt ð§u, nhçn ðªn b¢ng ngón tay cái. H÷ v÷ng sanh các thÑ tß·ng tßþng nhß v§y. Tß¾ng cüa v÷ng tß·ng không có ch½n th§t.

Tß¾ng ngã xu¤t thª gian, g÷i là Ph§t tánh. Nh§n l¤y ngã n¥y, g÷i là r¤t lành.

N¥y Thi®n nam tØ! Ví nhß có ng߶i giöi biªt kho báu dß¾i ð¤t, li«n l¤y cu¯c bén ðào ð¤t, thÆng ðªn ðá bàn, cát, söi, có th¬ ðào qua không khó, chï ðªn l¾p kim cß½ng th¶i không th¬ xoi th¤u.

Lu§n v« ch¤t kim cß½ng, t¤t cä dao búa không th¬ làm hß b¬. Ph§t tánh cüa chúng sanh cûng lÕi nhß v§y, t¤t cä nhà bi®n lu§n, Thiên ma Ba tu¥n, cho ðªn các hàng Tr¶i, ng߶i, không th¬ phá hoÕi.

Tß¾ng ngû ¤m là hæu vi, tß¾ng hæu vi dø nhß ðá, cát, söi, có th¬ ðào, có th¬ xoi. Ph§t tánh dø nhß kim cß½ng, không th¬ phá hoÕi ðßþc.

Do nghîa n¥y, nên phá hoÕi thân ngû ¤m th¶i g÷i là sát sanh.

N¥y Thi®n nam tØ! Nên biªt quyªt ð¸nh r¢ng Ph§t pháp chÆng th¬ nghî bàn nhß v§y.

N¥y Thi®n nam tØ! Kinh ÐÕi Th×a Phß½ng ÐÆng nhß ch¤t cam l°, cûng có lúc nhß thu¯c ðµc.

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t: "Do nh½n duyên gì mà ðÑc Nhß Lai nói kinh ÐÕi Th×a Phß½ng ÐÆng nhß ch¤t cam l°, cûng có lúc nhß thu¯c ðµc.

- N¥y Thi®n nam tØ! Nay ông mu¯n biªt nghîa ch½n th§t cüa tÕng Nhß Lai chång?

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t: " Tôi nay thi®t mu¯n biªt nghîa cüa tÕng Nhß Lai."

B¤y gi¶ ðÑc Thª Tôn nói k® r¢ng:

Ho£c có ng߶i u¯ng cam l°

HÕi thân mÕng mà chªt s¾m

Ho£c có ng߶i u¯ng cam l°

Thêm tu±i th÷ s¯ng ðßþc lâu.

Ho£c u¯ng thu¯c ðµc ðßþc s¯ng,

Có ng߶i u¯ng ðµc mà chªt

Trí vô ngÕi nhß cam l°,

Ðó chính là kinh ÐÕi Th×a.

Kinh ði¬n ÐÕi Th×a nhß v§y 

Cûng g÷i là ch¤t thu¯c ðµc.

Nhß b½, ð« h°, vân vân,

Nhçn ðªn các thÑ ð߶ng phèn

U¯ng vào tiêu hóa là thu¯c

ChÆng tiêu hóa th¶i thành ðµc

Kinh ÐÕi Th×a cûng v§y,

N½i ng߶i trí, là cam l°, 

Kë ngu chÆng biªt Ph§t tánh 

Nghe ÐÕi Th×a thành thu¯c ðµc.

V¾i bñc Thanh Vån, Duyên giác 

Pháp ÐÕi Th×a là cam l°.

Cûng nhß trong các mùi v¸

Ch¤t sæa là h½n t¤t cä.

Nhæng ng߶i siêng nång tinh t¤n

Nh¶ nß½ng n½i pháp ÐÕi Th×a 

Уng ðªn n½i ðÕi Niªt bàn 

Thành bñc vua trong loài ng߶i.

Chúng sanh chÑng biªt Ph§t tánh 

Ðßþc ch¤t cam l° vô thßþng

Th¶i không sanh, cûng không tØ

Nhß Ca Diªp B° Tát thäy.

N¥y Ca Diªp ông nên phäi

Khéo phân bi®t pháp tam quy

Th¶i là ch½n tánh cüa ngã.

Nªu có th¬ gçm xét kÛ

Tánh cüa ngã có tánh Ph§t 

Nên biªt nhæng ng߶i nhß v§y

Уng chÑng nh§p tÕng Nhß Lai

Biªt ngã cùng biªt ngã s·

Ng߶i n¥y ðã ðßþc xu¤t thª

Tánh, Ph§t, Pháp, Tång, Tam bäo

Là bñc ð® nhÑt vô thßþng.

K® trên ðây cüa ta nói

Ph§t tánh ðó nghîa nhß v§y.
 
 

Ca Diªp B° Tát nói k® bÕch Ph§t:
 
 

Tôi nay ð«u chÆng biªt

Quy y n½i Tam Bäo 

Thª nào s¨ v« ðªn

Vô thßþng vô s· úy?

ChÆng biªt ch² Tam Bäo 

Thª nào là vô ngã?

Quy y Ph§t thª nào

Mà ð£ng n½i an ±n?

Quy y pháp thª nào

Xin Ph§t vì tôi nói.

Thª nào ð£ng tñ tÕi?

Thª nào chÆng tñ tÕi?

Quy y tång thª nào 

LÕi ð£ng lþi vô thßþng?

Thª nào thuyªt ch½n th§t

жi sau thành Ph§t ðÕo?

жi sau nªu chÆng thành

Thª nào quy Tam Bäo?

Nay tôi không dñ biªt

Nên tu¥n tñ quy y

Thª nào chßa thai nghén

Mà tß·ng s¨ sanh con?

Nªu biªt · trong thai

Th¶i g÷i là có con,

Còn nªu · trong thai 

Ch¡c s¨ sanh chÆng lâu

Ðây g÷i là nghîa con,

Nghi®p chúng sanh cûng v§y.

Nhß l¶i Ph§t ðã nói

Ng߶i ngu chÆng biªt ðßþc.

Do vì h÷ chÆng biªt

Luân h°i ngøc sanh tØ 

Giä danh ¿u bà t¡c

ChÆng biªt nghîa ch½n th§t

Xin Ph§t rµng phân bi®t

DÑt tr× lß¾i nghi cho.

ÐÑc Ph§t trí hu® l¾n

Xin thß½ng vì phân bi®t

Xin nói n½i Nhß Lai 

TÕng báu r¤t bí m§t.

- Ca Diªp ông nên biªt 

Ta nay s¨ vì ông

Khéo m· tÕng bí m§t

Cho ông ð£ng dÑt nghi,

Nay phäi biªt lóng nghe,

Ông trong hàng B° Tát 

Th¶i ð°ng mµt danh hi®u

V¾i ÐÑc Ph§t thÑ bäy.

Ng߶i quy y n½i Ph§t 

Thi®t là ¿u bà t¡c

Tr÷n chÆng lÕi quy y

Nhæng thiên th¥n nào khác

Ng߶i quy y n½i Pháp

Th¶i lìa sñ sát hÕi

Ng߶i quy y Thánh Tång

ChÆng c¥u các ngoÕi ðÕo,

Quy Tam Bäo nhß v§y 

Th¶i ð£ng vô s· úy.
 
 

Ca Diªp bÕch Ph§t r¢ng:

Tôi cûng quy Tam Bäo 

Ðây g÷i là ð߶ng chánh

Cänh gi¾i cüa chß Ph§t.

Tß¾ng Tam Bäo bình ðÆng

Th߶ng có tánh trí hu®

Tánh ngã và tánh Ph§t 

Không hai không sai khác.

ÐÕo n¥y Ph§t khen ngþi

ThÆng ðªn ch² · an

Cûng g÷i chánh biªn tri

Nên ðßþc Ph§t tán thán.

Tôi cûng ðªn Ph§t ðÕo

Cüa ÐÑc Ph§t ngþi khen

Là cam l° t¯i thßþng

Các cõi ch² không có.

ÐÑc Ph§t bäo Ca Diªp B° Tát: "N¥y Thi®n nam tØ! Nay ông chÆng nên nhß hàng Thanh Vån, cùng hàng phàm phu phân bi®t ngôi Tam Bäo. N½i ÐÕi Th×a ðây không có tß¾ng Tam Quy sai khác, vì trong Ph§t tánh bèn có Pháp và Tång. Nh½n mu¯n hóa ðµ hàng Thanh vån và phàm phu, nên phân bi®t nói tß¾ng tam quy sai khác.

N¥y Thi®n nam tØ! Nªu mu¯n tùy thu§n pháp thª gian, th¶i nên phân bi®t có ba pháp quy y.

N¥y Thi®n nam tØ! B° Tát nên suy nghî nhß thª này, nay thân cüa ta ðây quy y n½i Ph§t, nªu chính n½i thân n¥y ð£ng thành Ph§t ðÕo, ðã thành Ph§t r°i, chÆng nên cung kính l­ bái cúng d߶ng các ðÑc Thª Tôn. Vì chß Ph§t ð«u bình ðÆng. Kh¡p vì chúng sanh mà làm ch² quy y. Nªu mu¯n tôn tr÷ng pháp thân xá lþi, th¶i nên l­ kính tháp miªu cüa chß Ph§t, vì mu¯n hóa ðµ chúng sanh, cûng làm cho chúng sanh ð¯i v¾i thân cüa ta tß·ng là tháp miªu mà l­ bái cúng d߶ng. Nhæng chúng sanh ðó, l¤y pháp thân cüa ta làm ch² quy y.

T¤t cä chúng sanh ð«u nß½ng theo pháp tà ngøy chÆng ch½n th§t, ta s¨ tu¥n tñ vì chúng sanh nói pháp ch½n th§t.

Nªu lÕi có chúng sanh nß½ng theo phái chÆng phäi ch½n Tång ð¬ chúng quy y.

Nªu có ng߶i phân bi®t ba pháp quy y, ta s¨ vì h÷ mà làm ch² quy y duy nhÑt, không ba pháp sai khác.

Яi v¾i hÕng sanh manh, (49) ta vì h÷ làm nhãn møc.

Ta lÕi s¨ vì hàng Thanh Vån, Duyên giác mà làm ch² ch½n quy.

N¥y Thi®n nam tØ! Nhß v§y, B° Tát vì vô lßþng chúng sanh ác và nhæng ng߶i trí mà làm Ph§t sñ.

N¥y Thi®n nam tØ! Ví nhß ng߶i lúc ra tr§n chiªn ð¤u, tñ nghî r¢ng trong ðµi ngû ðây, ta là ng߶i thÑ nhÑt, t¤t cä binh sî ð«u nß½ng c§y n½i ta.

Cûng nhß vß½ng tØ suy nghî thª n¥y, ta s¨ ði«u phøc các vß½ng tØ khác, n¯i ngôi ðÕi vß½ng giæ gìn nghi®p bá chü, ð¬ ð£ng tñ tÕi, khiªn các vß½ng tØ ð«u phäi quy y. Vì thª nên chÆng ðßþc sanh tâm hÕ li®t. Nhß vß½ng tØ, vua và các quan cûng nhß v§y. N¥y Thi®n nam tØ! B° Tát cûng suy nghî nhß v¥y: thª nào ba sñ cùng ta ð°ng mµt th¬?

N¥y Thi®n nam tØ! ÐÑc Ph§t nói ba sñ tÑc là niªt bàn. Nhß Lai ðó g÷i là Vô Thßþng Sî. Ví nhß thân ng߶i, ð¥u là trên t¤t cä, chÆng ð°ng v¾i tay ch½n lóng ð¯t. Ph§t cûng nhß v§y, là bñc tôn thßþng, chÆng phäi Pháp cùng Tång. Vì mu¯n hóa ðµ các thª gian, nên th¸ hi®n nhæng tß¾ng sai khác, ví nhß bñc thang kia.

Vì thª, nay ông chÆng nên nhß hàng phàm phu, nh§n biªt tß¾ng ba pháp quy y sai khác. Яi v¾i ÐÕi Th×a, ông phäi nhß dao bén mÕnh m¨ quyªt ðoán.

Ca Diªp B° Tát bÕch Ph§t: " Thª Tôn! Tôi vçn biªt, nhßng c¯ ý höi, chÆng phäi là không biªt, tôi vì các v¸ B° Tát ðÕi dõng mãnh, mà bÕch höi ch² th§t hành thanh t¸nh không nh½, mu¯n ðÑc Nhß Lai vì các B° Tát tuyên nói nhæng vi®c kÏ ð£c, tuyên dß½ng kinh ði¬n ÐÕi Th×a Phß½ng ÐÆng ÐÑc ÐÕi Bi Thª Tôn hôm nay ðã khéo giäi thuyªt. Tôi cûng ðã an trø trong pháp ðó. Ch² th§t hành thanh t¸nh cüa B° Tát mà Ph§t ðã nói ðó, tÑc là tuyên thuyªt kinh ÐÕi Niªt bàn.

Thª Tôn! Nay tôi cûng s¨ rµng vì chúng sanh di­n dß½ng tÕng Nhß Lai bí m§t nhß v§y, cûng s¨ chÑng biªt ch² tam quy ch½n th§t.

Nªu có chúng sanh nào có th¬ tin kinh ÐÕi Niªt Bàn này, ng߶i ðó th¶i có th¬ tñ nhiên rõ th¤u ch² ba pháp quy y. Vì tÕng Nhß Lai có Ph§t tánh v§y.

Có ng߶i tuyên nói kinh ði¬n n¥y, th¶i ð«u nói r¢ng trong thân vçn có Ph§t tánh. Ng߶i n¥y bèn chÆng c¥u ba pháp quy y n½i ðâu xa. Vì ð¶i v¸ lai ðây, thân ta bèn s¨ thành tñu ngôi Tam Bäo. Vì thª nên hàng Thanh Vån, Duyên giác và nhæng chúng sanh khác ð«u nß½ng n½i ta mà cung kính l­ bái. Do nghîa ðó nên phäi khéo h÷c kinh ði¬n ÐÕi Th×a.

Ph§t tánh nhß v§y chÆng th¬ nghî bàn, ba mß½i hai tß¾ng, tám mß½i thÑ t¯t cûng chÆng th¬ nghî bàn."

Ph§t bäo Ca Diªp B° Tát: "Lành thay! Lành thay! N¥y Thi®n nam tØ! Ông ðã thành tñu trí hu® r¤t sâu.

Nay ta s¨ lÕi vì ông nói pháp chÑng nh§p tÕng TÕng Nhß Lai.

Nªu ngã là có, th¶i là pháp th߶ng chÆng r¶i n½i kh±. Nªu không có ngã, th¶i tu hÕnh thanh t¸nh không ðßþc lþi ích.

Nªu cho r¢ng các pháp ð«u không có ngã, ðó là ðoÕn kiªn, nªu cho r¢ng có ngã th¶i là th߶ng kiªn.

Nªu cho r¢ng t¤t cä hành pháp là vô th߶ng, th¶i là ðoÕn kiªn, cho r¢ng các hành pháp là th߶ng, th¶i lÕi là th߶ng kiªn.

Nªu nói là kh±, th¶i là ðoÕn kiªn; nªu nói là lÕc, th¶i lÕi là th߶ng kiªn.

Tu t¤t cä các pháp th߶ng ðó, th¶i sa n½i ðoÕn kiªn; tu t¤t cä pháp ðoÕn ðó, th¶i sa n½i th߶ng kiªn. Nhß bß¾c ði, c¥n phäi do chßn trß¾c, m¾i d¶i ð£ng chßn sau. Ng߶i tu pháp th߶ng, pháp ðoÕn, cûng lÕi nhß v§y, c¥n phäi do n½i ðoÕn và th߶ng.

Do nghî n¥y, nên ng߶i tu các pháp kh± ð«u g÷i là chÆng lành, ng߶i tu các pháp lÕc, th¶i g÷i là lành. Ng߶i tu các pháp vô ngã, th¶i thuµc v« phi«n não, ng߶i tu các pháp th߶ng, th¶i g÷i là tÕng Nhß Lai.

Niªt bàn, không có n½i ch¯n. Tu nhæng pháp vô th߶ng, th¶i là tài v§t, tu nhæng pháp th߶ng, g÷i là Ph§t, Pháp, Tång, và chánh giäi thoát.

Nên biªt Ph§t pháp trung ðÕo nhß v§y, xa lìa hai bên mà nói pháp ch½n th§t. Ng߶i phàm phu ngu mê t¯i trong pháp ðó không nghi, nhß ng߶i g¥y yªu, ðßþc u¯ng thu¯c b±, th¶i khí lñc khoë kho¡n.

Nhæng pháp hæu, vô, th¬ tánh chÆng nhÑt ð¸nh. Ví nhß tÑ ðÕi tánh nó chÆng ð°ng, ð«u trái phän nhau. Lß½ng y khéo biªt tùy món ðÕi nào phát b¸nh mà ði«u chïnh ðó.

N¥y Thi®n nam tØ! Cûng v§y, ðÑc Nhß Lai ð¯i v¾i các chúng sanh, cûng nhß v¸ lß½ng y, rõ biªt th¬ tß¾ng sai khác cüa các phi«n não mà dÑt tr×, khai th¸ tÕng Nhß Lai bí m§t, Ph§t tánh thanh t¸nh th߶ng trø chÆng biªn ð±i. Nªu cho r¢ng có, th¶i l¨ ra trí chÆng nhi­m. Nªu nói là không, bèn thành v÷ng ngæ. Nªu nói là có, l¨ ra chÆng nên nín l£ng. LÕi cûng chÆng nên hý lu§n cãi c÷, chï nên c¥u ðßþc rõ biªt ch½n tánh cüa các pháp.

Ng߶i phàm phu hý lu§n cãi c÷ vì chÆng hi¬u tÕng Nhß Lai. Nªu nói pháp kh±, ng߶i ngu bèn cho thân là vô th߶ng, chÆng có th¬ biªt n½i thân có tánh lÕc.

Nªu nói vô th߶ng, ng߶i phàm phu ch¤p t¤t cä thân ð«u là vô th߶ng, nhß ngói chßa h¥m chín.

Nªu là ng߶i trí nên phäi quan sát, chÆng nên nói t¤t cä ð«u vô th߶ng vì n½i thân cüa ta có chüng tØ Ph§t tánh.

Nªu nói vô ngã, ng߶i phàm phu s¨ cho là t¤t cä Ph§t, Pháp ð«u không có ngã. Ng߶i trí nên phäi quan sát vô ngã là giä danh chÆng th§t, rõ biªt nhß v§y chÆng nên sanh nghi.

Nªu nói tÕng Nhß Lai là không t¸ch, ng߶i phàm phu nghe nhß thª sanh kiªn ch¤p ðoÕn di®t. Ng߶i trí nên phäi quan sát Nhß Lai là th߶ng, không có biªn ð±i.

Nªu nói giäi thoát dø nhß huy¬n hóa, ng߶i phàm phu s¨ cho r¢ng chÑng ð£ng giäi thoát, tÑc là dÑt m¤t. Ng߶i trí nên phäi quan sát ðÑc Nhß Lai giäi thoát, d¥u có ðªn có ði, nhßng vçn th߶ng trø không biªn ð±i.

Nªu nói vô minh làm cho nh½n duyên mà có các hành pháp, ng߶i phàm phu li«n phân bi®t tß·ng r¢ng có hai pháp: "minh" ðªn "vô minh". Ng߶i trí rõ biªt tánh v¯n không có hai. Tánh không hai ðó tÑc là th§t tánh.

Nªu nói các hành làm nh½n duyên có ra thÑc, ng߶i phàm phu cho r¢ng có hai "hành" cùng "thÑc."

Ng߶i trí rõ biªt tánh ðó không hai. Tánh không hai ðó tÑc là th§t tánh.

Nªu nói th§p thi®n, th§p ác, có th¬ tÕo tác, không th¬ tÕo tác, ð߶ng lành, ð߶ng dæ, pháp lành, pháp dæ, ng߶i phàm phu nghe ðó cho là có hai, ng߶i trí rö biªt tánh ðó không hai. Tánh không hai ðó tÑc là th§t tánh.

Nªu nói nên tu t¤t cä pháp kh±, phàm phu cho r¢ng có hai, ng߶i trí rõ biªt tánh kia không hai, tánh không hai ðó tÑc th§t tánh.

Nªu nói t¤t cä hành pháp là vô th߶ng, th¶i tÕng Nhß Lai cûng là vô th߶ng, phàm phu cho r¢ng có hai, tánh không hai ðó tÑc là th§t tánh.

Nªu nói t¤t cä pháp vô ngã, tÕng Nhß Lai cûng không có ngã, phàm phu cho r¢ng có hai, ng߶i trí rõ biªt tánh ðó không hai. Tánh không hai ðó tÑc là th§t tánh.

Ngã v¾i vô ngã n½i tánh không có hai thÑ.

TÕng Nhß Lai, nghîa tánh vô lßþng vô biên nhß v§y, là ch² mà chß Ph§t ð«u tán thán, hôm nay ta · n½i trong kinh thành tñu t¤t cä công ðÑc n¥y ð«u ðã nói r°i.
 

N¥y Thi®n nam tØ! Ngã cùng vô ngã tánh và tß¾ng không có hai thÑ, ông phäi trân tr÷ng th÷ trì nhß v§y, ông phäi ghi nh¾ giæ gìn kinh ði¬n n¥y. Nhß ta ngày trß¾c trong kinh ÐÕi Bát Nhã cûng nói ngã và vô ngã không có hai thÑ.

Xem tiªp Ph¥n 2